Dialect Uitdrukkingen jan 2023.xlsx

	A	B	C
1	DIALECTGROEP: Uitdrukkingen in ‘plat bèès’
2
3	Trefwoord:	Uitdrukking:	Betekenis:
4	aangetrouwd	àngetrouwd is àngedouwd en àngedouwd is àngeskete	niet welkom zijn
5	aanstalten	apperensie maoke	aanstalten maken
6	aanstellerij	den diejen hi veul streekveijl	die persoon stelt zich erg aan
7	aard	hij is uit d’n oard geslaoge	hij aardt niet naar zijn ouders
8	aardappel (1)	hij zal de neij èrpel nie mer haole	hij zal niet lang meer leven
9	aardappel (2)	de èrpel op hebben vur d’n damp àn de zulder hangt	erg haastig handelen
10	acceptabel	makt mar da ‘t rûkt ma nie stinkt	maak het maar acceptabel
11	achterom	veur wordt nie gebokt zee de gèijt, ààterum is’t kermis	achterom is het te doen
12	afrastering	onder de vreej dur wèèije	te ver gaan
13	afzonderen	hij zit te prakke	hij zondert zich af
14	arm	As ge bang bent om èrrem te worre dan worde ‘r nie hèndig	Voorkom dat je arm word
15	bak	hij hittem van d’n bak af gebete	hij heeft hem zijn meisje afgesnoept
16	bang	hij joeg ze de beum in	hij maakte ze bang
17	bang	de die gô van den urste bouw nie bizze	die is niet vlug bang
18	bang	Nie bang zen vur un ongeleed ei	Niet bang zijn voor iets wat nog niet gebeurd is
19	bascule	ès ik op de beskuul trooi, vloog ik tegen de zulder án	ik was geen gelijkwaardige partner
20	bedorven	beter ’n aauw pèrd kepot ès ’n jong bedòrve	laat de ouderen maar het zware werk doen
21	beetje	un hil bietje réék zen	erg rijk zijn
22	bekommeren	hij talt nergent nar	hij geeft nergens iets om.
23	beslissen	dè moete god en de mulder mar skèèije	een gordiaanse knoop doorhakken
24	beurt	nou, stopte gij er de erpel mar in	nu ben jij aan de beurt
25	bevoegdheid	hij trooi buiten z’n eige skoen	hij ging zijn bevoegdheden te buiten
26	bevoegdheid	hij waor kort getèùrd	hij had weinig bevoegdheden
27	bewustzijn	hij is van z'n eige af gegòn	hij is buiten bewustzijn geraakt
28	biechten	skuifke gekreege	hem werd de biecht geweigerd
29	bij	unnen bie vaote	’n bijenzwerm in ’n korf doen
30	binnenkort	ge moet korts nog ’s komme	je moet binnenkort nog eens komen
31	blaas	zunnen bloas nie skeure	zich niet overwerken
32	boer	’t valt nie mee as unnen boer op ’t hard kumt	grote veranderingen vallen vaak tegen
33	bok (1)	bè d’n bok doen	te grazen nemen, kullen
34	bok (2)	’t is klóóte mi d’n bok	het staat er slecht voor
35	boonstaken	alles went, òk bònstaoke op oewe kop laoten anscherpe	ook onaangename dingen wennen
36	buren	beter goei gebuur dan en weij bruur	beter een goede buur dan verre familie
37	burrie	in de burries moete	aan het werk moeten
38	cadeau	iemes goewd bestééke	iemand een mooi cadeau geven bij een speciale gelegenheid of bij bewezen dienst
39	compliment (1)	’t kan gin stèùte leije	het is geen complimentje waard
40	compliment (2)	iemes goewd bestèùte	iemand een compliment maken
41	complimenten	t kan gin stuite leije	er kunnen geen complimenten van af
42	controle	iemes nie an un kurdje hebbe	weinig over iemand te zeggen hebben
43	dag	um d’n andersten dag	telkens een dag overslaan
44	dapper (1)	‘nen dappere zèn	lef hebben
45	dapper (2)	an d’n dappere zèn	diarree hebben
46	deinzen	hij strufte nergens vur	hij deinsde nergens voor terug
47	deren	dè nukt me nie	dat raakt mij niet, dat deert mij niet
48	dikke vrouw	drika is 'n hil moen	drika is een grote dikke vrouw
49	dochter	urst mi moeders vrèije, dan mi de dochter	wie de dochter wil winnen moet met de moeder beginnen
50	donderjagen	as er maar iet te mietere valt	als er maar te donderjagen valt
51	draad	mina hi buiten d’n draod gewèijd;	mina is te ver gegaan of: voortijdig zwanger
52	drafje	hij liep op 'n drilleke	hij liep op een drafje
53	dronken	kachel zèn	dronken zijn
54	drukte	wort is wilt zèn	waar het druk is, waar al veel mensen zijn, daar wil men ook bij zijn
55	duivel	hij higget erop ès d’n duvel op gertjes	hij is er erg op gesteld
56	eender	fel ender zèn	bijna hetzelfde zijn
57	eigenwijs	iemes nie an ’n kurdje hebbe	iemand die eigenwijs is
58	eikels rapen	het is teijd um te gòn éékele	het is de tijd om eikels te gaan rapen
59	eind goed	alles komt gef mi ‘t egge	alles komt op zijn pootjes terecht
60	ekster	wè van eksters kumt dè huppelt gère	de appel valt niet ver van de boom
61	enten	t is vurjaor, teijd um te griffieje	enten en kruisen van fruitbomen
62	ervaring	dès nog unne ongedopte	die heeft nog geen ervaring
63	eten	hij kan alleen mèr van goei ééte kaoie stront maoke	hij presteert niets, hij voert niets uit
64	familie	klompe ut dezèlden boom	familie van elkaar
65	fitnes	nie van plak kunne	niet vooruit kunnen
66	gaan	op veuren an trèèje	naar huis gaan
67	garen	in z’n garre gòn	uitleggen hoe iets in elkaar zit
68	gaten	hij kan niks ès grote gaoter in de grond pissen	hij voert niets uit, presteert niets
69	geboorte	ut skeel eraf drinke	borrel na de geboorte aangifte
70	gedoe	het is ’n hel hirrejee	het is een heel gedoe
71	gedrag	van umstòn wete	zich weten te gedragen
72	geit	van de gèèt gehad hebbe	nieuwsgierig zijn
73	geld	ge kunt nie alles hebbe: geld èn ’n neus zin nölleke zonderneus	‘zonderneus’ (bijnaam van ene nol v.d.sande) was ’n welgestelde bestenaar die geen neus had
74	geld genoeg	hij ha unne sloeber geld	hij had veel geld
75	gelijken op	hij beslààcht hunne vadder	hij lijkt op zijn vader
76	gelijken op	hij stàlt na d’n aauwe	hij lijkt op zijn vader
77	gemak	gemak voort nie lang	aan iets plezierigs wen je gauw
78	gemeente	ès ge tege de kerk of de geminte pist, dè dreugt noit op	hoge instanties vergeven nooit
79	genezen	hij is wer in de reij	hij is weer genezen
80	gerief	nie mir an z’n gerief kunnen komme	sexueel niet meer aan z’n trekken komen
81	gerieven	ik kon munne miens nie mir gerieve	ik kon mijn man niet meer van dienst zijn
82	gevoel	gen gewisse van gôn	(bijna) niet meer kunnen lopen
83	gevorderd	weijd op scheut zijn	flink gevorderd zijn
84	gezondheid	hij hi unne jas ùtgedón	zijn conditie is er op achteruit gegaan
85	gras	ze hi d’n toemend boven ’t gras laoten groeie	te lang gewacht met actie ondernemen
86	haam	hij kèkt nooi dur d’n haom	hij werkt niet graag
87	haastig	nie dur unne hoas gedekt zen	niet haastig uitgevallen zijn.
88	halve gare	hij is licht van kop	hij heeft ze niet alle vijf op een rijtje
89	hebben	ge moet ze hebben, mèr ze zèn nie um te hebben	vrouwen kun je niet missen, maar ze kunnen wel erg lastig zijn
90	heg	alle heggen skudde wind	velen willen ’n graantje meepikken
91	hei (1)	hij zal nie in de hèèi lamme es ie de kampen haole kan	hij is voorzichtig, gaat niet verder dan strikt nodig
92	hei (2)	gin hèèi roepen vur ge d’r over zèt	je moet niet te vroeg juichen
93	hekel	ik zè ze muujg as kaauw pap	ik heb een hekel aan haar
94	helemaal	kuis versleten zèn	helemaal versleten zijn
95	hoede	hij is gewarrig	hij is op zijn hoede
96	hoef	we hoeven gin alling hoef mer af te werke	we kunnen ’t rustiger aan doen
97	hoeveelheid	het is alléén mar hupt	het is wel veel maar het is weinig waard
98	hond	hij skeidt eraf ès ‘ne hond van zunne stront	hij werkt het slordig af
99	honing	vur goeien heihoening moete ze brenge dur ’t slekt en haole dur d’ààsse	voor goede honing moet je de bijen vroeg naar de hei brengen en laat ophalen
100	hoofdzaken	den beugel is grotter dan de koew	bijzaken zijn groter dan de hoofdszaak