3 of 35

Giriş

Sağlık sektörü, dünya çapında toplam sera gazı emisyonunun %4,4'ünden ve toplam karbon ayak izinin %5,5'inden sorumludur.
ABD'de endoskopinin tahmini karbon ayak izi, yılda 85,768 metrik ton CO² emisyonudur.

Bu da >34 milyon litre benzin tüketilmesine, 43 milyon kilo kömür yakılmasına ve 342 milyon km sürüşe eşdeğerdir.

Bu rakamlara rağmen gastroenteroloji disiplininde bunların azaltılmasına yönelik bir bilinç henüz yoktur.

Park SB, Cha JM. Clin Endosc. 2023;56(3):263-267.

Sebastian S, et al. Gut. 2023;72(1):12-26.

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

4 of 35

Giriş

Endoskopik işlemlerin yarattığı gerçek karbon ayak izini belirleyen kanıta dayalı veri ve yüksek kaliteli bir veriler şu anda eksiktir
Birleşik Krallık'ta NHS 2028-2032 yılına kadar %80'lik bir azalma hedefi koydu.
BSG ve endoskopik uygulamalardaki ortak paydaş kuruluşlar endoskopinin çevreye zararlı etkisini en aza indirmek için alınabilecek önlemler hakkında bir fikir birliği belgesine duyulan ihtiyacı kabul etti ve bir bu konuda bir kılavuz hazırladı.

Park SB, Cha JM. Clin Endosc. 2023;56(3):263-267.

Sebastian S, et al. Gut. 2023;72(1):12-26.

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

5 of 35

Endoskopide atık üretimi

Tek bir endoskopik işlemin yaklaşık 0.54 kg atık ürettiği tahmin edilmektedir.
Aspirasyon torbaları, tüpler ve diğer aksesuarlar dahil edildiğinde, geri dönüştürülemeyen plastik atık miktarı 1.2 kg’a ulaşmaktadır.
ABD’de gerçekleştirilen tahmini 11 milyon kolonoskopi için yalnızca kolonoskopilerden kaynaklanan tahmini geri dönüştürülemeyen plastik ve plastik olmayan atık miktarı yaklaşık 13.200 tondur.
Gastrointestinal endoskopi endoskopi (0.50 kg/işlem), radyolojinin ardından (0.67 kg/işlem) işlemle ilişkili atık üreten ikinci en yüksek tıbbi bölüm olarak bildirilmiştir.

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

6 of 35

Bir endoskopi ünitesinin kategorilere göre sera gazı emisyon profili

Prepared by: ASGE Sustainable Endoscopy Task Force

Hernandez LV, et al. Gastrointest Endosc. 2023;98(6):881-888.e1.

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

7 of 35

Leddin D, et al. Gastroenterology. 2021;161(5):1354-1360.

Leddin D, et al. Gut. 2021;70(11):2025-2029.

0.54 kg/işlem

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

8 of 35

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

9 of 35

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

10 of 35

Prepared by: ASGE Sustainable Endoscopy Task Force

Hernandez LV, et al. Gastrointest Endosc. 2023;98(6):881-888.e1.

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

11 of 35

American Board of Internal Medicine Foundation. �Choosing wisely: five things’ physicians and patients should question

http://www.choosingwisely.org/doctor-patient-lists/american-gastroenterological-association/

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

12 of 35

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

13 of 35

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

14 of 35

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

15 of 35

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

16 of 35

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

17 of 35

ESGE and ESGENA Position Statement

Rodríguez de Santiago E, et al. Endoscopy. 2022;54(8):797-826.

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

18 of 35

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

19 of 35

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

20 of 35

Azalt	Yeniden kullan	Geri dönüştür
Doğru indikasyon ile gereksiz işlemlerden kaçın	Yeniden kullanılır cihaz ve ekipmanları tercih et	Çöpleri ayrıştır
Dijital raporlama ile kağıt ve mürekkep tüketimini önle	Şarj edilebilir pilleri tercih et	Geri dönüşüm çöp kutuları kulan
Sıcak snare polipektomisi yerine soğuk snare polipektomisini tercih et	Çok kullanımlı klipleri tercih	Atık yönetimi konusunda personel eğitimi sağla
Tek kullanımlık cihazları azalt		Atık geri dönüşüm akışlarını gözden geçir
LED ışıkları kullan		Gıda geri dönüşümüne dikkat et
Düşük karbonlu alternatifler
Plastik torba ve kapları kullanma
Kullanılmayan ışıkları ve ekipmanları kapat
Aşırı ısınmayı önle

Park SB, Cha JM. Clin Endosc. 2023;56(3):263-267.

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

21 of 35

Gut. 2023;72(1):12-26.

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

22 of 35

Çalışma Grupları

Yeşil bir endoskopi ünitesinin işlevsel ve yapısal organizasyonu�Sürdürülebilir endoskopik işlemler ile ilgili uygulamalar�Endoskopi üniteleri ve ortamında sürdürülebilirlik
Endoskopik işlemler sonrası sürdürülebilirlik

Sebastian S, Dhar A, Baddeley R, et al. Gut. 2023;72(1):12-26.

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

23 of 35

1. Yeşil bir endoskopi ünitesinin işlevsel ve yapısal organizasyonu

1.1. Gastrointestinal endoskopi indikasyonlarının kılavuzlara uygun olmasını öneriyoruz.

1.2. Klinik olarak uygun olduğunda, konvansiyonel tanısal endoskopiler yerine alternatif incelemelerin değerlendirilmesini öneriyoruz.

1.3. Endoskopi eğitiminde simülasyon ve çevrimiçi görüntü kütüphanelerini içeren kanıta dayalı yöntemlerin rol oynamasını öneriyoruz.

1.4. Sürdürülebilir bir endoskopi ünitesini desteklemek için hasta bilgileri ve iletişimlerin dijital olarak sağlanmasını öneriyoruz; kağıt kopya kullanımını sadece şart olan durumlarda kullanılmasını öneriyoruz.

Sebastian S, Dhar A, Baddeley R, et al. Gut. 2023;72(1):12-26.

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

24 of 35

2. Sürdürülebilir endoskopik işlemler ile ilgili uygulamalar

2.1. Klinik olarak uygun olduğunda, üst ve alt gastrointestinal endoskopilerin aynı gün planlanmasını öneriyoruz.

2.2. Tek kullanımlık endoskopların çevresel etkisi henüz net değildir. Kullanımlarının seçici indikasyonlarla sınırlandırılmasını ve çevresel etkilerinin araştırılmasını öneriyoruz.

2.3. Endoskop temizleme ve dekontaminasyon ünitelerinin yeniden tasarımı ve dezenfektanların gözden geçirilmesini öneriyoruz.

2.4. Endoskopilerde işlem öncesi, sırasında ve sonrasında kullanılan su miktarının azaltılmasını öneriyoruz.

Sebastian S, Dhar A, Baddeley R, et al. Gut. 2023;72(1):12-26.

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

25 of 35

2. Sürdürülebilir endoskopik işlemler ile ilgili uygulamalar

2.5. Endoskopik işlemler sırasında lümeni ve mukozayı temizlemek için çeşme suyu kullanılmasını öneriyoruz.

2.6. Steril su kullanımının azaltılmasını öneriyoruz.

2.7. Histopatolojik incelemenin en aza indirilmesini öneriyoruz.

2.8. Endoskopide kullanılacak aksesuarların işlem öncesinde planlanmasını öneriyoruz. Bu önemli bir beceridir ve edinilmesi için eğitim programının bir parçası olabilir.

2.9. Azot oksitin önemli çevreye olumsuz etkisi olduğu bilinmelidir.

Sebastian S, Dhar A, Baddeley R, et al. Gut. 2023;72(1):12-26.

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

26 of 35

3. Endoskopi üniteleri ve ortamında sürdürülebilirlik

3.1. Endoskopi ünitelerinin elektronik dokümantasyon, raporlama ve rapor dağıtımı gibi sürdürülebilir raporlama uygulamalarını benimsemesini öneriyoruz.

3.2. Kişisel koruyucu ekipman kullanımının mümkün olduğunca azaltılmasını ve endoskopide tekrar kullanılabilir kişisel koruma ekipmanlarının maksimum düzeyde bulundurulmasını öneriyoruz.

3.3. Uzaktan çalışmayı olabildiğince sağlayabilmek için uygun ekip üyelerine yönelik esnek çalışma modellerinin aktif olarak teşvik edilmesi gerektiğini öneriyoruz.

3.4. Su musluklarında düşük akışlı armatürler öneriyoruz. Eller gözle görülür şekilde kirlenmemişse yıkama yerine uygun el dezenfektanlarının kullanılması düşünülmelidir.

Sebastian S, Dhar A, Baddeley R, et al. Gut. 2023;72(1):12-26.

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

27 of 35

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

28 of 35

3. Endoskopi üniteleri ve ortamında sürdürülebilirlik

3.5. Endoskopi ünitelerinde kullanılan enerjinin yenilenebilir kaynaklardan sağlanmasını öneriyoruz.

3.6. Endoskopi üniteleri için enerji tasarruflu aydınlatma ve hareket sensörlerinin kullanılmasını öneriyoruz. Ayrıca kurutma dolapları gibi kritik ekipmanların yanı sıra bilgisayar ve makineler dahil tüm ekipmanların kullanılmadığı zamanlarda kapatılmasını öneriyoruz.

3.7. Atıkların kontamine, kontamine olmayan ve geri dönüştürülebilir olarak ayıklanmasının tüm endoskopi üniteleri için bir öncelik olmasını öneriyoruz.

3.8. Tüm endoskopi personelinin atık yönetimi konusunda eğitilmesinin sağlanmasını öneriyoruz.

3.9. Endoskopi odaları kullanılmadığında klimaların sadece havalandırmaya yetecek şekilde ayarlanmasını öneriyoruz.

Sebastian S, Dhar A, Baddeley R, et al. Gut. 2023;72(1):12-26.

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

29 of 35

Atık Ayrıştırma

Genel atık Geri dönüşüm Tıbbi Atık Kesici/Delici

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

30 of 35

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

31 of 35

4. Endoskopik işlemler sonrası sürdürülebilirlik

4.1. Hastaların içeceklerini kendileri ve tekrar kullanılabilir şişe veya fincanlarda getirmeleri teşvik edilmelidir.

4.2. Hasta bilgi broşürleri ve taburculuk talimatları dijital formatta sunulmalıdır. Bilgi talep eden hastalar için, bu bilgiler geri dönüştürülmüş kağıda çift taraflı baskı yapılacak şekilde basılmalıdır.

4.3. Endoskopilerden sonra yapılacak sonuç görüşmelerinin olabildiğince telefonla yapılmasının sağlanmasını öneriyoruz.

4.4. Endoskopik takip gerektiğince daha az invazif yöntemlerin tercih edilmesinin çevresel olumsuz etkileri azaltma fırsatı sunabileceğini ancak bu bağlamda yeterli kanıta dayalı veri olmadığını düşünüyoruz.

Sebastian S, Dhar A, Baddeley R, et al. Gut. 2023;72(1):12-26.

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

32 of 35

Farkındalık eksikliği

Araştırma eksikliği

Eylemde

gecikme

Eğitim eksikliği

Fazla miktarda atık

Sürdürülebilir endoskopinin zorlukları

Yerleşik alışkanlıklar

Yönetimlerin ilgisizliği ve liderlik yapmaması

Endüstrinin ataleti

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

33 of 35

Daha yeşil endoskopi için potansiyel hedefler

Maurice JB, et al. Lancet Gastroenterol Hepatol. 2020;5(7):636-638.

Ekonomik

Serbest piyasa

Eğitim eksikliği

Yanlış indikasyon

İdari

Aynı hastaya kısa sürede defalarca aynı işlem

Davranışsal

Defansif tıp, eksik tetkik kalmasın

Teknik

Alternatiflere erişim yok

Gereksiz işlemler

A. Gereksiz işlemlerin arkasındaki etkenler

B. Endoskopik işlemlerin çevreye olumsuz etkisi

Tek kullanımlık

Dekontaminasyon

KKE

Yol

Deterjanlar

Paketler

Kağıt

8. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gastroenteroloji Günleri

1 of 35

2 of 35

3 of 35

4 of 35

5 of 35

6 of 35

7 of 35

8 of 35

9 of 35

10 of 35

11 of 35

12 of 35

13 of 35

14 of 35

15 of 35

16 of 35

17 of 35

18 of 35

19 of 35

20 of 35

21 of 35

22 of 35

23 of 35

24 of 35

25 of 35

26 of 35

27 of 35

28 of 35

29 of 35

30 of 35

31 of 35

32 of 35

33 of 35

34 of 35

35 of 35