Sensory system

Gashar science center

Sensory system

Gashar science center

Sensory system

Action Potential

Learning objectives

• Review the structure of a neuron
• How do neurons communicate?
• What is action potential?
• How do ions create electricity?
• What is Electrochemical gradient?
• Channels and Pumps
• How does action potential work?

​

​

Structure of a neuron�

By Dhp1080, svg adaptation by Actam - Image:Neuron.svg, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=4293768

A

B

C

D

E

F

Extra point

G

Structure of a neuron�

By Dhp1080, svg adaptation by Actam - Image:Neuron.svg, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=4293768

Dendrites

Nucleus

Cell body

Myelin sheath

Node of Ranvir

Axon

Axon hillock (The administrator)

Synapse

How do neurons communicate?

• Diffferent ways of communication in our body
• Chemical (example?)
• Hormones
• Neurotransmitter
• Electrical (example?)
• Action potential
• Why Electrical?

​

https://organismalbio.biosci.gatech.edu/chemical-and-electrical-signals/neurons/

What is action potential?

• Action – doing things. How?
• Through electricity
• Potential – measurement of electricity
• What does it measure?
• Ions

​

How does ions create electricity?

• By generating a difference in electrical charge (potential difference or voltage), across the neuronal membrane.
• It is maintained by the unequal distribution of ions inside and outside of the neuron.

Electrochemical gradient

• Concentration gradient: Higher concentration to lower concentration
• Electrical gradient: Like charge attract, opposite charge repel.
• Electrochemical gradient: Concentration gradient and Electrical gradient works together.
• How?
• Concentration gradient of K⁺ drives K⁺ out of the cell.
• Electrical gradient of K⁺, attracts it into the cell.

https://bio.libretexts.org/Bookshelves/Introductory_and_General_Biology/Book%3A_General_Biology_(Boundless)/05%3A_Structure_and_Function_of_Plasma_Membranes/5.10%3A_Active_Transport_-_Electrochemical_Gradient

Resting potential

• What are you doing if you are not working (doing action)?
• Resting!!
• Resting potential is the membrane potential (electrical charge) in a neuron that is not currently transmitting a signal
• During the resting potential there are:
• more sodium ions (Na+) outside than inside the neuron
• more potassium ions (K+) inside than outside the neuron

https://www.youtube.com/channel/UC-etKCSXifQo5Es5RHWvTlQ

Resting potential

• Ions are flowing in and out of the neuron constantly as the ions try to equalize their concentrations.

​

• 0 v – inside and outside of the neurons are in perfect balance

​

• There are more positively charged ions outside than inside a neuron most of the time. (Negative concentration gradient)

​

• At rest, the resting potential is around -70 millivolts (mV) in most neurons.

​

• Polarized – not in balance

​

​

The Gates

• Sodium Channels: Allows Na+ in

​

• Potassium Channels: Takes K+ out

​

• Sodium-Potassium Pumps: maintains electrochemical gradient (remember Active transport?)

​

• https://youtu.be/fHRC8SlLcH0

(1:30 mins)

​

Action potential (all-or-nothing)�

�1. How do we as living beings perceive and experience our worlds?�སྲོག་ལྡན་སེམས་ཅན་ཞིག་གིས་རང་བྱུང་ཁམས་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་དང་ཉམས་སུ་མྱོང་ངམ།�2. how do neuroscientists gain knowledge and understanding?�དབང་རྕ་ཚན་རིག་པས་དེ་དག་ཤེས་པའི་གོ་རྟོགས་དང་མངོན་དཔག་ཐུབ་པའི་གཞི་གང་ཡིན་ནམ།�

​

Four root questions.�གལ་ཆེ་བའི་དྲི་བ་ཁག

• (མི་ལོ་༣༠༠༠-༤༠༠༠ ཡར་སྔོན་དུ་)གནའ་བོའི་ཨི་ཇིབ་ཊི་མི་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་སྙིང་ཁམས་དེ་རྣམ་རྟོག་དང་། སེམས་མྱོང་དང་། རྣམ་ཤེས་བཅས་ཀྱི་བསྟི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་དབང་པོ་ལྟེ་བར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཤིང་། དེ་དག་གིས་གཤིན་པོའི་པུར་གདུང་ཉར་འཚག་བྱས་པའི་ཕུང་པོ་ནས་ཀླད་པའི་ཚབ་ཏུ་སྙིང་ཁམས་བླངས་ཏེ་སྣོད་སྤྱད་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གཉེར་བ་སོགས་བྱེད་སྲོལ་ཡོད།

Ancient Egyptians (3000-4000 years ago) considered the heart the central organ of thought, emotion, and soul. The heart, not the brain, was carefully removed and preserved in special containers separate from the mummified body of the dead.

​

• རི་པིན་དུ་ནི་སྐྱེ་བོའི་སྙིང་གི་འཕར་ལྡིང་མ་འགགས་བར་མི་བུ་དེ་ཤི་བར་ངོས་འཛིན་མི་བྱེད།

one is not considered dead until the heart stops in Japan.

​

• དེ་ལ་ཨ་རིའི་ཁུལ་དུ་མི་ཞིག་ཤི་དང་མ་ཤིའི་གནས་བབ་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་པ་ན་གཙོ་ཆེར་དེའི་ཀླད་པའི་ལས་ཚུལ་དང་འབྲེལ་ནས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་

in America where more attention is paid to brain activity.

​

• དུས་རབས་དཀྱིལ་མའི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བོ་དག་གིས་ཁུང་ཤག་ཏུ་འབོད་པ་རླན་ཆུས་ཁེངས་པའི་ཀླད་པའི་བར་སྟོང་གི་ཆ་དེའི་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ལ། ཁུང་ཤག་དེ་དག་ཏུ་”ཤེས་པའི་རྒྱུན་ ”རྒྱུག་པའི་སྒོ་ནས་ཚོར་མྱོང་དང་། སེམས་མྱོང་། དྲན་པ་རྣམས་འགྲུབ་པར་བཤད།

Medieval philosophers’ described fluid-filled spaces of the brain, known as ventricles. Ventricles were where “animal spirits” circulated to form sensations, emotions, and memories.

• དེ་ནས་རགས་རྩིས་ཀྱི་དབང་དུ་སྤྱིལོ་༡༤༥༠-༡༦༥༠ བར་ཏེ། ཡུ་རོབ་ཁུལ་དུ་རིག་རྩལ་བསྐྱར་དར་བྱུང་བའི་སྐབས་སྔར་གྱི་གནའ་བོའི་གྷི་རིཀ་ལྟ་ཚུལ་དག་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་བྱས་

in Europe, from roughly 1450-1650, the ideas of the ancient Greeks were re-examined.

​

• ཌེཀཱརྚ་(Descartes): སེམས་/རྣམ་ཤེས་དང་ལུས་གཉིས་པོ་ནི་ཐང་འབྲུ་རྨེན་བུར་འབོད་པའི་ཀླད་པའི་ཆ་ཤས་ངེས་ཅན་དེའི་ཁུལ་དུ་ཕན་ཚུན་ཐུག་ཅིང་འཕྲད།

soul/mind and body made contact in a particular part of the brain called the pineal gland.

​

• ཐང་འབྲུ་རྨེན་བུའི་སྦུག་ཏུ་དེ་ལྟའི་ཕྲད་སྦྱོར་བྱུང་བའི་དབང་གིས་ཚོར་མྱོང་བསོད་པ་(ལུས་ཀྱིས་སེམས་ལ་བྱེད་ནུས་འདོན་པའི་ངང་ཚུལ་)དེ་འདྲ་བསྐྱེད་པ་དང་། དེར་ཡ་ལན་གྱི་ཚུལ་དུ་སེམས་/རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་”ཤེས་པའི་རྒྱུན་”དེ་རྣམས་བསྐྱེད་པར་འདོད་ཡོད་

Conscious sensation (body affecting mind) could arise through the connection made in the pineal gland. Reciprocally, the soul/mind could initiate a flow of animal spirits

• དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་ཀླད་པ་འདི་དབང་ཚོར་དང་། འདུ་ཤེས། སེམས་མྱོང་། རྣམ་རྟོག སེམས་བཅས་ཀྱི་བསྟི་གནས་ཡིན་པ་མངོན་གསལ་དུ་གྱུར་པ་ནས་བཟུང་ཀླད་པ་དང་དེའི་ལས་ཚུལ་ཐོག་ཞིབ་འཇུག་གི་བྱ་བ་ཆེས་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ་ཡོད།

19th century that the brain is the seat of our sensing, perception, emotions, thought, and mind, exploration of the brain and how it works has grown immeasurably.

Behavior and cognition

Cellular

Molecular

Networks and systems

1. བརྟག་དཔྱད་ཁང་དུ་རྙེད་སོན་བྱུང་བ།

བྱེད་ལས་སོ་སོའི་ས་ཚིགས་ངེས་གཏན།

དབང་རྩ་མ་ལག་གིས་གཤིས་སྤྱོད་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པའི་དཔང་རྟགས།

Evidence that the nervous system controls behavior

​

2. སྨན་བཅོས་ལག་ལེན་ནང་རྙེད་སོན་བྱུང་བ།

ཀླད་པར་གནོད་སྐྱོན་ཕོག་པ། = བྱེད་ལས་བོར་སྟོར།

ཀླད་པ་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་བས་གཤིས་སྤྱོད་ལ་འགྱུར་བ་ཐེབས་པ།

​

འགྲམ་པ་བརྒྱུད་ཀླད་པའི་མདུན་ངོས་ཀྱི་བར་ལྕགས་ཧྲེང་ཞིག་ཟུག་པའི་རྗེས་ཕི་ནི་ཨསི་གྷེཇ་གྱི་གཤིས་སྤྱོད་ལ་འགྱུར་བ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་རེད།

an accident and suffered the passage of an iron rod through his cheek and the front of his brain, he exhibited huge changes in behavior.

ཕི་ནི་ཨསི་གྷེཇ་ལ་ཕོག་པའི་གྲགས་ཆེ་བའི་རྨས་སྐྱོན་དེའི་འདྲ་རིས།

Phineas Gage’s famous injury

_{པོལ་བོ་རོ་ཀ}

_{Pual Broca}

• བོ་རོ་ཀ་ཡིས་རང་གི་བལྟ་སྐྱོང་བྱེད་སའི་ནད་པ་ཊན་ཟེར་བ་དེའི་ཀླད་པར་གཤག་དཔྱད་བྱས་པས། ཀླད་པའི་ཁྱོན་དུ་ངག་གི་བརྗོད་པར་སྟངས་འཛིན་བྱེད་པའི་ས་ཁུལ་དེ་རྙེད་ཡོད་ཅིང་། ས་ཁུལ་དེར་ཕྱིས་སུ་”བོ་རོ་ཀ་ཡི་ཆ་ཁུལ་”ཞེས་མིང་འདོགས་བྱས་ཡོད།

Broca’s dissection of the brain of his patient Tan led to the discovery of localization of speech control in an area of the brain later named “Broca’s Area.”

དབང་རྩ་ཚན་རིག་གི་ཁས་ལེན་སྙིང་པོ་ཁག

• ཀ) དབང་རྩ་མ་ལག་གིས་ལུས་ཀྱི་བྱེད་ལས་ལ་སྟངས་འཛིན་བྱེད་ཅིང་། དེ་དག་ལ་ཡ་ལན་སྤྲོད་ལ། མ་ཟད་གཤིས་སྤྱོད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་སྒྲུར་བར་བྱེད།

​

• ཀླད་པ་ནི་ལུས་ཕུང་ཁྱོན་གྱི་རྙོག་འཛིང་ཆེ་ཤོས་དེ་རེད།

​

• དབང་རྩ་ཕྲ་གཟུངས་རྣམས་ཀྱིས་གློག་འགྱུར་བརྡ་འཕྲིན་དང་རྫས་འགྱུར་བརྡ་འཕྲིན་སྤྱད་པའི་སྒོ་ནས་ཕན་ཚུན་དབར་བརྡ་ལན་གཏོང་བར་བྱེད་ལ། བརྡ་འཕྲིན་འདི་དག་རྣམ་རྟོག་དང་། འདུས་ཤེས། གཤིས་སྤྱོད་བཅས་ཀུན་གྱི་གཞི་རྟེན་ཡིན། (འདི་ཁས་ལན་ཐུབ་བམ། ནང་པའི་སྒོམ་ཉམས་ལེན་གྱི་དེ་དག་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲད་ནུས་སམ།)

​

• ཁ) དབང་རྩ་མ་ལག་གི་ཆགས་དབྱིབས་དང་བྱེད་ལས་ལ་རིགས་རྫས་དང་ཁོར་ཡུག་གཉིས་

ཀའི་མི་ཚེ་ཧྲིལ་པོར་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པ་རེད།

• སྦྲུམ་བུའི་འཆར་འགོད།
• འཁོར་ཡུག
• ཀླད་པ་ནི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་རེད།
• སེམས་མྱོང་དག་ནི་ཀླད་པས་ཐག་བཅད་པའི་བཟང་ངན་ཀྱི་གྲུབ་དོན་རྣམས་གཞི་ལ་བཞག

་ནས་སྐྱེ། མཐར་དེ་དག་བརྩེ་སེམས་བྱམས་བརྩེ་དང་། ཁོང་ཁྲོད། མཉམ་མྱོང་གི་བསམ་པ་དང་།

ངོ་ཚ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་མདོན་དུ་འགྱུར།

​

​

​

• མཐའ་འཁོར་དབང་རྩ་མ་ལག (PNS)
• དབང་རྩ་ལྟེ་བའི་མ་ལག (CNS)

དབང་རྩ་མ་ལག The Nervous System

​

​

​

འདིས་དབང་རྩ་ལྟེ་བའི་མ་ལག་དེ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ཤ་གནད་བཅས་ལ་མཐུད་པར་བྱེད།

• རང་འགུལ་དབང་རྩ་མ་ལག Autonomic nervous system(ANS)
• ལུས་ཚོར་དབང་རྩ་མ་ལག Somatic nervous system (རུས་སྦྲེལ་དབང་རྩ་མ་ལག)

མཐའ་འཁོར་དབང་རྩ་མ་ལག Peripheral Nervous System

​

• གཅེས་ཚོར་དབང་རྩ་མ་ལག Sympathetic Nervous System
• ཉེ་བའི་གཅེས་ཚོར་དབང་རྩ་མ་ལག Parasympathetic Nervous System

​

རང་འགུལ་དབང་རྩ་མ་ལག The Autonomic Nervous System

​

རང་འགུལ་དབང་རྩ་མ་ལག་གི་ལྡོག་ཕྱོགས་བྱེད་ལས།

Dual Functions of the Autonomic Nervous System

​

• སད་སློང་། Arousal

​

• ལུས་ཀྱི་ངལ་གསོའི་གནས་བབ་ལ་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་པ།

Returning the body to its resting state

​

དབང་རྩ་ཚན་རིག་གིས་དབང་ཚོར་དག་ལ་ཞིབ་དཔྱོད་བྱེད་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ནམ།�How does neuroscience study the senses? �

སློབ་ཚན་གྱི་དམིགས་ཚད། Learning Objectives

• དབང་ཚོར་དང་འདུ་ཤེས་གཉིས་དང་འབྲེལ་བའི་དྲི་བར་དབང་རྩ་ཚན་རིག་པས་ལན་འདེབས་བྱེད་ཚུལ་གྱི་དཔེ་མཚོན་འཇོག་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ།

Describe how neuroscientists answers questions related to sensation and perception

​

• སྐུལ་རྐྱེན་ཞིག་གློག་གི་བརྡ་འཕྲིན་གྱི་ངོ་བོར་བརྡ་སྒྱུར་ཐེབས་ཚུལ་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱ་རྒྱུ།

Explain how the stimulus is transduced into electrical signal

​

• དབང་ཚོར་རེ་རེ་ཡི་སོ་སོའི་ཁོར་ཡུག་དང་འབྲེལ་བའི་སྐུལ་རྐྱེན་ངོས་འཛིན་པ་དང་། སྐུལ་རྐྱེན་དེས་ཡར་སྐུལ་བྱེད་པའི་དབང་ཚོར་རང་རང་གི་སྣེ་ལེན་ཕྲ་ཕུང་གཙོ་བོ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ།

Identify the environmental stimuli for each sense and primary receptor cell that is activated by stimuli.

​

​

​

ང་ཚོས་དངོས་པོ་ག་རེ་ལ་ཞིབ་དཔྱོད་བྱ་ཐུབ་བམ།�What phenomena can we study?

• སྤྱིར་བཏང་བྱས་ན། ང་ཚོས་གང་མཐོང་ཐུབ་པ་དང་ཚད་འཇལ་ཐུབ་པའི་དངོས་པོ་དག་ལ་དབང་རྩ་ཚན་རིག་གིས་ཞིབ་དཔྱོད་བྱེད་པ་རེད།

​

• Generally, neuroscience is concerned with phenomena we can observe and measure

​

​

​

​

​

​

མྱོང་སྤྱོད་བྱེད་ཚུལ་གྱི་རྩ་བའི་བང་རིམ།�Basic Steps to Experience

• ཚོར་ཞིང་ཤེས་པ།
• གང་ཚོར་ཞིང་ཤེས་པ་དེ་ནང་དུ་དྲངས་ནས་དེར་ཀློག་འགྲེལ་རྒྱག་པ།
• དེར་ཡ་ལན་སྤྲོད་པ།

​

• Sense
• Take in and interpret what is sensed
• Respond

​

དབང་ཚོར་གྱི་བརྡ་སྒྱུར་བྱེད་རིམ་ཁག Sensory Coding Steps

1. ཕྱིའི་སྐུལ་རྐྱེན།

Physical stimulus

2. སྐུལ་རྐྱེན་ལ་བརྡ་སྒྱུར་གཏོང་བ།

Stimulus Transduction

མཐའ་འཁོར་གྱི་དབང་ཚོར་དབང་རྩ་ཕྲ་གཟུགས་དག་གི་ཁོང་དུ་གྲུབ་པའི་གློག་འབྲེལ་བྱ་འགུལ་གྱི་འགྱུར་བ།

Change in electrical activity within peripheral sensory neurons

3. དབང་ཕྲའི་བྱ་འགུལ་དེ་རྒྱུངས་པའམ། ཡང་ན་ཀླད་ཞབས་མཚམས་ནས་དབང་རྩ་ལྟེ་བའི་མ་ལག་གི་ནང་དུ་ཞུགས་པ་དང་། དེ་ནས་ཀླད་པའི་ནང་ཡར་འཕར་འགྲོ Neural activity enters CNS at spinal cord or brain stem, ascends to the brain

​

4. འདུ་ཤེས་པ། Perception

​

ཆ་འཕྲིན་ལ་དབྱེ་གཅོད་བྱེད།

ནང་ལ་འདྲེན་རྒྱུའི་དབང་ཚོར་ཆ་འཕྲིན།

ཕྱི་ལ་འདྲེན་རྒྱུའི་འགུལ་སྐྱོད་ཆ་འཕྲིན།

Process

information

Interpret

http://www.brainexplorer.org/brain-images/thalamus.jpg

ཀླད་སྦུག

ཀླད་སྦུག དབང་ཚོར་ཆ་འཕྲིན་གྱི་ལྟེ་གནས།

Thalamus: sensory information hub

དབང་ཚོར། SENSE

དབང་ཚོར། ཁོར་ཡུག་ནས་སོན་པའི་ཆ་འཕྲིན་དམིགས་བཀར་བ་དག་ལ་ཚོར་ཤེས་བྱེད་པའི་ནུས་པ།

• མིའི་རིགས་ལ།
• དབང་ཚོར་ལྔ་ཡོད་དེ། མཐོང་ཚོར། ཐོས་ཚོར། རེག་ཚོར། རོ་བྲོའི་མྱོང་ཚོར། སྣོམ་ཚོར།

དབང་ཚོར་ལྔ། The five senses

དབང་ཚོར་དབང་པོ། Sense Organs

དབང་ཚོར་དབང་པོ། སྐྱེ་ལྡན་སྲོག་ཆགས་ཤིག་གི་ལུས་ཁམས་ཀྱི་ཆ་ཤས་གང་ཞིག་གིས་ཁོར་ཡུག་དང་ལྷན་དུ་འབྲེལ་གཏུག་བྱས་ཏེ་ཆ་འཕྲིན་བསྡུ་རུབ་བྱེད་པ་དེར་ཟེར།

Sense organ: physiological part of an organism that interfaces with the environment to collect information

​

དབང་ཚོར་སྣེ་ལེན་པ། Sense Receptors

དབང་ཚོར་རེ་རེ་ལ་རང་རང་གི་འབྲེལ་ཡོད་སྣེ་ལེན་པ་དེ་འདྲ་ཡོད་ཅིང་། སྣེ་ལེན་པ་དེས་ཁོར་ཡུག་ནས་སོན་པའི་ཆ་འཕྲིན་རྣམས་བརྡ་འཕྲིན་གྱི་ངོ་བོར་བརྡ་སྒྱུར་བཏང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ཉིད་ལ་ཀླད་པས་ཀློག་འགྲེལ་རྒྱག་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།

​

For each sense there is a corresponding receptor that will transduce the information in the environment into a signal that can be interpreted by the brain

​

མི་ལ་ཡོད་པའི་དབང་ཚོར་སྣེ་ལེན་པ་ཁག�Sense Receptors in Humans

ནང་འདྲེན་བྱས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་ཆ་འཕྲིན་རྣམས་ཆེད་ལས་ཅན་གྱི་སྣེ་ལེན་པ་འདི་དག་རེ་རེས་ཤེས་ཚོར་བྱེད་པ་རེད།

Each of the senses uses specialized receptors to detect relevant incoming stimuli.

​

རེག་ཚོར།

རོ་བྲོའི་མྱོང་ཚོར།

ཐོས་ཚོར།

མཐོང་ཚོར།

སྣོམ་ཚོར།

Meissner’s

Corpuscle

Free

nerve ending

Rod

Cone

This Photo by Unknown Author is licensed under CC BY

དབང་ཚོར་དབང་རྩ་ཕྲ་གཟུགས།�Sensory neurons

• དབང་ཚོར་དབང་རྩ་ཕྲ་གཟུགས་དག་གིས་ཕྱིའི་དངོས་པོའི་སྐུལ་རྐྱེན་དག་ལ་ཡ་ལན་སྤྲོད་པ་རེད།

Sensory neurons respond to external physical stimuli

​

• ལས་འཇུག་ནུས་པ་རྣམས་མཐའ་འཁོར་དབང་རྩ་མ་ལག་ནས་དབང་རྩ་ལྟེ་བའི་མ་ལག་ཏུ་བགྲོད་པ་རེད།

Action potentials travel from the periphery to the central nervous system

​

• དབང་ཚོར་དབང་རྩ་ཕྲ་གཟུགས་རེ་རེ་ཡིས་ཆ་འཕྲིན་གྱི་རིགས་དམིགས་བཀར་བ་དེ་འདྲ་སྐྱེལ་འདྲེན་བྱེད་པ་རེད།

Each sensory neuron carries a specific kind of information

​

​

​

ཕྱིའི་སྐུལ་རྐྱེན།

External stimulus

དབང་རྩ་ལྟེ་བའི་མ་ལག

CNS

དབང་ཚོར་དབང་

རྩ་ཕྲ་གཟུགས།

དབང་ཚོར་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱུད་རིམ་འགྲུབ་ཚུལ།�Sensory Processing

• སྐུལ་རྐྱེན། ལུས་ཕུང་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲོད་ནུས་པའི་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་གང་རུང་ཞིག

Stimulus: any form of energy that can affect the body

• དབང་ཚོར་སྣེ་ལེན་པ། གཟུགས་སམ། ཡང་ན་ནུས་པའི་རྣམ་འགྱུར་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་བསྡུ་ཚགས་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྲ་ཕུང་།

Sensory receptor: cell capable of absorbing a form of energy or matter

• དབང་ཚོར་བརྡ་སྒྱུར་བྱ་བ། གློག་གི་ངར་སྣང་གི་ངོ་བོར་བསྒྱུར་བ།

Sensory Transduction: translate into electrical impulses

• འདྲེན་གཏོང་བྱ་བ། ངར་སྣང་དེ་རྣམས་རྒྱུད་རིམ་འགྲུབ་སའི་ས་ཚིགས་དག་ཏུ་འདྲེན་གཏོང་བྱེད་པ།

Transmission: convey impulses to processing site/s

• མཉམ་སྡེབ་བྱ་བ། སྐུལ་རྐྱེན་དང་འབྱུང་སྲིད་པའི་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ཡ་ལན་རྣམ་འགྱུར་བཅས་ལ་དབྱེ་གཅོད་བྱེད་པ།

Integration: process stimuli, contingent response

​

སྒལ་རུས་ལྡན་པའི་སྐྱེ་དངོས་ཤིག་ལ་ཡོད་པའི་དབང་ཚོར་མ་ལག་དག་གི་ཕུང་གནས་གྲུབ་ལུགས་སྤྱིར་བཏང་བ་ཞིག�GENERAL Anatomical organization of vertebrate sensory systems

མཐའ་འཁོར་དབང་རྩ་མ་ལག

དབང་རྩ་ལྟེ་བའི་མ་ལག

སྔ་རིམ་གྱི་དབང་ཚོར་དབང་རྩ་ཕྲ་གཟུགས།

(ཆེད་ལས་རང་བཞིན་གྱི་སྣེ་ལེན་པའི་ཕྲ་ཕུང་ངམ། ཡང་ན་ཆེད་ལས་རང་བཞིན་གྱི་རྩ་སྣེ།)

(Either specialized receptor cells or specialized nerve endings)

​

མཐའ་འཁོར་གྱི་དབང་ཚོར་སྣེ་ལེན་པ།

མ་ལག་ངེས་བཟུང་ཅན་གྱི་རྩ་འདུས་གང་དག་

ཀླད་རྐང་ངམ་རྒྱུངས་པ་གང་རུང་དུ་ཆགས་པ།

མ་ལག་ངེས་བཟུང་ཅན་གྱི་

སྔ་རིམ་དབང་ཚོར་ཀླད་ཤུན།

ཀླད་སྦུག་ཏུ་ཆགས་པའི་མ་ལག་ངེས་

བཟུང་ཅན་གྱི་བརྒྱུད་འདྲེན་ལྟེ་གནས།

དོ་སྣང་བྱ་འོས།

ལུས་ཕུང་གི་གཡོན་ཕྱོགས།/ ཕྱི་རོལ་འཇིག་རྟེན། 🡪ཀླད་པ་གཡས་པ།

ལུས་ཕུང་གི་གཡས་་ཕྱོགས། / ཕྱི་རོལ་འཇིག་རྟེན།🡪 ཀླད་པ་གཡོན་པ།

NOTE:

Left side of body / world 🡪 right brain

Right side of body / world 🡪 left brain

​

Primary sensory neurons

System-specific ganglia in

brain stem or spinal cord

Peripheral Sensory Receptors

​

System-specific relay center

in the thalamus

System-specific primary

sensory cortex

This Photo by Unknown Author is licensed under CC BY-SA-NC

This Photo by Unknown Author is licensed under CC BY-SA

Sensory Receptors

• Stimuli & Stimulus

​

​

Mechanical(physical and nature)

​

Touch & hearing

This Photo by Unknown Author is licensed under CC BY-NC

Chemical (Makeup of molecules

Smell & Taste

This Photo by Unknown Author is licensed under CC BY-NC

Electromagnetic

Sights

This Photo by Unknown Author is licensed under CC BY-NC

• Stimuli

Sensory receptor

Nerve Cell

This Photo by Unknown Author is licensed under CC BY-SA-NC

Electrical signals

Brain

Responsible for processing sensory info

Response

Memory

• Let’s take an example of

Cricket ball.

Further readings and videos

• https://courses.lumenlearning.com/wm-biology2/chapter/resting-membrane-potential/
• https://bio.libretexts.org/Bookshelves/Introductory_and_General_Biology/Book%3A_General_Biology_(Boundless)/05%3A_Structure_and_Function_of_Plasma_Membranes/5.10%3A_Active_Transport_-_Electrochemical_Gradient
• https://youtu.be/fHRC8SlLcH0
• https://organismalbio.biosci.gatech.edu/chemical-and-electrical-signals/neurons/
• https://faculty.washington.edu/chudler/ap.html

​

​