Waskitha Basa Lan Sastra Jawa
Kanggo SMA/MA KELAS X
BAB 1
Ndhudhah lan Ngolah Informasi kanthi Tlesih
sumber:shutterstock.com
Tujuan Pembelajaran
Profil Pelajar Pancasila
Ancang-Ancang
Narasi
Deskripsi
Argumentasi
Eksposisi
Persuasi
Jinis
Teks
1
Teks Argumentasi
Teks kang ngandharake panemu panulis adhedhasar data lan kasunyatan.
Teks Deskripsi
2
Teks kang isine nggambarake objek ing sajrone teks kanthi jangkep.
3
Teks Narasi
Teks kang nuduhake prastawa lan duwe alur kasusun kanthi urut.
4
Teks Eksposisi
Teks kang asipat ilmiah nonfiksi njlentrehake bab miturut kasunyatan.
5
Teks Persuasi
Teks kang isine ngajak supaya wong nglakoni kang dikandhakake panulis.
Titikan Teks Argumentasi
Isine arupa panemu panulis
Isine arupa alesan kang kuwat
Nduweni data faktual
Njlentrehake perkara kanthi dianalisis
Dipungkasi kanthi dudutan
Struktur Teks Argumentasi
Pambuka
Perkara kang dadi lelandesan saka tema
Njlentrehake perkara kang mbuktekake panemu
Isi
Dudutan
Awujud ringkesan saka panulis
Titikan Teks Deskripsi
Nggambarake sawijining objek
Diandharake kanthi cetha
Pamaca bisa ngrasakake apa kang digambarake
Akeh nggunakake pancadriya
Struktur Teks Deskripsi
Identifikasi
Pambuka ngenani bab kang diaturake
Mujudake isi gambaran kahanan objek
Deskripsi bagian
Dudutan
Awujud kesan saka asile panulis
Titikan Teks Narasi
Isine bab crita kedadeyan ditulis kanthi naratif
Nduweni urutan kedadeyan kang cetha
Ana sawijining prastawa
Kasusun unsur pambangun crita
Nduweni pesen/amanat
Struktur Teks Narasi
Orientasi
Paraga, panggonan, kanggo miwiti crita
Kedadeyan wigati kang ndadekake konflik
Komplikasi
Resolusi
Ngrampungake konflik ing crita
Koda
Awujud pitutur kanggo panutuping crita
Titikan Teks Eksposisi
Njlentrehake sawijining bab/kawruh
Panulisane asipat informatif
Adhedhasar kasunyatan
Panulisane ringkes
Nggunakake basa baku
Struktur Teks Eksposisi
Tesis
Underane panemu panulis
Njlentrehake perkara kanthi rinci
Argumentasi
Pangukuh
Dudutan kanggo nguwatake panemu
Titikan Teks Persuasi
Ana tembung pangajak kayata ayo, sumangga
Nganggo tembung kang alus utawa santun
Struktur Teks Persuasi
Bebukaning
Perkara
Ngandharake perkara kang dadi lelandhesan saka tulisan kang digawe
Panulis menehi panemu kanthi ngandharake kasunyatan
Ngaturake panemu
Ukara pangrimuk
Underaning teks persuasi kang isine pangajak
Pangukuh
Panulis ngukuhake meneh apa kang dadi pangajake
Materi Pembelajaran Ndhudhah lan Ngolah �Informasi kanthi Tlesih
A. Maca Wacan kanthi Tumemen
B. Tegese Tembung lan Ndhudhah Isi Wacan
C. Nulis Wacan kanthi Trep
D. Nyuguhake Tulisan Teks Wacana ing Medhia Cithak lan Digital
A. Maca Teks Wacana kanthi Tumemen
Maca wacan lumantar kagiyatan bebarengan
1
2
Nemtokake jinis karangan
3
Menehi tuladha karangan adhedhasar jinise
B. Tegese Tembung lan Ndhudhah Isi Wacan
Para siswa bisa ngrungokake utawa nyemak wacan kanthi scan QR kang sumadya ing ngisor iki.
C. Nulis Wacan kanthi Trep
Urut-urutaning nulis teks nonsastra:
Nemtokake Tema
Nemtokake Ancase
Observasi
Gawe
Cengkorongan
Ngrembakake
Neliti
D. Nyuguhake Tulisan Teks Wacana ing Medhia Cithak lan Digital
Babagan kang kudu digatekake sadurunge tulisan disuguhake ing medhia yaiku:
Basa kang digunakake udu tumata kanthi becik.
1
2
3
Isine tulisan mentes, ora ngayawara.
Nulis sumber data minangka dhasare panemu.