CHẨN ĐOÁN VÀ HỒI SỨC CHẾT NÃO HIẾN TẠNG �VAI TRÒ CỦA CÔNG TÁC TỔ CHỨC ĐIỀU PHỐI TRONG GHÉP TẠNG ��
PGS. TS. Lưu Quang Thùy
Giám đốc Trung tâm Gây mê & Hồi sức ngoại khoa�BV Hữu nghị Việt Đức
Nha Trang, ngày 04/4/2025
Nội dung
Chẩn đoán�chết não
Hồi sức chết não hiến tạng
Công tác tổ chức điều phối trong ghép tạng
CHẨN ĐOÁN CHẾT NÃO
KHÁI NIỆM CHẾT NÃO
Wijdicks EFM. Brain Death, Lippincott Williams and Wilkins, Philadelphia 2001.
Chết lâm sàng:
Chết sinh học:
Tránh chẩn đoán nhầm chết não
Michael A. Meyer. Temperature and brain death determination: need for updated criteria. N Engl J Med 2010
CHẨN ĐOÁN CHẾT NÃO�Tiêu chuẩn lâm sàng
Russell JA al. Brain death, the determination of brain death, and member guidance for brain death accommodation requests: AAN position statement. Neurology 2019.
Hôn mê/Glasgow: 3 điểm
Mất các phản xạ thân não
Đánh giá các phản xạ thân não
1. Đồng tử cố định và giãn 2 bên
Đánh giá các phản xạ thân não
2. Phản xạ ánh sáng
Dùng đèn pin ánh sáng mạnh từ phía thái dương chiếu thẳng vào đồng tử người bệnh
Đánh giá các phản xạ thân não
3. Phản xạ mắt – tiền đình (Test kích thích nhiệt lạnh)
Nâng đầu cao 300 và bơm vào ống tai 30 – 50 ml nước đá lạnh 5 – 60 để nước đá tiếp xúc với màng nhĩ. Quan sát sau 1 phút và đợi ít nhất 5 phút trước khi thực hiện test tai bên kia.
Đánh giá các phản xạ thân não
4. Phản xạ mắt – đầu:
Lưu ý: Test này không làm ở bệnh nhân chưa loại trừ chấn thương cột sống cổ
Đánh giá các phản xạ thân não
5. Phản xạ giác mạc:
Dùng bông khô vê nhỏ chạm nhẹ vào giác mạc.
Đánh giá các phản xạ thân não
6. Phản xạ ho:
Dùng ống hút vô trùng đưa sâu vào khí quản qua ống nội khí quản hoặc mở khí quản, kích thích và hút dịch ở khí quản nhiều lần.
TEST NGỪNG THỞ
TEST NGỪNG THỞ
2. Trang thiết bị
3. Chuẩn bị:
4. Thực hiện:
5. Ngừng thực hiện test khi:
6. Nhận định kết quả:
Test ngừng thở dương tính (không có nhịp thở lại khi bỏ máy)
🡺 Lúc này test ngừng thở hỗ trợ chẩn đoán chết não.
CÁC TRƯỜNG HỢP KHÔNG LÀM TEST
�Wijdicks EF. The diagnosis of brain death. N Engl J Med 2001.
CÁC TRƯỜNG HỢP KHÔNG LÀM TEST
�Wijdicks EF. The diagnosis of brain death. N Engl J Med 2001.
CÁC HẠN CHẾ CÓ THỂ GÂY NHẦM LẪN
�Wijdicks EF. The diagnosis of brain death. N Engl J Med 2001.
CÁC HẠN CHẾ CÓ THỂ GÂY NHẦM LẪN
�Wijdicks EF. The diagnosis of brain death. N Engl J Med 2001.
Các phương pháp CĐHA chết não
Ghi đồng vị phóng xạ sọ (1992, Tc 99m HMPAO)
Chụp cộng hưởng từ (MRI): có hoặc không tiêm ĐQT
Siêu âm Doppler sọ: không xâm phạm
Chụp CLVT (CT-Scanner): có tiêm thuốc cản quang
Chụp ĐM não DSA: có tiêm thuốc cản quang
Lựa chọn phương pháp chẩn đoán chết não
Hình ảnh chết não
Thuận lợi
Khó thực
hiện
Không phù hợp
Lựa chọn phương pháp chẩn đoán chết não (tiếp)
2. Chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ:
Hình ảnh |
|
Thuận lợi |
|
Khó thực hiện |
|
Lựa chọn phương pháp chẩn đoán chết não (tiếp)
3. TCD
Lampl Y al. Diagnosing brain death using the transcranial Doppler with a transorbital approach. Arch Neurol 2002
Hình ảnh siêu âm Doppler sọ bình thường
Hình ảnh phổ Doppler ĐM não bình thường với sóng tâm thu và tâm trương hai phase
Hình ảnh siêu âm Doppler sọ chết não
Hình ảnh chết não: không có tín hiệu dòng chảy hoặc phổ Doppler với hình ảnh sóng tâm trương phụt ngược, sóng tâm thu thấp và không có sóng tâm trương
Lựa chọn phương pháp chẩn đoán chết não (tiếp)
4. Chụp cắt lớp vi tính (tiếp)
Hình ảnh chết não |
|
Thuận lợi |
|
Khó thực hiện |
|
Lựa chọn | - LS + SA Doppler (±) + không có đ/k chụp mạch não |
Lựa chọn phương pháp chẩn đoán chết não (tiếp)
Hình ảnh CLVT sọ não người bình thường
Chụp CLVT bệnh nhân chết não
A. Thì thứ nhất sau khi tiêm thuốc cản quang: không thấy các ĐM não cũng như ĐM thân nền.
Ngược lại ĐM thái dương nông (mũi tên trắng) và TM mắt trên (mũi tên đen) đều cản quang.
Lựa chọn phương pháp chẩn đoán chết não (tiếp)
Ở giây thứ 60 sau khi tiêm thuốc cản quang: ĐM não giữa (đọan M1) và ĐM não trước (đoạn A1) tăng quang nhưng khẩu kính bé, bị kéo dài và thuôn nhỏ dần (đầu mũi tên) ĐM thái dương nông (mũi tên trắng) và TM mắt trên (mũi tên đen) đều bắt thuốc cản quang
5. Chụp ĐM não/chết não
Garrett MP et al. Computed tomography angiography as a confirmatory test for the diagnosis of brain death. J Neurosurg 2018; 128:639.
Hình ảnh chết não |
|
Thuận lợi |
|
Khó khăn |
|
Lựa chọn |
|
Hình ảnh chụp mạch số hóa xóa nền bệnh nhân chết não
A.3 giây sau khi bơm thuốc vào ĐM cảnh gốc: ĐM cảnh ngoài và các nhánh của nó cản quanbg rất rõ, ngược lại ĐM cảnh trong không hiện hình.
B. 7 giây muộn hơn: TM mắt trên phải hiện hình rõ (mũi tên đen), ĐM cảnh trong hiện hình muộn hơn (mũi tên trắng, ngắn) và chậm (đoạn xoang hang không hiện hình)
C. 25 giây sau khi bơm thuốc cản quang thuốc vẫn ứ đọng trong ĐM cảnh trong (đầu mũi tên), đoạn A1, M1 của ĐM não trước và não giữa hiện hình nhưng rất mảnh, bị kéo dài tương ứng với sự ứ trệ tuần hoàn
Một số hình ảnh xác định chết não ở Bệnh viện Việt Đức
So sánh & Lựa chọn phương pháp chẩn đoán chết não
Ghi đồng vị phóng xạ
Chụp CHT (MRI)
Siêu âm Doppler
Chụp CLVT
Chụp mạch não DSA
HỒI SỨC BỆNH NHÂN
CHẾT NÃO HIẾN TẠNG
TẦM QUAN TRỌNG CỦA HỒI SỨC
Châu Âu: phổi 17,1%, gan 71,1%, tim 73,7%, thận 85,5%.
ĐÍCH CHUNG CỦA HS CHẾT NÃO
Năm 2000, Siegne, Gunning (Luật 100)
�Wood KE, Becker BN et al. Care of the potential organ donor. N Engl J Med 2004
ĐÍCH CHUNG CỦA HS CHẾT NÃO
Năm 2006, Thụy sỹ đề nghị đạt đích tưới máu tạng đủ (với dùng các thuốc vận mạch liều thấp nhất có thể):
�Wood KE, Becker BN et al. Care of the potential organ donor. N Engl J Med 2004
HỒI SỨC HUYẾT ĐỘNG
Kotloff RM et al. Management of the Potential Organ Donor in the ICU. Crit Care Med 2015
HỒI SỨC HUYẾT ĐỘNG
Kotloff RM et al. Management of the Potential Organ Donor in the ICU. Crit Care Med 2015
NGUYÊN TẮC HS CHO NGƯỜI HIẾN TIM
HỒI SỨC NỘI TIẾT
HỒI SỨC HÔ HẤP
Các đích phù hợp của hồi sức hô hấp:
Westphal GA et al: Study protocol to evaluate the implementation of an evidence-based checklist for brain-dead potential organ donor management in intensive care units, a cluster randomised trial. BMJ Open 2019; 9:e028570.
HỒI SỨC HÔ HẤP
Vt 4 - 8 ml/kg, FiO2 ≤ 0,4 áp lực cao nguyên Ppl ≤ 30 cmH2O và PEEP nhẹ (< 5 cmH2O)
HỒI SỨC THẬN
HỒI SỨC HUYẾT HỌC
HỒI SỨC THÂN NHIỆT
Michael A. Meyer. Temperature and brain death determination: need for updated criteria. N Engl J Med 2010
1. Nếu tăng thân nhiệt (sốt): thường xuất hiện trước CN
2. Hạ thân nhiệt (34 – 350C)
VẤN ĐỀ NHIỄM TRÙNG
Westphal GA et al: Study protocol to evaluate the implementation of an evidence-based checklist for brain-dead potential organ donor management in intensive care units, a cluster randomised trial. BMJ Open 2019; 9:e028570.
ĐIỆN GIẢI VÀ DINH DƯỠNG
ĐIỀU DƯỠNG VÀ SĂN SÓC TÂM LÝ
Người y tá cần có hiểu biết về:
ĐIỀU DƯỠNG VÀ SĂN SÓC TÂM LÝ
Giúp gia đình hiểu được sự cần thiết của:
CÔNG TÁC TC ĐIỀU PHỐI TRONG GHÉP TẠNG
I. Nếu bệnh nhân chết não hiến tạng tại Bệnh viện Việt Đức
QUY TRÌNH CHẨN ĐOÁN VÀ HS CHẾT NÃO (VĐ)
2. QĐ THÀNH LẬP HỘI ĐỒNG
3. CHUYÊN GIA ĐÁNH GIÁ CHẾT NÃO
3. CHUYÊN GIA ĐÁNH GIÁ CHẾT NÃO
4. KẾT LUẬN VÀ CÔNG BỐ
CÔNG TÁC TC ĐIỀU PHỐI TRONG GHÉP TẠNG
II. Nếu bệnh nhân chết não hiến tạng tại các bệnh viện khác
BỆNH VIỆN XANH PÔN 23/9/2024
HỒI SỨC THÀNH CÔNG
GÂY MÊ GHÉP ĐA TẠNG TẠI PM
ĐÀO TẠO VÀ CHUYỂN BN
CHĂM SÓC BN TẠI HSTC
KẾT LUẬN
“CHO ĐI LÀ CÒN MÃI…”
XIN TRÂN TRỌNG
CẢM ƠN!