1 of 24

�GÖVDE DÜZELTME SONRASI IŞLEMLER

YARDIMCI ALET VE CIHAZLAR

    • Punta çürütme aletleri
    • Gövde testereleri
    • Metal temizleme cihazları
    • Montaj penseleri
    • Gazaltı kaynağı
    • Yüzey tesviye aletleri
    • Plazma kesme cihazı
    • Onarılamaz sabit gövde hasarları

2 of 24

GÖVDE DÜZELTMEDE KULLANILAN YARDIMCI ALET VE CİHAZLAR

Punta Çürütme Aletleri

Punta kaynağı ile birleştirilmiş hasarlı panelin, birleştiği diğer parçalara hasar vermeden punta yerlerinden ayrılmasında kullanılan hava ile çalışan cihazdır. El matkabından farkı, ucundaki frezelerin çıkma kursu panelin kalınlığına göre ayarlanmasıdır. Bu sayede alt kısımda bulunan sacın zarar görmesi engellenir ve montaj sırasında parçanın yerine tam oturması sağlanır.

Yapısı

Punta çürütme cihazı hava ile çalışır. Cihazın uç kısımda freze uçları ve freze ucunu koruyan bir yuvası bulunmaktadır.

Punta çürütme cihazını çalıştırmadığımız zaman frezeli uç yerinden çıkmaz. Sadece çalıştığı zaman otomatik olarak yerinden çıkar ve delme işlemini yapar.

Punta çürütme aletinin değişik şekillerde ve açılarda kesme işlemi yapabilmek ve destek görevi yapan ayarlanabilir kolu bulunmaktadır. Bu kol gerektiğinde çıkabilmektedir. Cihazın kesici ucunun takıldığı yerde bulunan somun ile frezenin çıkma mesafesi, parçanın kalınlığına göre ayarlanmaktadır.

3 of 24

Çalışması

Punta çürütme aleti hava ile çalışmaktadır. Hava girişinde cihazın devrini ayarlamak için anahtar bulunur. Cihaz ile çalışmaya başlamadan önce ucun çıkma mesafesi arka tarafında bulunan diğer parçalara zarar vermeyecek şekilde ayarlanmalıdır. Daha sonra ayarlanabilir kol çalışılacak yere göre uygun konuma getirilir ve çıkartılır. Punta çürütme işlemi yapılır.

Bakımı

Pnömatik punta çürütme cihazı hava ile çalıştığı için uygun hava basıncı 6-8 bar arasında olmalıdır. Hava bağlantı elemanları kontrol edilmelidir.

Pnömatik punta çürütme cihazlarının ucuna takılan freze uçlar zamanla aşınır veya körelir. Freze uçlar kontrol edildikten sonra bilenir veya değiştirilir.

Puntalar çürütüldükten sonra cihaz temizlenir. Gerekli yağlama işlemi yapılır.

4 of 24

Punta Çürütme Frezesi

Punta kaynağını keserek panelin, yerinden çıkarılmasını sağlar. Normal matkap uçlarından farkı kesme ağzının bulunmasıdır.

Yapısı

Kullanılan malzeme durumuna göre takım çeliği (HSS) ve titanyum kaplamalı olmak üzere iki çeşidi vardır. Diğer freze uçlarına göre daha kısa yapıdadırlar. Punta kaynak cihazları en fazla 6 mm kalınlığındaki parçaları birleştirebilmektedir. Bu sebepten boyları kısa tutulmuştur. Punta çürütme frezeleri düşük hızlarda kesme yaptıklarından ömürleri daha uzun olmaktadır. Çapları 6-10 mm boyları ise 40-80 mm arasında değişmektedir.

Uç Özellikleri

Punta çürütme frezelerinin düz ve açılı olmak üzere iki çeşit uç yapısı bulunmaktadır. Açılı frezelerinde 900 ve 1200 derece olmak üzere iki çeşidi vardır. Resimde açılı ve düz frezeler görülmektedir.

5 of 24

Punta Çürütme Cihazı Kullanırken Dikkat Edilecek Hususlar

 Cihazın çalışmasına uygun kaliteli hava sağlanmalıdır.

 Gözlük ve eldiven gibi kişisel koruyucu ekipmanlar takılmalıdır.

 Punta çürütme frezeleri kontrol edilmeli, gerekli ise bilenmeli veya değiştirilmelidir.

 Çürütülecek puntalar belirlenmelidir.

 Panelin kalınlığına göre ucun kursu ve cihazın devri ayarlanmalıdır.

 Çalışılacak yerin pozisyonuna göre kol ayarlanmalı veya çıkarılmalıdır.

 Çürütme işlemi dikkatlice yapılmalı komşu parçalara zarar verilmemelidir.

 Bütün puntalar çürütüldükten sonra ayırma işlemi keski yardımı ile zarar vermeden yapılmalıdır.

 Çürütme işleminden sonra cihazdaki kir, toz ve yağlar temizlenmelidir.

6 of 24

Gövde Testereleri

Panel sacının veya gövdede bulunan bazı parçaların yerinden kesilerek çıkması gerektiğinde elektrikli ve pnomatik gövde testereleri kullanılır. Gövde testereleri metal, plastik vb parçaları çok rahatlıkla kesebilmektedir.

Gövde testereleri, pnomatik ve elektrikli olmak üzere iki tip olarak kullanılmaktadır.

Her iki tip testere, doğrusal hareket ile çeşitli malzemeleri kesebilir. Kesme işlemi yapılacak malzemenin cinsine göre uçları değişmektedir.

Pnömatik Karoseri Testeresi

Sac, alüminyum ve plastik malzemelerin hızlı ve pürüzsüz bir şekilde kesilmesinde kullanılan havalı el aletidir. İnce ve esnek ucu sayesinde dar alanlarda kesim yapılabilir. Pnömatik testereler 2 mm kalınlığa kadar çelik malzemeleri kolaylıkla kesebilirler.

Pnömatik karoseri gövdesi ucuna takılan özel esnek çelik testere ile kesme işlemi yapabilmektedir. Cihazın uç kısmında testerenin çıkma mesafesini ayarlayan hem de destek görevi yapan ayak bulunur. Bu ayağın mesafesi ayarlanabilir. Kesme işlemi sırasında bu ayak kesilecek yüzeye temas ettirilerek hem destek alınır hem de kesmenin kontrollü yapılması sağlanır. Şekilde pnömatik karoseri testeresi görülmektedir.

7 of 24

Pnömatik Karoseri Testeresi

Çalışması : Pnömatik karoseri testeresi, hava yardımı ile üzerindeki düğmeye basmak suretiyle çalışır. Çalıştırma butonunun alt tarafında emniyet mandalı bulunur, bu mandal ileri doğru itilerek çalıştırılır. Cihazın iç kısmında hareketli bir mil bulunur. Bu mile özel çelikten yapılmış esnek bir testere laması takılır. Mil butona basıldığı zaman ileri geri hareket etmeye başlar ve ucundaki testerede aynı zamanda kesme işlemine başlar. Milin çıkma mesafesi (kursu)

10 mm, dakikada bu hareketi yapma sayısı yani kurs sayısı 8000-10000 devir/dk. civarındadır. Yüksek kurs sayıları sayesinde kesme işlemini çok hızlı bir şekilde gerçekleştirirler.

Kesme işlemi sırasında çok fazla gürültü ve titreşim oluşur. Bu yüzden çalışırken kulaklık takılması gerekmektedir.

Bakımı

Pnömatik testereler 6-8 bar basınçlı hava ile çalıştıkları için havanın kontrolü yapılmalıdır. Yağlama kontrolü yapılmalı, gerekirse elle yağlama yapılarak cihaz 10 saniye kadar boşta çalıştırılmalıdır.

Testere uçları zamanla aşınır veya kırılır, bu durumdaki testere uçları ile çalışılmamalı, bunlar yenisi ile değiştirilmelidir. Pnömatik testere cihazı titreşimli çalıştığı için testere ucunu sabitleyen cıvatalar gevşeyebilir. Çalışma esnasında bu cıvataların gevşekliği sık sık kontrol edilmelidir.

8 of 24

Testere Uçları

Pnömatik kesme cihazlarına takılan, talaş kaldırarak kesme işlemini yapan, çelik testere lamalarıdır. Plastik, ahşap ve metal kesiminde kullanılırlar. Değişik kalınlıklarda ve boyutlarda imal edilirler. Cihaza uygun testere uçları kullanılmalıdır.

Yapısı :Testere uçları, hava çeliği (HSS) ve takım çeliği (WS) olmak üzere iki şekilde imal edilirler. Diş yapıları oldukça küçük yapıdadır. Çalışma esnasında ısıdan dolayı genleşip sıkışmasını engellemek için dişler çapraz yapılmışlardır. Bu dişler tek yönde kesme işlemini gerçekleştirirler.

Diş sayılarına göre değişik şekilde imal edilmiş testere lamaları bulunmaktadır.14, 18, 24 ve 32 diş sayısına sahip lamalar bulunur. Kesilecek malzemenin cinsine göre uygun lama seçilmelidir. Pratikte yumuşak malzemeler ince dişli, sert malzemeler kalın dişli lamalarla kesilir.

Kullanıldığı Yerler

Testere lamaları; ağaç, sac, metal, plastik ve alüminyum malzemelerin kesiminde kullanılır. Ağaç, plastik gibi malzemelerin kesiminde 18 diş; metal ve sac kesiminde 24 diş; Yumuşak metal kesiminde 32 dişli testere uçları tercih edilmelidir.

9 of 24

Pnömatik Karoseri Testeresi Kullanırken Dikkat Edilecek Hususlar

 Çalışırken eldiven, gözlük ve kulaklık kullanılmalı,

 Kırık ve aşınmış testere uçları kullanılmamalı,

 Testere gövdeye sıkıca bağlanmalı, cıvatalar sıkılığı kontrol edilmeli,

 Kesilecek bölge belirlenerek markalanmalı,

 Testere önce bir köşe kısmına uygulanıp kılavuz boşluk oluşturulmalı,

 Parça çıkarılacak ise önce matkapla delinmeli,

 Kesme işlemine başlarken hafifçe bastırılmalı, daha sonra yavaş yavaş uygulama basıncı arttırılmalı,

 Kesme işleminde cihaz açı ile tutulmalıdır. Bu açı panel kalınlığına göre değişir. İnce panel yataya yakın bir açıyla, kalın parçalar düşeye yakın açı ile kesilmelidir.

10 of 24

Pnömatik metal temizleme cihazı

Metal yüzeylerde bulunan pas, korozyon, boya, macun kalıntılarını, araç paneli üzerindeki yapıştırıcı izlerini boyaya zarar vermeden temizlemek için kullanılan havalı veya elektrikli cihazlardır. Tel fırçalar veya lastik silgi kullanarak metalin temizlenmesini sağlamaktadır. Resimlerde pnömatik metal temizleme cihazı ve cihaz ile kullanılan fırçalar görülmektedir. Metal temizleme cihazı yüzeydeki boya ve macunları kısa sürede temizlemesinden dolayı oto gövde ve boya atölyelerin en önemli cihazlarından birisidir.

Yapısı :Hava veya elektrik yardımıyla çalışan metal temizleme cihazları yüksek devirlerde dönerek yüzey temizleme işlemi yaparlar. Kullanım yerlerine göre değişik şekillerde ucuna metal temizleme fırçası bağlanabilmektedir. Metal temizleme fırçası özel çelikten yapılmış, orta kısımları yumuşak uç kısımları sertleştirilmiştir. Sertleştirilmiş kısım bittikten sonra tel fırça talaş kaldırmaz, yenisi ile değiştirilir. Cihaz, 6-8 bar arasındaki basınçlı hava ile çalışır. Üzerindeki mandala basılarak çalıştırılır. Mandalın üzerinde cihazın kendi kendine çalışmasını engellemek için emniyet kilidi mevcuttur. Çalıştırmak için kilidini ileri doğru itip mandala ondan sonra basılmalıdır.

Metal temizleme cihazına lastik silgi takılarak yüzey üzerindeki yapışkan, bant ve silikon izleri boyaya zarar vermeden temizlenebilir. Metal temizleme cihazına yapılacak işleme göre değişik özellikte tel fırçalar takılarak kullanılabilir.

11 of 24

Çalışması

Metal temizleme aletinin ucuna uygun temizleme fırçası takılarak temizlenecek yüzeye uygulanır. Fırçalar cihaza takılırken cihazın dönüş yönüne ve fırçaların uç kısmına dikkat edilmelidir. Cihazın üzerinde ve fırça ve lastiklerin üzerinde dönüş yönünü belirten işaretler bulunmaktadır.

Yapılacak işleme uygun fırça tercih edilmelidir. Uygulama işleminde fırçayı dik biçimde veya biraz eğimli şekilde tutmak gerekmektedir. Fırça çok hızlı döndüğü için çalışma anında mutlaka göz koruyucu maske takmak gerekmektedir. Temizleme işlemi bittikten sonra temiz yüzeye fırça fazla sürülmemelidir. Eğer temizlemeye devam edilirse panel yüzeyi incelebilir. Pnömatik metal temizleme cihazı ile işe başlamadan önce hava kalitesi ve yağlama ile ilgili gerekli ayar ve bakımlar yapılmalıdır. Kullanım esnasında ve sonrasında fırçaların durumu kontrol edilmeli, aşınmış körelmiş fırçalar değiştirilmelidir. Macunlu yüzeylerin temizlenmesi yapılmış ise oluşan tozların cihaza zarar vermemesi için iş bitiminde cihaz basınçlı hava ve bez ile temizlenmelidir.

12 of 24

Daire Tel Fırça

Değişik cihazlara takılacak şekilde, değişik çap ve özelliklerde imal edilen daire tel fırçalar, metal yüzeyleri hızlı ve pratik şekilde temizleme işleminde kullanılır. Daire tel fırçalar; metal temizleme cihazlarının ucuna, kalıpçı taşlama cihazlarına, el breyzlerine ve özel cihazlara takılacak şekilde imal edilirler.

Yapısı: Tel fırçalar havalı ve elektrikli el aletlerinde kullanılacak şekilde imal edilmişlerdir. Özel silisyumlu çeliklerden yapılmış ve uçları ısıl işlemle sertleştirilmiştir. Resimde çeşitli tiplerde dairesel tel fırçalar görülmektedir.

Resim 1 deki tel fırçalar matkap ve özel taşlama cihazlarına takılarak kullanılırlar. Taşlama cihazının giremediği dar yerlerde matkap uçlu fırçalar tercih edilir.

Oto gövdeciliğinde metal temizleme cihazları ile birlikte kullanılan daire tel fırçalar kullanılmaktadır. Bu fırçaların düz, açılı, kalın, ince gibi çeşitleri bulunmaktadır. Bunlardan açılı olanı, talaş kaldırdığı yüzeyde küçük izler bırakır, bu izler yüzeyin macunu iyi tutmasını sağlar. Bu sebepten dolayı eğer çalışılan yüzeyin üzerine macun çekilecekse açılı daire tel fırça kullanılmalıdır. Resim 2 de metal temizleme cihazına takılan daire tel fırçalar görülmektedir.

RESİM 1

RESİM 2

13 of 24

Bilenmesi

Tel fırçaların kullanım yerlerine göre en iyi talaş kaldırılacak şekilde tellerinin uçları tasarlanır. Zamanla kullanılan tel fırçaların uç kısımları körelir veya kırılır. Böyle durumlarda uç kısımlarının bilenmesi gerekir. Bileme işlemi bileme taşları ile yapılır. Tel fırçalar uçlarındaki sertleştirilmiş kısım bitinceye kadar bilenebilir. Sertleştirilmiş bölgesi bitmiş fırçalar kullanılmaz ve bilenmez. Resimde özel kum taneciklerden yapılmış bileme taşı görülmektedir.

Bilenecek daire tel fırça, metal temizleme cihazına dönüş yönünün tersinde takılır. Fırça bileme taşına dik olacak şekilde temas ettirilerek bileme işlemi yapılır.

14 of 24

Metal Temizleme Cihazları

Metal temizleme cihazları pnömatik ve elektrikli olmak üzere iki çeşittir. Gövde temizleme cihazları, otomobil gövdesinde veya panelinde bulunan kaynak izleri, boya kalıntıları, yüzeyde bulunan zift vb. maddeleri temizlemek için kullanılır.

Pnömatik Dairesel Zımpara Cihazı

Uçlarına kağıt disk zımparalar takılarak kullanılan yüzeydeki boya, macun, pas lekelerini temizlemek için kullanılan cihazlardır. Ayrıca polisaj için de kullanılır. Resimde dairesel zımpara cihazı ve tabanlığı görülmektedir.

Pnömatik dairesel zımpara çeşitleri

Çift etkili , Titreşimli , Toz emişli , Eksenel çalışan ve Eksenden kaçık olmak üzere 5 çeşittir.

15 of 24

Pnömatik Dairesel Zımpara Cihazı

Yapısı : Pnömatik dairesel zımparalar, uçlarına değişik şekilde diskler takılarak kullanılır. Zımparalama işlemi yapmak için aletin ucuna özel olarak yapılmış takoz tabanlık bağlanır ve bu takozun üstüne yapışkanlı zımpara kâğıtları takılır. Kullanılan tabanın ve zımparaların çapı 115-180 mm arasında değişir. Bu sayede zımparalama işlemi yapılabilir. Dairesel zımparalar 6-8 bar hava basıncında 10000-15000 devir ile dönerek çalışırlar. Daha hassas zımparalama yapabilmek için devirleri ayarlanabilen çeşitleri de mevcuttur.

Çalışması : Dairesel zımpara aleti panel yüzeylerinde bulunan boya, macun ve pas lekelerini temizlemek için kullanılır. Ucuna yapıştırılan zımpara kâğıdının özelliğine göre, yapılan yüzey temizleme işlemi değişebilir. Çok amaçlı kullanımlar için ucu değiştirilerek kesme diskleri takılabilir. Çalışırken dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, parçaya dalma yaparak fazla talaş kaldırılmasıdır. Bunu engellemek için dikkatli çalışılmalıdır.

Dairesel zımpara cihazı ile çalışırken aşağıda belirtilen hususlara dikkat edilmelidir.

 Hava basıncı 6-8 bar olmalıdır.

 Şartlandırıcı kullanılmalı, suyun cihaza girmesi engellenmelidir.

 Cihaz şartlandırıcı veya elle yağlanmalıdır(Şartlandırıcının yağ ayarı iyi yapılmalıdır, fazla yağda cihaza ve parçaya zarar verebilir.).

 Tabanlığa uygun zımpara kullanılmalı, eskiyen zımparalar değiştirilmelidir.

 Cihazın hava bağlantı rekorları kontrol edilmeli; çatlak, kırık ve eğik ise değiştirilmelidir.

16 of 24

Pnömatik Şeritli Zımpara Aleti

-Dairesel zımpara aletinin giremediği dar ve derin yerleri taşlamak ve boyayı kaldırmak için kullanılan, hava ile çalışan el aletidir. Oldukça kullanışlı kompakt ve portatif bir cihazdır. Üzerine şerit zımparalar takılarak kullanılır.

Yapısı:Pnömatik şerit zımpara aletleri değişik boy ve kalınlıkta şerit zımpara ile kullanılmaktadır. El ile tutulan kısmında bir kasnak vardır. Şerit zımpara bu kasnağa takılır. Uç kısmında bulunan makara ile zımpara şeridi her zaman gergin tutulmaktadır. Şerit zımparalar değişik ebatlarda ve kum tanecik sayılarında üretilirler. Zımpara ebatları genişlik ve uzunluk ile ifade edilir (10x300 gibi). Cihaza uygun ebattaki şerit zımparalar kullanılmalıdır.

Çalışması:Pnömatik şerit zımparalar basınçlı hava ile çalışan el aletleridir. Boş dönme devirleri 20000 devir/dak.’ya çıkabilir. Sürekli dönen zımpara kağıdı zımpara yapılacak zemine bastırılır. Bu esnada zımpara kâğıdının özelliğine göre yüzeyden talaş kaldırma işlemi yapılır. Şerit zımpara cihaza takılırken dönüş yönüne dikkat edilmelidir. Zımpara işlemi sırasında yüzeye fazla baskı yapılmamalıdır, aksi takdirde kâğıt zımpara yırtılabilir.

Şerit zımpara aletinin bakımında, diğer havalı aletlerdeki bakımların dışında aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir

 Uç kısmında bulunan makaraların yerlerinde rahat bir şekilde dönmesi ve makaranın eksenin doğruluğuna

 Doğru ölçülerde şerit zımpara tercih edilmesine ve yıpranmış zımparaların kullanılmamasına

 Havanın basıncına, nemine ve yağına

17 of 24

Montaj Penseleri

Montaj penseleri, gövde parçalarını yerlerine kaynaktan önce tutturmak amacıyla kullanılır. Çeşitli ağız şekillerine göre gövde parçalarını kıstırarak gerekli yerlere bağlayabilmektedir. Resimlerde montaj pensesinin kullanımı ve çeşitli montaj penseleri gösterilmektedir. Kırmızı daire içinde bulunan montaj pensesi, kaynak yapmadan önce gövde parçasını sabitleme için kullanılır.

18 of 24

Gaz Altı Kaynağı

Gaz altı kaynak cihazları ince sacların kaynatılmasında kullanılmaktadır. Kaynak teli otomatik olarak kaynak hızına göre kaynak tabancasından çıkmaktadır.

Bu yöntemle yapılan kaynağın en önemli avantajı kaynak sırasında kaynak yapılacak yerin belirli gazlar ile korunması ve bu sayede havadan ve başka etmenlerden etkilenmemesidir. Gazaltı kaynağı, kaynak yapılacak metal ile tükenen bir kaynak elektrod parçasının arasında oluşan elektrik arkının gaz korumalı olarak yapılması işlemidir.

Kaynak yapılacak metale sürekli sürülen kaynak teli eriyerek kaynak metalini oluşturmaktadır.

Gazaltı kaynağı üç çeşittir. MIG ( Metal Inert Gas) ve TIG (Tungsten Inert Gas) ve MAG (Metal Active Gas) olarak incelenir.

MIG (Metal Inert Gas): Bu kaynak yönetiminde kullanılan gazlar asal gazlar olup, Helyum ve Argon gazları korumasındadır. Genellikle çelik için kullanılmaz.

MAG (Metal Active Gas): Bu kaynakta kullanılan gazlar CO2 ve karışım gazlardır. Çelik, düşük karbonlu çelik veya alaşımlı çelikte kullanılır.

MIG ve MAG kaynaklarında elektrik ark kaynağında olduğu gibi elektrod değiştirmeye gerek yoktur. Kaynak makinesi tarafından kaynak bölgesine sürekli sürülen kaynak teli ile elektrod ihtiyacı sağlanmaktadır.

19 of 24

Yüzey Tesviye Aletleri

Otomobil gövdesinde kullanılan yüzey düzeltme aletleri, plastik ve metal olarak iki grupta toplanır. Plastik olarak kullanılan plastik çekiç ve plastik takozlar, daha çok otomobilin boyasında hasar meydana gelmemesi için ufak düzeltmelerde kullanılır. Metal çekiç ve dayama takozları ise hasarlı araçların gövdesinde ve panelinde meydana gelen

eziklikleri düzeltmek amacıyla kullanılır. Bu tip yüzey düzeltme aletleri, yüzeyde meydana gelen yapısal bozuklukları düzeltebilir. Diğer yandan gövdede ve panel yüzeyinde talaş kaldırarak yüzey düzeltilecek ise bu

durumda değişik alternatifler olarak yüzey taşlama ve eğeler kullanılır. Resimde yüzey tesviye işleminde kullanılan çeşitli el aletleri gösterilmektedir.

20 of 24

Plazma Kesme Cihazı

Plazma kesme cihazları metal malzemeleri hızlı ve pratik şekilde kesme, delme ve oluk açma işlemlerinde kullanılan kesim cihazıdır.Yüksek kalitede kesme işlemi yapabilmektedir. Kesimi yapılacak malzemenin kalınlığı ne olursa olsun diğer kesme yöntemlerine göre kullanımı hem pratik hem de diğerlerine nazaran hızlıdır. Plazma kesme cihazı elektrik arkı sayesinde 0,5-5mm kalınlıklar arasındaki metal malzemelerin kesim işlemini rahatlıkla yapabilir. Kesme sırasında kıvılcım çıkar ve yüzey çapaklı olur. Plazma kesme cihazları ile otomobil gövdesinde kesilmesi güç yerlerdeki gövde parçalarını çok rahat bir şekilde kesebiliriz.

Yapısı

Plazma kesme cihazı, 400 volt gerilimle çalışan, 15-40 amper aralığında değişik akım ayarları farklı kalınlıktaki metalleri kesebilir. Diğer kaynak makinelerine göre hafif ve kullanımı kolay portatif bir cihazdır. Ağırlıkları 7-9 kg’dır. Cihazın gövdesine bağlanan bir torc ile kesme işlemini yapar. Resimde plazma kesme cihazı görülmektedir.

21 of 24

Kesme işlemi esnasında akımdan dolayı torc fazla ısınır ve torcun soğutulması gerekir. Soğutma işlemi cihazın arka tarafına entegre edilmiş olan hava şartlandırıcısı ile sağlanır. Kesme kapasitesi büyük olan cihazlar hem hava hem de su soğutmalı olarak imal edilirler. RESİM 1

Çalışması

Plazma kesme cihazları, 380V-400V elektrik voltajı ile çalışan, 15-40 Amper arasındaki değişik ark akımı elde ederek kesme işlemini yapar. Elektrik devresini iş parçasına bağlanan şase kablosu ve torc üzerinden tamamlar. Bu sebepten dolayı çalışılacak yüzeyin, elektriğin geçişine direnç gösteren boya, yağ, kir ve pisliklerden temizlenmesi gerekmektedir.

Kesilecek parçanın kalınlığına göre akım ayarı yapılır. Parça kalınlığı artıkça seçilen akım değerinin de arttırılması gerekir. Resim 2 de akım ayar düğmesi görülmektedir.

RESİM 1

RESİM2

22 of 24

Plazma kesme cihazları araçlarda arkası kapalı veya arkasını göremediğimiz yerlerde pek tercih edilmezler. Çünkü kesme işlemi sırasında kıvılcım meydana gelir. Bu kıvılcımlar araç paneli üzerindeki koruyucu ve izolasyon malzemelerine veya alttaki diğer parçalara zarar verebilir. Plazma kesme cihazları panel sacından daha kalın arkası açık yerlerde kullanılır (şasi kolları ve direkleri, marşbiyel vb.).

Kesme işleminde ısınan torc, nem tutuculu şartlandırıcı yardımı ile hava ile soğutulur. Cihaz üzerinde, fazla ısıyı gösteren ikaz lambaları bulunur bu ışık yandığında cihazın kendini soğutarak hazır hale gelmesi beklenilir.

Zaman içerisinde, elektrik akımının geçmesini sağlayan torcun ucunda bulunan elektrot uçlar ısıdan dolayı eriyebilir ve yanabilir. Bu durumda uçlar yenisi ile değiştirilir. Resimlerde aşınmış plazma kesme cihazı torc elektrot uçları görülmektedir.

23 of 24

Bakımı

Plazma kesme cihazları 380V-400V elektrik ile çalıştıklarından elektrik bağlantılarının doğru bir şekilde yapılmış olması gerekmektedir.

Cihazın soğutulması hava yardımı ile olduğundan hava bağlantıları kontrol edilmeli, kaçaklar olmamalıdır. Ayrıca cihazın nem tutucusunda biriken su kontrol edilmeli, gerektiğinde boşaltılmalıdır.

Kesme işleminden önce torcun uçları kontrol edilmeli yanmış veya erimiş ise yenisi ile değiştirilmelidir.

Plazma kesme cihazı ile çalışırken aşağıdaki huşulara dikkat edilmelidir:

 Çalışma esnasında kıvılcım çıktığı için deri eldiven, deri önlük ve gözlük kullanılmalı,

 Etrafta yanıcı ve parlayıcı madde olmamalı,

 Kesilecek yüzey, uygun yüzey temizleme araç gereçleri ile temizlenmeli,

 Elektrik ve hava bağlantıları kontrol edilmeli,

 Kesilecek kısım markalanmalı,

 Kesilecek parça kalınlığına uygun amper ayarı seçilmeli,

 Kesme hızı çok hızlı yapılmamalı,

 Kesme esnasında uyarı lambaları kontrol edilmeli, cihaz fazla ısınmış ise cihaz hazır hale gelinceye kadar soğuması beklenmeli,

 Kesme işleminden sonra parçada meydana gelen çapaklar temizlenmelidir.

24 of 24

Onarılamaz sabit gövde hasarları

Otomotiv Gövde Onarımcısı iş sağlığı ve güvenliği ve çevre koruma önlemlerini uygulayarak kalite gereklilikleri çerçevesinde; motorlu kara taşıtlarının şasi gövdesinde, darbeye bağlı ya da korozyon ve aşınma gibi nedenlerle oluşan hasarları onaran, onarılamayacak parçaları tespit ederek değiştiren, talimatlarda belirtilen referans değerlerini kullanarak araç gövdesi üzerinde gerekli ölçme işlemlerini yapan ve referans değerlerden sapmaları belirleyerek meslekî gelişim faaliyetlerini yürüten nitelikli kişidir.

Şekillerdeki gibi onarılamayacak şekilde deforme olmuş sabit gövde parçaları yenisi ile değiştirilir.