1 of 44

CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC MỚI!

2 of 44

Làm thế nào để biết cơ thể có đang bị sốt hay không?

Nhiệt độ được đo bằng những đơn vị nào?

KHỞI ĐỘNG

3 of 44

BÀI 3: NHIỆT ĐỘ.

THANG NHIỆT ĐỘ - NHIỆT KẾ

4 of 44

NỘI DUNG BÀI HỌC

01

Khái niệm nhiệt độ

02

Các thang nhiệt độ - Nhiệt kế

5 of 44

I.

KHÁI NIỆM NHIỆT ĐỘ

6 of 44

Chia lớp thành 8 nhóm

Thí nghiệm (SGK - tr.15)

Chuẩn bị:

 

 

Hai nhiệt kế

7 of 44

Tiến hành:

  • Đặt cốc nhôm vào trong lòng bình cách nhiệt sao cho nước trong bình cách nhiệt ngập một phần cốc nhôm (Hình 3.1).

8 of 44

Các nhóm hoàn thành phiếu học tập

PHIẾU HỌC TẬP

Câu 1. Mô tả sự thay đổi nhiệt độ của nước trong bình và trong cốc từ khi bắt đầu thí nghiệm đến khi chúng có nhiệt độ bằng nhau.

Câu 2. Trả lời các câu hỏi sau:

  1. Sự thay đổi nhiệt độ của nước trong bình và trong cốc chứng tỏ điều gì?
  2. Sự truyền năng lượng nhiệt giữa nước trong bình và nước trong cốc dừng lại khi nào?

9 of 44

Câu 1:

Nhiệt độ trong bình giảm.

Nhiệt độ trong cốc tăng.

10 of 44

Câu 2:

  1. Nhiệt độ của nước trong bình cách nhiệt giảm chứng tỏ năng lượng của nước trong bình này giảm. Nhiệt độ của nước trong cốc tăng chứng tỏ năng lượng của nước trong cốc tăng. Do đó, nước trong bình đã truyền năng lượng cho nước trong cốc.
  1. Sự truyền năng lượng nhiệt giữa nước trong bình và nước trong cốc dừng lại khi nhiệt độ của chúng bằng nhau và không đổi.

11 of 44

KẾT LUẬN

Nhiệt độ cho biết trạng thái cân bằng nhiệt của các vật tiếp xúc nhau và chiều truyền nhiệt năng:

  • Khi hai vật có nhiệt độ chênh lệch tiếp xúc nhau thì nhiệt năng truyền từ vật có nhiệt độ cao hơn sang vật có nhiệt độ thấp hơn.
  • Khi hai vật có nhiệt độ bằng nhau tiếp xúc nhau thì không có sự truyền nhiệt năng giữa chúng. Hai vật ở trạng thái cân bằng nhiệt.

12 of 44

Có thể nói khi hai vật tiếp xúc với nhau thì nhiệt năng luôn tự truyền từ vật có nội năng lớn hơn sang vật có nội năng nhỏ hơn hay không? Tại sao? Tìm ví dụ minh họa.

Câu hỏi (SGK - tr.16)

KHÔNG

Vì nội năng của một vật còn phụ thuộc vào số phân tử có trong vật, vật có nội năng lớn hơn chưa chắc đã có nhiệt độ cao hơn.

13 of 44

Ví dụ:

Một lít nước ở nhiệt độ 20oC có nội năng lớn hơn một giọt nước ở 100oC. Khi cho giọt nước vào một lít nước thì giọt nước có nhiệt độ cao hơn sẽ truyền cho lít nước có nhiệt độ thấp hơn.

14 of 44

II. THANG NHIỆT ĐỘ VÀ NHIỆT KẾ

15 of 44

1.

Thang nhiệt độ

  • Chia không gian lớp học thành 2 góc:
  • Các nhóm từ 1 - 4: thực hiện nhiệm vụ tại góc Quan sát.
  • Các nhóm từ 5 - 8: thực hiện nhiệm vụ tại góc Phân tích.
  • Thời gian thực hiện nhiệm vụ ở mỗi góc là 10 phút. Sau 10 phút đầu tiên, các nhóm di chuyển sang vị trí góc khác để thực hiện nhiệm vụ tương ứng, các nhóm di chuyển theo sơ đồ: 1 - 4; 2 - 5; 3 - 6; 4 - 7.

Góc Quan sát

Góc Phân tích

16 of 44

Góc Quan sát

PHIẾU HỌC TẬP

Câu 1. Liệt kê các thang nhiệt độ phổ biến.

Câu 2. Độ không tuyệt đối là gì?

Câu 3. Mô tả hiện tượng xảy ra với các chất nếu nhiệt độ của chúng đạt độ không tuyệt đối.

Câu 4. Viết công thức đổi từ nhiệt độ trong thang nhiệt độ Celsius sang nhiệt độ trong thang nhiệt độ Kelvin.

17 of 44

Góc Phân tích

PHIẾU HỌC TẬP

Đọc mục II – SGK/tr.16 và thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1. Chỉ ra các nhiệt độ dùng làm mốc trong thang nhiệt độ Celsius và thang nhiệt độ Kelvin.

Câu 2. Chứng minh mỗi độ chia (1oC) trong thang nhiệt độ Celsius có độ lớn bằng 1 độ chia (1K) trong thang nhiệt độ Kelvin.

Câu 3. Chứng minh công thức chuyển nhiệt độ từ thang Celsius sang thang nhiệt độ Kelvin và ngược lại:

T(K) = t (oC) + 273,15 và t (oC) = T(K) + 273,15

18 of 44

Gợi ý

Góc Quan sát

Câu 1. Các thang đo nhiệt độ phổ biến: Celsius, Kelvin.

Câu 2. Độ không tuyệt đối là nhiệt độ thấp nhất mà các vật có thể đạt được (-273,15oC).

Câu 3. Mô tả: các nguyên tử dừng chuyển động (không thể đạt được), động năng chuyển động nhiệt của các phân tử hoặc nguyên tử bằng không và thế năng của chúng là tối thiểu.

Câu 4. Công thức: T (K) = t (oC) + 273.

19 of 44

Góc Phân tích

Câu 1.

  • Thang nhiệt độ Celsius có nhiệt độ dùng làm mốc là nhiệt độ đóng băng (0°C) và nhiệt độ sôi (100°C) của nước tinh khiết, ở áp suất tiêu chuẩn.
  • Thang nhiệt độ Kelvin có nhiệt độ dùng làm mốc là nhiệt độ thấp nhất mà các vật có thể có được (0 K) và nhiệt độ mà nước tinh khiết có thể tồn tại đồng thời ở cả 3 thể rắn, lỏng, hơi (273,15 K).

20 of 44

Câu 2. Xét chênh lệch nhiệt độ giữa điểm đông đặc và điểm sôi của nước tinh khiết:

  • Trong thang nhiệt độ Kelvin:

373 K - 273 K = 100 Κ

  • Trong thang nhiệt độ Celsius:

100°C - 0°C = 100°C

100°C tương ứng với 100 K

1°C tương ứng với 1 K

và

21 of 44

Câu 3.

Vì 0 K ứng với –273,15°C và mỗi độ trong thang nhiệt độ Celsius bằng mỗi độ trong thang Kelvin nên số đo nhiệt độ trong thang Celsius nhỏ hơn số đo nhiệt độ trong thang Kelvin 273,15 độ.

t (°C) = T (K) – 273,15

T (K) = t (°C) + 273,15

và

22 of 44

GHI NHỚ

a) Thang nhiệt độ Celsius

  • Hai nhiệt độ dùng làm mốc là nhiệt độ đóng băng (0oC) và nhiệt độ sôi của nước tinh khiết (100oC), ở áp suất tiêu chuẩn.
  • Kí hiệu bằng chữ t, đơn vị là độ C (oC). Các nhiệt độ cao hơn 0oC có giá trị dương, thấp hơn 0oC có giá trị âm.

23 of 44

b) Thang nhiệt độ Kelvin

Hai nhiệt độ được dùng làm mốc là:

  1. Độ không tuyệt đối:

Là nhiệt độ thấp nhất mà các vật có thể có. Không có vật ở bất kì trạng thái nào có thể có nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ này.

24 of 44

b) Thang nhiệt độ Kelvin

2. Điểm ba của nước:

Là nhiệt độ mà nước tinh khiết có thể tồn tại đồng thời ở cả ba thể rắn, lỏng và hơi, trong trạng thái cân bằng nhiệt ở áp suất tiêu chuẩn (nhiệt độ này có độ lớn là 0,01°C).

Hai nhiệt độ được dùng làm mốc là:

25 of 44

Video khám phá thêm về độ không tuyệt đối

26 of 44

Chuyển đổi nhiệt độ:

a) Từ thang Celsius sang thang Kelvin: 270oC; -270oC; 500oC.

b) Từ thang Kelvin sang thang Celsius: 0 K; 500 K; 1000 K.

Câu hỏi 1 (SGK - tr.19)

Bài làm

a) 270°C = 270 + 273,15 = 543,15 K;

-270°C = -270 + 273,15 = 3,15 K;

500°C = 500 + 273,15 = 773,15 K.

b) 0 K = 0 – 273,15 = -273,1°C;

500 K = 500 – 273,15 = 226,85°C;

1000 K = 1000 – 273,15 = 726,85°C.

27 of 44

Một vật được làm lạnh từ 100oC xuống 0oC. Hỏi nhiệt độ của vật theo thang Kelvin giảm đi bao nhiêu độ?

Câu hỏi 2 (SGK - tr.19)

Giảm đi 100 K

28 of 44

Thang nhiệt độ Kelvin có những ưu điểm gì so với thang nhiệt độ Celsius?

Câu hỏi 3 (SGK - tr.19)

Thang nhiệt độ Kelvin dùng đơn vị tuyệt đối (K), giúp cho việc tính toán trở nên đơn giản hơn vì không có giá trị âm.

0 K trong thang Kelvin tương ứng với nhiệt độ tuyệt đối, nơi mà các phân tử không còn có động năng. Điều này làm cho thang Kelvin trở thành một phép đo tuyệt đối cho nhiệt độ, trong khi 0 °C trong thang Celsius chỉ tương ứng với điểm đóng băng của nước.

29 of 44

Em có biết?

  • Ở một số nước nói tiếng Anh còn sử dụng thang nhiệt độ Fahrenheit.

212oF

32oF

  • Công thức chuyển đổi:

t (oF) = 32 + 1,8t (oC)

30 of 44

2.

Nhiệt kế

Thảo luận nhóm đôi

  • Nhiệt kế là gì?
  • Nêu nguyên tắc hoạt động của nhiệt kế.

31 of 44

Nhiệt kế

GHI NHỚ

Là thiết bị dùng để đo nhiệt độ.

Được chế tạo dựa trên một số tính chất vật lí phụ thuộc vào nhiệt độ của các chất, các vật liệu, các linh kiện điện và điện tử,...

Tính chất vật lí được sử dụng nhiều trong việc chế tạo nhiệt kế là sự nở vì nhiệt.

32 of 44

LUYỆN TẬP

Câu 1: Tính chất vật lí được sử dụng nhiều trong việc chế tạo

nhiệt kế là gì?

D. Sự nở vì nhiệt.

B. Sự nở dài của chất rắn.

C. Đối lưu.

A. Sự truyền nhiệt.

33 of 44

Câu 2: Nhiệt độ cho biết điều gì?

B. Cho biết trạng thái cân bằng nhiệt của các vật tiếp xúc nhau và chiều truyền nhiệt năng.

D. Cho biết mốc năng lượng mà vật có thể đóng băng hoặc hóa hơi.

C. Cho biết trạng thái khi chúng tiếp xúc nhau và trạng thái khi không có sự truyền nhiệt năng giữa chúng.

A. Cho biết độ chênh lệch nhiệt năng của các vật khi chúng tiếp xúc nhau.

34 of 44

Câu 3: Đâu là công thức chuyển nhiệt độ từ thang Celsius sang thang Kelvin?

A. T (K) = t (oC) + 273.

D. T (K) = 1,8t (oC) - 32.

C. T (K) = t (oC) - 273.

B. T (K) = 1,8t (oC) + 32.

35 of 44

Câu 4: Kết luận nào dưới đây không đúng khi nói về

thang nhiệt độ Kelvin?

D. Mỗi độ chia trong thang nhiệt độ Kelvin có độ lớn bằng 1/100 khoảng cách giữa hai nhiệt độ mốc của thang nhiệt độ này.

B. Nhiệt độ không tuyệt đối, được định nghĩa là 0 K.

C. Nhiệt độ điểm ba của nước, được định nghĩa là 273,16 K.

A. Kí hiệu của nhiệt độ là T.

36 of 44

Câu 5: Một nhiệt kế có phạm vi đo từ 273 K đến 1 273 K dùng để đo nhiệt độ của các lò nung. Phạm vi đo của nhiệt kế này trong thang nhiệt độ Celsius là

A. 0oC đến 1 000oC.

D. 134oC đến 689oC.

C. 273oC đến 1 273oC.

B. 0oC đến 100oC.

37 of 44

Câu 6: Phát biểu nào dưới đây không đúng?

B. Nhiệt kế thủy ngân có thể dùng để đo nhiệt độ trong lò luyện kim.

D. Nhiệt kế rượu có thể dùng để đo nhiệt độ của khí quyển.

C. Nhiệt kế kim loại có thể đo nhiệt độ của bàn là đang nóng.

A. Nhiệt kế y tế có thể dùng để đo nhiệt độ cơ thể người.

38 of 44

Câu 7: Thế giới từng ghi nhận sự thay đổi nhiệt độ rất lớn diễn ra ở South Dakota vào ngày 22/01/1943. Lúc 7h30 sáng, nhiệt độ ngoài trời là -20 oC. Hai phút sau, nhiệt độ ngoài trời tăng lên đến 7,2 oC. Xác định độ tăng nhiệt độ trung bình trong 2 phút đó theo đơn vị Kelvin/giây.

C. 0,227 Kelvin/giây.

D. 22,7 Kelvin/giây.

A. 13,6 Kelvin/giây.

B. 0,136 Kelvin/giây.

39 of 44

Trắc nghiệm đúng - sai

Câu hỏi: Các nhiệt kế được chế tạo dựa trên các tính chất phụ thuộc vào nhiệt độ có thể đo được như:

a) thể tích chất khí, chất lỏng; chiều dài của vật rắn, lỏng.

b) điện trở của dây dẫn kim loại.

c) hiệu điện thế của cặp nhiệt điện.

d) sự đổi màu của một số vật liệu.

Đ

Đ

Đ

Đ

40 of 44

VẬN DỤNG

Bài tập

Một nhiệt kế có phạm vi đo từ 263 K đến 1 273 K, dùng để đo nhiệt độ của các lò nung. Xác định phạm vi đo của nhiệt kế này trong thang nhiệt độ Celsius?

41 of 44

Bài làm

 

Vậy phạm vi đo của nhiệt kế này là từ -10oC đến 1000oC.

42 of 44

TỔNG KẾT

43 of 44

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

1

Ghi nhớ kiến thức đã học trong bài

2

Hoàn thành bài tập trong SBT

3

Chuẩn bị Bài 4: Nhiệt dung riêng

44 of 44

BÀI HỌC KẾT THÚC

TẠM BIỆT CÁC EM!