1
TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO VỀ ĐỘNG VẬT: LỚP CHIM, LỚP THÚ
2
TËp tÝnh bÈm sinh
3
TËp tÝnh häc ®ược (Thø sinh)
4
C¬ quan thô c¶m
Cơ sở thần kinh của tập tính
KÝch thÝch bªn ngoµi
KÝch thÝch bªn trong
HÖ thÇn kinh
TK c¶m gi¸c
C¬ quan thùc hiÖn
TK vËn ®éng
5
Ở những động vật càng tiến hóa tập tính học được càng nhiều và phức tạp
6
Các em hãy quan sát một số hình ảnh và tiến hành thảo luận những nội dung sau:
- giải thích được một số hiện tượng thực tế trong đời sống của chim và thú.
7
Tên động vật quan sát được (1) | Môi trường sống (2) | Cách di chuyển (3) | Kiếm ăn | Sinh sản (6) | Đặc điểm khác (7) | |
Thức ăn (4) | Bắt mồi (5) | |||||
1 | | | | | | |
2 | | | | | | |
3 | | | | | | |
4 ........ | | | | | | |
8
1. MÔI TRƯỜNG SỐNG
VÀ DI CHUYỂN CỦA THÚ
C¸c em quan s¸t c¸c h×nh ¶nh sau – Th¶o luËn nhãm – hoàn thành phiÕu häc tËp (Cét 1,2,3)
- Kể tên môi trường sống và cách di chuyển của thú?
- Quan s¸t m« t¶ c¸c tËp tÝnh thÝch nghi víi m«i trêng sèng và cách di chuyển của thú?
Thuù bay löôïn : Ñaëc tröng laø loaøi dôi, ban ngaøy naáp trong hang, hay choã toái, ban ñeâm bay ñi saên moài.
9
Thuù bay löôïn : Ñaëc tröng laø loaøi dôi, ban ngaøy naáp trong hang, hay choã toái, ban ñeâm bay ñi saên moài.
10
Thú bay lượn:
- Di chuyÓn: Lượn
Sãc bay c«n ®¶o
Sãc bay
11
D¬i ¨n hoa qu¶
12
Hải cẩu
Cá nhà táng
Bò bía
Cá heo ( Đenphin)
Thó ë níc:
- ChØ sèng trong m«i trêng níc: C¸ voi, c¸ §enphin(c¸ heo) Bò bía, Hải cẩu,
- Di chuyÓn b»ng c¸ch: B¬i trong níc
13
Cá voi hồng
Cá voi trắng
Cá voi lông gụ
Cá voi lông gụ
14
Thó ë níc:
- Sèng ë níc nhiÒu h¬n c¹n:
Thó má vÞt, r¸i c¸, h¶i li, gÊu tr¾ng, hµ m· (tr©u níc)
- Di chuyÓn: B¬i trong níc (nöa níc)
Bò nước ( Cá cúi)
15
16
Thó ë níc: Hµ M·
17
Thá di chuyÓn b»ng c¸ch nh¶y ®ång thêi b»ng c¶ hai ch©n sau.
18
- Di chuyển: đi bằng hai chân thích nghi với đời sống ở cây, có tứ chi thích nghi với sự cầm nắm, leo trÌo
19
20
Di chuyÓn trªn c¹n cña Kanguru b»ng c¸ch nh¶y cãc
21
Thuù soáng ôû röøng nuùi, ôû ñoàng baèng, treân hoang maïc, treân ñoàng coû vaø ngay trong thaønh phoá….
22
23
Mét sè ®¹i diÖn thuéc bé guèc ch½n.
24
Thú sống trong đất
Chuột đồng
Chuột chũi
Nhím
Nhöõng loaøi thuù naøy coù raêng cöûa to khoeû, moùng vuoát chaân tröôùc raát khoûe ñeå ñaøo hang ( chuột chũi, thỏ hoang)
25
2. TËp tÝnh kiÕm ¨n:
C¸c lo¹i thøc ¨n cña thó:
- Thó ¨n thøc vËt: c¸c lo¹i h¹t, c¸c lo¹i rau,cá, cñ, qu¶: Mãng guèc, sãc, thá, kanguru,voi
- Thó ¨n thÞt (måi sèng): Hæ, b¸o, sư tö, mÌo, chã sãi
- ¡n t¹p: D¬i, gÊu....
26
Voi laø loaøi thuù lôùn treân maët ñaát chuyeân aên coû vaø caây thaân thaûo.
Voi röøng Phi chaâu lôùn con vôùi ñoâi tai raát to.
Voi chaâu AÙ nhoû con hôn.
Voi röøng nöôùc ta laø ñoäng vaät quyù ñang coù nguy cô tuyeät chuûng
Thó ¨n thùc vËt
Bò
Trâu
Hươu
Hươu sao
Động vật ăn thực vật ( bộ guốc chẵn)
Hươu cao cổ
Nai
Bò
Hoãng
Hươu
Bò
Thó ¨n thùc vËt
Động vật ăn thực vật ( bé guèc lÎ)
Thú ăn thực vật ( bộ voi )
27
28
TËp tÝnh ¨n uèng (thó ¨n thùc vËt)
29
H¹t dÎ lµ thø qu¶ lµm thøc ¨n rÊt a thÝch cña Sãc.Chóng cã b¶n n¨ng ¨n vµ c¾n h¹t dÎ.Tuy nhiªn , tËp tÝnh ¨n, c¾n vì h¹t vµ gÆm h¹t dÎ cña Sãc còng ph¶i qua mét qu¸ tr×nh häc tËp vµ hoµn thiÖn dÇn
Sóc
Coù loaïi thuù chuyeân aên moät loaïi laù caây khuynh dieäp nhö con kaola ôû chaâu Uùc.
Gaáu truùc Trung quoác chuyeân aên laù truùc , laù tre
30
GÊu tróc: bÎ cµnh kiÕm ¨n
31
Báo
Gấu đen
Sói xám
Sư tử
Một số đại diện của bộ ăn thịt
Hổ
Thú ăn thịt có túi
Động vật rình mồi, vồ mồi, rượt đuổi mồi,giết chết con mồi… như thế nào ?
32
Bé ¨n thÞt
Chúa sơn lâm
Linh cẩu
33
Thó ¨n thÞt (måi sèng): Hæ, b¸o, s tö, mÌo, chã sãi
Thức ăn của loài thú rất đa dạng. có loại thú chuyên ăn thịt như gấu
Chó sói tổ chức săn mồi theo bầy
Hæ s¨n måi sèng
B¸o hoa r×nh måi vµ ®uæi, s¨n måi
34
TËp tÝnh s¨n måi vµ ¨n måi sèng cña bé ¨n thÞt
Trong ñaøn thuù luoân coù con ñaàu ñaøn thöôøng laø con ñöïc ,to lôùn.
35
ÔÛ vuøng bieån Kieân giang Phuù quoác nöôùc ta coù loaøi naøy
36
Thú ăn tạp
Dơi bắt ếch ( XB)
D¬i ¨n hoa qu¶
Caù voi chuyeân aên nhöõng phieâu sinh vaät ôû ñaïi döông
37
Cá heo ( Đenphin)
Cá voi
Bé r¨ng cña Hµ M·
38
Thú ăn tạp ( bé linh trëng)
ĐƯỜI ƯƠI
TINH TINH
GÔRILA
39
Thức ăn chủ yếu của voọc vá là quả cây rừng, lá nõn cây, ngô khoai, sắn và rau xanh trên nương rẫy. Mỗi năm đẻ 1 con, voọc con xuất hiện trong đàn vào mùa xuân đầu mùa hạ.��
40
41
3. TËp tÝnh sinh s¶n:
Quan s¸t c¸c h×nh ¶nh sau- Tr¶ lêi c©u hái - ®iÒn vµo phiÕu häc tËp
- Thó ®Î trøng hay ®Î con
+ Ve v·n, kết bạn tình
+ Giao hoan, giao phèi
+ Chöa ®Î (Thêi gian mang thai, con non kháe hay yÕu)
+ Nu«i con, d¹y con
42
Tập tính sinh sản:
- Phần lớn là tập tính bẩm sinh mang tính bản năng.
- Tác nhân kích thích: Môi trường ngoài (thời tiết, âm thanh, ánh sáng, hay mùi do con vật khác tiết ra…) và môi trường trong (hoocmon sinh dục).
- Ve vãn, tranh giành con cái, giao phối, chăm sóc con non.
- Tạo ra thế hệ sau, duy trì sự tồn tại của loài.
43
Thú có túi: con non phát triển chưa đầy đủ, nuôi con trong túi bụng
Con non vừa mới sinh
Kăngguru
Thú có túi
Vượn
Bò
Phần lớn các loài thú đều sinh con và cho con bú đến khi con ăn được các thức ăn khác
Tập tính sinh sản
Hải cẩu
44
Tập tính: Ve vãn, kết bạn tình, giao hoan, giao phối
45
TËp tÝnh ch¨m sãc và bảo vệ con non
Tê giác 2 sừng đang vui đùa với con
Hai mẹ con nhà gấu trúc
Mẹ con Southen Tamandua ( thú ăn kiến)
Gấu có túi đang ôm ấp con
46
Mét sè tËp tÝnh kh¸c
- Ngoµi c¸c tËp tÝnh trªn, thó còn có Tập tính bảo vệ lãnh thổ:
( L·nh thæ chÝnh lµ mét vïng ®îc con vËt b¶o vÖ ®Ó ng¨n chÆn bÊt kú sù x©m lÊn nµo cña c¸c c¸ thÓ cïng loµi kh¸c).
- Th«ng thêng c¸c c¸ thÓ ®ùc tríc mïa sinh s¶n vµ giao hoan bao giê còng “§¸nh dÊu”, canh gi÷ mét phÇn l·nh thæ nhÊt ®Þnh.
S¬n d¬ng ®¸nh dÊu l·nh thæ
47
48
Tập tính xã hội:
- Tập tính thứ bậc: duy trì trật tự trong đàn, tăng cường truyền tính trạng tốt của con đầu đàn cho thế hệ sau.
- Tập tính vị tha: là tập tính hy sinh quyền lợi bản thân, thậm chí là tính mạng. Giúp nhau kiếm ăn, tự vệ. Duy trì sự tồn tại của cả đàn.
49
TËp tÝnh xã hội : sống theo bÇy ®µn
50
TËp tÝnh di c:
Là d¹ng tËp tÝnh rÊt phức t¹p thÓ hiÖn trong qu¸ tr×nh di c. Chóng thêng di c theo mïa, ®ịnh kỳ hàng n¨m ®Ó tr¸nh c¸i l¹nh gi¸ hoÆc t×m thøc ¨n míi.
Tập tính in vết
51
52
TËp tÝnh quen nhên:�Nh÷ng kÝch thÝch lặp đi lặp lại nhiều lần mà kh«ng g©y nguy hiểm g×,
động vật kh«ng cã phản ứng trả lời và trở lªn quen nhờn đối với chóng�
53
TËp tÝnh: häc kh«n
Xiếc thú: ăn kẹo cùng chúa sơn lâm
54
KhØ sö dông èng hót ®Ó uèng níc dõa (Tập tính học được)
55
Mét sè tËp tÝnh cña thó
Tên động vật quan sát được | Môi trường sống | Cách di chuyển | Thức ăn | Sinh sản | TËp tÝnh khác |
Cá heo | Dưới nước | Bơi | Ăn tạp | Đẻ con | B¶o vÖ l·nh thæ |
Dơi | Trong hang | bay | Sâu bọ, hoa quả | Đẻ con | §¸nh dÊu l·nh thæ |
Chuột chũi | Trong đất | Bằng 4 chi | Sâu bọ | Đẻ con | TËp tÝnh bÇy ®µn (Thø bËc, vÞ tha) |
Khỉ | Trên cây | Leo trèo | Ăn tạp | Đẻ con và chăm sóc con | TËp tÝnh di c |
Thú mỏ vịt | Sống ở nước | Bơi lội | Ăn tạp | Đẻ trứng | Quen nhên, häc kh«n |
56
Lớp thú, lớp thú có đời sống đa dạng và phong phú:� - Môi trường sống: Trong nước, trên cây, trong đất, bay lượn, trên không…..�- Di chuyển: Đi, chạy, leo trèo, bay lượn, bơi�- Kiếm ăn: ¡n thÞt, ¨n thùc vËt, ăn tạp,�- Sinh sản: Đẻ con, đẻ trứng.
? Qua nội dung trên em có nhận xét gì về đời sống và tập tính của thú, chim.
57
T¹i sao c¸c ho¹t ®éng trong ®êi sèng cña ®éng vËt bËc thÊp chñ yÕu thuéc lo¹i tËp tÝnh bÈm sinh?
ở động vật bậc thấp:
+ Hệ thần kinh có cấu trúc đơn giản, số lượng tế bào ít khả năng học tập rất thấp, việc học tập và rút kinh nghiệm rất khó khăn.
+ Tuổi thọ ngắn không có nhiều thời gian cho việc học tập.
Do vậy: Tập tính bẩm sinh là tập tính chủ đạo trong đời sống của các động vật bậc thấp.
58
? T¹i sao ®éng vËt cã hÖ thÇn kinh ph¸t triÓn và con ngêi cã rÊt nhiÒu tËp tÝnh häc ®îc?
Ở người và động vật bậc cao:
+ Hệ thần kinh phát triển,(đặc biệt là não bộ, vỏ não ở người ) rất thuận lợi cho việc học tập và rút kinh nghiệm.
+ Tuổi thọ dài cho phép động vật thành lập nhiều phản xạ có điều kiện, hoàn thiện các tập tính phức tạp, thích ứng với các điều kiện sống luôn biến đổi.
Do vậy: Tập tính học được ngày càng được bổ sung, hoàn thiện và chiếm ưu thế hơn so với phần tập tính bẩm sinh.