1 of 27

HỌC VIỆN ĐÀO TẠO TRỰC TUYẾN CATIEDU

CNDD: PHẠM VĂN THẮNG

thangpham09111995@gmail.com

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN XƠ GAN

2 of 27

MỤC TIÊU

Trình bày được định nghĩa, nguyên nhân của bệnh xơ gan
Mô tả được các triệu chứng, biến chứng và hướng điều trị bệnh xơ gan
Áp dụng quy trình chăm sóc để thực hiện chăm sóc người bệnh xơ gan

3 of 27

ĐỊNH NGHĨA

Xơ gan là gì?

Xơ gan là hậu quả của tình trạng tế bào gan bị thoái hóa, hoại tử ngược lại tổ chức xơ gan phat triển rất mạnh

4 of 27

NGUYÊN NHÂN

Do virus
Viêm gan mãn tính
Do rượu
Ứ mật kéo dài
Ứ đọng máu tại gan kéo dài
Do nhiễm độc hóa chất và thuốc
Do rối loại chuyển hóa : Sắt, đồng
Do rối loại di truyền
Do suy dinh dưỡng
Do ký sinh trùng

5 of 27

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

XƠ GAN TIỀM TÀNG

Toàn thân gầy sút, mệt mỏi
Triệu chứng ở da: Mọc nhiều mụn trứng cá,da xạm lại, các vết sẹo cũng xạm lại, có các sao mạch ở da mặt cổ , ngực, lòng bàn tay đỏ
Rối loạn tiêu hóa: Ăn uống kém, sợ mỡ, trướng hơi bụng, phân lúc lỏng, lúc táo bón, chủ yếu đi lỏng và đi cầu phân sống
Đau hoặc cảm giác nặng nề vùng sườn.

6 of 27

Thăm khám có thể thấy:
Gan to, mật độ chắc, mặt nhẵn
Lách to

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

Vàng da, vàng mắt

Chảy máu cam, chảy máu chân răng

XƠ GAN TIỀM TÀNG

7 of 27

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

8 of 27

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

HC TĂNG ÁP LỰC TM CỬA

1.Cổ trướng 3.Giãn TM thực quản

2.Tuần hoàn bàng hệ 4.Lách to

Cổ trướng: đây là thể cổ trướng tự do, từ ít đến nhiều( 3-10 lít), cổ trướng tái phát nhanh là biểu hiện cn tb gan suy giảm tổng hợp protein, cổ trướng dịch thấm tỷ lệ pr <25 g/l

Tuần hoàng bàng hệ vùng trên rốn và bênmạn sườn, đây là tuần hoàn bàng hệ cửa chủ do cản trở sự trở về của máu, tuần hoàn bàng hệ thường nổi rõ hơn khi ngồi hoặc khi đứng dậy. Thường xuất hiện cùng với cổ trướng.

Giãn vỡ tm thực quản, phát hiện khi được chụp bằng x quang thực quản sau kho cho bệnh nhân uống barit hoặc nội soi thực quản bằng ống mềm.

Lách to từ mấp mé bờ sườn đến vài cm dưới bờ sườn( nếu lách rất to có thể là nguyên nhan gây xơ gan, không phải hậu quả của xơ gan.

9 of 27

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

HC SUY TẾ BÀO GAN

Sức khỏe giảm sút
Rối loạn tiêu hóa
Vàng da
Xuất huyết tiêu hóa.
Xuất huyết dưới da, chảy máu cam, máu chân răng
Có thể sốt nhẹ
Phù 2 chi dưới, phù mềm , ấn lõm kèm theo cổ trướng
Gan thường teo nhỏ, có trường hợp gan to, mật độ chắc
Glucose máu giảm, có thể dẫn tới hôn mê do hạ đường huyết
Thiếu máu: Rối loạn chức năng gan

10 of 27

TRIỆU CHỨNG CẬN LÂM SÀNG

Xét nghiệm máu ngoại vi: thường thiếu máu, sô lượng tiểu cầu thường giảm
Các xét nghiệm chức năng gan bị suy giảm rõ rệt:
Protide máu giảm, albumin máu giảm
Tỷ lệ prothrombin giảm
Cholesterol este giảm, NH3 tăng.
Các globulin miễn dịch igG, igM tăng cao
Ứ mật: bilirubin máu tăng cao cả trực tiếp và gián tiếp
Transaminnase: SGOT, SGPT tăng cao trong đợt tiến triển

11 of 27

TRIỆU CHỨNG CẬN LÂM SÀNG

Siêu âm: Xác định được kích thước và cấu trúc của gan, hệ thống TM cửa. Lượng dịch cổ trướng.
Nội soi dạ dày thực quản: xác định mức độ giãn TM thực quản

12 of 27

BIẾN CHỨNG

Xuất huyết do giãn vỡ TM thực quản
Xơ gan ung thư hóa 70-80%
Hôn mê gan
Nhiễm trùng dịch cổ trướng, viêm phổi, NT đường ruột
Suy kiệt

13 of 27

HƯỚNG ĐIỀU TRỊ

1.Thuốc điều trị:

Các vitamin B1, B6, B12, C, K, acid folic liều cao làm cải thiện tế bào gan

Thuốc làm tăng chuyển hóa mật:

Thuốc làm giảm men SGOT< SGPT

2.Tùy theo trường hợp cụ thể:

Điều trị xuất huyết giãn vỡ TM Thực quản.

Thuốc làm giảm áp lực TM cửa

Điều trị cổ trướng

14 of 27

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

Hỏi bệnh:

Lý do nhập viện?
Mệt mỏi, chán ăn, gầy sút nhanh không?
Rối loạn tiêu hóa?
Bn có chảy máu cam, chảy máu chân răng không
Da có bị vàng, nổi nhiều mụn trứng cá, xạm lại ?
Đau tức, cảm giác nặng nề vùng hạ sườn?
Tiền sử uống rượu bia, bệnh về gan?

15 of 27

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

Quan sát và thăm khám:

Tổng trạng? Mệt mỏi?
Dấu hiệu sinh tồn? Hô hấp?

Khám:

Cổ trương? Tuần hoàn bàng hệ?
Giãn TM thực quản?
Da vàng, mắt vàng?
Xuất huyết dưới da? Sao mạch?
Phù chi dưới?
Lách to? Gan to hoặc teo nhỏ?

16 of 27

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

Lập kế hoặc chăm sóc:

Giảm khó thở do dịch cổ trướng và dịch trong màng phổi
Chế độ ăn phù hợp với tình trạng bệnh
Đề phòng nguy cơ xuất huyết
Giảm nguy cơ tổn thương da do phù
Đề phòng rối loạn ý thức
Cung cấp kiến thức để bệnh bớt lo lắng

17 of 27

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

1.Giảm khó thở cho bệnh nhân

Cho bệnh nhân nằm tư thế đầu cao, tư thế fowler

Theo dõi tình trạng hô hấp: Cho thở oxy nếu bệnh nhân khó thở nhiều.

Thay đổi tư thế thường xuyên để tăng cường trao đổi khí ở các vùng của phổi

Phụ giúp bác sĩ chọc dò hút dịch màng bụng, màng phổi

Theo dõi khả năng hô hấp sau làm thủ thuật

18 of 27

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

2.Chế độ ăn phù hơp với tình trạng bệnh:

Bệnh nhân ăn nên ăn thức ăn mềm, dễ tiêu hóa, chia làm nhiều bữa trong ngày.
Cung cấp đủ năng lượng( 2500-3000 calo/24h)
Ăn uống đúng giờ, tránh để cơ thể bị đói.
Vệ sinh răng miệng cho bệnh nhân sạch sẽ
Trình bày món ăn đẹp mắt

19 of 27

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

Thực phẩm cần thiết

Giàu đạm

Cung cấp vitamin

20 of 27

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

Thực phẩm cần tránh

Thức ăn mặn

Rượu bia

21 of 27

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

3.Đề phòng nguy cơ xuất huyết

* Bổ sung thực phẩm giàu vitamin K, vitamin C

Thực hiện tiêm vitamin A,C khi có y lệnh

Dùng bàn chải loại mềm, tránh dùng tăm xỉa răng

Hoạt động nhẹ nhành.

*Theo dõi biểu hiện xuất huyết nặng

Dấu hiệu sinh tồn

Quan sát chất nôn, phân

Các triệu chứng đau bụng vùng thượng vị

22 of 27

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

4.Nguy cơ tổn thương da do phù

Để bệnh nhân nghỉ ngơi khi có phù

Hạn chế muối, lipid, tăng glucid và protein

Ăn nhạt< 1g natri/ngày

Ít mỡ < 50g/ ngày

Protein 2g/ ngày

Dịch nhập = Lượng dịch ra + 300 ml

Theo dõi cân nặng đánh giá mức độ phù

Kê cao chi bị phù, xoa bóp từ ngọn chi đến gốc chi

Chêm lót vùng tì đè, luôn giữ da khô ráo, sạch sẽ

Thực hiện y lệnh thuốc lợi tiểu

23 of 27

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

5. Đề phòng rối loạn ý thức

Đánh giá tình trạng tri thức của bệnh nhân
Trường hợp bệnh nặng hạn chế đạm
Tăng đường bột, cân bằng nước điện giải

* Đề phòng hôn mê gan

Đặt ống sonde hút hết máu ứ đọng trong dạ dày
Rửa dạ dày bằng nước lạnh
Thụt tháo phân

24 of 27

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

25 of 27

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

6. Cung cấp kiến thức về bệnh cho bệnh nhân

Cung cấp kiến thức về bệnh xơ gan
Chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt phù hợp với tình trạng bệnh
Hướng điều trị bệnh
Các biến chứng có thể xảy ra nếu không điều trị sớm và không đúng phác đồ

26 of 27

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

27 of 27

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

Cảm ơn sự theo dõi của các bạn !