CÁC CẬN LÂM SÀNG TRONG THẦN KINH

NỘI DUNG

1. ĐIỆN NÃO ĐỒ.
2. ĐIỆN CƠ

3. CHỤP CẮT LỚP VI TÍNH (CTSCAN).

4. CỘNG HƯỞNG TỪ (MRI).

5. DỊCH NÃO TỦY.

ÑIEÄN NAÕO ÑOÀ

• Ghi laïi nhöõng dao ñoäng ñieän theá cuûa teá baøo naõo lan toûa ra ngoaøi da ñaàu.
• BT:
• 10 -100μV
• taàn soá 4-30 CK/giaây

CAÙC HOAÏT ÑOÄNG EEG CÔ BAÛN

CAÙC HOAÏT ÑOÄNG KÒCH PHAÙT

• Caùc hoaït ñoäng ñôn giaûn hay phöùc taïp coù khôûi ñaàu vaø keát thuùc ñoät ngoät
• nhanh choùng ñaït tôùi bieân ñoä cao nhaát
• taùch bieät roõ raøng khoûi caùc hoaït ñoäng cuûa ñieän naõo neàn

Caùc soùng kòch phaùt

soùng nhoïn (sharp wave)

Ña nhoïn (polypointes, polyspikes)

Nhoïn soùng (pointe – onde, spike-wake)

Ña nhoïn soùng (polypointes – ondes, polyspikes – wakes):

ÑIEÄN NAÕO ÑOÀ BEÄNH LYÙ

• Caùc hoaït ñoäng khoâng kòch phaùt:Delta, Theta khu truù hay toaøn boä.
• Caùc hoaït ñoäng beänh lyù kòch phaùt
• Caùc soùng chaäm 3 pha vaø 2 pha
• Suy giaûm hoaït ñoäng ñieän naõo
• Caùc nhòp nhanh

​

VAI TROØ CUÛA ÑIEÄN NAÕO

• Hoå trôï chaån ñoaùn:
• Ñoäng kinh,
• ñoät quî,
• migraine,
• caùc toån thöông choaùng choã,
• nhieãm truøng heä thaàn kinh trung öông,
• sa suùt trí tueä,
• roái loaïn chuyeån hoùa,
• hoân meâ

Vai troø trong ñoäng kinh

​

1.Chaån ñoaùn,

2.Theo doõi.

Bieåu hieän:

• Soùng kòch phaùt: lan toûa hai baùn caàu hai cuïc boä .
• xuÊt hiÖn ®¬n ®éc hay thµnh tõng ®ît ng¾n, thµnh nhÞp.

Ñoä nhËy: kho¶ng 50% 🡺 ghi nhiÒu lÇn.

​

CHAÅN ÑOAÙN ÑIEÄN

• Electrodiagnosis
• Clinical electromyograpy - clinical EMG
• Clinical electroneurophysiology
• Trong thöïc haønh thaàn kinh, thöôøng goïi vaén taét laø ñieän cô.

Nguyeân Lyù Computed Tomography scanning

1972 Hounsfield giôùi thieäu maùy CT ñaàu tieân

Lòch söû

Ðộ hấp thu tia X → đơn vị Hounsfield

​

• Xương : 1000
• Vôi hóa : >120
• Máu : 40-90
• Chất xám : 35-40
• Chất trắng : 20
• Nước : 0
• Không khí : -1000

NMN?

Xuat HN?

25

Kỹ thuật chụp CT Scan

• Lớp cắt dầy 2 mm, cửa sổ nhu mô .
• Khoảng cách hai lớp cắt là � 8 mm ở bán cầu� 2 mm vùng hố yên� 4 mm với hố sau
• Khảo sát không dùng thuốc cản quang

26

Tư thế chụp

27

Ý NGHĨA CỦA CHỤP CẮT LỚP VI

bệnh lý thần kinh:

• Chấn thương sọ não
• Đột quỵ não
• Bất thường mạch máu
• Các tổn thương viêm, nhiễm khuẩn
• Khối u nội sọ.
• Các bệnh lý thần kinh trẻ em

Giá trị CT Scan Trong Stroke

• Lâm sàng khó phân biệt NMN & XHN→
• XHN: phát hiện ngay
• Xuất huyết màng não ( 95%)
• NMN: Sau 3 giờ ( 50% )
• Xét nghiệm giúp chẩn đoán nhanh, chính xác, an toàn .

29

Các dấu hiệu sớm của nhồi máu

1. Tăng quang ĐM não giữa
2. Xóa mờ nhân đậu
3. Dấu ru băng thùy đảo
4. Mờ rãnh Sylvius
5. Mờ các rãnh vỏ não và giảm đậm độ nhu mô

30

Tăng quang động mạch não giữa

Xóa mờ nhân đậu

32

Dấu ru băng thùy đảo

33

34

35

Mờ rãnh vỏ não và giảm đậm độ

Caùc daïng nhoài maùu naõo?

Nhồi máu vùng nuôi động mạch não trước

38

Nhồi máu vùng nuôi động mạch não giữa

39

Nhồi máu vùng nuôi động mạch não sau

40

Nhồi máu watershed

42

Borderzone infarction

Hình ảnh CT Scan xuất huyết não

43

Hình ảnh CT Scan xuất huyết não

44

Xuất huyết thùy não do bệnh lý động mạch dạng bột

Thể tích máu tụ

45

Thể tích máu tụ = A.B.C/2

46

47

Xuất huyết hay vôi hóa ?

Xuất huyết hay vôi hóa ?

48

xuất huyết và vôi hóa�

• Vôi hóa đối xứng, không có hiện tượng phù não và không có hiệu ứng choán chổ
• Xuất huyết không đối xứng, có phù não chung quanh và có hiệu ứng choán chổ
• Ðo mức độ cản quang

Vôi hóa > 120 Hu�Xuất huyết = 40-90 Hu

49

PHAÂN BIEÄT U VAØ NMN�

50

Hình nào u, nhồi máu?

51

Dieãn tieán hình aûnh NMN�

• vài giờ: Giảm đậm độ ít
• vài ngày: Giảm đậm độ dễ nhận thấy
• một tới hai tuần: Giảm đậm độ nhiều
• trên một tháng: Nhuyễn não
• Fogging effect: đồng đậm độ ngày 14-21 do tăng thực bào hoặc xuất huyết vi thể.

​

52

Tiến triển của sự giảm đậm độ

53

Tiến triển giảm đậm độ

54

Fogging Effect

55

• Magnetic resonance imaging

​

MRI

1. Nam chaâm
2. Cuoän cheânh (Gradient)
3. Boä phaän phaùt soùng RF
4. Boä phaän thu tín hieäu (Antenna)
5. Heä thoáng xöû lyù, taïo aûnh

​

​

Caùc thaønh phaàn maùy MRI

• Töø tröôøng thaáp ( <0.5Tesla)
• Töø tröôøng trung bình (0.5🡪< 1.0 Tesla)
• Töø tröôøng cao (>1.0 Tesla)

Phaân loaïi maùy MRI

Maùy coäng höôûng töø

NGUYEÂN LYÙ COÄNG HÖÔÛNG TÖØ

 Nguyeân töû Hydrogen

 Töø tröôøng

 Soùng Radio

 Xöû lyù tín hieäu - taïo hình

1.Ñaët beänh nhaân leân baøn, vaøo vò trí chuïp

2.Phaùt soùng RF

3.Thu döõ lieäu

4.Xöû lyù döõ lieäu- taïo hình

CAÙC BÖÔÙC KHAÛO SAÙT TRONG MRI

PROTON HYDRO

63 % troïng löôïng cô theå laø Hydrogen

Taïo tín hieäu maïnh nhaát treân MRI

Moãi phaàn töû vaät (Voxel ) coù thôøi gian T1, T2 khaùc nhau vaø ñöôïc bieåu thò baèng caùc ñoä saùng tối khaùc nhau cuûa caùc phaàn töû hình (Pixel) töông öùng

NGUYEÂN LYÙ TAÏO HÌNH

-Spin Echo: T1-W, T2-W, T1-G

-Inversion recovery: (FLAIR/ STIR)

​

KYÕ THUAÄT CHUOÃI XUNG

Môõ

Chaát traéng

Chaát xaùm

Dòch naõo tuyû

Cuïc maùu ñoâng

​

​

Môõ

Chaát traéng

Chaát xaùm

Dòch naõo tuyû

Cuïc maùu ñoâng

Ñoùng voâi, Khí, Doøng chaûy

Tín hieäu cao-traéng

Tín hieäu cao vöøa-xaùm nhaït

Tín hieäu ngang-xaùm

Tín hieäu thaáp-xaùm ñaäm

Tín hieäu thaáp nhieàu-ñen

T1

T2

PD

Ñoùng voâi, Khí, Doøng chaûy

Phuø, toån thöông, nang

TOÙM TAÉT

Phuø, toån thöông, nang

Hình T1W

Hình T2W

STIR (XOÙA MÔÕ ) Khaûo saùt hoác maét, tủy sống.

Coù nhieàu loaïi

Chaát thuaän töø (Paramagnetic CM) [Daãn xuaát Gd-DTPA /Magnevist^R ]

-Hay duøng

-Cô cheá: Ngaén thôøi gian T1

Gioáng nhö Iode treân CT

Höôùng nghieân cöùu vaø phaùt trieån chaát töông phaûn

CHAÁT TÖÔNG PHAÛN TÖØ

T1W

T1W+Gd

T2W

CHÆ ÑÒNH

CHOÁNG CHÆ ÑÒNH

CHÆ ÑÒNH

• Toån thöông heä thaàn kinh: hoá soï sau, vuøng yeân, tuûy soáng, beänh lyù chaát traéng
• Beänh lyù cô-xöông-khôùp (chaán thöông, u..)
• Beänh lyù tim-maïch
• Beänh lyù caùc cô quan khaùc: ñaàu maët coå, buïng, chaäu...

​

CHOÁNG CHÆ ÑÒNH

1. Dò vaät kim loïai,
2. Duïng cuï caáy gheùp (pacemaker, trôï thính, clips noäi soï, maïch maùu..)
3. Claustrophobia

Thuaän lôïi

1. Ñoä nhaïy cao phaùt hieän toån thöông
2. Chi tieát giaûi phaãu toát
3. Khoâng duøng tia xaï
4. Khoâng bò Artifacts
5. Khaûo saùt nhieàu maët caét
6. Khaûo saùt maïch maùu khoâng duøng thuoác töông phaûn
7. Kyõ thuaät khoâng xaâm phaïm (non-invasive)

​

Baát lôïi

1. Caùc choáng chæ ñònh, ñoùng voâi
2. Khoù khaûo saùt beänh nhaân caáp cöùu
3. Giaù thaønh cao, khoâng saün coù

CT MRI

Tia xaï Coù Khoâng

Maët caét Axial, Coronal Baát kyø

Thoâng soá Moät (HU) Nhieàu

Thôøi gian Nhanh Chaäm

Chuïp caáp cöùu Deã Khoù

Choáng chæ ñònh 3 thaùng ñaàu thai Kim loïai, caáy gheùp

SO SAÙNH

Glioma

thaân naõo

Hình T1W

Hình T2W

PostCE/T1W

BEÄNH XÔ CÖÙNG RAÛI RAÙC (Multiple Sclerosis)

Hình T1W

Hình T2W

MRV heä tónh maïch naõo

Thoaùt vò ñóa ñeäm

THAY ÑOÅI TÍN HIEÄU TREÂN MRI

Hyperintensity

Hypointensity

Isointensity

• Môõ
• U bì (dermoid) u quaùi (Teratoma) u môõ (Lipoma)

Keùn coù noàng ñoä protein cao (5-20g/l), Chaûy maùu baùn caáp

​

TAÊNG TREÂN T1W, T2W

Taêng treân T1W, T2W

• Thieáu maùu-nhoài maùu
• Vieâm nhieãm
• Chaán thöông (phuø, daäp naõo)
• U & phuø quanh u
• Huyû-maát myelin
• Nang dòch protein (1-5g/l)

GIAÛM TREÂN T1W-TAÊNG TREÂN T2W

Glioma

thaân naõo

Hình T1W

Hình T2W

PostCE/T1W

BEÄNH XÔ CÖÙNG RAÛI RAÙC (Multiple Sclerosis)

Hình T1W

Hình T2W

Ñoùng voâi # Keùn coù noàng ñoä protein cao (>20g/l)

kim loaïi, xaûo aûnh

​

GIAÛM TREÂN T1W, T2W

• ^*Ñoùng voâi ñoàng nhaát thaáp T1W, T2W
• Ñoùng voâi khoâng ñoàng nhaát (u) trung gian,
• ña daïng..

Caáp (0-48h) Ngang-ngang^*

​

Baùn caáp sôùm (3-7 ngaøy) Cao -Thaáp

(Methemoglobin noäi baøo)

​

Baùn caáp muoän (8-14 ngaøy) Cao -Cao

(Methemoglobin ngoaïi baøo)

​

Maõn (> 14 ngaøy) Thaáp -Thaáp

(Hemosiderin)

TÍN HIEÄU KHOÁI MAÙU TUÏ NAÕO

Thôøi gian

Tín hieäu T1W - T2W

^*: < 24 giôø: T2 IR: Cao

Môõ

Chaát traéng

Chaát xaùm

Dòch naõo tuyû

Cuïc maùu ñoâng

​

​

Môõ

Chaát traéng

Chaát xaùm

Dòch naõo tuyû

Cuïc maùu ñoâng

Ñoùng voâi, Khí, Doøng chaûy

Tín hieäu cao-traéng

Tín hieäu cao vöøa-xaùm nhaït

Tín hieäu ngang-xaùm

Tín hieäu thaáp-xaùm ñaäm

Tín hieäu thaáp nhieàu-ñen

T1

T2

PD

Ñoùng voâi, Khí, Doøng chaûy

Phuø, toån thöông, nang

TOÙM TAÉT

Phuø, toån thöông, nang

CHOÏC DOØ TUÛY SOÁNG

CHÆ ÑÒNH

• Khaûo saùt vieâm maøng naõo
• Nghi ngôø xuaát huyeát döôùi nheän maø CT naõo aâm tính.
• Giaû u naõo.
• Nghi ngôø xô cöùng raûi raùc (MS) hay caùc beänh vieâm khaùc (vd: sarcoid).
• Soát khoâng roõ nguyeân nhaân.
• Thay ñoåi yù thöùc.
• Nghi ngôø hoäi chöùng Guillain-Barre hoaëc beänh thaàn kinh ngoaïi bieân voâ caên.
• Ñau ñaàu nghieâm troïng khoâng roõ nguyeân nhaân.

​