1 of 28

2 of 28

Defnyddio Offerynnau �wrth greu syniadau cyfansoddi

Y bwriad ydy eich cynorthwyo i feddwl sut mae datblygu syniadau cerddorol wrth gyfansoddi.

Byddwn yn gwneud hynny drwy‘r

OFFERYNIAETH yn y fidio hwn.

3 of 28

Mae gan gyfansoddwr lawer o benderfyniadau i’w gwneud wrth

benderfynu pa offerynnau i’w defnyddio mewn cyfansoddiad.

Mae cyfuniadau o offerynnau a’r ffordd yr ydych yn eu defnyddio

yn cyfrannu at wneud darnau gorffenedig effeithiol

sy’n cynnal diddordeb y gwrandawr.

4 of 28

Creadigrwydd: creu syniadau cychwynnol a’u datblygu

2. Elfennau a Dyfeisiau: defnyddio elfennau cerddoriaeth

a dyfeisiau cerddorol

3. Canlyniad y Briff: canlyniad gan ystyried arddull, cymeriad ac

adnoddau

5 of 28

�1. Creadigrwydd: creu syniadau cychwynnol �a’u datblygu�

Mae'r syniadau yn greadigol, gan gynnig llawer o gyfleoedd i ddatblygu
Mae’r syniadau yn cael eu ddatblygu’n fedrus a’u hymestyn

trwy gydol y darn

Ymdrinnir yn sicr ag ailadrodd a chyferbyniad i greu’r naws a fwriadwyd

6 of 28

2. Elfennau a Dyfeisiau: defnyddio elfannau cerddoriaeth a dyfeisiau cerddorol �

Dealltwriaeth argyhoeddiadol iawn o eflennau cerddoriaeth yn amlwg trwy gydol y darn
Defnyddir amrywiaeth o ddyfeisiau cerddorol yn fedrus i ddatblygu

ac ymestyn syniadau

Darn wedi’i strwythuro’n dda gan gyflwyno syniadau cerddorol

yn llwyddiannus iawn

7 of 28

��3. Canlyniad y Briff: canlyniad gan ystyried � arddull, cymeriad ac adnoddau ��

Mae'r canlyniad yn ymateb effeithiol iawn i'r briff dewisol
Mae'r arddull a'r cymeriad yn briodol, yn argyhoeddiadol iawn ac yn gydlynol.
Ymdriniwyd yn argyhoeddiadol ag adnoddau, gan gynnwys technoleg, drwyddi draw.

8 of 28

9 of 28

1.

2.

3.

4.

2b.

Yn draft 2, mae’r thema agoriadol wedi symud i fyny wythfed gan fod nodau isaf y llaw dde yn y llinell gyntaf yn gorgyffwrdd â rhai y llaw chwith. Gwiriwch hynny pan fyddwch chi’n defyddio piano. Hefyd wrth ddefnyddio cwmpas llawn y piano, dwi’n credu fy mod yn cyfleu pa mor dal ydy’r cawr! Mae neidiadau bar 3 wedi cael eu newid i’r ffigwr presennol – doeddwn i ddim yn credu fod y ffigwr gwreiddiol yn addas nac yn ddigon celfydd.

Ydych chi’n gweld y rhythm dieithr yn y llinell olaf draft 1 a 2? Dwi’n ei alw’n rhythm dieithr gan nad yw’n perthyn i unrhyw rythmau eraill yn y darn.

Mae syniadau rhythmig a melodig yn aml yn fwy effeithiol pan eu bod yn tyfu’n organig. Edrychwch ar sut mae y syniad rhythmig “y cawr yn dal” (bar 1) yn cael ei leihau a’i ddefnyddio yng ngweddill y darn.

Mae’r ffigwr 4 – yr un glas golau – yn cael ei leihau a’i droi ben i waered yma ym marau 10 ac 11. [Q… Y Cawr 2]

10 of 28

Sibelius

Musescore

11 of 28

y bobl

y cawr

12 of 28

13 of 28

14 of 28

Dyma ddrafft 2 gyda’r newidiau wedi’u gwneud.

Gan mai C ganol ydy nodyn isaf ffliwt, mi fyddai dynameg f gydag acenion yn y bar cyntaf yn anodd os nad yn amhosib. O ganlyniad, bydd angen addasu’r dynameg, ychwanegu marciau cynaniad (neu articulation) a chywiro nodyn dwbl bar 2. Ac mae’r alaw’n dal i fod yn weddol isel yn ail hanner pob llinell. Sylwch fod yr alaw i gyd yn aros oddi mewn i gyfwng wythfed a hynny ar offeryn gyda chwmpas llawer mwy.

Ydych chi’n adnabod rhywun sy’n chwarae ffliwt? Ewch atyn nhw i holi am yr offeryn: beth ydy’r nodyn isaf a’r un uchaf, beth sy’n gweithio’n dda ar y ffliwt ac yn y blaen. Mae rhaglenni tebyg i Sibelius a Musescore yn ddefnyddiol wrth ddefnyddio offerynnau nad ydych chi’n gyfarwydd â nhw ond yr ateb gorau ydy siarad gyda rhywun sydd yn chwarae’r offeryn. [Q ... Ysbrydion 2]

15 of 28

16 of 28

17 of 28

18 of 28

Marc bwa

ar offeryn

llinynnol

19 of 28

20 of 28

21 of 28

Dwi am ddatblygu’r darn ymhellach gan ychwanegu ffliwt. O gofio beth wnaethom ni drafod yn y darn Ysbrydion uchod, sylwch fod y syniad mewn cwmpas isel a’r dynameg yn dawel . A dylai’r rhannau llinynnol ddim boddi sain y ffliwt. Mae’r tempo wedi arafu mwy, a ritenuto (= rit.) ym mar 7 gydag A Tempo ym mar 9. Ystyr a tempo ydy dychwelyd i’r tempo gwreiddiol wedi’r rit.

Techneg arall wrth ysgrifennu ar gyfer offerynnau llinynnol ydy pizzicato sef plycio’r nodau yn lle eu chwarae gyda’r bwa (neu arco). Yn fy marn i, mae’r darn nawr yn effeithiol gan fod naws y Tonnau yn cael ei bortreadu drwy dair haen:

Llinell y cello sy’n cyfleu’r tonnau
Llinell y ffidil sy’n twchu’r gwead ac yn llenwi’r cordiau lleiaf (trist)
a llinell y ffliwt – sef y brif alaw.

Ydy ch’n credu fod y dechreuad hwn yn dangos “syniadau creadigol”, ac yn “ystyried arddull, cymeriad ac adnoddau” sef dwy o’r colofnau yn y cynllun marcio? [Q... Tonnau 4]

22 of 28

23 of 28

24 of 28

25 of 28

26 of 28

27 of 28

Astudiaeth bellach o offerynnau

Os ydych chi’n chwarae offeryn, ystyriwch yn fanwl sut mae’r cyfansoddwr y creu a datblygu syniadau cerddorol yn y darn yr ydych yn eu perfformio
Holwch eich athro dosbarth, neu eich athro offerynnol/teithiol ynglŷn â nodweddion offeryn
Efallai bod aelod o’r teulu neu ffrind yn medru chwarae offeryn – meddyliwch am gwestiynau i’w gofyn
Perfformwyr allanol – mae nifer o ensemblâu yn cael eu gwahodd i’r ysgol i gynnal gweithdai – meddyliwch am set o gwestiynau i’w gofyn i rai o’r offerynnwyr
Ymchwil i sain offerynnau ar radio, teledu a’r wê.

28 of 28

Diolch am wrando a

phob hwyl gyda’r cyfansoddi!