Dwie okupacje

Kalendarium

• 23 sierpnia 1939 – w Moskwie zostaje podpisany pakt Ribbentrop–Mołotow, któremu towarzyszy tajny protokół dotyczący podziału wpływów Niemiec i ZSRS w Europie Wschodniej;
• 1 września 1939 – Niemcy atakują Polskę, rozpoczyna się II wojna światowa;
• 17 września 1939 – wypełniając swoje zobowiązania wobec Niemiec, Armia Czerwona przekracza granicę Rzeczypospolitej;
• 28 września 1939 – niemiecko-sowiecki układ o granicach i przyjaźni między ZSRS a III Rzeszą, ustalenie ostatecznej granicy podziału ziem polskich (Bug);

​

Generalne Gubernatorstwo

• Zaplecze rolnicze III Rzeszy,
• Gubernator – Hans Frank (siedziba na Wawelu),
• Polskie szkolnictwo, język, urzędy,
• Polska policja – tzw. „granatowa”,
• Prasa „gadzinowa”

Obchody pierwszej rocznicy istnienia NSDAP w Generalnym Gubernatorstwie – dziedziniec Zamku Królewskiego w Krakowie, 1940 rok (Narodowe Archiwum Cyfrowe)

Ziemie wcielone do III Rzeszy

Akcja pacyfikacyjna „AB”

Terror

Pawiak

Aleja Szucha

Rozstrzeliwanie

Łapanki uliczne

Deportacje na roboty przymusowe

OKUPACJA SOWIECKA

Ludność wsi Grudziewicze w powiecie Grodno wita uroczyście Armię Czerwoną.

„Oswobodzenie bratnich narodów zachodniej Ukrainy i zachodniej Białorusi” – tak, zgodnie z radziecką propagandą, miała być zapamiętana agresja na Polskę

sowietyzacja - narzucanie ludności ideologii komunistycznej

paszportyzacja - przymusowe nadawanie obywatelstwa sowieckiego

nacjonalizacja - przejmowanie przez państwo własności prywatnej

kolektywizacja - odbieranie ziemi chłopom i tworzenie wspólnych gospodarstw

łagier/ łagr – (obóz koncentracyjny) obóz pracy przymusowej w ZSRS, w którym więźniów zmuszano do ciężkich prac powodujących często wyniszczenie i śmierć.

Gułag - główny zarząd obozów

Więźniowie GUŁagu przy pracy

Rekonstrukcja typowego baraku mieszkalnego Gułagu

Więźniowie przy pracy w kopalni złota - Kołyma

deportacje - nagłe i masowe przesiedlenia Polaków do odległych rejonów ZSRS.

Kogo dotyczyły deportacje?

• urzędnicy państwowi,
• nauczyciele,
• policjanci,
• straż graniczna,
• wojskowi,
• i ich rodziny

​

→ wszyscy, którzy mogą przeszkodzić we wprowadzaniu ustroju komunistycznego i kultywować polskość na zdobytch przez ZSRS terenach.

ok. 1,2 mln deportowanych

Zbrodnia katyńska

Więzienia dla jeńców

​

• Kozielsk
• Ostaszków
• Starobielsk

• Kozielsk → las katyński koło Smoleńska
• Ostaszków → Kalinin (Twer) → Miednoje
• Starobielsk → Charków

Katyń – ekshumacje

zbrodnia katyńska - rozstrzelanie w kwietniu i maju 1940 r. ok. 22 tys. polskich obywateli i oficerów wziętych do sowieckiej niewoli. Zamordowanych chowano w masowych grobach w lesie katyńskim koło Smoleńska, Charkowie i Miednoje.