:jfutd\
k|:t'tstf{– dLgf ;fksf]6f
>L clDasf dfWolds ljBfno,kf]v/f @%, x]dhf, sf:sL
g]kfnL ljifosf] l8lh6n z}lIfs ;fdu|L
निर्माणकर्ताः चक्रप्रसाद अधिकारी, दुर्गा मा. वि.,कुसुमघाट, कैलाली
xfd|f] ;+:s[lt -lgaGw_
-;'wf lqkf7L
lbg - klxnf]
kf7\oj:t' - ljwf kl/ro
xfd|f] ;+:s[lt -lgaGw_
-;'wf lqkf7L
lbg - bf];|f]
kf7\oj:t' - kf7sf] kl/ro,a'Fbf l6kf]6 / ;f/
df?gL
xfd|f] ;+:s[lt -lgaGw_
-;'wf lqkf7L
lbg — t];|f]
kf7\oj:t' - kf7sf] ;:j/jfrg, z'¢f]Rrf/0f
संस्कृति मानिसको सामूहिक जीवन शैली हो । संस्कृतिले कुनै राष्ट्र, जाति वा समुदायको सामाजिक जीवन, आर्थिक व्यवस्था, राजनीति चालचलन, खानपिन, पहिरन, चिन्तन आदि अनेकन् कुरालाई जनाउँछ । त्यस्तै भाषा, साहित्य, धर्म, कला, दर्शन, चाडपर्व, परम्परा आदिको समष्टि नाम संस्कृति हो । संस्कृतिले कुनै राष्ट्र, जाति वा समुदायका मानिसका खाने तरिका, बोल्ने तरिका, सोच्ने तरिका र लिने तरिका बस्ने तरिका आदिलाई समेत जनाउँछ । कुनै समयको समाजले त्यति बेलाको सामाजिक आवश्यकताका लागि बनाइएको आचार व्यवहार वा क्रियाकलापले निरन्तरता पाए पछि त्यो संस्कृति बन्दछ । कुनै पनि राष्ट्र, जाति वा समुदायलाई चिनाउने मुख्य आधार हो । संस्कृति समाजलाई एकताबद्ध गर्ने एउटा कडी पनि हो । व्यक्तिगत रुपमा मानिस विभिन्न भएपनि सांस्कृतिक रूपमा त्यो एउटा समुदाय वा राष्ट्रको अङ्गका रूपमा रहेको हुन्छ ।
संस्कृति आचार संहिता पनि हो । संस्कृतिरुपी आचार संहिता पालन गराउनका निम्ति धर्मलाई संस्कृतिसँग एकाकार गराइन्थ्यो । अहिले पनि धर्म संस्कृति भनेर तिनलाई अभिन्न मानिन्छ तर धर्म र संस्कृति भने एउटै होइनन् । धर्म मूलत ईश्वर, स्वर्ग, नरक आदि विश्वाससँग सम्बन्धित हुन्छ । संस्कृति भनेको मानिसको आचार व्यवहारसँग सम्बन्धित हुन्छ । धर्म संस्कृतिको एउटा अङ्ग हुनसक्छ । जतिबेला वैज्ञानिक चिन्तनको विकास भएको थिएन, त्यतिबेला यसो गरे धर्म हुन्छ, त्यसो गरे पाप लाग्छ भनेका आधारमा मानिसहरु कुनै संस्कृतिको अनुसरण गर्थे । … पाप लाग्छ Ú भन्नु त्यसैलाई कानुन वा नियमसँग hf]8\g' हो । राजनीति र कानुन नबनेको अवस्थामा धर्म नै कानुन थियो । त्यतिबेला धर्मका आडमा, स्वर्ग र नरकको आश र त्रासमा मानिसका आचार, व्यवहारहरू निर्धारित हुन्थे । अब पाप लाग्छ भनेर होइन, यसो गर्दा राम्रो हुन्छ र त्यसो गर्दा नराम्रो हुन्छ भन्ने आधारमा आचार व्यवहारहरू निर्धारित हुन्छन् ।
sl7g zAbx? / ltgsf] z'¢ pRrf/0f
hLjg z}nL, cg]sg\, ;dli6, Pstfa¢, h'lSt, cfrf/ ;+lxtf, cleGg, cf8, qf;, l;¢fGt, u|x0f, k|fdfl0fstf, ;Ddt, :jLs[t, cfly{s k|0ffnL, /Llt l/jfh,ckl/jt{gzLn,kl/isf/, ;Gbe{, pb\ud :yn, ;lxi0f'tf,jfª\do,bfOhf], ltns,pTkL8g, ljs[lt, alnk|yf
xfd|f] ;+:s[lt -lgaGw_
-;'wf lqkf7L
lbg - rf}Fyf]
kf7\oj:t' - zAbfy{ / jfSodf k|of]u
sl7g zAbx?sf] cy{
;dli6
hLjg z}nL,
cg]sg\
Pstfab\w
s8L
g}lts lgoddf n]lvPsf] zf:q
h'lSt
Ps ePsf]
hLjg afFRg] tl/sf
w]/,} cg]s
p:t} vfnsf j:t'x?sf] d]n, ;d"x, hdft
cfrf/ ;+lxtf
zAbx?
cy{x?
sl7g zAbx?sf] cy{ v'Ng] u/L jfSodf k|of]u
hLjg z}nL
;+:s[lt dflg;sf] ;fd"lxs hLjg z}nL xf] .
cg]sg\
xfd|f] ;+:s[ltn] s'g} /fi6«, hflt jf ;d'bfosf] ;fdflhs hLjg,cfly{s Joj:yf, /fhgLlt, rfn rng, vfglkg, klx/g,lrGtg cflb cg]sg\ s'/fnfO{ hgfpFb5 .
cfrf/ ;+lxtf
;+:s[lt xfd|f] ;dfhsf] cfrf/ ;+lxtf xf] .
Psfsf/
;+:s[lt?kL cfrf/ ;+lxtf kfng u/fpgsf lglDt wd{nfO{ ;+:s[lt;Fu Psfsf/ u/fOGYof] .
Pstfab\w
;+:s[lt ;dfhnfO{ Pstfab\w ug]{ Pp6f s8L xf] .
u[xsfo{
hdft, s8L, h'lSt, pGd'v, xfpu'hL, nljut, /xg;xg, ;x/Ls/0f, ;+:sf/, ;dofg's"n kf/v, oyfjt\, klxrfg jfª\do, cg';/0f
kf7 zLif{s M xfd|f] ;+:s[lt -lgaGw_
-;'wf lqkf7L
lbg - kfFrf}
kf7\oj:t' M k7g af]w / k|Zgf]Tt/
;+:s[lt e"uf]n, hfltcg';f/ km/s x'G5 . t/fO{ dw];df udL{ x'g] ePsfn] ToxfFsf dflg;sf] klx/g a9L v'nf k|s[ltsf] x'G5 . lxdfnL e]sdf cTolws hf8f] x'g] ePsfn] ToxfFsf] klx/g a9L g} aGb k|s[ltsf] x'G5 . To:t} kxf8sf] xfjfkfgL w]/} udL{ / w]/} hf8f] gx'g] ePsfn] ToxfFsf] klx/g ;f]xL k|s[ltsf] x'G5 . To:t} vfglkg, d]nf pT;j, hLjg ;+:sf/, rf8kj{, af]nLrfnL cflb klg xfjfkfgLcg';f/ km/s x'G5g\ . ;+:s[lt, hft km/s km/s x'G5g\ eGg] pbfx/0f xfdL;Fu hlt klg 5g\ . Pp6} 6f]ndf a:g] ;]kf{x¿ Nxf];f/df, /fO{x¿ ;fs]nfdf, g]jf/x¿ nfv] hfqfdf, lnDa'x¿ wfg gfrdf /dfpF5g\ . dlxnf / k'?ifsf klx/g, u/uxgf, af]nL jrgdf kfOg] leGgtfsf cfwf/df klg ;+:s[lt km/s x'g] u/]sf] b]lvG5 .
cg'R5]b
k|Zgx¿
-s_ s'g s'g s'/fn] hfltcg';f/ km/s kfb{5 <
-v_ xfjfkfgLn] dflg;sf s] s:tf s'/fdf k|efj kfb{5 <
-u_ Pp6} 6f]ndf a:g] dflg;x¿ lsg km/s km/s tl/sfn] /dfpF5g\ <
-3_ o; cg'R5]bsf nflu pko'St zLif{s s] x'g ;S5 <
-ª_ …klx/g’ / …aGb’ zAbsf] cy{ n]Vg'xf];\ .
pTt/x?
-s_ ;+:s[lt / e"uf]nn] hfltcg';f/ km/s kfb{5 .
-v_ xfjfkfgLn] dflg;sf vfglkg, pT;j, ;+:sf/, rf8kj{ / af]nLrfnLdf k|efj kfb{5 .
-u_ g]kfndf ;f+:s[lts ljljwtf ePsfn] Pp6} 6f]ndf a:g] dflg;x¿ klg km/s km/s tl/sfn] /dfpF5g\ .
-3_ o; cg'R5]bsf nflu pko'St zLif{s …e"uf]n / ;f+:s[lts ljljwtf’ x'g ;S5 .
-ª_ …klx/g’ zAbsf] cy{ njfO xf] eg] …aGb’ zAbsf] cy{ z/L/nfO{ v'Nnf g/flvPsf] 6Dd eGg] xf] .
xfd|f] ;+:s[lt -lgaGw_
;'wf lqkf7L
lbg - 5}6f}F
kf7\oj:t' -a'Fbf l6kf]6 / cg'R5]b n]vg
a'Fbf l6kf]6 ubf{ Wofg lbg'kg]{ s'/fx¿
k|Zg M kf7sf] cf7f}+ cg'R5]b /fd|/L k9L To;af6 d'Vo rf/ cf]6f a'Fbf l6kf]6 ug'{xf];\ M
g]kfn ;f+:s[lts b[li6n] cToGt ;d[4 5 . g]kfnsf] ;+:s[lt eg]sf] ljljwtfsf] ;+:s[lt xf] . g]kfndf j]b, k"/f0f cflb ;+:s[t jfª\dosf] cg';/0f ug]{ ;+:s[lt 5 . ;+:s[t jfª\dosf] cg';/0f ug{] lxGb' ;+:sl[t ;+;f/sf ljsl;t ;:+sl[tdWosf] Ps xf] . To:t} g]kfn uf}td a'4sf] hGde"ld xf] / ;+;f/df nf]slk|o /x]sf] af}4 ;+:s[ltsf] pb\ud :yn klg g]kfn g} xf] . To:t} g]kfndf >ddf cfwfl/t / k|s[ltnfO{ k"hf ug]{ cfkm\g} k|sf/sf] df}lns ;:+sl[t klg 5 . g]kfn ax'hftLo, ax'wfld{s, ax'efifL b]z xf] . o;}n] of] b]z ax';f+:s[lts b]z klg xf] . o;}n] g]kfnsf] /fli6«o ;+:s[lt eg] ljljwtfsf] ;+:s[lt xf] .
rf/ cf]6f a'Fbf l6kf]6
cg'R5]bsf] gd''gf ;fdu|L M
g]kfnL ljljwtfdf Pstf g]kfn ljleGg hghflt, efiffefifL, wd{ / ;+:s[lt ePsf] b]z xf] . xfjfkfgLsf cfwf/df klg oxfF ljleGg lsl;dsf /xg;xg, klx/g, vfglkg / ;fdflhs Jojxf/ 5g\ . ;du|df o;nfO{ ax';f+:s[lts ljljwtfn] el/k"0f{ b]z eGg ;lsG5 . lxGb', af}4, d'l:nd / lj|ml:rognufot cGo wd{ k/Dk/f rngdf 5g\ . g]kfnL, ef]hk'/L, cjwL, d}lynL tfdfª, ;]kf{, /fO{, lnDa", g]jf/L cflb y'k|} efiffefifL af]Ng] klg plTts} 5g\ . lxdfndf w]/} hf8f] x'g], kxf8df g hf8f] g udL{ x'g] / t/fO{df udL{ x'g] e"uf]n] ubf{ ;a} If]qsf] vfglkg, klx/g, ;fdflhs sfo{ Jojxf/df klg ljleGgtf kfOG5 . o; lsl;dsf] ef}uf]lns, ;fdflhs, wfld{s, eflifs / hftLo ljljwtf eP klg xfdL ;a}sf lardf ;dfgtf / ;b\efj /x]sf] 5 . g]kfnsf] pGglt, k|ult / ljsf;sf nflu xfdL cf–cfkm\gf] If]qaf6 Pscsf{df ldn]/ nfu]sf 5f}+ . oxL ljljwtfdf Pstf g} xfdL g]kfnLx¿sf] ;femf ljz]iftf xf] .
kf7 zLif{s M xfd|f] ;+:s[lt -lgaGw_
;'wf lqkf7L
lbg —;ftf}F
kf7\oj:t' M ;ª\lIfKt pTt/ n]vg / JofVof
gd'gf pQ/
k|Zg M xfd|f] ;+:s[lt lgaGwsf] d'Vo ;Gb]z s] xf] < ;ª\lIfKt pQ/ lbg'xf];\ .
pQ/ M s'g} klg /fi6«, hflt jf ;d'bfonfO{ lrgfpg] d'Vo cfwf/ / ;fd"lxs hLjg z}NfL g} ;+:s[lt xf] . To:t} efiff, ;flxTo, wd{, snf, bz{g, rf8kj{, k/Dk/f cflbsf] ;dli6 ¿k g} ;+:s[lt ePsf] k|;ª\u pNn]v ub}{ ;+:s[ltsf] dd{ / efjgfnfO{ cfTd;ft u/L ;+:s[ltsf] j}1flgs tyf kl/is[t z}nL ckgfpg cfu|x ul/Psf] 5 .
o;df wd{ / ;+:s[ltsf] t'ngfTds k|:t'tL ub}{ wd{ / ;+:s[lt Pp6} geO{ km/s km/s /x]sf] ljrf/ JoSt ul/Psf] 5 . wd{ d"ntM O{Zj/, :ju{, g/s cflb ljZjf;;Fu ;DalGwt x'g] / ;+:s[lt dflg;sf] cfrf/ Jojxf/;Fu ;DalGwt x'G5 . k|:t't lgaGwdf cGwljZjf;df ljZjf; gu/L lj1fgsf ;fk]Iftfdf dflg;sf cfjZostf, v';L, ;'v / dgf]/~hgsf ¿kdf ;+:s[ltnfO{ u|x0f ug{ cfu|x ul/Psf] 5 . xfd|f] k'vf{n] /fd|f]
eg]/ rnfPsf rngx¿ / k'vf{x¿sf] cfljisf/ g} ;+:s[lt ePsfn] cfkm\gf] klxrfg hf]l8g] ;+:s[lt g5f]8\g lgaGwn] ;Gb]z lbPsf] 5 . g]kfn ax'hftLo, ax'wfld{s, ax'efifL / ax';f+:s[lts d'n's ePsfn] g]kfnsf] /fli6«o ;+:s[lt eg]s} ljljwtfsf] ;+:s[lt xf] . oxL ;f+:s[lts ;femfkg cg]stfdf Pstf / cfk;L ;lxi0f'tf g} g]kfnL ;+:s[ltsf] ljz]iftf xf] . o;/L ;a} wd{, hflt, efiff cflbsf] of]un] g]kfnL ;+:s[ltsf] ;femf ¿k tof/ ePsfn] ljljwtf g} g]kfnL ;+:s[ltsf] d"n klxrfg xf] . xfd|f] ;+:s[ltn] cefjsf lardf klg /dfpg, cfkm\g} sdfOdf afFRg / >dsf] k"hf ug{ l;sfpF5 . cGwljZjf;, lje]b, zf]if0f, pTkL8g cflb ;+:s[lt geP/ ljs[lt ePsfn] ;dfhaf6 o:tf kIfsf] cGTosf] rfxgf /fVg' lgaGwsf] d"n ljrf/ xf] . xfdLn] xfd|f df}lns ;+:s[ltsf] ;+/If0f ug'{k5{ . ;+:s[ltsf] d"n rl/q kl/jt{gzLn ePsfn] cfjZostfcg';f/ ltgnfO{ kl/dfh{g / kl/isf/ ub}{ n}hfg'k5{ . ;+:s[ltsf gfddf b]lvPsf ljs[ltnfO{ x6fpg'k5{ eGg] d'Vo ;Gb]z o; lgaGwn] lbPsf] kfOG5 .
k|Zg M JofVof ug'{xf];\ M
æljljwtfdf Pstf / cfk;L ;lxi0f'tf xfd|f] ;+:s[ltsf] ljz]iftf xf] .Æ
;+:s[ltn] s'g} /fi6«, hflt jf ;d'bfosf] ;fdflhs hLjg, cfly{s Joj:yf, /fhgLlt, rfn rng, vfglkg, klx/g, lrGtg cflb cg]sg\ s'/fnfO{ hgfpF5 . To:t} efiff, ;flxTo, wd{, snf, bz{g, rf8kj{, k/Dk/f cflbsf] ;dli6 gfd g} ;+:s[lt xf] . g]kfnsf] ;+:s[lt e"uf]n, hfltcg';f/ km/s 5 . t/fO{df udL{ x'g] ePsfn] ToxfFsf] klx/g a9L v'nf x'G5 eg] kxf8df dWod / lxdfndf aGb k|s[ltsf] 5 . To:t} vfglkg, d]nf, pT;j, hLjg ;+:sf/, rf8kj{, af]nLrfnL cflb klg xfjfkfgLcg';f/ km/s 5g\ . xfd|f] ;+:s[ltsf hft klg km/s km/s 5g\ . Pp6} 6f]ndf a:g] ;]kf{x¿ Nxf];f/df, /fO{x¿ ;fs]nfdf, g]jf/x¿ nfv] hfqfdf, lnDa"x¿ wfg gfrdf /dfpF5g\ .
dlxnf / k'?ifsf klx/g, u/uxgf, af]nL jrgdf kfOg] leGgtfsf cfwf/df klg ;+:s[lt km/s x'g] u/]sf] b]lvG5 . g]kfndf dw];, kxf8 / lxdfndf cnu cnu k|sf/sf ;+:s[lt 5g\ / tL ;a} ldn]/ g]kfnL /fli6«o ;+:s[ltsf] lgdf{0f ePsf] 5 b]p8f, uf}/f, nfv], ;]nf], ;ª\lugL, xfskf/], df?gL, r'8\sf, VofnL, /f]bL, wfggfr, df3L, xf]nL, ;fs]nf, b]p;L, e}nf] cflbsf] ;dli6 g} g]kfnL ;+:s[lt xf] . oxL ;femfkgdf, oxL cg]stfdf Pstf / cfk;L ;lxi0f'tf g} g]kfnL ;+:s[lt xf] . g]kfndf lxGb', af}4, d'l:nd / lj|ml:rog cflb ljljw wfld{s ;+:s[ltsf] k/Dk/f rNbf] 5 . o;/L h'g;'s} ;+:s[ltsf g]kfnL eP klg ltgLx¿sf lardf s'g} klg lsl;dsf] åGå, em}emu8f, a]d]n, å]if / ljjfb 5}g .
;a} lsl;ddf ;+:s[ltsf dflg;x¿ cfk;df d]nhf]n u/L Ps csf{sf] ;+:s[ltnfO{ ;Ddfg u/]sf 5g\ . o; lsl;dsf] ljljwtfsf lardf klg xfd|f] cfk;L ;b\efjgf 5 . of] g} xfd|f] ;f+:s[lts ;lxi0f'tf xf] . g]kfn ax' hftLo, ax' wfld{s, ax'efifL b]z xf] . xfd|f] ;+:s[ltdf d dfq} vfpmF, d dfq} nfpmF eGg] 5}g, ;a}n] vfg, nfpg / afFRg kfpg'k5{ eGg] 5 . xfd|f] ;+:s[ltn] cefjsf lardf klg /dfpg, cfkm\g} sdfOdf afFRg / >dsf] k"hf ug{ l;sfPsf] 5 . ;a} ;'vL xf]pg\, ;a} lg/f]uL xf]pmg\ / ;a}n] ;Ddfgk"j{s afFRg kfpmg\ eGg] xfd|f] ;+:s[ltsf] efj /x]sf] 5 . o;}n] ljljwtfdf Pstf / cfk;L ;lxi0f'tf xfd|f] ;+:s[ltsf] ljz]iftf xf] .
kf7 zLif{s M xfd|f] ;+:s[lt -lgaGw_
;'wf lqkf7L
lbg —cf7f}F
kf7\oj:t' M Jofs/0f -g]kfnL :j/ j0f{÷Jo~hg j0f{ / cIf/sf] ;+/rgf_
-s_ g]kfnL :j/ j0f{ M
c, cf, O, p, P, cf], hDdf M ^ cf]6f :j/ j0f{ dfq .
b|i6Jo M g]kfnL sYo efiffdf bL3{ O{ / pm j0f{ af]lnFb}g, P] j0f{ c / O ldn]/ ag]sf], cf} j0f{ c / p ldn]/ ag]sf], c / d\ ldn]/ c+ / cM eg] c / x\ ldn]/ ag]sfn] oL ;a} lå:j/ x'g\ .
-v_ g]kfnL Jo~hg j0f{
s\ v\ u\ 3\ ª\ r\ 5\ h\ em 6\ 7\ 8\ 9\ t\ y\ b\ w\ g\ k\ km\ a\ e\ d\ o\ /\ n\ j\ ;\ x\ . hDdf M @( j0f{ dfq .
b|i6«Jo M g]kfnL sYo efiffdf ` / 0f sf] ;6\6f g g} af]lnG5 . ;, z, if sf] ;6\6fdf Pp6} ; dfq af]lnG5 . If sf] ;6\6f 5], 5\o, S5 af]lnG5 eg] q sf] ;6\6f t\/ af]lnG5 / 1 sf] ;6\6f UoF af]lnG5 . To;}n] g]kfnL sYo Jo~hg j0f{leq `,0f, z,if, If,q, 1 kb}{gg\ .
kf7 zLif{s M xfd|f] ;+:s[lt -lgaGw_
;'wf lqkf7L
lbg — gjf}F
kf7\oj:t' M Jofs/0f -låTjaf6 zAb lgdf{0f k|s[of_
kf7 zLif{s M xfd|f] ;+:s[lt -lgaGw_
;'wf lqkf7L
lbg —bzf}F
kf7\oj:t' M Jofs/0f -;df;af6 zAb lgdf{0f k|s[of_
kf7 zLif{s M xfd|f] ;+:s[lt -lgaGw_
;'wf lqkf7L
lbg — P3f/f}F
kf7\oj:t' M kf7sf] k'g/fjnf]sg Pjd\ l;h{gfTds s[ofsnfk
ljBfyL{sf nflu u[xsfo{
km]l/ e]6f}Fnf =====.