ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ
1
Հ/ՀԴասարանԿիսամյակԱռարկաՀիմնական հասկացություն/ԹեմաԵնթահասկացություն/ԵնթաթեմաԱԲԳԴԵ
2
151 և 2ԻՄ ՀԱՅՐԵՆԻՔԸԱնհատ և պետություն/
Ես ապրում եմ լեռնային երկրում		ՓոփոխությունՆկարագրում է իր բնակության վայրը, պետությունը (հայրենիքը), նրա աշխարհագրական դիրքը, սահմանները, պատմաաշխարհագրական միջավայրը։Նկարագրում է իր բնակության վայրը և Հայաստանի Հանրապետությունը՝ նշելով աշխարհագրական դիրքի, սահմանների ու պատմաաշխարհագրական միջավայրի հիմնական հատկանիշները և քարտեզով հիմնավորելով պատասխանը։Քարտեզով ցույց է տալիս իր բնակավայրն ու Հայաստանի Հանրապետությունը, անվանում է առնվազն երկու սահմանակից պետություն և ներկայացնում է պատմաաշխարհագրական միջավայրի մեկ առանձնահատկություն։Քարտեզի և ուղղորդող հարցերի օգնությամբ գտնում է Հայաստանը կամ իր բնակավայրը և անվանում է առնվազն երկու աշխարհագրական հատկանիշ։Քարտեզի վրա երկու նշված տարբերակից ընտրում կամ մատնանշում է Հայաստանը և անվանում է իր բնակավայրը կամ մեկ սահմանակից պետություն։
3
2Բացատրում է պետության խորհրդանիշների նշանակությունը։Բացատրում է դրոշի, զինանշանի և օրհներգի նշանակությունը՝ առնվազն երկու խորհրդանշական տարր կապելով պետության ինքնության հետ։Ճանաչում և անվանում է պետական երեք խորհրդանիշները, մեկ-երկու պարզ նախադասությամբ բացատրում է դրանցից առնվազն երկուսի նշանակությունը։Նկարների օգնությամբ ճանաչում է առնվազն երկու պետական խորհրդանիշ և նշում է դրանց կիրառության կամ նշանակության մեկ պարզ դրսևորում։Երկու պատկերից ընտրում կամ մատնանշում է անվանված պետական խորհրդանիշը և ասում կամ կրկնում է դրա անվանումը։
4
3Մեկնաբանում և կիրառում է զանազան քարտեզներ։Մեկնաբանում է քարտեզի պայմանական նշանները, ուղղությունները և մասշտաբը և առնվազն երկու քարտեզից ստացած տեղեկությունն օգտագործում է առաջադրանք կատարելիս։Քարտեզի պայմանական նշանների ու կողմնացույցի ուղղությունների օգնությամբ գտնում է առնվազն երկու օբյեկտ և ներկայացնում դրանց տեղադրությունը։Քարտեզի օրինակի և պայմանական նշանների քարտի օգնությամբ ճանաչում է մեկ պայմանական նշան և գտնում անվանված օբյեկտը։Երկու պատկերից ճանաչում կամ մատնանշում է քարտեզը և քարտեզի վրա ցույց է տալիս նախապես անվանված մեկ տեղը կամ նշանը։
5
4Արժևորում է իր ժողովրդի պատմամշակութային ձեռքբերումները՝ լսելով և ընկալելով դրանց վերաբերյալ տարբեր տեսակետներ և մեկնաբանություններ։Ներկայացնում է ժողովրդի առնվազն երկու պատմամշակութային ձեռքբերում, համադրում է դրանց վերաբերյալ երկու տեսակետ և հիմնավորում է իր դրական գնահատականը։Անվանում և նկարագրում է առնվազն երկու պատմամշակութային ձեռքբերում և դրանցից մեկի մասին արտահայտում է հիմնավորված կարծիք։Տեսողական նյութի և ուղղորդող հարցերի օգնությամբ նկարագրում է մեկ ձեռքբերում և մեկ պարզ պատճառաբանությամբ արտահայտում է դրա կարևորությունը։Ընտրում կամ մատնանշում է մեկ ծանոթ պատմամշակութային ձեռքբերում և բառով, կարճ արտահայտությամբ կամ ընդունելի հաղորդակցական եղանակով ցույց է տալիս դրական վերաբերմունք։
6
5Ինքնություն/Հայերի (իմ) ծագումնաբանությունըԱրժեհամակարգ, մշակույթՆերկայացնում է հայ ժողովրդի ծագման մասին ավանդապատումները։Հաջորդականությամբ վերապատմում է հայ ժողովրդի ծագման մասին առնվազն երկու ավանդապատում և նշում է դրանց մեկ ընդհանրություն կամ տարբերություն։Ներկայացնում է հայ ժողովրդի ծագման մասին մեկ ավանդապատում՝ անվանելով հիմնական կերպարները և առնվազն երկու իրադարձություն։Պատկերաշարի կամ հիմնաբառերի օգնությամբ դասավորում և ներկայացնում է ավանդապատման երկու-երեք հիմնական դրվագ և անվանում է գլխավոր կերպարին։Երկու տարբերակից ճանաչում կամ մատնանշում է ծանոթ ավանդապատման կերպարին կամ դրվագը և ասում կամ կրկնում է դրա անվանումը։
7
6Բնութագրում է հայերի և Հայաստանի Հանրապետության ազգային փոքրամասնությունների ավանդական զբաղմունքները, առօրյա կյանքը, նյութական և հոգևոր մշակույթի բաղադրիչները։Համեմատում է հայերի և Հայաստանի մեկ ազգային փոքրամասնության ավանդական զբաղմունքները, առօրյան և մշակույթը՝ նշելով առնվազն երկու ընդհանրություն կամ տարբերություն։Բնութագրում է հայերի կամ Հայաստանի մեկ ազգային փոքրամասնության կյանքը՝ ներկայացնելով զբաղմունքի, առօրյայի և մշակույթի առնվազն երեք բաղադրիչ։Նկարների ու հիմնաբառերի օգնությամբ համապատասխանեցնում է առնվազն երկու զբաղմունք կամ մշակութային բաղադրիչ տվյալ խմբին և անվանում դրանք։Երկու պատկերից ընտրում կամ մատնանշում է մեկ ծանոթ ավանդական զբաղմունք, առարկա կամ մշակութային դրսևորում և ասում կամ կրկնում է դրա անվանումը։
8
7Բացատրում է բնության, բնակչության և տնտեսության միջև եղած փոխադարձ կապերը։Բացատրում է բնության, բնակչության և տնտեսության փոխադարձ կապերը՝ կառուցելով առնվազն երկու պատճառահետևանքային օրինակ։Մեկ կոնկրետ օրինակի միջոցով ներկայացնում է, թե բնական պայմանը ինչպես է ազդում բնակչության զբաղմունքի կամ տնտեսության վրա։Տեսողական տարբերակներից ընտրում և համապատասխանեցնում է բնական մեկ պայմանն ու դրան բնորոշ զբաղմունքը և պարզ նախադասությամբ նշում կապը։Երկու պատկերից ընտրում կամ մատնանշում է տվյալ բնական պայմանին համապատասխան մեկ զբաղմունք։
9
8Արժևորում է իր ազգային մշակույթը, նյութական և ոչ նյութական ժառանգությունը, դրա առանձնահատկությունները և ներդրումը համաշխարհային մշակույթի մեջ։Դասակարգում է նյութական և ոչ նյութական ժառանգության օրինակները և բացատրում է ազգային մշակույթի առնվազն մեկ առանձնահատկությունն ու ներդրումը համաշխարհային մշակույթում։Անվանում է ազգային մշակույթի առնվազն երկու օրինակ՝ մեկ նյութական և մեկ ոչ նյութական, և բացատրում է դրանց կարևորությունը։Մշակութային արժեքների նկարներից ընտրում է ժառանգության մեկ օրինակ և մեկ պարզ նախադասությամբ նշում է այն պահպանելու կարևորությունը։Ճանաչում կամ մատնանշում է մեկ ծանոթ մշակութային արժեք և բառով, ժեստով կամ այլ ընդունելի հաղորդակցական եղանակով արտահայտում է դրական վերաբերմունք։
10
9Արժեք/Քրիստոնեական արժեհամակարգըԿրոն
Փոփոխություն		Բացատրում է քրիստոնեության հոգևոր, բարոյական, արժեքային համակարգի հիմունքները։Բացատրում է քրիստոնեական հոգևոր և բարոյական համակարգի առնվազն երեք արժեք և յուրաքանչյուրից մեկի կիրառությունը կապում է առօրյա վարքի հետ։Անվանում է քրիստոնեական արժեհամակարգի առնվազն երկու արժեք և ներկայացնում է դրանցից մեկին համապատասխան վարքի օրինակ։Տրված իրավիճակը կամ պատկերը համապատասխանեցնում է մեկ արժեքի և պարզ նախադասությամբ նկարագրում է համապատասխան արարքը։Երկու պատկերից ընտրում կամ մատնանշում է հոգատար, հարգալից կամ օգնող արարքը և այն անվանում կամ ցուցադրում է։
11
10Ներկայացնում է քրիստոնեական եկեղեցու խորհուրդները։Ներկայացնում է քրիստոնեական եկեղեցու խորհուրդներից առնվազն չորսը և բացատրում է դրանցից առնվազն երկուսի նշանակությունը։Անվանում է եկեղեցու խորհուրդներից առնվազն երեքը և մեկի մասին տալիս է պարզ բացատրություն։Պատկերների կամ հիմնաբառերի օգնությամբ ճանաչում և անվանում է եկեղեցու առնվազն երկու խորհուրդ։Երկու պատկերից ճանաչում կամ մատնանշում է եկեղեցու մեկ ծանոթ խորհուրդ և ասում կամ կրկնում է դրա անվանումը։
12
11Համեմատում է Հայաստանում բնակվող այլ ժողովուրդների կրոնադավանաբանական համակարգերը։Համեմատում է Հայաստանում բնակվող երկու ժողովուրդների կրոնադավանաբանական համակարգերը՝ նշելով առնվազն երկու ընդհանրություն կամ տարբերություն և պահպանելով հարգալից լեզու։Անվանում է Հայաստանում ներկայացված առնվազն երկու կրոնական համայնք և նշում է դրանց մեկ ընդհանրություն կամ տարբերություն։Պաշտամունքային շինությունների և խորհրդանիշների նկարների միջոցով համապատասխանեցնում է երկու օրինակ համապատասխան կրոնական համայնքին և նշում է մեկ ընդհանուր արժեք։Երկու պատկերից ճանաչում կամ մատնանշում է մեկ ծանոթ պաշտամունքային շինություն կամ խորհրդանիշ և ասում կամ կրկնում է դրա անվանումը։
13
12Արժևորում է իր ազգային մշակույթը, նյութական և ոչ նյութական ժառանգությունը, դրա առանձնահատկությունները և ներդրումը համաշխարհային մշակույթի մեջ։Դասակարգում է նյութական և ոչ նյութական ժառանգության օրինակները և բացատրում է ազգային մշակույթի առնվազն մեկ առանձնահատկությունն ու ներդրումը համաշխարհային մշակույթում։Անվանում է ազգային մշակույթի առնվազն երկու օրինակ՝ մեկ նյութական և մեկ ոչ նյութական, և բացատրում է դրանց կարևորությունը։Մշակութային արժեքների նկարներից ընտրում է ժառանգության մեկ օրինակ և մեկ պարզ նախադասությամբ նշում է այն պահպանելու կարևորությունը։Ճանաչում կամ մատնանշում է մեկ ծանոթ մշակութային արժեք և բառով, ժեստով կամ այլ ընդունելի հաղորդակցական եղանակով արտահայտում է դրական վերաբերմունք։
14
13Մշակույթ/Իմ հայրենիքի էպոսը՝ «Սասնա ծռեր» և այլ ժողովուրդների էպիկական պատումներըԱրժեհամակարգ
Հարաբերություններ		Կարդում և ներկայացնում է «Սասնա ծռեր» էպոսի հերոսների բնավորության գծերը։Կարդացած հատվածի հիման վրա ներկայացնում է «Սասնա ծռեր» էպոսի առնվազն երկու հերոսի բնավորության գծերը և յուրաքանչյուր գիծ հիմնավորում է հերոսի արարքով։Ներկայացնում է էպոսի մեկ հերոսի և նկարագրում է նրա բնավորության առնվազն երկու գիծ՝ բերելով մեկ օրինակ։Պատկերի, հիմնաբառերի կամ կարճ հատվածի օգնությամբ անվանում է մեկ հերոսի և ընտրում է նրան բնորոշ մեկ գիծ։Երկու պատկերից ճանաչում կամ մատնանշում է էպոսի մեկ ծանոթ հերոսի և երկու բառից ընտրում է նրան համապատասխան մեկ բնութագիր։
15
14Վերլուծում է «Սասնա ծռեր» էպոսում ներկայացված արժեհամակարգը։Բացահայտում է «Սասնա ծռեր» էպոսի առնվազն երեք արժեք, դրանցից յուրաքանչյուրը հիմնավորում է համապատասխան դրվագով կամ հերոսի արարքով և ներկայացնում փոխկապվածությունը։Անվանում է էպոսում արտահայտված առնվազն երկու արժեք և դրանցից մեկը կապում է կոնկրետ դրվագի կամ արարքի հետ։Կարճ հատվածից կամ պատկերից ընտրում է մեկ արժեք և ուղղորդող հարցով նշում է դրան համապատասխան հերոսի արարքը։Ծանոթ դրվագի երկու պատկերից ընտրում կամ մատնանշում է դրական արարքը կամ արժեքը։
16
15Գնահատում է «Սասնա ծռեր» էպոսի ազդեցությունը իր արժեհամակարգի ձևավորման և վարքի դրսևորման վրա։Գնահատում է էպոսի առնվազն երկու արժեքի ազդեցությունն իր արժեհամակարգի և վարքի վրա՝ ներկայացնելով անձնական վարքի կոնկրետ օրինակներ։Էպոսի մեկ արժեք կապում է իր մեկ արարքի կամ ընտրության հետ և պարզ պատճառաբանությամբ բացատրում է կապը։Տրված տարբերակներից ընտրում է հերոսի մեկ վարքագիծ, որը կկիրառեր առօրյայում, և նախադասության կաղապարով ներկայացնում է իր ընտրությունը։Երկու պատկերից ընտրում կամ մատնանշում է ընդօրինակման արժանի մեկ արարք և այն ցույց է տալիս, անվանում կամ կրկնում։
17
16Համեմատում է «Սասնա ծռեր» էպոսը այլ ժողովուրդների էպոսների հետ։«Սասնա ծռերը» համեմատում է մեկ այլ ժողովրդի էպոսի հետ առնվազն երկու չափանիշով՝ նշելով մեկ ընդհանրություն և մեկ տարբերություն։Ուղղորդող աղյուսակով նշում է «Սասնա ծռերի» և մեկ այլ էպոսի մեկ ընդհանրություն և մեկ տարբերություն։Պատկերների կամ հիմնաբառերի օգնությամբ համապատասխանեցնում է երկու էպոսների հերոսներին կամ դրվագները և նշում է մեկ ընդհանրություն։Երկու տարբերակից ճանաչում կամ մատնանշում է «Սասնա ծռերի» հերոսին կամ դրվագը և ասում կամ կրկնում է անվանումը։
18
17Քննում է սեփական շրջապատում էպոսի «մերօրյա» հերոսներին։Իր շրջապատից ընտրում է առնվազն երկու «մերօրյա» հերոսի, հավաքում է նրանց արարքների մասին պարզ վկայություններ և հիմնավորում է ընտրությունը։Ներկայացնում է իր շրջապատի մեկ մարդու հանրօգուտ արարքը և մեկ պատճառաբանությամբ բացատրում է, թե ինչու է նրան համարում «մերօրյա» հերոս։Տրված օրինակներից ընտրում է մեկ օգնող կամ պատասխանատու արարք և նախադասության կաղապարով ներկայացնում է այն կատարողին որպես «մերօրյա» հերոս։Երկու ծանոթ իրավիճակից ընտրում կամ մատնանշում է ուրիշներին օգնող արարքը և այն ցույց է տալիս, անվանում կամ կրկնում։
19
18Արժևորում է իր ազգային մշակույթը, դրա առանձնահատկությունները և ներդրումը համաշխարհային մշակույթի մեջ։Ներկայացնում է ազգային մշակույթի առնվազն երեք օրինակ և հիմնավորում է դրանցից մեկի առանձնահատկությունն ու ներդրումը համաշխարհային մշակույթում։Անվանում է ազգային մշակույթի առնվազն երկու օրինակ և մեկ պարզ պատճառաբանությամբ բացատրում է դրանցից մեկի կարևորությունը։Ազգային մշակույթը ներկայացնող նկարներից կամ առարկաներից ընտրում է մեկ օրինակ և մեկ պարզ նախադասությամբ նշում է դրա արժեքը։Ճանաչում կամ մատնանշում է ազգային մշակույթի մեկ ծանոթ դրսևորում և բառով, ժեստով կամ այլ ընդունելի եղանակով արտահայտում է դրական վերաբերմունք։
20
19Համակեցություն/Անհատն ու հասարակությունըՓոփոխություն
Համակարգ		Ներկայացնում է «անհատ», «հասարակություն», «պետություն» հասկացությունները։Սահմանում է «անհատ», «հասարակություն» և «պետություն» հասկացությունները, ներկայացնում է դրանց փոխադարձ կապը և յուրաքանչյուրի համար բերում է համապատասխան օրինակ։Պարզ ձևակերպումներով ներկայացնում է երեք հասկացությունների իմաստը և բերում է առնվազն մեկ համապատասխան օրինակ։Պատկերները կամ իրավիճակները համապատասխանեցնում է «անհատ», «հասարակություն» և «պետություն» հասկացություններին։Անվանված հասկացության համար երկու պատկերից ընտրում կամ մատնանշում է մարդուն, մարդկանց խմբին կամ պետության խորհրդանիշը։
21
20Բացատրում է անհատի ունեցած դերը հասարակության և պետության զարգացման տարբեր բնագավառներում։Բացատրում է առնվազն երկու անհատի ներդրման օրինակ՝ հասարակության կամ պետության զարգացման տարբեր բնագավառներում և ցույց է տալիս նրանց գործունեության ու արդյունքի կապը։Ներկայացնում է մեկ անհատի գործունեությունը և մեկ կոնկրետ օրինակով բացատրում է դրա օգուտը հասարակության կամ պետության համար։Մասնագիտություններ և հանրօգուտ գործողություններ ներկայացնող պատկերային նյութի միջոցով համապատասխանեցնում է անհատի մասնագիտությունը կամ արարքը հանրային մեկ օգտակար արդյունքի։Երկու պատկերից ընտրում կամ մատնանշում է ուրիշներին կամ համայնքին օգուտ բերող մեկ արարք և այն անվանում կամ ցուցադրում է։
22
21Գնահատում է անհատի ունեցած դերը հասարակության կյանքում՝ ձևավորելով հարգալից վերաբերմունք նորարարություն արժեհամակարգի վերաբերյալ։Գնահատում է մեկ անհատի կամ նորարարի ազդեցությունը հասարակության կյանքի վրա՝ ներկայացնելով առնվազն երկու արդյունք և հիմնավորելով հարգալից վերաբերմունքը նոր գաղափարների հանդեպ։Նկարագրում է մեկ նորարարություն կամ այն ստեղծած անհատի գործունեությունը, նշում է մեկ օգտակար արդյունք և արտահայտում է հարգալից կարծիք։Պատկերի կամ օրինակի օգնությամբ ճանաչում է մեկ օգտակար նոր գաղափար կամ ստեղծված արդյունք և ուղղորդող հարցով անվանում է դրա մեկ օգուտը։Երկու պատկերից ընտրում կամ մատնանշում է օգտակար նոր լուծումը և բառով, ժեստով կամ այլ ընդունելի եղանակով արտահայտում է դրական վերաբերմունք։
23
22Արժևորում է հասարակական համակեցության կանոնները և նորմերը, դրանց կարևորությունը, ցուցաբերում է պատասխանատու և հանրօգուտ վարքագիծ։Բացատրում է հասարակական համակեցության առնվազն երեք կանոնի կարևորությունը, կանխատեսում է դրանց պահպանման դրական արդյունքները և խմբային աշխատանքում դրսևորում է առնվազն երկու պատասխանատու կամ հանրօգուտ արարք։Անվանում է համակեցության առնվազն երկու կանոն, բացատրում է դրանցից մեկի կարևորությունը և խմբային առաջադրանքում կատարում է իր ստանձնած դերը։Պատկերային կանոնների քարտերի օգնությամբ հետևում է երկու պարզ կանոնի և համատեղ աշխատանքի ընթացքում կատարում է մեկ օգտակար գործողություն։Մոդելին կամ մեկ քայլ հրահանգին հետևելով պահպանում է մեկ պարզ կանոն և կատարում է մեկ հանրօգուտ գործողություն՝ օրինակ՝ հերթը պահում, կիսվում կամ օգնում։
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100