| A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1 | Назвы панэляў | Panel names | Канцэпцыя / Concept (на мове арыгінала / in the original language) | |||||||||||||||||||||||
2 | 01 - Міжнародныя адносіны. Рэгіянальная бяспека. Знешняя палітыка / International Relations. Regional Security. Foreign Policy | |||||||||||||||||||||||||
3 | 1.1. Адаптацыя беларусаў у замежжы: традыцыі і сучаснасць. | 1.1. Adaptation of Belarusians Abroad: Traditions and Modernity. | Міграцыя беларусаў за межы сваёй Радзімы мае працяглую гісторыю; рознымі былі прычыны, умовы і кірункі гэтай міграцыі; адрозніваліся мадэлі і практыкі адаптацыі ў новым асяроддзі. Толькі за апошнія два стагоддзі адбыліся некалькі хваляў такой міграцыі, у тым ліку, па палітычных прычынах (пасля паўстанняў, рэвалюцый, войнаў) і ў пошуку лепшых умоваў для жыцця (працоўная міграцыя ў Амерыку і краіны Заходняй Еўропы). Падзеі 2020 і 2022 гадоў выклікалі новую хвалю масавай міграцыі (і ўцякацтва) беларусаў за мяжу. У сувязі з гэтым актуальнымі з’яўляюцца рэвізія гісторыі міграцыі на працягу апошніх стагоддзяў, аналіз назапашанага вопыта адаптацыі ў новым асяроддзі. Таксама важным з'яўляецца акрэсленне эканамічных, сацыяльных, псіхалагічных праблем, якія паўсталі перад беларускімі мігрантамі сёння, разам з вызначэннем магчымых шляхоў іх вырашэння. | |||||||||||||||||||||||
4 | 1.2. Беларусь у сістэме еўрапейскай бяспекі: вымярэнні выклікаў і магчымасцяў | 1.2. Belarus in the European Security Framework: Challenges and Opportunities Dimensions | Умацаванне бяспекі ў нашым рэгіёне наўпрост залежыць ад таго, ці зможа Беларусь інтэгравацца ў еўрапейскую архітэктуру бяспекі. Сёння краіна ўяўляе сабой зону рызыкі, бо ўсё больш залежыць ад Расіі, што дазваляе выкарыстоўваць яе тэрыторыю для агрэсіўных дзеянняў супраць суседніх дзяржаў. У сваю чаргу, дэмакратычныя сілы Беларусі перакананыя, што толькі суверэнная, дэмакратычная і арыентаваная на Еўропу Беларусь можа стаць гарантам стабільнасці і надзейным партнёрам у рэгіёне. Аднак акрамя (геа)палітычных выклікаў існуе шмат вымярэнняў рэгіянальнай бяспекі, у якіх Беларусь ужо цяпер цесна звязаная з усім рэгіёнам. Энэргетычная, эканамічная, інфармацыйная, культурная, міграцыйная, дэмаграфічная – усе гэтыя вымярэнні бяспекі вартыя ўвагі і абмеркавання. Каб Беларусь прысутнічала на еўрапейскмі парадку дня не толькі як панылая праблема, але і як важная магчымасць. | |||||||||||||||||||||||
5 | 1.3. «Па-за межамі: трансдысцыплінарныя перспектывы аналізу Беларусі ў міжнародных адносінах і рэгіянальнай бяспецы» | 1.3. “Beyond Borders: Transdisciplinary Perspectives on Belarus in International Relations and Regional Security" | This panel seeks to explore innovative and transdisciplinary approaches to analyzing Belarus's foreign policy and its evolving role in international relations and regional security. Amid shifting geopolitical dynamics and heightened global attention on Eastern Europe, Belarus stands at a complex crossroads between East and West. The panel will encourage theoretical and empirical contributions that bridge political science, international relations, sociology, and area studies to unpack Belarus’s foreign policy strategies, regional alignments, and security narratives. Special emphasis will be placed on frameworks that illuminate the interplay between domestic political developments and external positioning, as well as on the applicability of these insights to contemporary policy-making and regional stability. | |||||||||||||||||||||||
6 | 02 - Палітыка. Палітычныя інстытуты / Politics. Political Institutions | |||||||||||||||||||||||||
7 | 2. 1. Унутраная палітыка і палітычныя інстытуты | 2.1. Domestic Politics and Political Institutions | Прысвечана ўнутранай палітыцы і палітычным інстытутам у Беларусі | |||||||||||||||||||||||
8 | 03 - Грамадства і грамадскія інстытуты / Society and Social Institutions | |||||||||||||||||||||||||
9 | 3.1. Гібрыдная вайна Расіі супраць Украіны: паглыбленне гуманітарнага крызісу ва Усходняй Еўропе | 3.1.Russia's Hybrid War Against Ukraine: Deepening Humanitarian Crisis in Eastern Europe | Вже понад три роки Росія веде активні бойові дії проти України на її території. Утім переважна більшість міжнародних воєнно-політичних експертів та аналітиків поділяють думку, що з метою реалізації імперської політики Росія продовжує вести проти України «гібридну війну». Її характеризує як ведення агресивних військових дій, так і використання широкого спектра політичних, економічних, інформаційно-пропагандистки заходів. Провідні експерти Заходу ще з 2014 року називали політику Росії щодо України–«New generation warfare», що дозволяє агресору виснажувати жертву на різних фронтах, в тому числі на гуманітарному; розмивати сенси та витворювати симулякри; підривати єдність союзників. На третьому році війни відбувається перегрупування серед союзників обох сторін. Нині уряд Д. Трампа зайняв позицію «миротворця» та виголошує заяви про можливий вихід США з НАТО, що в свою чергу змушує активізуватися країни Європи та переглянути безпекові протоколи. Ще одним важливим аспектом цієї війни залишається залучення до неї Білорусі (використовуючи територію, ресурсу тощо). В свою чергу Росія підтримує злочинний режим Лукашенка та поглиблює наявну кризу між Білоруссю та іншими країнами демократичного світу. Пропонуємо учасникам панелі обміркувати, яким чином війна Росії проти України впливає на гуманітарну ситуацію в регіоні та світі; чому історія стала зброєю «гібридної війни»; як змінюється міграційна політика країн Європи; що потрібно для відновлення добросусідських стосунків між українцями та білорусами та ін. Розуміння таких гібридних загроз дозволить розробляти стратегії протидії незаконній та неспровокованій агресії. | |||||||||||||||||||||||
10 | 3.2. Даследаванні грамадзянскай супольнасці | 3.2. Civil Society Studies | Міждысцыплінарная панэль пакліканая прадставіць дасягненні апошніх гадоў у даследаванні грамадзянскай супольнасці Беларусі як самастойнага прадмета вывучэння з пункту гледжання права, палітычнай навукі, сацыялогіі ды інш. На панэлі чакаюцца паведамленні пра вынікі штудыяў эмпірычнага характару, сфакусаваных у першую чаргу на інстытуцыяваныя формы грамадзянскай супольнасці (арганізацыі і нефармальныя ініцыятывы), але таксама вітаюцца даследванні асобных аспектаў грамадскай дзейнасці альбо асаблівасцяў працы ў асобных сферах (дабрачынны, экалагічны, моладзевы кірункі, а таксама абарона правоў чалавека). Асаблівая увага будзне нададзеная дакладам, якія асвятляюць найбольш надзённыя выклікі для беларускай грамадзянскай супольнасці, у тым ліку разглядаючы іх у рэгіянальным і глабальным кантэксце, уключна з праблемамі працы арганізацый грамадзянскай супольнасці ў рэлакацыі, дыджыталізацыі грамадскай дзейнасці, зменаў мадэляў забеспяэчэння фінансавай устойлівасці грамадзянскай супольнасці і г.д. Арганізатары маюць намер запрасіць да ўдзелу як спецыялізаваныя аналітычныя цэнтры (фабрыкі думкі), так і іншыя НДА, якія ў сваёй працы выкарыстоўваюць дасьледванні як метад збору інфармацыі, неабходнай для дзейнасці арганізацыі. | |||||||||||||||||||||||
11 | 3.3. Дыскурсіўнае жыццё беларускіх суб'ектнасцяў у Еўропе | 3.3. Discursive Life of Belarusian Subjectivities in Europe | Over the last decade, a body of empirical research on Belarus emerged characterizing Belarusian society as one having specific agency, interests, and experience. It was written about search for agency (Ackermann, Berman 2017), reconstruction of Belarusian identity after 2014 (link), postcolonial revolution (Gerasimov 2020), emergence of Belarusian "peoplehood" (Petrova, Korosteleva 2021) and the new subjectivities (Bekus, Gabowitsch 2023) in Belarus. This body of knowledge, however, is rarely reflected in bureaucratic, policy-making, or media domains. On the contrary, in the absence of coherent vision, Belarusians found themselves non-reflectively ascribed to other groups, or meaningfully forgotten. Since the start of the Russian full scale invasion of Ukraine, media and politicians are inventing specific vocabulary to depict the Belarusians as both subaltern and guilty (what Vital Byl called “oppressed oppressors”). Opinions and judgements on Belarus prevail over empirical evidence - especially since Belarusians themselves remain on the margins of discussions dedicated to others. What characterizes the current discursive shaping of Belarusian topics in Europe? How is this discursive landscape different across the domains of policy-making, bureaucracy, mass media, and academy? And what are the broader implications of this discrepancy? | |||||||||||||||||||||||
12 | 3.4. Праблемы і перспектывы рэлігійнай дыпламатыі | 3.4.Problems and prospects of religious diplomacy | Today we witness a curious European trend: although the number of people identifying as religiously unaffiliated is growing and overall religious observance, including church attendance, is on decline, religious institutions and religious beliefs play an increasingly important role in politics. The panel is designed to explore one aspect of this role: the so-called religious, or, faith-based, diplomacy. The panel is multi-disciplinary. It invites sociologists and historians to reflect on the concrete examples of successes and failures of religious diplomacy and to analyze contemporary trends of this phenomenon. It invites theologians to reflect on theological justification and limits of faith-based personal and institutional engagement in diplomacy. | |||||||||||||||||||||||
13 | 04 - Медыя і камунікацыя / Media and Communication | |||||||||||||||||||||||||
14 | 4.1. Камунікацыі для будучыні: суб’екты, крызісы, магчымасці | 4.1. Communications for the Future: Actors, Crises, Opportunities | Камунікацыя разглядаецца праз прызму сучасных сацыяльна-канструктывісцкіх падыходаў – як чыннік і каталізатар сацыяльнай дынамікі. Камунікацыя даследуецца і аценьваецца не як службовы / дапаможны працэс, а як фактар, які істотна ўплывае на тэмп і напрамкі сацыяльнага развіцця, у тым ліку задае іх. Будучыня інтэрпрэтуецца як праект, які не прадзаданы, а можа праектавацца свядома і мэтанакіравана з дапамогай пэўных тэхналогій. Гэта праектаванне наўпрост звязана з маральна-каштоўнаснымі дылемамі сучаснасці і не можа рэалізовывацца без пастаяннай і глыбокай рэфлексіі над персанальнымі, групавымі і нацыянальнымі каштоўнасцямі. Асаблівую ўвагу плануецца надаць пытанням суб’ектнасці сучаснага грамадства, жыццядзейнасці ва ўмовах перманентных крызісаў і адначасова прынцыпова новых магчымасцей для сацыяльных дзеянняў. | |||||||||||||||||||||||
15 | 4.2. Расійска-ўкраінская вайна і трансфармацыя медыйнага ландшафту | 4.2. The Russian-Ukrainian war and the transformation of media landscape | The purpose of the panel is consideration of elements of the current media landscape of Ukraine in the liberating perspective. After Russia's full-scale invasion, the Ukrainian media landscape was radically changed. At the beginning of the invasion, the telethon's products were the main source of official information designed to counter Russian aggression and coordinate the position of domestic media channels. The marathon played a major stabilizing role in confronting Russian information oppression during the first six months of the war. . Interest in alternative sources began to grow, but it is clear that this has its own peculiarities in wartime, i.e., the development of a culture of vigilance and liberating perspective. The monopoly on television in Ukraine is not a monopoly on media in general. Various online media channels significantly complement the national media landscape. Text-based forms of communication are dominant in these professional channels because they take on the burden of analytical work and help form public opinion space. This occurs by "deliberation sense of community" (Joseph Bessette) as well as in the form of systematic presentation of the material. The forms of “vernacular writing on the Web” (А. Вarton), which is the basic trend of contemporary social networks, have become more strictly limited due to the reasons above—especially because the main form of the comments is textual. Therefore, the search for forms of civic engagement and the lack of visual representation of material in media channels lead to the need for self-expression in other forms of visual communication. | |||||||||||||||||||||||
16 | 05 - Палітычная філасофія / Political Philosophy | |||||||||||||||||||||||||
17 | 5.1. Крытычная тэорыя ў кантэксце сучасных сацыяльных трансфармацый: да 100-годдзя з дня нараджэння Зыгмунта Баумана (1925-2017) | 5.1. Critical theory in the context of contemporary social transformations: to the 100th anniversary of Zygmunt Bauman's birth | Новыя тэндэнцыі сацыяльных змен у заходніх і незаходніх краінах патрабуюць шырэйшай канцэптуальнай платформы для распрацоўкі крытычных тэарэтычных мадэляў, якія адпавядаюць сучасным сацыяльным і культурным умовам. Сучасная крытычная тэорыя з'яўляецца трансдысцыплінарнай даследчай стратэгіяй і скдаецца з мноства разнастайных дыскурсаў: постмарксізм, культурныя і посткаланіяльныя даследаванні, фемінізм і г.д. Дадзеная панэль накіравана на тое, каб актуалізаваць крытычную тэорыю (у цэлым) і інтэлектуальную спадчыну Зыгмунта Баумана (у прыватнасці) у кантэксце сучасных сацыяльных трансфармацый (уключаючы беларускую лакальную сітуацыю). Тэмы для абмеркавання: гісторыя і вытокі крытычнай сацыяльнай тэорыі; сучасныя канцэпцыі (уключаючы канцэпцыю плыннай сучаснасці Зыгмунта Баумана); крытыка новых форм адчужэння (уключаючы лічбавае) і новых форм прыгнёта (уключаючы неакаланіялізм); крытыка інструментальнага розуму; нарматыўны ідэал аўтаноміі і дэмакратыі; крытыка грамадства спажывання; крытыка аўтарытарызму; крызіс нацыянальнай дзяржавы і дыскурс глабалізацыі і інш. New trends of social changes in Western and non-Western countries require a broader conceptual platform for developing critical theoretical models that correspond to contemporary social and cultural conditions. Contemporary critical theory is a transdisciplinary research strategy and includes a variety of discourses: post-Marxism, cultural and postcolonial studies, feminism, etc. This panel aims to update critical theory (in general) and the intellectual legacy of Zygmunt Bauman (in particular) in the context of contemporary social transformations (including the Belarusian local situation). Suggested topics for discussion: history and origins of critical social theory; contemporary concepts (including Zygmunt Bauman's concept of liquid modernity); critique of new forms of alienation (including digital) and new forms of oppression (including neocolonialism); critique of instrumental reason; normative ideal of autonomy and democracy; critique of consumer society; critique of authoritarianism; crisis of the nation state and the discourse of globalization, etc. | |||||||||||||||||||||||
18 | 5.2. Пост-праўда як выклік для крытычнага мыслення | 5.2. Post-truth as a challenge for critical thinking | У эпоху "пост-праўды" факты ўсё часцей губляюць значэнне перад эмоцыямі, асабістымі перакананнямі і маніпулятыўнымі інтэрпрэтацыямі. Гэтая з’ява ставіць перад сучаснай філасофіяй і тэорыяй крытычнага мыслення прынцыповыя выклікі: як магчыма сцвердзіць значэнне фактычнасці і рацыянальнай аргументацыі ва ўмовах інфармацыйнага хаосу і недаверу да традыцыйных інстытутаў ведаў? Панэль будзе прысвечана аналізу феномена пост-праўды з пазіцый сучаснай філасофіі, эпістэмалогіі і палітычнай тэорыі, а таксама пошуку адказаў на пытанне: як крытычнае мысленне можа адаптавацца і дзейнічаць ва ўмовах распаду класічных крытэрыяў праўды? Абмеркаванне закране такія тэмы, як роля эмоцый і наратываў у фармаванні грамадскай свядомасці, межы крытыкі і дэканструкцыі, выклікі адукацыі ў эпоху пост-праўды і магчымасці рэканструкцыі публічнай прасторы рацыянальнага дыялогу. | |||||||||||||||||||||||
19 | 5.3. Трансдысцыплінарныя даследаванні траўмы: сучасная і гістарычная перспектывы | 5.3. Transdisciplinary Trauma Studies: Contemporary and Historical Perspectives | Individual and collective traumas are increasingly at the heart of social and political decision-making in different parts of the world. Different forms of trauma shape our perception of social reality, ranging from the Holocaust to the pandemic, revolutions, and war catastrophes. They impact how we recognize and remember but also forget and silence past and present injustices. Divergent attitudes towards these traumatic experiences determine how our societies look and will look in the future. Thus, the comprehensive assessment of different facets of trauma is urgent. Transdisciplinary Trauma Studies emerges in response to this urgency. It reflects a growing recognition that no single discipline or cultural lens can account for the complex, entangled realities of trauma in the 21st century. This field insists on the necessity of pluralizing perspectives, drawing from diverse epistemologies and traditions—cultural studies, philosophy, psychology, sociology, history, gender and queer theory, human rights, and beyond. It confronts the insufficiency of static models and demands a rethinking of how trauma is produced, circulated, embodied, and resisted. At stake is not only how we study trauma but how we mobilize knowledge for more just and livable futures. | |||||||||||||||||||||||
20 | 06 - Адукацыя і навука / Education and science | |||||||||||||||||||||||||
21 | 6.1. Адукацыя сёння: тэндэнцыі, выклікі і разыходжанні | 6.1. Education today: trends, challenges and divergences | Мэта: абмеркаваць сучасныя ідэалагічныя і метадалагічныя тэндэнцыі ў адукацыйнай палітыцы і тэорыі адукацыі ў кантэксце глабальных і постаўтарытарных зменаў, а таксама разгледзець, як гэтыя тэндэнцыі адбіваюцца на Беларусі – унутры краіны і ў эміграцыйным асяроддзі. Панэлі: 1. Тэорыі адукацыі ў эпоху крызісаў; 2. Адукацыя і аўтарытарызм: адкрыты супраціў або адаптацыя? 3. Агентнасць, суб’ектыўнасць і няроўнасць; 4. Адукацыя паміж рынкам, дзяржавай і грамадзянскай супольнасцю. Круглы стол: Ці магчымая адукацыя па-за палітыкай? | |||||||||||||||||||||||
22 | 6.2. Беларуская мова за межамі Беларусі: сферы рэалізацыі, перспектывы, сацыякультурныя і лінгвістычныя асаблівасці | 6.2. Belarusian language outside Belarus: areas of implementation, prospects, sociocultural and linguistic features | Тэма прысвечана рэалізацыі беларускай мовы за межамі Беларусі ў літаратурнай, прастамоўнай, дыялектных формах, аналізу сфер яе выкарыстання (адукацыя, СМІ, культурная, рэлігійная, грамадская і інш. дзейнасць), вызначэнню перспектыў развіцця. Аб’ектам навуковага абмеркавання выступаюць таксама сацыякультурныя асаблівасці, звязаныя з нацыянальнай ідэнтычнасцю, захаваннем культурнай спадчыны, абмежаванасцю рэсурсаў, і лінгвістычныя асаблівасці, абумоўленыя інтэрферэнцыйнымі працэсамі ў полімоўным асяроддзі. | |||||||||||||||||||||||
23 | 6.3. Нефармальная адукацыя дарослых як механізм устойлівасці беларусаў і беларусак ва ўмовах непазбежных перамен (секцыя/панэльная дыскусія) | 6.3. Non-Formal Adult Education as a Mechanism for the Resilience of Belarusians in Times of Inevitable Change | Ва ўмовах непазбежных сацыякультурных і палітычных перамен, якія чакаюць Беларусь, менавіта нефармальная адукацыя дарослых становіцца істотнай умовай падтрымкі беларусаў і беларусак у рэалізацыі права на адукацыю праз усё жыццё ў яго сапраўднай дэмакратычнай сутнасці. На фоне аўтарытарнага сцэнарыя трансфармацыі адукацыі ў Беларусі, а таксама імклівага развіцця беларускіх адукацыйных ініцыятыў у эміграцыі ўзнікае неабходнасць асэнсавання гэтай дзейнасці як асяроддзя падтрымкі сацыяльных практык, інтэграцыі міжнароднага досведу і забеспячэння ўтойлівасці працэсаў развіцця. Таму ў рамках Кангрэсу вялікую даследчыцкую і практычную цікавасць уяўляе вывучэнне, абагульненне і вызначэнне ролі, функцый, змястоўнага напаўнення, формаў рэалізацыі разнастайных адукацыйных ініцыятыў для падтрымкі і развіцця найлепшых педагагічных практык у сферы нефармальнай адукацыі дарослых. | |||||||||||||||||||||||
24 | 6.4. Штучны інтэлект у еўрапейскай адукацыі і грамадскай свядомасці: праблемы правапрымянення, кантроль рызык і паўсядзённыя практыкі ўзаемадзеяння чалавека з AI. | 6.4. Artificial Intelligence in European Education and Public Consciousness: Issues of Law Enforcement, Risk Management, and Everyday Practices of Human-AI Interaction. | Сёння перад грамадствам стаяць складанне выклікі, абумоўленыя ўкараненнем штучнага інтэлекту (AI) у паўсядзённае жыццё людзей. Сярод задач сучаснага чалавека: захаваць ідэнтычнасць і эмацыйнае дабрабыцце, пераасэнсаваць уласныя сацыяльныя ролі ў значных сферах дзейнасці і адначасова выкарыстоўваць неверагодныя магчымасці AI для асабістай трансфармацыі і пераадолення любых абмежаванняў, абумоўленых як натуральнымі чалавечымі асаблівасцямі, так і рознымі сацыяльнымі, культурнымі, палітычнымі і эканамічнымі фактарамі. У рамках панэлі мы паспрабуем асэнсаваць і зразумець, як чалавек будзе спраўляцца з гэтымі задачамі ў умовах сучайснай тэхнарэвалюцыі і сацыяльнай турбулентнасці. Якія рызыкі могуць быць звязаны з безадказным укараненнем AI у значныя сферы грамадскага жыцця і якія практыкі рэгулявання штучнага інтэлекту апраўдваюць сябе ў грамадстве, дзе найвышэйшай каштоўнасцью з'яўляецца свабода слова і правы чалавека. | |||||||||||||||||||||||
25 | 07 - Гісторыя Вялікага Княства Літоўскага / History of the Grand Duchy of Lithuania | |||||||||||||||||||||||||
26 | 7.1. "Апошняя кропля ў чашы Гнева Гасподняга": Сацыяльныя супольнасці Усходняй Еўропы падчас войнаў ВКЛ у эпоху Новага часу. | 7.1. "The Last Drop in the Cup of the Lord's Wrath": Social Communities of Eastern Europe during the GDL Wars of the Modern Era. | Гісторыя мілітарных інстытутаў ВКЛ і тое, як іх дзейнасць паўплывала на развіцце грамадскіх структур Усходняй Еўропы эпохі Новага часу на сенняшні дзень застаецца мала вывучанай тэмай. Сучасныя методыкі даследавання дазваляюць па-новаму зірнуць на ўдзел і матывацыю прыватных і калектыўных актараў, кожнага з элементаў Рэчы Паспалітай, у пераадоленні сістэмных крызісаў, якія ўзнікалі падчас войнаў. Наяўныя крыніцы даюць магчымаць ўбачыць як функцыянавалі палітычныя, этнічныя, эканамічныя, культурныя і сацыяльныя структуры, іх нормы, практыкі, сувязі супярэчнасці груп і інстытутаў грамадства падчас войнаў не толькі на макраўзроўні ўсей Рэчы Паспалітай, але і на ўзроўні лакальных супольнасцяў і нават сем’яў. Грамадства і войска ВКЛ кожны раз па-рознаму рыхтаваліся, праводзілі і выходзілі з войнаў адаптуючыся да зменаў знешняга асяроддзя і ўнутраных рэсурсаў. Прасачыць як асабістыя пачуцці і інстытуцыянальныя нормы, наяўныя рэсурсы і знешнія запазычанні рэфлексаваліся камбатантамі і цывільным насельніцтвам падчас войнаў і як яны паспрыялі трансфармацыі практык вайсковых і грамадскіх структур рэгіёна - задача дадзенай секцыі. | |||||||||||||||||||||||
27 | 7.2. Беларусь у глабальнай і трансрэгіянальнай гісторыі | 7.2.Belarus in Global and Transregional History | Беларусь часта ўспрымаецца як яе ўласнымі грамадзянамі, так і іншаземцамі як перыферыя: клачок зямлі, каштоўны пераважна для саміх беларусаў, але незаўважны ў сусветнай гісторыі. Для беларусаў гэтае ўспрыманне вынікае з дзесяцігоддзяў пошуку і фармавання сваёй ідэнтычнасці. Для суседзяў беларускія землі (у шырокім сэнсе) часта ўяўляюцца як "малая радзіма" на мяжы чагосьці большага. Для імперый — а таксама для расійскай і заходняй гістарыяграфій, сфармаваных у межах імперскіх парадыгм — Беларусь паўстае як памежжа ці правінцыя, занураная ў лакальныя канфлікты і адасобленая ад глабальных працэсаў. Гэтая панэль імкнецца кінуць выклік такім эпістэмічным абмежаванням, пераасэнсоўваючы гісторыю Беларусі і яе агентнасць праз прызму глабальнай і трансрэгіянальнай гісторыі. Мы запрашаем даследаванні, што паказваюць, як глабальныя працэсы — пра якія часта не думаюць у беларускім кантэксце — адбываліся ў Беларусі або з удзелам яе ўраджэнцаў, а таксама як з’явы, якія часта лічацца спецыфічна беларускімі або рэгіянальнымі, могуць набыць новае разуменне ў параўнальным або глабальным кантэксце. Асабліва вітаюцца працы, што крытычна пераасэнсоўваюць месца Беларусі ў такіх шырокіх працэсах і феноменах, як каланіялізм і імперыялізм, глабалізацыя і капіталізм, рэлігійныя рухі і трансфармацыі, культурныя ўзаемадзеянні, геапалітычныя суперніцтвы, а таксама вытворчасць ведаў пра гэтыя тэмы. Параўнальныя і аналагічныя прыклады з іншых грамадстваў у падобных сітуацыях у нашым рэгіёне і за яго межамі таксама вітаюцца. Belarus is often perceived—by both its own citizens and outsiders—as a periphery: a patch of land valued primarily by Belarusians themselves, yet largely invisible in global history. For Belarusians, this perception stems from decades of searching for and shaping a national identity. For neighboring countries, Belarusian lands (broadly defined) have often been imagined as a “small homeland” on the margins of something larger. For empires—and for both Russian and Western historiographies shaped by imperial paradigms—Belarus has appeared as a borderland or province, entangled in local conflicts and disconnected from global processes. This panel seeks to challenge such epistemic limitations by reimagining Belarusian history and agency through the lens of global and transregional history. We invite papers that explore how global processes—often overlooked in the Belarusian context—have unfolded within Belarus or through the participation of its people. We also welcome contributions that demonstrate how phenomena typically regarded as uniquely Belarusian or regional can acquire new significance when viewed through comparative or global frameworks. We especially encourage submissions that critically reassess Belarus’s role in broad historical processes and phenomena such as colonialism and imperialism, globalization and capitalism, migration, religious movements and transformations, cultural exchanges, geopolitical rivalries, and the production of knowledge about these topics. Comparative cases from other societies in similar circumstances, both within the region and beyond, are also welcome. | |||||||||||||||||||||||
28 | 7.3. Дынаміка ангажаванасці Вялікага Княства Літоўскага ў Чарнаморскім рэгіёне: дыпламатыя, гандаль і культурны трансфер у 1360–1560 гадах | 7.3. Dynamics of the Grand Duchy of Lithuania involvement in the Black Sea region: diplomacy, trade and cultural transfer in the 1360s-1560s | This panel examines two centuries of the Grand Duchy of Lithuania involvement in the Black Sea region, particularly, its relations with the Golden Horde, the Crimean Khanate, and the Ottoman Empire. The concept of “mobility” is in the very core of every paper analyzing the mobility of people, goods, or ideas. Special attention is paid to the diplomatic communication, political imagination, cultural transfer, long-distance trade, circulation of goods and texts. | |||||||||||||||||||||||
29 | 7.4. Полімоўнасць, поліэтнічнасць, поліканфесійнасць Вялікага Княства Літоўскага | 7.4.Polylingualism, polyethnicity, polyconfessionalism of the Grand Duchy of Lithuania | Мэта прапанаванай панэлі – паказаць, як праяўляецца полімоўнасць, поліэтнічнасць, поліканфесіянальнасць Вялікага Княства Літоўскага ў тэкстах XV-XVIIIстст.: у іх графіцы, моўных характарыстыках, структуры і змесце. Будуць прадстаўлены спробы стварэння корпусу тэкстаў ВКЛ. Гаворка пойдзе таксама пра праявы ВКЛ у тэкстах пазнейшых часоў і яго ўплыў на развіццё грамадства ў будучыні. | |||||||||||||||||||||||
30 | 08 - Гісторыя Беларусі ХІХ і ХХ стагоддзяў / History of Belarus in 19th-20th centuries | |||||||||||||||||||||||||
31 | 8.1. Беларусь-Польшча: гісторыя, якая дзеліць і яднае | 8.1. Belarus-Poland: a history that divides and unites | Панэль будзе прысвечана гісторыі беларуска-польскіх гістарычных узаемадачыненняў. Гаворка будзе ісці як пра важныя для абодвух бакоў гістарычныя падзеі, так і пра гістарыяграфію і яе ацэнкі, часам дыяметральна супрацьлеглыя. Спадзяюся, што не будзем абмяжоўвацца ХІХ-ХХ стст., а пагаворым пра ўсю гісторыю суседства даух народаў і краінаў. | |||||||||||||||||||||||
32 | 8.2. Даследаванні рэпрэсій у БССР: сучасны стан і магчымасці | 8.2. Research on Repressions in the BSSR: Current State and Prospects | Тэма сталінскіх рэпрэсій на Беларусі ў постсавецкі перыяд была табуіравана. Па ёй нельга было абараніць дысертацыю, амаль не праводзіліся даследаванні, не існавала агульнанацыянальнага парталу, які б акумаляваў інфармацыю пра злычынствы камуністычнага рэжыму, збіраў дакументы, гісторыі і спісы рэпрэсаваных, даваў звесткі пра месца масавых экзэкуцый, сачыў за станам мемарыялаў ахвярам камунізму. Між тым можна з'яўляюцца новыя магчымасці ў даследванні гэтай тэмы, з Беларусі выехалі некаторыя гісторыкі, якія маюць дакументы аб рэпрэсіях. Але ці мы можам ў эміграцыі распрацоўваць гэтую тэму? як? І што для гэтага патрэбна? The topic of Stalinist repressions in Belarus remained taboo in the post-Soviet period. It was impossible to defend a dissertation on this subject, almost no research was conducted, and there was no national platform that accumulated information about the crimes of the communist regime, collected documents, personal stories, and lists of the repressed, provided data on the locations of mass executions, or monitored the condition of memorials to the victims of communism. However, new opportunities for researching this topic are emerging. Some historians who possess documents on the repressions have left Belarus. But can we develop this topic in exile? How? And what is needed for this? | |||||||||||||||||||||||
33 | 8.3. Навука і ўлада ў Беларусі: прастора суіснавання і супрацьстаяння ў мінулым і на сучасным этапе | 8.3. Science and power in Belarus: a space of coexistence and confrontation in the past and present | Прапануецца разгледзіць узаемаадносіны паміж навукай/навукоўцамі і ўладай на тэрыторыі Беларусі, асабліва на працягу савецкага перыяду і ў часы існавання незалежнай Беларусі: якімі былі асноўныя выклікі для навукі з боку улады, як навукоўцы прызвычайваліся да новых абставін жыцця і творчасці, і як яны моглі паўплываць на палітыку ўладаў і дўяржавы. Правядзенне панелі плануецца ў супрацы з DGO (Deutsche Gesellschaft für Osteuropakunde e. V.). It is proposed to consider the relationship between science/scientists and the authorities on the territory of Belarus, especially during the Soviet period and the existence of independent Belarus: what were the main challenges to science from the authorities, how scientists got used to the new circumstances of life and creativity, and how they could influence the policies of the authorities and the state. The panel is planned to be held in cooperation with DGO (Deutsche Gesellschaft für Osteuropakunde e. V.). | |||||||||||||||||||||||
34 | 8.4. Палессе: гісторыя ўзаемадзеяння чалавека і прыроды | 8.4. Polesie: History of Human-Nature Interaction | Мэтай секцыі з’яўляецца стварэнне міждысцыплінарнай прасторы для дыскусіі паміж гісторыкамі, эколагамі, эканамістамі і даследчыкамі сумежных напрамкаў, прысвечанай фарміраванню і эвалюцыі сістэмы кіравання землямі і воднымі рэсурсамі ў рэгіёне Палесся. Асаблівая ўвага будзе нададзена розным формам гэтага працэсу — ад дзейнасці буйных арыстакратычных маёнткаў і прыватных ініцыятыў у межах сельскагаспадарчых таварыстваў да дзяржаўных праграм стварэння транспартнай інфраструктуры і меліярацыі, навукова-даследчых праектаў, у тым ліку стварэння вопытных балотных станцый, а таксама сучасных падыходаў да кіравання прыроднымі рэсурсамі Палесся. Панэль дае магчымасць абмеркавання ролі землеўладальнікаў, навукоўцаў і дзяржаўных інстытуцый у трансфармацыі ландшафту рэгіёну, а таксама наступстваў гэтых пераўтварэнняў для яго сацыяльна-эканамічнага развіцця і экалагічнай ўстойлівасці. // The aim of this section is to create an interdisciplinary space for dialogue among historians, ecologists, economists, and scholars from related fields, focused on the formation and evolution of land and water management systems in the Polesia region. Particular attention will be given to the diverse forms this process has taken — from the activities of large aristocratic estates and private initiatives within agricultural societies, to state-led programs of infrastructure development and land reclamation, scientific research projects including the establishment of experimental peatland stations, and contemporary approaches to natural resource management in Polesia. The panel offers an opportunity to discuss the roles played by landowners, scientists, and state institutions in transforming the region’s landscape, as well as the long-term consequences of these interventions for its socio-economic development and ecological sustainability. | |||||||||||||||||||||||
35 | 8.5. Перакрыжаваная гісторыя рэвалюцый у Цэнтральна-Усходняй Еўропе (1917- 1923) | 8.5. An Entangled History of Revolutions in East-Central Europe (1917-1923) | The panel addresses to the methodology of entangled history and deals with the history of revolutions. The focus of this panel is on the variety of political, intellectual, geopolitical ideas, which travelled across of transnational area of East-Central Europe. Also, we will examine the new explanations on emergence of national cases, spatial concepts of new nation-states when were constructed various concepts of national territory and historical/ethnographical lands in Realpolitik, on the one hand, or in the case of ideological weakness or manipulating with historical arguments, on the other. For these reasons, we also want to discuss the influence of nationhood cases on each other’s and analyses the features of decision-making process and political reality as “work in progress”. | |||||||||||||||||||||||
36 | 8.6. Польшча і Беларусь у Другой сусветнай вайне | 8.6. Poland and Belarus in the Second World War – Индивидаульные Истории | The proposed panel is already becoming a cyclical panel of the Congress, as it has already been held twice in previous years and enjoyed considerable interest. We can see that there is a need in such a panel, where scientists could share their own research, concerning World War II in the Polish and Belarusian context. World War II, was a terrible event in the fate of both nations. A time of difficult decisions, atrocious crimes, great battles and collapses of collaboration. All aspects of World War II, will be presented on the proposed panel. | |||||||||||||||||||||||
37 | 8.7. Польшча і нацыянальныя меншасці, нацыянальныя меншасці і польская дзяржава ў міжваенны перыяд (1918–1939) | 8.7. The Second Polish Republic and its Minorities: Minorities and the Polish State in the Interwar Period (1918–1939) | BY Польшча вярнулася на мапу Еўропы ў 1918 годзе як шматнацыянальная дзяржава. Нягледзячы на гарантыі павагі правоў нацыянальных меншасцяў, II Рэч Паспалітая на працягу двух дзесяцігоддзяў свайго існавання імкнулася да асіміляцыі грамадзян, якія выяўлялі нацыянальную ідэнтычнасць, адрозную ад польскай. Нацыянальна арыентаваная дзяржава, якой была ІІ РП, выкарыстоўвала інструменты ўніфікацыі з мэтай гамагенізацыі грамадства. Такія дзеянні выклікалі супраціў з боку меншасцяў, якія намагаліся супрацьстаяць паланізацыі членаў уласнай нацыянальнай супольнасці, якая часцяком яшчэ знаходзілася ў стадыі фармавання. Мэтай панэлі з'яўляецца спроба паказаць своеасаблівую зваротную сувязь у адносінах паміж дзяржавай і нацыянальнымі меншасцямі з асаблівай увагай на даследаванні ў форме case study, мікрагісторыі і кампаратывістыкі. EN Poland returned to the map of Europe in 1918 as a multinational state. Despite the guarantees of respecting the rights of national minorities, the Second Polish Republic, throughout its two decades of existence, sought to assimilate citizens declaring a national identity other than Polish. II RP (Second Polish Republic) was nationalizing state and used unification tools in an attempt to homogenize society. These actions provoked resistance from the minorities, who tried to oppose the denationalization of their members—often from communities still in the process of formation. The aim of the panel will be to attempt to show the feedback loop in relations between the state and national minorities, with particular emphasis on case studies, microhistorical perspectives, and comparative approaches. PL Polska wróciła na mapę Europy w 1918 r. jako państwo wielonarodowe. Mimo gwarancji poszanowania praw mniejszości narodowych II RP w ciągu dwóch dekad swojego istnienia dążyła do asymilacji obywateli deklarujących tożsamość narodową inną niż polska. Państwo zorientowane narodowo, jakim była II RP, wykorzystywało narzędzia unifikacji w celu homogenizacji społeczeństwa. Powyższe działania wywoływały opór mniejszości, próbujących przeciwstawić się wynarodowieniu członków własnej - często znajdującej się w trakcie formowania - wspólnoty narodowej. Celem panelu będzie próba pokazania swoistego sprzężenia zwrotnego w stosunkach państwa z mniejszościami narodowymi ze szczególnym uwzględnieniem studiów przypadku, ujęć mikrohistorycznych i komparatystycznych. | |||||||||||||||||||||||
38 | 8.8. Разбураючы межы: жанчыны і сацыяльная трансфармацыя Беларусі ў ХІХ – пачатку ХХ стагоддзя | 8.8. Breaking Borders: Women and the Social Transformation of Belarus in the 19th and Early 20th Centuries” | The interdisciplinary section "Breaking Borders: Women and Social Transformation of Belarus in the 19th and Early 20th Centuries" explores the role of women in the social, political, and cultural transformations that unfolded in Belarus during this period. Bringing together scholars from history, literature, gender studies, sociology, and journalism, the section aims to illuminate how women changed the boundaries of imperial reality and identity. Topics cover women's participation in the national movement, education, literature, socio-economic activities, and everyday life. Міждысцыплінарная секцыя «Разбураючы межы: жанчыны і сацыяльная трансфармацыя Беларусі ў XIX і пачатку XX стагоддзяў» даследуе ролю жанчын у сацыяльных, палітычных і культурных трансфармацыях, якія разгортваліся ў Беларусі у гэты перыяд. Секцыя, якая аб'ядноўвае навукоўцаў з розных галінаў – гісторыі, літаратуры, гендэрных даследаванняў, сацыялогіі і журналістыкі, імкнецца асвятліць, як жанчыны змянялі абрысы імперскай рэчаіснасці і ідэнтычнасці. Тэмы ахопліваюць удзел жанчын у нацыянальным руху, адукацыі, літаратуры, сацыяльна-эканамічнай дзейнасці і паўсядзённым жыцці. | |||||||||||||||||||||||
39 | 09 - Філалогія / Philology | |||||||||||||||||||||||||
40 | 9.1. Асэнсаванне канцэпту «выклятыя паэты» як культурнай і сацыяльнай з'явы ў кантэксце беларускага літаратурнага працэсу XX – пачатку XXI стст. | 9.1. Understanding the "outcast poets" (or "accursed poets") concept as a cultural und social phenomenon in the context of Belarusian literary process of the 20th - early 21st centuries | Уведзены напрыканцы XIX стагоддзя ва ўжытак Полем Верленам тэрмін «выклятыя паэты» надзіва арганічна прыжыўся на беларускай літаратурнай глебе. Гэта тлумачыцца тым, што ў айчынных літаратарскіх колах на працягу XX стагоддзя (пераважна ў другой яго палове) быў надзвычай распаўсюджаны тып творцы, найчасцей паэта: гэткага бажавольнага «прарока», адрынутага не толькі грамадствам і паплечнікамі, але часцяком і ўласнай сям’ёй. Спіс можна доўжыць і доўжыць: Мікола Купрэеў, Анатоль Сыс, Васіль Гадулька, Васіль Сахарчук, Юры Гумянюк, Таццяна Зіненка – усіх іх яднала, акрамя заганных, на думку абывацеляў, схільнасцяў, аднолькавая беспрытульнасць і жыццёвая неўладкаванасць, няздольнасць прыстасавацца да рэчаіснасці, прымірыць унутранае са знешнім. І ў той жа час яны дэманстравалі магутныя выбухі творчай энергіі, што скаланалі і выводзілі з раўнавагі не толькі самога творцу, але і тых, хто іх акаляў. Правядзенне гэтай панэлі мае на мэце акрэсліць дадзеную з’яву як сацыякультурны феномен, шмат у чым уласцівы менавіта беларускай літаратуры, якая ў мінулым стагоддзі развівалася не толькі пры сталінскім тэроры і брэжнеўскім застоі, але і ва ўмовах дыктатуры, што безумоўна накладала і працягвае накладаць падвойны цяжар на творцаў, апрыёры не надта здольных на кампрамісы з грамадствам спажывання. Таму паўстае заканамернае пытанне: што зацікаўленая чытацкая супольнасць і калегі па пісьменніцкім цэху могуць зрабіць для такіх творцаў, каб палегчыць іх бытаванне на зямлі і адпаведна, стварыць лепшыя ўмовы для творчасці? І ці магчыма гэта ўвогуле? А таксама вельмі актуальным падаецца пытанне захавання іх творчай спадчыны, бо ў сучаным свеце часта ўзнікаюць праблемы, звязаныя з абмежаванасцю рэсурсаў пры пошуку і сістэматызацыі тэкстаў, выданні кніг, ушанаванні іх памяці. | |||||||||||||||||||||||
41 | 9.2. Беларусістычная глотадыдактыка: праблемы выкладання беларускай мовы як замежнай у кантэксце культур | 9.2. Belarusian language didactics: problems of teaching Belarusian as a foreign language in the context of cultures | У гэтай панэлі плануецца абмеркаваць сучасныя праблемы беларускай глотадыдактыкі: гісторыя і сучаснасць выкладання беларускай мовы як замежнай (старыя і новыя падручнікі беларускай мовы як замежнай, спосабы прэзентацыі матэрыялу), пытанні сертыфікацыі ўзроўняў валодання беларускай мовай як замежнай, методыка выкладання і параўнальная глотадыдактыка, мова і культура – пытанні культурнай лінгвістыкі (лінгвакраіназнаўства, лінгвакультуралогія, беларусазнаўства), беларуская мова як замежная ў Беларусі ды за мяжой, беларушчына замежнікаў (аналіз моўных памылак), моўная прагматыка (засваенне слоўнага этыкету), праблемы адукавання і працы выкладчыкаў беларускай мовы як замежнай у Беларусі і за мяжой ды інш. Такая праблематыка ёсць вельмі актуальнай у святле працы над стандартызацыяй і сертыфікацыяй беларускай мовы як замежнай (БМЗ), распрацоўкі ды ўкаранення новага напрамку ў беларускай і замежнай адукацыі. Кола пытанняў да абмеркавання непасрэдна звязанае з працай беларуска-польскага часопіса "Беларуская мова як замежная", што падтрымлівае распрацоўкі друкам. | |||||||||||||||||||||||
42 | 9.3. Беларуская літаратура ў свеце: ад тэксту да сцэнічнага ўвасаблення | 9.3. Belarusian Literature in the World: From Text to Stage | У сучасным глабальным свеце літаратура ўсё больш інтэгруецца ў міжкультурную прастору, а сцэнічнае мастацтва выступае як адзін з найбольш эфектыўных каналаў перакладу і інтэрпрэтацыі нацыянальных тэкстаў. Беларуская літаратура, нягледзячы на няпростую гістарычную траекторыю, абмежаваныя рэсурсы і складаную актуальную сітуацыю, працягвае развівацца ўнутры краіны, а таксама за яе межамі — праз напісанне і пераклады новых твораў, тэатральныя пастаноўкі, музычныя праекты і інш. У межах секцыі мы прапаноўваем абмеркаваць шырокае кола праблем, звязаных з узаемадзеяннем беларускай літаратурнай традыцыі з сучаснымі медыя і тэатральнай культурай, звярнуць увагу на розныя аспекты трансфармацыі і інтэрпрэтацыі беларускай літаратуры ў міжнародным кантэксце, вызначыць механізмы функцыянавання літаратуры і тэатра ў самой Беларусі, а таксама іх пашырэння і папулярызацыі ў замежжы. | |||||||||||||||||||||||
43 | 9.4. Беларуская мова ў кантэксце корпуснай лінгвістыкі | 9.4. Belarusian lects through the lens of corpus linguistics | Гэтая панэль развівае панэль “Беларуская мова ў кантэксце корпуснай лінгвістыкі”, якая адбылася на Кангрэсе даследчыкаў Беларусі 2023 года ў Гданьску. Панэль прысвечана праблеме захавання і даследавання беларускай мовы праз метады корпуснай лінгвістыкі. Гэтая праблема падаецца асабліва актуальнай у абставінах, калі беларуская стандартная мова – як і меншыя тэрытарыяльныя і сацыяльныя лекты – знаходзіцца пад пагрозай. Мэта панэлі – аб'яднанне даследчыкаў, якія распрацоўваюць корпусы, і даследчыкаў, што імі карыстаюцца, для вырашэння канкрэтных пытанняў і праблем корпусных даследаванняў беларускай мовы і абмена інфармацыяй па напрацоўках у галіне стварэння яе корпусаў. Прапануецца абмеркаванне праблемаў варыятыўнасці ў корпусах беларускай мовы; дыскусійных пытанняў існуючых корпусаў, напрыклад, метадаў разметкі і аўтаматычнага распазнавання тэкстаў пачатку XX стагоддзя; патэнцыйных корпусаў дыялектаў ці іншых варыянтаў беларускай мовы, напрыклад, сацыялектаў; перспектыўных даследаванняў, якія магчыма ладзіць праз корпусныя метады. Панэль накіраваная на шырокае кола даследчыкаў – спецыялістаў па аўтыматычнай апрацоўцы натуральнай мовы – якія працуюць над стварэннем корпусаў, даследчыкаў, зацікаўленых у стварэнні новых корпусаў, навукоўцаў, якія раней выкарыстоўвалі корпусны метад у сваёй працы і жадаюць прэзентаваць яе вынікі. | |||||||||||||||||||||||
44 | 9.5. Беларуская навуковая тэрміналёгія ў 21 ст.: выклікі і напрацоўкі. | 9.5. Belarusian scientific terminology in the 21st century: challenges and developments. | Despite the great terminological work in the 20th century, significant gaps remain in Belarusian scientific terminology. In the 21st century, linguists continue to unify terminological developments in two language standards. The development of technology and the marginalization of the Belarusian language in Belarus do not contribute to the development of terminology, which often remains under the strong influence of Russification and Anglicisation. The aim of the panel is to discuss the main challenges and developments in Belarusian terminology in the 21st century, taking into account the great work done in the 20th century. | |||||||||||||||||||||||
45 | 9.6. Графічныя, правапісныя, артаэпічныя нормы беларускае мовы і іх кадыфікацыя | 9.6. Graphic, spelling, orthoepic norms of Belarusan and their codification | Кадыфікацыя графіка-артаграфічнага аблічча беларускае літаратурнае мовы ўскладняецца яе біскрыптуальнасьцю, а узус і норма артаэпіі — зьменамі характарыстык беларускамоўнай прасторы. Усе гэтыя моўныя ўзроўні вымагаюць як тэарэтычнага асэнсаваньня, так і практычных інструмэнтаў нармалізацыі. У межах сэкцыі адбудуцца прэзэнтацыі кнігі Зьмітра Саўкі «Фантэычна-графічная адаптацыя запазычаньняў у беларускай мове» (пасьмяротна) і абноўленай комплекснай праграмы праверкі абодвух правапісаў „Добрапіс“. / The codification of both graphic and orthographic form of the Belarusan standard language is complicated by its biscriptuality, and the orthoepic usage and norm are complicated by changes in the Belarusan-speaking space characteristics. All these linguistic levels require both theoretical reflection as well as practical tools for normalization. The section will include presentations of Źmicier Saŭka's book "Phonetic and Graphic Adaptation of Borrowings in Belarusan" (posthumously) and the updated comprehensive spellchecker for both spellings Dobrapis. | |||||||||||||||||||||||
46 | 9.7. Спадчына шматмоўя ў сучаснай літаратуры Беларусі | 9.7. Legacies of multilingualism in contemporary Belarusian literature | Contemporary Belarusian literature is a transcultural space and a meeting point of (post-)imperial discourses from the West and the East. Representing a cultural border that is often considered emblemizing a transitional phase of post-communist development or a (temporarily) silent periphery (Akudovich 2013), it can be productively analyzed from the perspective of polyglossia. This phenomenon has been part and parcel of literary texts produced for at least the last two centuries, and ranges from the productive appropriation of “hegemonic” languages to the switch to “discriminated” languages prioritized as a means of nation-building – while also including the use of hybrid (or: mixed, creole) languages and the deliberate introduction of dialects or artificial languages. Such broadly conceived (and practiced) multilingualism can be seen as an inevitable result of wars, colonization, and censorship – but also as the productive outcome of interregional and international trade, cultural exchange, and multiethnic entanglements. In order to map out the “language” field of contemporary Belarusian literature (Kohler 2012) in all its complexity, our panel will focus on individual cases of multi-layered, multidirectional Belarusian polyglossia “in progress”. Its multivalence will be conceptualized by analyzing the interconnections between the so-called “central” and “peripheral” languages, minority literatures written in supercentral and/or imperial languages, as well as the decentering of the dominant language in literary texts, leading to the emergence of contact zones and supraregional phenomena. Сучасная літаратура Беларусі — транскультурная прастора і месца сустрэчы (пост)імперскіх дыскурсаў Захаду і Ўсходу. Уяўляючы сабой культурную мяжу, якую часта лічаць сімвалам пераходнай фазы посткамуністычнага развіцця або (часова) ціхай перыферыяй (Акудовіч 2013), яна можа быць прадуктыўна прааналізавана з пункту гледжання паліглосіі. Гэтая з’ява была неад’емнай часткай літаратурных тэкстаў, якія ствараліся на працягу прынамсі двух апошніх стагоддзяў, і вар’іравалася ад прадуктыўнага прысваення «гегеманістычных» моваў да пераходу на «дыскрымінаваныя» мовы, якія адносіліся да прыярытэту ў якасці сродку пабудовы нацыі, — а таксама выкарыстанне гібрыдных (ці: змешаных, крэольскіх) моваў і наўмыснае ўвядзенне дыялектаў ці штучных моваў. Такое шырока асэнсаванае (і практыкаванае) шматмоўе можа разглядацца як непазбежны вынік войнаў, каланізацыі і цэнзуры, але таксама як прадуктыўны вынік міжрэгіянальнага і міжнароднага гандлю, культурнага абмену і шматэтнічных сутыкненняў. Каб акрэсліць «моўнае» поле сучаснай беларускай літаратуры (Kohler 2012) ва ўсёй яго складанасці, наша панэль засяродзіцца на асобных выпадках шматслойнай, рознанакіраванай беларускай паліглосіі «ў працэсе». Яго шматвалентнасць будзе канцэптуалізавана шляхам аналізу ўзаемасувязяў паміж так званымі «цэнтральнымі» і «перыферыйнымі» мовамі, літаратурамі меншасцей, напісанымі на суперцэнтральных і/або імперскіх мовах, а таксама дэцэнтралізацыяй дамінуючай мовы ў літаратурных тэкстах, што вядзе да з'яўлення кантактных зон і надрэгіянальных з'яў. | |||||||||||||||||||||||
47 | 9.8. Урбанімія і мікратапанімія: айканімічны і антрапанімічны кантэксты | 9.8. Urbanymy and microtoponymy: iconymic and anthroponymic contexts | Секцыя прысвечана вывучэнню і аналізу анамастыкона Беларусі, ступені яго русіфікацыі і паланізацыі і праблемам па вяртанні аўтэнтычных беларускіх назваў | |||||||||||||||||||||||
48 | 9.9. Шматмоўе ў культуры Беларусі: гістарычны аспект і сучасныя выклікі | 9.9. Multilingualism in Belarusian Culture: Historical Aspects and Contemporary Challenges | Гістарычнае шматмоўе Беларусі прызнана і даследавана на матэрыяле эпох, калі тэрыторыі ўваходзілі ў склад вялікіх поліэтнічных і полірэлігійных дзяржаў Вялікага княства Літоўскага, Рэчы Паспалітай. Асэнсаванню у такім выпадку падлягаюць пытанні агульнай для некалькіх нацыянальных культур спадчыны, прэзентацыі яе ў навуковым і папулярным дыскурсах. Значна менш увагі атрымалі наступныя перыяды, прычым храналагічны дыяпазон іх даволі шырокі: ад часоў Расійскай імперыі, савецкай дзяржавы розных перыядаў да незалежнай Беларусі і сітуацыі раздзялення культур не толькі па моўных, але і па палітычных пазіцыях. Праз аспект шматмоўя прапануецца звярнуць увагу на наступныя праблемы і пытанні: \- Кола шматмоўнай культуры Беларусі: дзе яго межы? \- Білінгвізм савецкіх беларускіх пісьменнікаў (Алесь Адамовіч, Васіль Быкаў, Міхась Стральцоў) \- Моўная ідэнтычнасць беларускага кіно \- Шматмоўе беларускага неафіцыйнага мастацтва 1960-1980-х. \- Сучаснае паэтычнае шматмоўе: прычыны і мастацкія вынікі. \- Культура ў выгнанні: выдавецтвы, тэатр, выяўленчае мастацтва, літаратура, адукацыйныя і папулярныя праекты. Беларуская ідэнтычнасць у (шмат)іншамоўным кантэксце. Ключавым пытаннем панэлі будзе магчымасць аб’яданання гістарычына розных прэцэдэнтаў у агульным поглядзе. The historical multilingualism of Belarus has been recognized and studied based on materials from periods when its territories were part of large multiethnic and multireligious states such as the Grand Duchy of Lithuania and the Polish–Lithuanian Commonwealth. In this context, the issues of the shared heritage of several national cultures and its presentation in both academic and popular discourses are subject to assessment. Significantly less attention has been given to subsequent periods, although their chronological span is quite broad: from the times of the Russian Empire and the Soviet state of various periods to independent Belarus and the situation of cultural division not only along linguistic lines but also political positions. Through the lens of multilingualism, the following problems and questions are proposed for attention: * The scope of Belarusian multilingual culture: where are its boundaries? * Bilingualism among Soviet Belarusian writers (Alieś Adamovič, Vasiĺ Bykaŭ, Michaś Straĺcoŭ) * Linguistic identity of Belarusian cinema * Multilingualism in unofficial Belarusian art of the 1960s–1980s * Contemporary poetic multilingualism: causes and artistic outcomes * Culture in exile: publishing, theater, visual arts, literature, educational and popular projects. Belarusian identity in a (multi)foreign language context. The key question of the panel will be the possibility of uniting historically diverse precedents into a shared perspective. | |||||||||||||||||||||||
49 | 10 - Гістарычная і культурная спадчына / Historical and Cultural Heritage | |||||||||||||||||||||||||
50 | 10.1. Выданне гістарычных крыніц: сучасны стан і перспектывы | 10.1. Editing Historical Sources: Current State and Future Prospects | Інтэграцыя беларускіх навукоўцаў у шырэйшую еўрапейскую акадэмічную сферу адкрыла доступ да даследчых цэнтраў і архіўных калекцый, якія раней былі недаступныя. Адначасова адбываецца рэвалюцыя ў галіне digital humanities, што стварае новыя выклікі ў апрацоўцы і публікацыі шырокага спектру гістарычных крыніц. Мэта гэтай секцыі – разгледзець магчымасці ўводу раней недаступных гістарычных матэрыялаў у навуковы абарот, абмеркаваць метады іх апрацоўкі і вывучыць магчымасці выкарыстання штучнага інтэлекта ў аналізе крыніц. Таксама будзе разгледжана праблема адаптацыі перакладных гістарычных тэкстаў на сучасную беларускую мову, улічваючы моўныя і культурныя асаблівасці. The increasing integration of Belarusian scholars into the broader European academic sphere has opened access to research centers and archival collections that were previously beyond reach. At the same time, a revolution in the field of digital humanities is underway, bringing new challenges in the processing and publication of a wide array of historical sources. This session aims to explore the opportunities for introducing previously inaccessible historical materials into scholarly circulation, discuss methodologies for their processing, and examine the potential applications of artificial intelligence in source analysis. Additionally, attention will be given to the issue of adapting translated historical texts into contemporary Belarusian, addressing the linguistic and cultural nuances involved. | |||||||||||||||||||||||
51 | 10.2. Гісторыя актуалізацыі культурнай спадчыны Беларусі | 10.2. The History of Cultural Heritage Actualisation in Belarus | Панэль будзе прысвечана пераасэнсаванню культурнай спадчыны як працэсу, які далёка не заўсёды з'яўляецца натуральнай перадачай ад пакалення да пакалення. Наадварот, многія артэфакты і элементы культуры на працягу гісторыі перажывалі перыяды забыцця і маргіналізацыі, перш чым стаць прызнанай спадчынай. Часта гэты працэс вымагаў удзелу канкрэтных асоб і арганізацый, якія надавалі забытым аб’ектам новую значнасць, інтэгруючы іх у актуальны культурны і палітычны кантэкст. Абмяркоўваючы тэарэтычныя і гістарычныя аспекты гэтай трансфармацыі, удзельнікі панэлі прааналізуюць механізмы, праз якія культурныя каштоўнасці набываюць статус спадчыны. Асаблівая ўвага будзе нададзена пераломным момантам у гісторыі Беларусі і Цэнтральна-Усходняй Еўропы, калі пераасэнсаванне мінулага вызначала сучасныя культурныя ландшафты. | |||||||||||||||||||||||
52 | 10.3. Гісторыя і памяць у сітуацыі дамінавання "illiberal memory": Беларусь і транснацыянальная перспектыва | 10.3. History and memory in situations of ‘illiberal memory’: Belarus and the transnational perspective | Адбываецца трансфармацыя палітыкі памяці і іншых форм рэпрэзентацыі гісторыі, якая сфакусавана на адмаўленні працэсу лібералізацыі памяці і працы з гістарычнымі наратывамі з канца 1980-х 2000-х гг,: замест мультыперспектыўнасці гісторыі і крытычнага падыходу да аналізу калектыўнай ідэнтычнасці паўстаюць новыя формы цэнзуры, аўтарытарнай палітыкі памяці і канструявання нацыянальнай ахвярнасці і адмены ідэі палітычнай адказнасці за мінулае. Гэта траснацыянальны працэс, які звязаны з аўтарытарнымі уладамі і правым паваротам. Змест панелі-абмеркаванне гэтых працэсаў з пункту гледжання канцэпцыі "illiberal memory"(Peto, Rosenfeld etc.) і яе выкарыстання ў лакальным і транснацыянальным кантэкстах. | |||||||||||||||||||||||
53 | 10.4. Дуды Еўропы: адукацыя праз межы і пакаленні | 10.4. Bagpipes of Europe: Education Across Borders and Generations | While the cultural and historical diversity of bagpipes has long been studied, far less attention has been given to bagpipe education. This panel explores how bagpipe traditions are taught and transmitted today—from formal music schools and conservatories to informal apprenticeships, workshops, and online spaces. We aim to examine pedagogical approaches, educational institutions, examination systems, evolving teaching philosophies, and the interplay between formal and informal transmission models. Special attention will be given to how traditions are adapted, revived, or recontextualized through teaching in both local and diasporic settings. The topic is especially timely for Belarus, where a growing revival of the local bagpipe tradition raises questions about sustainable education models. While rooted in Central and Eastern Europe, the panel welcomes global perspectives to foster dialogue on the future of bagpipe learning. * * * Хоць культурная і гістарычная разнастайнасць дудаў даўно з’яўляецца прадметам даследавання, значна менш увагі надаецца пытанням адукацыі ў гэтай галіне. Панэль прысвечана таму, як сёння перадаюцца і выкладаюцца дудовыя традыцыі — традыцыйных нефармальных падыходаў, майстар-класаў і анлайн-супольнасцяў да афіцыйных музычных школ і кансерваторый. Мы разглядаем педагагічныя падыходы, адукацыйныя інстытуцыі, сістэмы экзаменаў, эвалюцыю вучэбных філасофій і ўзаемадзеянне паміж афіцыйнымі і нефармальнымі мадэлямі перадачы ведаў. Тэма асабліва актуальная для Беларусі, дзе паспяховае адраджэнне дуды ставіць пытанні пра ўстойлівыя мадэлі навучання. Хоць увага скіраваная на Цэнтральную і Усходнюю Еўропу, панэль адкрытая і для глабальнай перспектывы, каб паглыбіць дыялог пра будучыню дудавой адукацыі. | |||||||||||||||||||||||
54 | 10.5. Культурная спадчына: гісторыя, ахова, рэстаўрацыя | 10.5. Cultural heritage: history, protection, conservation | Прэзентацыя і ўводзіны ў навуковы ўжытак вынікаў найноўшых прыкладных даследванняў у сферы гісторыі архітэктуры, абмеркаванне праблем аховы, захавання і рэстаўрацыі культурнай спадчыны Беларусі | |||||||||||||||||||||||
55 | 11 - Культура і культурныя даследаванні / Culture and Cultural Studies | |||||||||||||||||||||||||
56 | 11.1. Беларуская літаратура: спробы высьці за межы рэзервацыі | 11.1. Belarusian literature: attempts to go beyond reservation | Перад беларускай літаратурай паўстала дылема: або яна выйдзе за межы рэзервацыі (спадчыннага постсавецкага дыскурсу), або зьнікне. Усе ранейшыя спробы («Тутэйшыя», ТВЛ, Бум-Бам-Літ) пазбыцца постсавецкай спадчыны засталіся толькі спробамі гэта зрабіць. І арганізацыйнае ўладкаваньне, і ладжаньне літаратурнага працэсу, і крытычны цэх, і выдавецкая манаполія, і карпаратыўнасьць - усё гэта па-ранейшаму стварае тую рэзервацыю, у якой працягвае заставацца беларуская літаратура. Новыя ўмовы, якія паўсталі пасьля 2020 года, стварылі новую сітуацыю, у якой беларуская літаратура выйшла за межы краіны і пачала змаганьне за выжываньне без удзелу, а часам насуперак захадам, роднай дзяржавы. Ці гэта і ёсьць пачатак выхаду за межы спадчыннай рэзервацыі? Абмяркуем гэта падчас працы панэлі. | |||||||||||||||||||||||
57 | 11.2. Беларуская музейная справа: адказнасць ва ўмовах несвабоды і эміграцыі. | 11.2. Belarusian Museum Work: Responsibility in Conditions of Unfreedom and Emigration. | Секцыя пакліканая аб’яднаць прадстаўнікоў беларускай музейнай супольнасці, што апынуліся ў эміграцыі і працягваюць несці адказнасць за тое, што адбываецца з культурай Беларусі. Магістральныя тэмы для абмеркавання: сучасны гістарычны выклік беларускага народу праз праекцыю музейнай справы ў Беларусі і ў замежжы, лёс культурнай спадчыны, яе рэпрэзентацыя ў сучасных беларускіх музеях унутры Беларусі і ў замежжы, практыкі па рэстытуцыі каштоўнасцяў, асэнсаванне калектыўнай траўмы, сціранне памяці і магчымасці супрацьстаянны гэтаму. | |||||||||||||||||||||||
58 | 11.3. Межы і бязьмежжа: сучаснае беларускае мастацтва ва ўмовах вымушанага падзелу | 11.3. Borders and Borderlessness: Contemporary Belarusian Art in a State of Forced Division | Турбулентныя падзеі пяцігадовай даўніны абумовілі імклівы падзел беларускай арт-супольнасці на два лягеры – тых, хто з’ехаў і тых, хто застаўся. Ідэйна і эстэтычна блізкія творцы не па сваёй волі апынуліся ў розных сaцыяпалітычных варунках. Не выпадае сумнявацца, што мяжа, якая іх падзяляе, стала калі не вызначальным, то вельмі істотным фактарам развіцця культурных працэсаў. У фокусе панэлі – першыя вынікі гэтага штучнага падзелу для сучаснага беларускага мастацтва. Наколькі ён стаў траўматычным для натуральнага ходу арт-працэсу? Ці істотна змяніў сутнасць аўтарскіх выказванняў? Наколькі моцна стала ўплываць на іх цэнзура ў адным выпадку і кан’юнктура – у іншым? Ці здолелі эмігранты інтэгравацца ў інтэрнацыянальны кантэкст – і ці можна казаць пра тое, што ўнутрыбеларуская мастацкая сітуацыя стала герметычна замкнёнай? І ўрэшце – ці варта сёння падзяляць беларускае мастацтва на ўнутранае і эмігранцкае? Галоўная ж мэта панэліі – прэзентаваць апошнія яго тэндэнцыі па абодва бакі мяжы. Спадзяемся, што панель стане пляцоўкай для дыялога паміж "знешнім" і "унутраным" мастацтвам Беларусі. | |||||||||||||||||||||||
59 | 11.4. Незавершанае мінулае: беларуская этналогія, культурная антрапалогія і фалькларыстыка ў зваротнай перспектыве | 11.4. The Unfinished Past: Belarusian Ethnology, Cultural Anthropology, and Folklore Studies in the Retrospective View | Інстытуцыянальны крызіс і метадалагічная стагнацыя, якія сёння вызначаюць развіццё этналогіі і фалькларыстыкі ў Беларусі, а таксама латэнтны стан развіцця культурнай антрапалогіі ставяць перад навукоўцамі гэтых дысцыплін пытанне пра іх будучыню і стратэгіі магчымага развіцця ў бягучых умовах. Гісторыя гэтых дысцыплін цягам апошніх ста гадоў у Беларусі праходзіла праз шэраг змушаных разрываў. Перад кожным новым пакаленнем навукоўцаў паўставала дылема: працягнуць справу папярэднікаў, развіваць іх бачанне задач і будучыні навукі ці выкарыстаць разрыў і арыентавацца на сусветныя ўзоры і спрабаваць дасягнуць сінхраніі з імі. У развіцці названых дысцыплін незавершанае мінулае кожны раз станавілася і апорай для новага руху і перашкодай адначасова. Акрэсленая сітуацыя з'яўляецца не толькі гістарыяграфічным казусам, але і апісвае бягучы момант, дзе неабходнасць захавання навуковых школ і традыцый ва ўмовах крызісу сутыкаецца з запытам на фарміраванне новых асноваў развіцця дысцыплін дзеля іх далейшага разгортвання ў адпаведнасці з прынятымі ў сучасным свеце метадалагічнымі стандартамі і тэматычнымі перспектывамі. У межах секцыі мы прапануем азірнуцца назад на 20-я, 50-я, 90-я гг. мінулага стагоддзя як на важныя развілкі ў развіцці айчыннай навукі і правесці рэвізію гэтых паваротных момантаў, каб зразумець момант цяперашні і разам паспрабаваць акрэсліць тыя лініі пераемнасці, якія павінны быць працягнуты, і тыя пункціры, якія мусяць стаць месцамі разрыву дзеля руху наперад. | |||||||||||||||||||||||
60 | 11.5.Салідарнасць як пэчворк: Сыходзячыся ў супярэчнасцях | 11.5. Solidarity as Patchwork: Converging Contradictions | Гэтая міждысцыплінарная панэль прысвечана панятку салідарнасці, які пасля 2020 году набыў новыя і асаблівыя сэнсы ў беларускім кантэксце. Даклады панэлі факусуюцца на розных фарматах і аспектах салідарнасці - афектыўным, эпістамалагічным, мастацкім, актывісцкім, фемінісцкім, гістарычным, звязаным з паняткам клопату. Мэтаю панэлі ёсць не толькі прадставіць розныя перспектывы і функцыі салідарнасці як сацыяльнай і культурна-палітычнай практыкі, перш за ўсё ў звязку з беларускім кантэкстам. Але і выявіць існуючыя супярэчнасці, якія становяцца прычынаю для крытыкі салідарнасці. | |||||||||||||||||||||||
61 | 11.6. Тэатральнае мастацтва/Мастацтвазнаўства | 11.6. Theatre Arts Studies/Artistic Studies | The Theatre Arts Studies area provides a strong liberal arts foundation for theatre-related Belarusian scientific research. This area provides flexibility to researchers to study Directing; Playwriting; Dramaturgy; Theatre History, Theory, and Criticism; and any combination of these. Art-based research (including literature, cinema, theatre and music studies) is a mode of formal qualitative inquiry that uses artistic processes in order to understand and articulate the subjectivity of human experience. | |||||||||||||||||||||||
62 | 12 - Права / Law | |||||||||||||||||||||||||
63 | 12. 1. Правасуддзе і доступ да правасуддзя ў дэмакратычнай Беларусі: аналіз урокаў і ператварэнне ідэй у заканадаўчую ініцыятыву | 12.1. Justice and access to justice in democratic Belarus: analysis of lessons and the transformation of ideas into a legislative initiative | Панэль прысвечаная абмеркаванню гістарычнага досведу і будучых магчымасцяў рэфармавання правасуддзя ў Беларусі. Спроба правядзення судовай рэформы 1990-х гадоў паказала значэнне незалежнага суда і вяршэнства права ў пабудове дэмакратычнай дзяржавы. Аднак адмаўленне ад гэтых рэформаў і ўмацаванне аўтарытарнай улады прывялі да глыбокага сістэмнага крызісу, які выявіўся асабліва востра ў 2020 годзе. Сёння, нягледзячы на рэпрэсіі і жыццё ў выгнанні, беларускія даследчекі, праваабаронцы, юрысты працягваюць працу над будучымі зменамі. Абмеркаванне таго, як скарыстаць гістарычны досвед і сучасныя падыходы міжнароднага права, досвед іншых краін для стварэння справядлівай і эфектыўнай сістэмы правасуддзя, дазволіць зрабіць яшчэ адзін крок да ўзнаўлення справядлівасці ў новай Беларусі. | |||||||||||||||||||||||
64 | 13 - Эканаміка / Economics | |||||||||||||||||||||||||
65 | 13.1. Эканоміка Беларусі: выклікі і магчымыя сістэмныя адказы | 13.1. Belarusian economy: challenges and possible systemic responses | На панэлі будуць прадстаўлены даследчыя паперы, якія дакументуюць наяўныя выклікі для беларускай эканомікі: - у якім стане знаходзіцці сення беларуская эканоміка з перспектывы доўгага перыяду і эканамічнага росту - у якой ступені айчынная эканоміка прыстасавалася да санкцый і новых знешніх умоваў - якія макраэканмічныя выклікі сення з'ўяляюцца галоўнымі ў коратка- і сярэднетэрміновай перспектыве - якія сістэмныя адказы сення бачныя ў дачыненні да беларускай эканомікі | |||||||||||||||||||||||
66 | ||||||||||||||||||||||||||
67 | ||||||||||||||||||||||||||
68 | ||||||||||||||||||||||||||
69 | ||||||||||||||||||||||||||
70 | ||||||||||||||||||||||||||
71 | ||||||||||||||||||||||||||
72 | ||||||||||||||||||||||||||
73 | ||||||||||||||||||||||||||
74 | ||||||||||||||||||||||||||
75 | ||||||||||||||||||||||||||
76 | ||||||||||||||||||||||||||
77 | ||||||||||||||||||||||||||
78 | ||||||||||||||||||||||||||
79 | ||||||||||||||||||||||||||
80 | ||||||||||||||||||||||||||
81 | ||||||||||||||||||||||||||
82 | ||||||||||||||||||||||||||
83 | ||||||||||||||||||||||||||
84 | ||||||||||||||||||||||||||
85 | ||||||||||||||||||||||||||
86 | ||||||||||||||||||||||||||
87 | ||||||||||||||||||||||||||
88 | ||||||||||||||||||||||||||
89 | ||||||||||||||||||||||||||
90 | ||||||||||||||||||||||||||
91 | ||||||||||||||||||||||||||
92 | ||||||||||||||||||||||||||
93 | ||||||||||||||||||||||||||
94 | ||||||||||||||||||||||||||
95 | ||||||||||||||||||||||||||
96 | ||||||||||||||||||||||||||
97 | ||||||||||||||||||||||||||
98 | ||||||||||||||||||||||||||
99 | ||||||||||||||||||||||||||
100 |