Trả lời câu 1: (trang 145 SGK Ngữ Văn lớp 9 Tập 1)Lời giải chi tiết:
- Bài thơ chính là lời của người cháu nói về bà, nói về tình yêu thương tha thiết mà bà đã dành cho cháu trong những ngày tháng gian khổ.
- Bố cục:
+ Ba dòng thơ đầu: Hình ảnh bếp lửa đã khơi lên nguồn cho dòng hồi tưởng, cảm xúc về bà.
+ Bốn khổ thơ tiếp theo (từ Lên bốn tuổi đến Chứa nhiều niềm tin dai dẳng): Hồi tưởng những kỷ niệm tuổi thơ sống bên bà và hình ảnh bà gắn liền với những hình ảnh bếp lửa.
+ Hai khổ thơ tiếp theo (từ Lận đận đời bà đến thiêng liêng – bếp lửa): Suy ngẫm về bà và cuộc đời bà.
+ Khổ cuối: Cháu đã trưởng thành, cũng đã đi xa nhưng không nguôi nhớ về bà.
Trả lời câu 2: (trang 145 SGK Ngữ Văn lớp 9 Tập 1)Lời giải chi tiết:
- Hình ảnh bếp lửa xuyên suốt trong nhiều những vần thơ của bài thơ. Hình ảnh bếp lửa được nhắc tới mười lần .
- Vì hình ảnh bếp lửa đã trở thành biểu tượng do hằng ngày người bà luôn nhóm lửa nấu vào mỗi sáng. Bà là người đã thắp sáng tình cảm, với tình yêu thương khi nhóm bếp lửa lên, tác giả đã dựa vào đó để gửi gắm tình cảm và cảm xúc của mình là tình cảm thiêng liêng giữa bà và cháu.
Trả lời câu 3.1: (trang 146 SGK Ngữ Văn lớp 9 Tập 1)Lời giải chi tiết:
- Ở hai câu dưới, nhà thơ dùng từ “ngọn lửa” mà không nhắc lại “bếp lửa”. Vì nói đến “bếp lửa” là nói đến nhiều một vật hữu hình, cụ thể của mỗi gia đình Ngữ Văn 9 Tập 1
Trả lời câu 3.2: (trang 146 SGK Ngữ Văn lớp 9 Tập 1)Trả lời câu 3 (trang 145 SGK Ngữ Văn 9 Tập 1)
Phân tích hình ảnh bếp lửa trong cũng còn là hình ảnh “ngọn lửa” mang ý nghĩa khái quát, rất rộng lớn hơn.
- Mỗi lần nhóm bếp lửa, nơi ngọn lửa cháy sáng lên mang nhiều ý nghĩa tượng trưng. Đó là ngọn lửa được nhóm từ lòng bà – chính ngọn lửa của sức sống, yêu thương, niềm tin, tình yêu của bà với kháng chiến, với Đảng. Bà không chỉ là người nhóm lửa, khi giữ lửa mà còn là người truyền lửa – truyền cho cháu những kỉ niệm ấm lòng, có cả những niềm tin thiêng liêng, kì diệu nâng bước cháu trên suốt hành trình dài rộng của mỗi cuộc đời.
Trả lời câu 4: (trang 146 SGK Ngữ Văn lớp 9 Tập 1)Lời giải chi tiết:
Trong hồi tưởng của người cháu biết bao nhiêu những kỷ niệm thân thương đã được gợi lại:
- Năm lên bốn tuổi là năm đói kém, với sự nhọc nhằn (1945). Nạn đói năm ấy đã trở thành bóng đen ghê rợn ám ảnh người cháu.
- Tám năm ở cùng bà khi cha mẹ đã bận công tác, bà dạy cháu học, dạy cháu làm, bà kể chuyện cháu nghe, chia sẻ với cháu nỗi vắng mẹ và cặm cụi nhóm lửa, nuôi nấng cháu.
- Năm giặc đốt làng, đốt nhà, nơi bà vẫn vững lòng dặn cháu giữ kín chuyện để bố mẹ yên tâm công tác, bà vẫn sớm chiều nhen nhóm ngọn lửa đã ủ ấm lòng cháu. Kỷ niệm nào về bà cũng thấm đẫm yêu thương.
Bài thơ đan xen giữa kể chính là những đoạn tả sinh động, tả cảnh bếp lửa chờn vờn trong sương sớm, tả cảnh đói mòn đói mỏi, cảnh làng cháy, còn đặc biệt là hình ảnh cặm cụi, tần tảo sớm hôm của bà… Lời kể và tả chứa chan đầy tình yêu thương, lòng yêu ơn của người cháu nơi đã xa đối với bà.
Bạn đọc cũng có thể tham khảo chi tiết hơn tại đây:
https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1uursG6k-vu47O_BlhXGTHWNIZFX_Ots&usp=sharing
https://sites.google.com/view/soan-van-lop-9-hoc-mai/home/bai-tho-bep-lua
https://docs.google.com/document/d/1mFXOZtTmcYAMArUrwn3OnUqn5J1qZsJUBp_aNXhAhOE/edit?usp=sharing
https://docs.google.com/document/d/1mFXOZtTmcYAMArUrwn3OnUqn5J1qZsJUBp_aNXhAhOE/edit
https://docs.google.com/presentation/d/11_IgHjeKPS3RjGf6JeH7LrU79U9gLlDCDB6VGdD3qqg/edit#slide=id.p
https://docs.google.com/forms/d/1ZDCLb35EddbsG1cvYziYKrXS3smakYLLAqgwfpx9D3E/edit
https://docs.google.com/drawings/d/17H5hoWz-wXsiuJwn4LopCfXpQ171ogGjdy2WSkld5WA/edit
https://jamboard.google.com/d/1DZ-giR4bNTeMIYqzxYf88ywgDS7DcZvDnZWdDGpHQyw/viewer