2
Axborot havfsizligini ta’minlashning g‘oyaviy-nazariy asoslari
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
2
Yoshlarda media maydon, internet va ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish madaniyatini shakllantirish
1.
Internet tarmog‘idagi milliy segmentlar va axborot havfsizligining nazariy-metodologik asoslari
2.
3.
Axborot hurujlari
REJA:
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
3
Yoshlarda media maydon
Bugungi kunda yoshlar mediadan juda keng va faol foydalanmoqda. Ular ijtimoiy tarmoqlarga uyali telefon orqali suratlar yuboradi, turli yangiliklarga munosabat bildiradi, doimiy ravishda virtual makonda muloqotga kirishadi. Global tarmoqdan yosh avlod vakillari dunyoning turli mintaqalarida yashaydigan insonlar bilan muloqotga kirishish uchun foydalanadi. Ular vizual va kommunikativ madaniyatning yangi toifasi vakillaridir.
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
4
Yoshlar uchun mediadan foydalanish yaqqol ijtimoiy ma’noga egaligi bilan ajralib turadi. Ijtimoiy tarmoqlar orqali yoshlar ayni damda
1)O‘zidan olisda bo‘lgan yaqinlari bilan muloqotda bo‘lib turadi
2) Yangi do‘stlar orttiradi
3)Ular Internetda turli ijtimoiy rollarda o‘zlarini sinab ko‘radi
4) Uyatchan va kamgap inson tarmoqda ochiq va sergap bo‘lib ketishi ham mumkin.
5)Ko‘plab yoshlar tarmoqdagi do‘stlari bilan real hayotda ham uchrashib turadi.
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
5
Yoshlar va Kommunikatsiyalarning mobilligi
Ko‘p kanallik
Media qurilmalar va kontetnlar
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
6
Yoshlar media resurslari afzal ko‘rishadi
Vidiolar
Audio
Rasim
Matnli yangiliklar
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
7
Yoshlar mediakontentni do‘stlariga tavsiya etadi
Yoshlar parallel ravishda bir necha mediadan foydalanadi
Yoshlarda har doim mediavositalar mavjud bo‘ladi
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
8
Ijodkor yoshlar mediakontenti o‘zlikni anglash va dunyoqarashni shakllantirish omili sifatida
Ijodkor yoshlar boshqa tengdoshlaridan o‘zini namoyon etishga bo‘lgan alohida intilishi bilan ajralib turadi. Ushbu jihat ular shaxsi va kasbiy dunyoqarashining shakllanishida muhim ahamiyatga ega. Mediata’lim ijodkor yoshlarning ongini, o‘ziga va atrofdagilarga bo‘lgan munosabatini rivojlantirishda, o‘zini olamning bir qismi sifatida tasavvur etishida turli imkoniyatlarni taklif etadi.
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
Media muayyan hissiyotlarni shakllantiradi.
Zo‘ravonlik va media: Mediakontent yuzaga keltiradigan hissiyotlar o‘z tabiatiga ko‘ra turlicha bo‘ladi. Ammo bu ma’noda ta’siri darajasi borasida individuallashgan zo‘ravonlik mavzusi alohida o‘rin tutadi. Masalan, militsiya haqidagi seriallar, kriminal lavhalar, qonli sahna va detektivlarning muttasil namoyish etilishi tajovuzkorlikni yuzaga keltirishi, eng yomoni, auditoriyada zo‘ravonlikka moyillik hissini shakllantirishi mumkin.
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
Mediaauditoriya – OAVning, shuningdek ommaviy axborot taqdim etuvchi boshqa manba va yetkazib beruvchilarning mahsulotidan har kuni foydalanadigan aholi, bolalar va kattalar hisoblanadi. Mediaauditoriyani o‘rganishning ikkita an’anaviy usuli mavjud.
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
11
Birinchi: Maqsadli auditoriya
O‘z ichiga yoshi, jinsi, daromadi miqdori yoki qiziqishlari kabilarga ko‘ra umumiy tavsiflarga ega bo‘lgan o‘quvchi, tomoshabin va tinglovchilarni qamrab oladi. Bular aniq guruh bo‘lib, unga mo‘ljallab media va boshqa tashkilotlar kontent yaratadi va o‘z yangiliklarini taklif etadi. Masalan, reklama beruvchilar o‘ziga muayyan auditoriyaga chiqish (ta’sir ko‘rsatish) imkonini beradigan efir vaqti yoki joyni sotib olishdan manfaatdor bo‘ladi. Xususan, televidenie sohasida reklama beruvchilar praym-taym (eng qiziqarli dasturlar efirga uzatiladigan) vaqtini sotib olishni ma’qul ko‘radi
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
Ikkinchi yondashuv esa qabul qilish nazariyasiga asoslangan, ya’ni auditoriya tarkibiga media va axborotni qabul
qilish va talqin etishning faol ishtirokchilari kiritiladi. Bundan tashqari, ushbu maqsadlarda faoliyat nazariyasi ham qo‘llaniladi, ya’ni media bilan faol o‘zaro hamkorlik va ishtirok tahlil qilinadi. Ayniqsa, iste’molchilar tomonidan kontent yaratilishi o‘rganilganda shu jihatga alohida e’tibor qaratiladi.
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
7
Xulosa
Medialardan foydalanish faol tusga ega
Insonlar televizorni birgalashib ko‘radi, chatda do‘stlari bilan muloqot qiladi, bir biri bilan interfaol o‘yin o‘ynaydi, xatto kinoga borish ham jamoaviy tadbir hisoblanadi. Yonimizda boshqalar bo‘lmaganida esa biz odatda mediaga murojaat qilamiz. Media vositasida insonlarda birlashish hissi mustahkamlanadi. Masalan, “Ezgulik” yoki “Butun olam birga” teleaksiyalari yordamida bolalarni qutqarish, yoki “Hayot uchun!” xayriya marafoni jarayonida buni kuzatish mumkin bo‘lgan. Shunday ekan, yosh jurnalistning matni resipientda auditoriyaning muayyan guruhiga mansublikni shakllantirishga qaratilganini anglash lozim.
Demokratiya va media vositasida jamiyat hayotida ishtirok etish
Xabardorligi yuqori bo‘lgan insonlar qarorlar qabul qilish hamda jamiyat hayotida ishtirok etishga yaxshiroq tayyor bo‘ladi.
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
14
Axborot so‘zining kelib chiqish tarixiga nazar solsak, u arabcha “axbor”, ya’ni xabar so‘zidan olingan. Informatsiya esa lotincha informatio so‘zidan olingan bo‘lib, «tushuntirish, xabar qilish, talqin etish» ma’nolarini anglatadi va namoyon bo‘lish shakllaridan qat’iy nazar biror narsa haqidagi ma’lumotni o‘zida namoyon etadi. Amerikalik muhandis, matematik va birinchilardan bo‘lib axborot nazariyasini yaratgan olim Shennon K. axborotni “oydinlashtirilgan mavhumlik”, - deya ta’riflagan. Buning ma’nosi shundan iboratki, axborotni qabul qilib inson yangi bilimlar bilan tanishadi, ilgari mavhum bo‘lgan narsalarni anglaydi, qo‘ygan savollariga javob topadi. Bu tugamas va doimiy jarayondir.
Axborot huruji
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
O‘zbekiston Respublikasining “Axborotlashtirish to‘g‘risida” gi qonuniga muvofiq axborot axborotlashtirish jarayonida qo‘llanuvchi axborot resursi sanaladi. Huruj deyilganida, biror tizimga nisbatan disfunksional yoki uning tartibini buzishga intiluvchi turli kuchlar va omillar mavjud bo‘lgan holat tushuniladi. Hurujlarning asosiy maqsadi tizimning faoliyatida tartibsizlik holatini keltirish orqali buzishdan iborat. Ular kelib chiqish manbasiga, amalga oshiruvchi kuchlariga va qaysi ob’ektlarga ta’sir ko‘rsatishiga, shuningdek, ta’sir xavfi hamda rivojlanish darajasiga ko‘ra farqlanadi .
15
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
16
“Axborot huruji” deyilganida muayyan kuchlarning o‘z siyosiy maqsad va muddaolarini amalga oshirish yo‘lida eng avvalo mafkuraviy omillar, shuningdek, moddiy va ma’naviy ta’sir o‘tkazish orqali kishilar ongi, qalbiga yot g‘oyalarni singdirishni, ularning hissiyotlari, e’tiqodi, tuyg‘ulariga ta’sir etishni, turmush tarzi, mentalitetidagi o‘zgarishlarni amalga oshirishni ko‘zlovchi xatti-harakatlar majmuasi tushuniladi
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
17
Davlatning o‘z jamiyati xavfsizligini ta’minlashi vazifasi nuqtai nazaridan olganda, axborot hurujlari axborot xavfsizligini buzish xavfini solgan sharoit va ijtimoiy omillar yig‘indisidir . Bugun axborot hurujlari orqali o‘z g‘oyalarini singdirish va jamiyat a’zolarini, ayniqsa, yoshlarni o‘z izmiga solish ko‘p kuzatilayotgan holat bo‘lib qolmoqda. Axborot hurujlari bugungi kunda globallashuv jarayoniga qo‘shilgan har bir davlat va jamiyat uchun potensial yoki real darajada xavf tug‘diradi. Chunki axborot orqali o‘sha mamlakat yoshlari ongini manipulyatsiya qilish, o‘zlarining g‘arazli maqsadlariga shu yo‘l bilan erishmoqchi bo‘layotgan kuchlar mavjudligi sir emas.
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
18
XXI asrda axborot urushinig o`ziga xos jihati urush vositalari, uslublarining ko`paygani, takomillashganida ko`rinadi. Bugungi kunda bunday urush internetda, ijtimoiy tarmoqlar, messenjerlar orqali ham olib borilmoqda.
Ayrim mutaxassislar tomonidan psixoterapiya metodlari yakka shaxsga qanday ta`sir etsa axborot urushining metodlari ommaviy ongga shunday ta`sir qilishini ta`kidlashadi. Axborot urushiga yaqqol misol sifatida “Sovuq urush” davrida ikkita blok o`rtasida kechgan kurashni keltirish mumkin. Tahlillar shuni ko`rsatadiki, yaqin va uzoq davlatlarda sodir etilgan davlat to`ntarishlari (“rangli inqiloblar”, “arab bahori”) bu eng avvalo manfaatdor kuchlar tomonidan g`arazli maqsadga yo`naltirilgan tarzda aholiga nisbatan amalga oshirilgan axborot ta`sirining oqibatidir. Respublikamizning geosiyosiy, geojug`rofiy mavqei yaqin va uzoq kelajakda mamlakatimizga nisbatan axborot urushi susaytirilmaydi, aksincha faollashadi, degan xulosa chiqarishga olib kelmoqda.
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
19
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
20
Axborot xavfsizligi siyosati (yoki xavfsizlik siyosati) bu – tashkilotning maqsadi va vazifasi hamda xavfsizlikni taʼminlash sohasidagi chora-tadbirlar tavsiflanadigan yuqori darajadagi reja hisoblanadi. U xavfsizlikni taʼminlashning hamma dasturlarini rejalashtirishni taʼminlab beradi.
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
21
Axborot xavfsizligi siyosatini aniqlash qoʻyidagi amaliy qadamlarga olib kelishi kerak
• axborot kommunikatsion tizim vositalari, dasturlar va maʼlumotlardan foydalanishni boshqarish;
• virusga qarshi himoya;
• zahirali nusxa olish masalalari;
• taʼmirlash va qayta tiklash ishlarini oʻtkazish;
• axborot xavfsizligi sohasidagi insident (toʻqnashuvlar) haqida xabardor qilish.
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
E’TIBORINGIZ
UCHUN RAHMAT!!!
ТИББИЁТ КОЛЛЕЖЛАРИДА ЎРТА ТИББИЙ ХОДИМЛАР ТАЙЁРЛАШ МЕТОДИКАСИНИ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИБ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ