ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZAA
1
TytułEpokaHistoryczno-literackiFilozoficznyHistorycznyBiograficznyIntertekstualnybiblijnypolitycznyMitologicznypsychologiczny
2
Antygonaantyknawiązanie do mitu o Labdakidachlos człowieka rządzony przez fatum, podejmowanie trudnych wyborów, antyteza - konflikt między prawem boskim a ludzkimtragedia była zapoczątkowana w antykuSofokles interesował się moralnością, przez co nawiązał do niej w tym utworze"Makbet" fatum (przepowiednia wiedźm); Dom z papieru (bunt wobec władzy); Romeo i Julia (samobojstwo)
3
Pieśń o Rolandzieśredniowieczeobraz rycerza z Pieśni o Rolandzie wywodzi się ze starożytnej Grecji, z poematu Homeradominacja chrześcijaństwa, nacisk teocentryzmuutwór dotyczy wyprawy króla Karola Wielkiego na Hiszpanie w 778 rokuLegolas- łucznik z powieści autorstwa J.R.R. Tolkiena. Niezwykle waleczny, działający w imię uratowania obecnego porządku świata.Głowny bohater kładzie się krzyżem. w strone Fracji.
4
"Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią"
średniowiecze-życie duchowe było najważniejsze
-śmierć dotyczy wszystkich (starych, młodych, bogatych, biednych)
-gotowość na śmierć
-groteska (tragizm i komizm), Mistrz staje się "głupkowatym" uczniem (zadaje 6 głupich pytań),
śmierć jest odrażająca
-utwór nawiązuje do łacińskiego traktatu o tym samym tytule
-danse macabre, wyraża równość wszystkich w obliczu śmierci
-motyw vanitas, przemijanie, marność
-motyw lęku, Polikarp bał się śmierci (śmierć mu to wypomniała)
dzieło anonimowe-"Gnijąca Panna Młoda"
-"Rozmowy ze Śmiercią
(bohater chciał spotkać śmierć,
zadał jej pytania)
5
"Lament świętokrzyski"średniowieczeMotyw maryjny charakterystyczny dla średniowiecza, motyw matki cierpiącej który również występuje w średniowieczu, forma prawdopodobnie nawiązuje do misterium czyli do średniowiecznej formy teatru, forma planktu (utworu wyrażającego żal) czyli stylu charakterystycznego dla epoki średniowieczaAd maiorem Dei gloria - anonimowość dzieł średniowiecznych ku chwale Boguxx"Bogurodzica" (motyw maryjny, matki cierpiącej), "Antygona" - Sofokles (motyw matki cierpiącej)Dzieło jbazuje na apokryficznym fragmencie Bibliixx
6
,,Bogurodzica"średniowiecze,,Bogurodzica" jest to najstarszy wiersz polski orza najstarszy tekst w języku polskim. Jest ona dziełem anonimowego autora, a powstała najprawdopodobniej w 1 połowie XIII wieku przed rokiem 1386. ,,Bogurodzica" jest bezcennym źródłem wiedzy o procesach zachodzących w polszczyźnie na przestrzeni wieków- źródło wiedzy o języku. W tekście są widoczne liczne archaizmy. W średniowieczu utwór pełnił rolę pieśni rycerskiej oraz hymnu państwowego. Źródła piszą, iż ,,Bogurodzicę" śpiewało polskie rycerstwo bezpośrednio przed ważnymi bitwami np; pod Grunwaldem i Warną. Najstarszy znany przekaz ,,Bogurodzicy" zawiera tylko dwie początkowe zwrotki pieśni. Tekstowi towarzyszą nuty. Współczesny czytelnik, pragnący dotrzeć do religijno modlitewnych treści utworu napotyka opór materii językowe. Relikty zamierzchłej polszczyzny zostały tu przepuszczone przez filtr wielokrotnych ustnych powtórzeń by na koniec zderzyć się ze skłonnością leksykalno-gramatyczną. Tekst uważany jest za trudny dla współczesnego odbiorcy. Utwór jest, również nazywany ,,carmen patrium"- pieśnią ojczyźnianą, jest to określenie Jana Długosza.Teocentryzm- Bóg jest przyczyną oraz celem istnienia wszystkiego. Deesis- modlitwy oraz prośby nie są kierowane bezpośrednio do Boga ,tylko do Maryji i Jana Chrzciciela. Filozofia św. Tomasza- drabina bytów, wszystko co istnieje ma swoje miejsce oraz ściśle określoną rolę. Wszystko na świecie jest przypadkowe. Cała przyroda działa celowo, cele układają się stopniowo, aż do najwyższego i ostatecznego. Romanizm- w stylu romańskim Maryja została wywyższona, była królową i matką Chrystusa. Była wychwalana przez wszystkie narody. Posiada ona wiele pozytywnych cech.Wzmianka o ,,Bogurodzicy", śpiewanej przez polskich rycerzy przed bitwą, pojawia się w anonimowej komedii pt.,, Albertus z wojny", która ukazała się drukiem w Krakowie w 1596 roku. Motyw Matki Boskiej możemy zauważeć również w ,,Lamencie Świętokrzyckiem" ,gdzie możemy zobaczyć inne opisy Maryji niż w ,,Bogurodzicy",,,Bogurodzica" pierwsza polska pieśń religijna jest modlitwą błagalną. W pierwszej strofie są zawarte prośby Maryi o zesłanie jej syna Jezusa(przez to pieśń kojarzy się z kontekstem Bożego Narodzenia). Druga strofa zawiera prośbę skierowaną do Jezusa przez wstawiennictwo Jana Chrzciciela, o zapewnienie wzywającym Go ludziom pobożnego życia na ziemi i szczęścia w raju po śmierci. Dwie ,,archaiczne" zwrotki pieśni nasycone są treściami o właściwościach teologicznych. Dowiadujemy się z nich o Niepokalanym Poczęciu Maryi, Wcieleniu Jezusa i pośrednictwie świętych oraz o rajskim życiu pośmiertnym.
7
Boska komediaśredniowieczezawarta w niej wizja świata ukazuje światopogląd średniowiecza, natomiast jej konstrukcja to przykład realizacji wyobrażeń renesansowych; odwołuje się do ważnych pojęć teologicznych, jest syntetyczny, a summa to średniowieczny najwyższy cel poznania. Dante zapowiada tym utworem renesans- poemat został napisany w języku włoskim, gdzie literatura średniowieczna pisana była w łacinie. Ponadto autor składa hołd Wergiliuszowi i ukazuje świat mitologiczny.teocentryzmDo napisania tego dzieła przyczynił się fakt, iż dziewięcioletni Dante spotkał swoją rówieśniczkę- Beatrycze. Autor pokochał dziewczynę i pozostał tej miłości wierny do końca. Dlatego postać Beatrycze stała się centralnym motywem dzieła.mitologia grecka-Orfeusz, Odyseusz, "Mistrz i Małgorzata", "Easy Rider"kręgi piekielne, czyściec, niebo, Judasz, LucyferWergiliusz, wyobrażenie zaświatów podobne do mitologicznego hadesu
8
"Hamlet"renesansCel uświęca środki, humanizm, miłość, władza, kryzys wartości- renesansowa koncepcja człowieka, który ma wiele zdolości przestaje być optymistyczna, Theatrum mundi. Renesansowa koncepcja człowieka polega przede wszystkim na tym, że człowiek jako ukoronowanie aktu stworzenia świata stawał się twórcą własnego losu.relatywizm,egzysencjonalizm, sceptyzm, Theatrum Mundi, VanitasHistoria Hamleta zainspirowana była XIII - wieczną duńską kroniką Saxo Drammatimsa, ale wersją francuską.Tam znalazł prawie gotowy zarys fabuły. W kronice tej syn zamordowanego nosił imię Amleth."O żywocie ludzkim" Jan kochanowski, motyw Vanitas, "Kordian" Juliusz Słowacki, hamletyczny bohater, fragment na Mont Blanc nawiązuje do Hmleta
9
,,Odprawa posłów greckich"renesans

x
tragedia została pierwszy raz wystawiona w 1578r. w Jazdowie na weselu Jana Zamoyskiego i Krystyny Radziwiłłówny. Była tam królewska para Stefan Batory i Anna Jagielonka.Kochanowski w ,,Odprawie posłów greckich" nawiązuje do zachowania szlachty w XVI w której królowało przekupstwo oraz kłótnie wewnętrzne, jest to oczywiste nawiązanie do wojny trojańskiej która w tekście również była skutkiem kłótniW czasach tego przedstawienia szykowano się na wojnę z carem Iwanem Groźnym. Utworem chciał zmobilizować parlamentarzystów do walki o Inflanty z Rosją. Łączyły ich zażyłe stosunki (Kochanowskiego i Zamoyskiego)Odnosi się do wojny trojańskiej i w ,,Iliadzie" Homera. Bohaterowie: a) Trojańczycy: Aleksander (Parys) - Syn króla Troi, Priama. Aby zatrzymać Helenę przy sobie doprowadza do wojny, gubiąc Troję. Antenor - żołnierz, sprzeciwił się Parysowi i uważał, że Helena powinna wrócić do Sparty. Priam - król Troi, nie przeciwstawił się synowi i pozostał wierny. Kasandra - córka Priama, miała wizję upadku Troi, widzi śmierć swojego brata. b) Grecy: Helena - żona króla Sparty, Menelaosa, kontrowersyjna gdyż opuściła swojego męża (nie została uprowadzona wbrew swojej woli i ma przez to wyrzuty sumienia). Ulisses, Menelaos - to mityczny Odyseusz, nie podoba mu się postawa trojańskiego społeczeństwa, król Sparty utwór zawiera wartości etyczne oraz pośrednio patriotyczne. Pokazuje, że to ludzie odpowiedzialni są za klęski ponoszone w ich życiu.
10
' Do motyla'' - MorsztynbarokMiłość jako jedna z najważniejszych wartości w barokuSarmatyzm i całkowite poświęcenie z miłości do ojczyznys''Romeo i Julia'' - poświęcenie swojego życia w imię miłości do drugiej osoby, ''Titanic'' - poświęcenie swojego życia dla ukochanej, "Uwierz w ducha'' - mężczyzna ratuje ukochaną przez co umieraAbraham z miłości do Boga chce poświęcić życie swojego synaPrometeusz, który wybrał cierpienie, żeby uratować ludzi, bo ich kochał
11
Krótkość żywota" Naborowskibarokutwór wpisuje się w typową barokową tematykę o przemijaniu i upływie czasu. poetów tej epoki fascynowała ulotność ludzkiego życia, oraz to, jak niewielką istotą jest człowiekukazany jest topos przemijania oraz marności ludzkiego życia, motyw Vanitas oraz Memento Mori (pamiętaj, że umrzesz)brakbrak
12
,, Skąpiec''barok,,Kupiec wenecki'' William Shakespeare. - Główny bohater jest lichwiarzem co łączy go ze ,,skąpcem'' Moliera, gdzie główny bohater , Harpagon również pełni taką pracę.,, Mały Książę'' Antoine de Soint- Exupery''- Filozofia Skąpca łączy jednego z mieszkańców pewnej planety - Bnakiera, dla którego pieniądze są w życiu najważniejsze.W średniowiecznej Francji wydawano córki za mąż i decydowano o ich życiu, tak , jak Skąpiec chciał zadecydować o Elizie, swojej córce.Judasz - wydał Jezusa za pieniądze.,,Midas''- władca Frugi zapragnął zamieniać w złoto wszystko czego dotknie.Skąpiec pragnął zdobyć skrzynkę ze skarbem, poświęcając swoich najbliższych.
13
,,Pamiętniki Chryzostoma Paska''
barokPamiętniki przybliżają obraz życia ziemiańskiego i obyczajów szlacheckich - uważa tylko szlachte za godną podziwu. Życie szlachty cechuje się dobrobytem i korzyściami materialnymi - uważa się za ,,szlachcica i żołnierza''.Autor pod dowództwem Stefana Czarneckiego uczestniczył w wyprawie do Danii, uczesniczył również w wyprawach do Szwecji , na Węgry. Opowiada o doświadczeniach wojennych - walki Czarneckiego ze Szwedami W Polsce i Danii. Chęć zdobycia łupów najbardziej napędza go do walki.Pamiętniki przybliżają walki Czarneckiego ze Szwedami, w Polsce i w Danii, o rokoszu Lubomińskiego i o odsieczy Wiednia. Uważa się za szlachcica , widać to po zalotach do Anny Łęckiej ,które przypominają układy handlowe niż wyznanie miłosne.,, Potop Sienkiewicza''Religijna postawa, szlachcic tamtych czasów, posłuszny wobec nakazów kościoła ( posty, jałmużna, odpusty), służył do mszy świętej z rękoma zaoczonymi krwią wroga, uświęcał swoje Barbarzyśtwo.
14
Satyra ,,Do króla" Ignacy Krasicki
oświecenieKlasycyzm- piękno jest jedyne i obiektywne, istnieją ustalone kanony piękna. Sztuka wyraża harmonię i zachowuje ład( równowaga i statyczność). Piękno ma wynikać z prostoty. Racjonalizm jest podstawą ideologii.W 1764 roku po trwającym ponad pół wieku okresie panowania władców z saskiej dynastii Wettinów, w wyniku wolnej eleksji królem Rzeczypospolitej został polski magnat ,Stanisław Antoni Poniatowski, któy przybrał imię Stanisław August. Ten ostatni król Rzeczypospolitej, który wstąpił na tron w wieku trzydziestu dwóch lat, był człowiekiem starannie wykształconym, zaangażowanym w idei oświecenia i dostrzegającym konieczność przeprowadzenia reform w państwie. Brał udział w uchwaleniu Konstytucji 3 maja (1791)- pierwszej w Europie ustawy zasadniczej i określającej podstawy politycznego, społecznego i gospodarczego ustroju państwa. Miała ona przywrócić ład w Rzeczypospolitej i odbudować mięzynarodową poezję kraju. Król zasłużył się także jako mecenas literatury, teatru, malarstwa i założyciel Szkoły Rycerskiej- pierwszej polskiej uczelni państwowej. Zarówno pochodzenie króla, jak i jego wiek oraz poglądy wywoływały jednak niechęć w środowisku konserwatywnej szlachty.Podmiot liryczny kieruje swoją wypowiedź bezpośrednio do swego monarchy(,,najjaśniejszy Panie". Zaznacza że zachowująć szacunek i respekt dla królewskiego tronu, utwór jego będzie sprawiedliwym sądem nad Stanisławem Augustem. Podmiot liryczny zarzuca królowi: brak królewskich korzeni, młody wiek, umiłowanie dla ksiązek i nauki ,a w końcu dobroć. Okazuje się, że są to obiegowe opinie polskiej szlachty o eleksyjnym monarsze. Poeta ukazując niedorzeczność tych zarzutów- posługuje się w tym celu głównie ironią, tak naprawdę obnaża głupotę szlachty, a przy okazji daje pozytywną ocenę Jaśniepanującego. Cała satyra skupia się na postaci Stanisława Augusta.Sofokles ,,Król Edyp" , Gall Anonim ,,Kronika polska" , Juliusz Słowacki ,, Balladyna"
15
,,Hymn do miłość ojczyzny”oświecenieUtwór nawiązuje do epoki literackiej i kontekstu historycznego, w którym dany tekst powstał. Przypadająca ówcześnie druga połowa XVIII w., należy pamiętać o nasilających się w tym okresie tendencjach klasycystycznych ,dlatego tez dzieło odznacza się klarownością wywodu i prostotą składni ,typowymi dla tego właśnie stylu. Tematyka tematyka hymnu jest ściśle związana z czasem po pierwszym rozbiorze i wybuchem konfederacji barskiej ,które pobudzały uczucia patriotyczne i gotowość do poświęceń dla Ojczyzny wśród obywateli kraju.Tekst pieśni jest dwuzwrotkowy, pierwsza zwrotka zastrzega że miłość do Ojczyzny jest uczuciem absolutnym wyłącznie dla ludzi poczciwy ,druga zwrotka mówi jak chwalebne są rany odniesione w służbie dla Ojczyzny oraz oczekuję od ich słuchaczy bezgranicznej ofiarności .Ten utwór nawiązuje do liryki patriotycznej zapoczątkował nurt poezji.Miłość do Ojczyzny w utworze ukazuje się jako najwyższa wartość ,nabiera ona nieco sakralnego charakteru ubogacone człowieka rozwija w nim to co najlepsze,dzięki niej każde cierpienie dla Ojczyzny staje się zaszczytne oraz mniej dotkliwe. „Dla Ciebie zjadłe smakują trucizny ,/ „ Dla Ciebie więzy, pęta niezelażywe.”Pieśni ta znana jest ,również pod tytułem „hymn szkoły rycerskiej” oraz „Święta miłości kochanej Ojczyzny”. Owy utwór powstał po ciężkich doświadczeniach związanych z konfederację Barska oraz rozbiorem Polski. Tekst po raz pierwszy ujrzał światło dzienne w 1744 r. anonimowo pieśń powstała w 1774 r. jako hymn szkoły rycerskiej i pod takim tytułem jest też znana .Pierwszą znaną powszechnie wersję muzyczną skomponował Józef Elsner, jednakże do dziś przetrwała melodia napisana w 1831 r. na emigracji przez pianistę i kompozytora wojciecha Alberta słowiańskiego. Publicznie po raz pierwszy tekst hymnu do miłości Ojczyzny odczytał Ignacy Krasicki w czasie jednego z obiadów czwartkowych u króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Legenda głosi że inspiracją był tragiczny wypadek, który spowodował woźnica biskupa w czasie jazdy na spotkanie Z królem ,miał on wówczas potrącić starego żołnierza który umierając w objęciach Krasickiego mówił o miłości poświęceniu dla Ojczyzny.Utwory ,które mogą powiązać się z tą pieśnią to przede wszystkim te ,które pełniły rolę hymnu państwowego:,, Bogurodzica”,,,Rota „Mazurek Dąbrowskiego”
16
,,Nie-Boska komedia''romantyzm motyw dziecka, motyw szaleńca (Maria przed śmiercią miała widzenie apokaliptyczne),
motyw miłości (romantyzm=komunia dusz), motyw rewolucji, motyw
apokaliptyczny(obraz rewolucji)
motyw rodziny (żona oszalała, mąż poszedł za inna kobietą +syn przeklęty klątwą swojej matki
motyw społeczeństwa (arystokracja VS. demokracja), motyw poezji (klątwa poety Henryka, później Orcia
motyw śmierci (wszyscy zmarli), motyw rewolucji, motyw miłości (miłość platoniczna).
Nawiązanie do rewolucji francuskiej
przyczyny: głód
przebieg: gwałtowny/ krwawy
skutki: obalenie monarchii
związek: walka arystokracji i demokracji,
nawiązanie do zmartwychwstania- czyli
zwycięstwa życia duchowego nad śmiercią Chrystusa (słowa Pankracego ,,Galilejczyku zwyciężyłeś''

Krasiński tym utworem pragnął przekazać rozerwanie jego duszy, otwarcie
głosił, że rewolucja to zbrodnia.
Krasiński chorował na oczy podobnie jak Orcio.

Również miłość do Delfiny Potockiej było jego ukazaniem miłości Henryka do Marii i sytuacji związanych z ich małżeństwem.
- motyw szaleńca= Lady Makbet, ,,Joker'', ,,Hamlet'' (Hamlet i Ofelia), ,,Król Lear''
-motyw dziecka= ,,Treny'' Kochanowskiego, ,,Dziady'' cz.II ( Józio i Rózia), ,,Chłopcy z Placu Broni''
-motyw śmierci= ,,Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią'', ,,Pieśń o Rolandzie'', ,,Dżuma''
-motyw rewolucji= ,,Kordian'' (odwołanie do Rewolucji Francuskiej),
,,Boska Komedia''porównanie rewolucji do piekła
Apokaliptyczne
widzenie Marii.
17
"Grób Agamemnona"romantyzm Grób Agamemnona powstał pod koniec romantyzmu,Polska znajduje się pod zaborami,Słowacki jak i wielu innych uważa że to wina szlachty i właśnie w grobie Agamemnona porównuje historie Polski z historią starożytnej Grecji oraz krytykuje w tekście szlachte PolskąxUtwór powstaje po upadku powstania listopadowego którego przyczyną była chęć odzyskania przez polaków niepodległośći ,Polska ostatecznie doznaje klęski w powstaniu przez co wielu rodaków zostaje zesłanych na syberie lub emigruje np do FrancjiSłowacki wraca prosto z podróży z wyspy Argos gdzie zwidził m.in skarbiec Atreusza w Mykenach który uznał za grób Agamemnonasatyry Krasickiego również ukazują szlachte ze złej strony pokazują jaki oni są źli dlatego wnioskuje że Krasicki również znajdował się w kręgu antyfanów polskiej szlachty
18
"Zagłada domu Usherów"romantyzm -groteska, przejaskrawienie elementów świata przedstawionego
-uważa się, że Poe mógł zainspirować się rzeczywistymi zdarzeniami w domu Usherów, w
Bostonie (marynarz i żona złapani, i zamknięci przez jej męża), dom został zburzony w
1800r.
-powieść gotycka, ponura, makabryczna opowieść, zamek i jezioro (jako kondycja psychiczna)
-gotycki horror
-romantyczna koncepcja malowniczości
-motyw śmierci i zmartwychwstania (Madeline Usher, Dom i rodzeństwo
umiera)
-symbolika nocy (ograniczenie zmysłów)
-dom i rodzeństwo dzielą jedną duszę (rodzeństwo umiera a dom się
rozpada)
-kruchość ludzkiego umysłu (pęknięcie w zewnętrznej ścianie Domu)
-sam Dom odzwierciedla zbliżającą się śmierć Madeline i stan jej brata
Rodericka
-autorowi zarzucano kazirodztwo (w utworze możliwe kazirodztwo
między rodzeństwem)
-"Wzgórze krwi" (dom, kazirodztwo rodzeństwa)
-"Ligeja", "Morella" (śmierć i zmartwychwstanie kobiet w dziełach Poe)
-"Berenice" (choroba psychiczna)
-"Przedwczesny pogrzeb" (pogrzebanie żywcem, w utworze siostra
złożona do grobowca, chociaż żyła)
19
"Konrad Wallenrodromantyzm w utworze występują typowe dla romantyzmu wzorce osobowe, takie jak nieszczęsliwa miłość, między Konradem a Aldoną, czy Konrad jako rycerz-wybawca. W utworze spotkamy również motyw samobójstwa, zapoczątkowany od śmierci Werteraakcja powieści rozgrywa się w średniowiecznej Litwie, którą atakuje zakon krzyżackiMickiewicz pisząc Kordiana był urzędnikiem, pracującym dla zabrocy. Swój ból i poczuciez zdrady, której oczywiście nie był winny, przelał na papier w tym utworze.Severus Snape "Harry Potter", Ryszard Kukliński "Jack Strong" motyw podwójnego agenta
20
"Testament mój"romantyzm ukazanie ostatniej woli, exegi monumentum - przekonanie, że twórca zapewnia sobie nieśmiertelność poprzez swoje dokonania, non omnis moriar - przekonanie o wyjątkowości artysty: jego ciało jest śmiertelne, lecz jego twórczość zapewnia nieśmiertelną sławęSlowacki chciał ująć w swoim utworze co by chciał po sobie zostawić gdy już nadejdzie jego koniec, podsumować swoje życie w tym testamencieSłowacki napisał ten utwór 10 lat przed swoją śmierciąUtwory stylizowane na testamenty innych autorów jak np. "Żegnanie się ze światem". "Wielki Testament"Po śmierci autora bóg go może uwolnić od męki, autor spełnił powierzoną mu slużbę od Bogaxx
21
"Romantyczność" - Adam Mickiewicz
romantyzmMotyw szaleńca (Karusia) typowy dla romantyzmu, konflikt oświeceniowego racjonalizmu (Starzec) z romantyczną mistycznością (Karusia) jako motyw przewodni również występujący we wczesnym romantyzmie (starość vs młodość, rozum vs uczucia)filozofia romantyczna - przewaga zmysłów nad rozumemUtwór napisany na przełomie oświecenia i romantyzmu, tom poezji z którego się wywodzi (Ballady i romanse) zapoczątkował romantyzm w PolsceNawiązanie do konfliktu z nauczycielem o oświeceniowych poglądach (przedstawiony jako Starzec w "Romantyczności")"Nie-Boska komedia" - Ignacy Krasiński (motyw szaleńca), "Dziady, cz. IV" (motyw miłości i cierpienia z nią związanego)xxx
22
'Sonety Krymskie" - Adam Miskiewicz
romantyzmAdam Mickiewicz wnawiązuje w Sonetach do orientalizmuAutor opisuje w sonetach swoje doznania z podróży po Ukrainie
23
"Oda do młodości"romantyzm- starość, która epokę wcześniej była kojarzona z doświadczeniem i mądrością, teraz staje się symbolem słabości i degeneracji, "Oda do młodości" otwiera nowy rozdział w którym to młode osoby wartościują świat, rozpoczyna starcie światopoglądowe, walkę młodych i starych- nawiązanie do renesansowej idei utopii oraz budowania nowego porządku świata (młodzi ludzie, widzący świat zupełnie inaczej, świeżo, przekazujący zupełnie inne wartości niż ich starzy poprzednicy)xx"Patointeligencja" Maty, to współczesna manifestacja młodego pokolenia, podobnie jak "Oda do młodości" mówi o upadku starszego pokolenia i o młodych ludziach, którzy powinni pewniej wyrażać siebiepiekło i niebo, ukazanie potęgi młodości, zbawienia jutrzenka - bogini świtu, zwiastun nowego dnia; hydra/centaury - symbolizują starych ludzi, bestie, które zostaną pokonane przez Herkulesa (ludzi młodych i silnych), nektar- napój bogów, ambrozjautwór przekazuje nam, że prędzej czy później starcie światopoglądowe nastąpi - młodzi ludzie powinni się buntować; rzeczywistość młodych: świeża, pełna dynamiki, ciekawości i zmian, powinna zacierać się z rzeczywistością starych, mądrą i doświadczoną, zamkniętą i obawiającą się wszystkiego, co nowe i nieznane
24
"Kordian"romantyzmNatura odzwierciedla uczucia bohatera, śmierć z powodu nieszczęśliwej miłości, wiele elementów kultury ludowej, zauważalne wątki narodowe(koronacja cara Mikołaja I etc.)Filozofia Romantyczna - Uczucia dominują nad zdrowym rozsądkiem (samobójstwo z powodu odrzucenia przez ukochaną) Dzieło ukazuje spojrzenie autora na powstanie listopadowe (sam autor próbuje określić przyczyny porażki poniesionej we wcześniej wspominanym powstaniu), wspominana jest koronacja cara Mikołaja I "Zrozumieć Przeszłość 2" autorstwa Pawła Klinta. Jest to podręcznik w którym również ukazane są rozważania na temat porażek czy zwycięstw różnego rodzaju bitew, od najmniejszych potyczek do globalnych sporów. Taką samą sytuację możemy zobaczyć w "Kordianie".W utworze można spotkać nawiązania do Apokalipsy św. Jana jak i do dużej części ksiąg starego testamentu.XX W Kordianie charakterystyczny jest profil psychologiczny bohatera romantycznego, ukazuje on kompletną odmienność co do profili psychologicznych ludzi z epoki wcześniej - czyli oświecenia. Występuje dużo mniejszy racjonalizm, bohaterowie żyją chwilą i dają się ponieść emocjom. Skupiają się na swoich subiektywnych odczuciach aniżeli na wcześniej potwierdzonych faktach.
25
Lilla wenedaromantyzmdramat romantyczny, a więc łamiący wszelkie zasady jedności czasu, miejsca i akcji, w którym jest miejsce na magię, fantastyczne postaci i magiczne rekwizyt; dość popularna w romantyzmie inspiracja Szekspiremmesjanizmnawiązanie do powstania listopadowego i struktury państwa polskiego, Lilla Weneda została napisana po upadku tegoż powstania, a sam autor doszukiwał się przyczyny klęski Polaków w braku ich bohaterskiej postawySłowacki pisząc ten dramat znajdował się na emigracji we Francji. Do napisania go skłoniło go rozgoryczenie klęską rodaków w powstaniu listopadowymWitold Pruszkowski "Ofiarowanie Piastowi królewskiej korony"-obraz, "Romeo i Julia" William Szekspirnawiązanie do licznych legend celtyckich i nordyckich, harfa- w mitologii służyła Homerowi do opiewania bohaterskich czynów uczestników walk spod Troi
26
Bema pamięci żałobny rapsod RomantyzmPodczas ceremonii pogrzebu mamy do czynienia z elementami charakterystycznymi dla pochówku średniowiecznego rycerza (miecz przybrany wawrzynem, gromnice). Nawiązaniem do średniowiecznej rzeczywistości są również akcesoria rycerskie (miecz, pancerz) oraz zwierzęta (sokół, smok, jaszczur).Utwór powstał w 1851 r., w rocznicę śmierci generała Józefa Bema. Józef Bem uczestniczył w powstaniu listopadowym, walczył w Wiośnie Ludów, potem w wojsku tureckim. Rapsod ten został napisany ku jego pamięci Utwór powstał w celu upamiętnienia Józefa Brema, który stał się dla Norwida symbolem nieugiętej postawy w walce o wolność wszystkich ludziNorwid przywołuje kontekst biblijny (mury Jerycha), by pokazać, że ma nadzieję na pewne zwycięstwo. Poeta jest przekonany, że wielkie czyny nie są skazane na zapomnienie.Poeta dokonał w utworze stylizacji pogrzebu bohatera (według rytuału średniowieczno-rycerskiego, pogańskiego i wczesnosłowiańskiego) oraz mitologizacji postaci generała Bema
27
Krótkość żywota" Naborowski
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100