1 of 46

Bilgi Ekolojisi I - II� Giriş, tanım, özellikler ve örnekler

BBY 253 Bilgi Kullanımı�(2022-2023)

2 of 46

İnsan ekosistemi..

  • “Bilgi yönetiminde başarı %5 teknoloji, %95 psikolojidir.”
  • Çünkü sorunların %80’i teknolojiden değil, insanlardan kaynaklanıyor.

(Davenport, 1997: 8)

İnsan söz konusu olduğunda, fazla bilgi her zaman belirsizliği ortadan kaldırmıyor, aksine belirsizliği tetikliyor.

3 of 46

..İnsan ekosistemi

  • İnsanların bilgiyi yoğun kullanımları ve bilgiye bağımlılıkları düşünülünce insan ekosistemini diğer ekosistemlerden ayıran bazı benzersiz özellikler olduğu anlaşılıyor.
  • Özellikle “hayal gücü” ve “inançlar” insanı diğer varlıklardan ayıran en önemli özellikler.
    • Sembolik inanç sistemi: Bio-fiziksel çevrenin “gerçek”lerinden izole olarak geliştirilen, kapalı anlamsal döngüler.
      • Örneğin “din”

4 of 46

İnsan ekosistemine has bilgi aktarımı: Karmaşık fikirlerin grafik sembollerle gösterimi..

  • Tüm yaşamım boyunca bir şeyleri görselleştirme ihtiyacı duydum, hatta soyut kavramları bile. Kafamda görselleştiremezsem kaybolurum, ve geometri oldukça görsel…

-Fizikçi Rene Lau (geometriyi neden ilginç bulduğu sorusuna karşılık olarak).

5 of 46

Karmaşık fikirlerin grafik sembollerle gösterimi..

  • Modeller ya da grafiksel ifadeler önemli bilgiyi vurgulayarak karmaşık sistemleri özetlemeyi kolaylaştırır.
  • Grafiksel ifadeler
    • Hem analitik hem de sentetiktir
    • Karmaşıklığı ve çeşitliliği ifade etmeye (bazen de özetlemeye) yarar
    • Bilginin hatırlanabilmesini sağlar
    • Metin tabanlı bilgiye kıyasla daha kolay ve daha hızlı yararlanılır

6 of 46

..Karmaşık fikirlerin grafik sembollerle gösterimi..

  • Grafik temsillerle zihinsel görselleştirme:
    • Aklına bir fikir geldiğinde bunu ilk bulduğu peçete parçası ya da benzeri bir şeye çizerek görselleştirmeye çalışan mucit:
      • Bilgiyi dışa vurma ihtiyacı (the need to externalize information)
      • Çizdiğini metne dökmesi istense görsel bilginin yaratıcısı için bunu başarabilmesi çoğu zaman neredeyse imkânsız.

7 of 46

..Karmaşık fikirlerin grafik sembollerle gösterimi

  • «İnsanlık tarihindeki üstün zekaların bir çoğu görsel düşünürler olarak bilinir. Yani onlar en iyi düşünme eylemlerini bir şeyleri yazarak değil, zihinsel görselleştirmeleri grafik temsiller şeklinde yakalamaya çalışarak gerçekleştirmiş olabilirler.»

8 of 46

Albert Einstein

​

If you can’t explain it simply, you don’t understand it well enough.

9 of 46

Bilgi sistemi olarak insan ekosistemi..

  • Ekosistemlerin temel bileşenleri
    • Madde
    • Enerji
    • Bilgi
  • “Dinamik ekosistemlerde, tüm popülasyonlar madde, enerji ve bilgi değiş tokuş eder.”

10 of 46

..Bilgi sistemi olarak insan ekosistemi..

  • «Geçmişteki 'ekolojik yaklaşımların' başarısız olmasının bir nedeni var... Dinamik ekosistemleri sadece analiz etmekle kalmayıp simüle de eden modern ekolojistler, tüm popülasyonların çevreleriyle madde, enerji ve bilgi alışverişinde bulunduğunu dikkate almaktadır. Şimdiye kadar, karmaşık toplumların enformasyonel yönlerini -sanat, din, ritüel, yazı sistemleri vb- inceleyenler çoğunlukla ‘hümanistler’ olmuştur. 'Ekolojistler' ise büyük ölçüde madde ve enerji alışverişini, yani 'tekno-çevresel' faktörleri incelemekle yetinmişlerdir... 'Ekolojistlerin' yazdıklarını okuyan biri, uygar halkların yalnızca yediğini, dışkıladığını ve çoğaldığını düşünür; ‘hümanistlerin’ yazdıklarını okuyan biri ise uygarlıkların bu üçünün de üstünde olduğunu ve tüm enerjilerini sanata harcadıklarını düşünür. …Hümanistler ekolojinin tarihi 'insanlıktan çıkardığını' düşünmekten vazgeçmeli, ekolojistler de sanat, din ve ideolojiyi nedensel önemi olmayan salt 'epifenomenler' olarak görmekten vazgeçmelidir. İnsan topluluklarının analizine yönelik bir ekosistem yaklaşımında, bilgi aktaran her şey ekolojinin alanına girer.»

(Flannery 1972)

11 of 46

..Bilgi sistemi olarak insan ekosistemi

  • «Geç de olsa güçlü kimya ve fizik teorilerine bilgi teorisinin de eklenmesi gerekir. Doğa; “madde”, “enerji” ve “bilgi” olarak yorumlanmalıdır.» (Campbell 1982)

12 of 46

Bilgi ekolojisi ve karmaşık sistemler

  • Bilgi kullanımı, kontrolü, bilginin niteliği ve gücü
    • “…bilgiyi düzenleme biçimimiz çoğu zaman insanları organize ediş biçimimizi saptar ve bunun tersi de geçerlidir.” -Toffler
    • Bilginin denetim altına alınması (organize edilmesi), gücün denetim altına alınabilmesi (organize edilebilmesi) için zemin hazırlar.
    • Birey, grup ya da örgütlerin bilgiye yaklaşım, tutum ve davranışları ve bilgiyi kullanma biçimleri (arama, yararlanma, değiştirme, paylaşma, saklama, görmezden gelme, vs.) bilgi davranışı ve kültürünü oluşturur.
    • Sosyal etkileşim:
      • Farklı bilinç düzeyleri
      • Bireylerin inanç sistemleri hakkında tahmin yürütme
      • İletişim sonucu bilinç değişimi/gelişimi
    • Sosyal gerçeklik:
      • Toplumsal bilgi birikimi (knowledge)
      • Politika ve yönetim

​

13 of 46

Potansiyel bilgi / Fark edilen bilgi

Bilgi türlerinin taksonomik ilişkisi

  • Potansiyel bilgi: Sistem içerisinde var olan bilgi.
    • Organizma düzeyinde bulunabilir veya
    • Toplum ya da ekosistem gibi daha geniş düzeylerde de yer alabilir
    • Fiziksel, biyolojik, sosyal ve kültürel çevreler gibi birden çok ortamdaki potansiyel girdi ya da çıktıları kapsar.

​

  • Fark edilen bilgi: Bilinçli ya da bilinçsiz olarak kullanıma sunulmuş, hazır olan bilgidir.
    • Bilinçsiz: Cansız varlıklar, bazen de canlılardan gelir
    • Bilinçli:
      • Propoganda: Bir kişi, amaç ya da kurumu desteklemek ya da bunlara engel olmak amacıyla iletilen ya da yayılan bilgi
      • Bilginin kısıtlanması
        • Gizlilik
        • İstemeden eksik/yanlış bilgilendirme (misinformation)
        • Bilerek yanlış yönlendirme, yalan (disinformation/prevarication)

14 of 46

Bilgi ekolojisine farklı bakış açıları

  • "İnsanlar yazıyı öğrenirlerse akıllarına unutkanlık aşılanır; bellek alıştırması yapmayı bırakırlar. Çünkü yazılı olana güvenirler; şeyleri ezbere değil, dışsal işaretler aracılığıyla hatırlamaya çalışırlar. Keşfettiğiniz şey bellek için değil, hatırlama için bir reçetedir. Ve size inananlara sunduğunuz şey gerçek bir hikmet değil, sadece onun görüntüsüdür. Çünkü size inananlara birçok şey söyleyerek, ama öğretmeden, onları çok biliyorlarmış gibi gösterebilirsiniz. Oysa çoğunlukla hiçbir şey bilmezler. Ve insanlar gerçek hikmetle donatılmazlarsa diğer insanlara yük olurlar." —Eflatun
  • "Dünya uygarlığı bir savaşla yok olup, geriye kütüphanelerde saklanan nesnel bilgi içeriği kalırsa, uygarlığı yeniden kurmak mümkündür. Halbuki bu nesnel bilgi içeriği, yani kütüphaneler yok olup, yalnızca öznelerin öğrenme yeteneği kalsa, çağdaş uygarlığı yeniden inşa etmek hemen hemen imkânsızdır." —Popper
  • "True opinions are a fine thing and do all sorts of good so long as they stay in their place, but they will not stay long. They run away from a man’s mind; so they are not worth much until you tether them down by working out the reason. . . once they are tied down, they become knowledge." —Socrates (Yunan felsefesi)
  • "When the doors of perception are cleansed the world will appear as it is: infinite." —William Blake (Aydınlanma çağı)
  • "The mental characteristics of the system are immanent, not in some part, but in the system as a whole." —Bateson 1972 (Modernleşme çağı)
  • "How is a leaf on a tree similar to a noun in a sentence? Both grammar and biological structure are products of communicational and organizational processes." — Bateson 1972 (Modernleşme çağı)
  • "We have transformed information into a form of garbage." —Neil Postman 1995 (Post-modern çağ)

15 of 46

​

* Slaytlar hazırlanırken bu kaynaktan ve “Bilgi Ekolojisi�ve Internet” (Tonta, 1999) (www.internethaftasi.org.tr/hafta99/tonta-dpt99.ppt) başlıklı sunumdan yararlanılmıştır.

16 of 46

?

  • “Technology readiness” ve “technology acceptance” kavramlarını açıklayın.
    • Bu kavramlar sizce bilgi ekolojisinin hangi özelliği içerisinde değerlendirilebilir?
  • “Panda sendromu“ nedir? Panda sendromu ve kütüphaneler arasında ne gibi bir ilişki kurabiliriz?

17 of 46

Bilgi Ekolojisi – Kavramlar..

  • Ekoloji (çevrebilim)
    • Canlıların birbirleri ve çevreleriyle ilişkilerini inceleyen bilim dalı.
  • Ekosistem:
    • Canlı ve cansız çevrenin tamamıdır.
    • Ekosistemi toprak, su, hava, iklim gibi cansız (abiyotik) faktörler ve biyotik (üreticiler, tüketiciler ve ayrıştırıcılar) faktörler olmak üzere iki faktör oluşturur.

18 of 46

..Bilgi Ekolojisi – Kavramlar

  • Bilgi çevresi (information environment)
    • Bilgi ile ilgili insanlar, süreçler, teknoloji, politika ve stratejiler, kültür ve davranışlar arasındaki çapraz ilişkiler bütünü.

​

“Information is the definitive variable driving biological, social and cultural evolution (Coren, 1998)”.

«Bilgi; biyolojik, sosyal ve kültürel evrimi yönlendiren kesin bir değişkendir.»

​

​

19 of 46

Bilgi çevreleri (Information environments)..

Bilgi çevreleri: Bilgi ile ilgili insanlar, süreçler, teknoloji, politika ve stratejiler, kültür ve davranışlar arasındaki çapraz ilişkiler bütünü.

20 of 46

..Bilgi çevreleri (Information environments)

  • Girdi-çıktı (Input-output environments)
    • Sistem teorisine göre, belirli bir alt sistemde var olan tüm girdi ve çıktı ortamları o alt sisteme özeldir ve benzersizdir.
    • Bilgi akış ortamları yani bilgi çevreleri de aynı prensibi benimser.

21 of 46

Bilgi Ekolojisi – Mantığı..

  • “Bir ekosistemin tamamını yönetmek isterseniz asla tek bir iş yapamazsınız.”

Garret Hardin

22 of 46

..Bilgi Ekolojisi – Mantığı..

  • “Herhangi bir görevi yerine getirmeden önce şu soruları sormayı öğrenmeliyiz:
    • Hangi bilgiye ihtiyacım var,
    • Hangi biçimde bilgiye ihtiyacım var,
    • Bu bilgiye ne zaman ihtiyacım olacak?”

Peter Drucker

23 of 46

..Bilgi Ekolojisi – Mantığı..

  • Bilgi söz konusu olduğunda bütüncül bir yaklaşım düşünülemez.
  • Bütünün parçalarının da ayrı ayrı yönetilmesi gerekir.
  • Ancak bilginin varlığını/oluşumunu etkileyen her bir parça için farklı politikalar, farklı stratejiler ve gerekirse farklı uygulamalar geliştirildiğinde bilgi doğru yönetilebilir.

24 of 46

..Bilgi Ekolojisi – Mantığı

  • Yeni teknoloji her sorunu çözer.
  • Onlarca insanın yapabileceğinden daha fazlası tek bir makine tarafından yapılabilir.
  • Bilginin artış hızı ve fazlalığı ile ilgili sorunlar, veriler elektronik olarak yönetildiğinde azalır/yok olur.
  • Bilgisayar ve ilgili teknolojiler varsa sorun yoktur/hallolur.
  • Bilgi sistemleri bilgi mimarisi ilkeleri ile tasarlanmalı.
  • Bilgi teknolojileri doğru şekilde uygulanmalı ve kullanılmalı.
  • Bilgi sistemi ya da bilgi akışının olduğu bilgi çevresi yönetilirken:
    • Bilgi stratejileri
    • Bilgi politikaları
    • Bilgi davranışları
    • Gerekli/uygun destek elemanları
    • Düzgün tasarlanmış iş akışları

seçilmeli/oluşturulmalı.

Klasik yaklaşımla bilgi yönetimi

Bilgi ekolojisi perspektiften bilgi yönetimi

25 of 46

Bilgi ekolojisi perspektifi ile yönetim;

  • Daha iyi bilgi çevreleri (örneğin, şirket, hastane, okul, devlet vb.) oluşturulmasını sağlar.
  • Bilgiye dayalı daha akılcı hedeflerin belirlenmesini sağlar.
  • Hedeflerin gerçekleştirilmesini kolaylaştırır.

​

26 of 46

Bilgi ekolojisi perspektifi ile yöneten yöneticiler;

  • Gerçekçi hedefler koyar.
  • Daha “başarılabilir” / somut beklentilere sahiptir.
  • Farklı bilim dallarını dayanak noktası olarak alır ve iş stratejilerini, politikaları bunlara dayanarak geliştirir:
    • Biyoloji
    • Sosyoloji +
    • Psikoloji
    • Ekonomi
    • Politik bilimler
    • Mimarlık
    • Mühendislik

27 of 46

Bilgi Ekolojisi - Tanım

  • Bilgi ekolojisi insanların, uygulamaların, değerlerin ve teknolojilerin belirli yerel bir çevredeki sistemidir.
  • Bilgi ekolojilerinde odak teknolojide değil, teknolojinin hizmet ettiği insan aktivitelerindedir.

28 of 46

Bilgi ekolojisinin temel bileşenleri

Bilgi ekolojisi

Bağlam

Kullanıcılar

İçerik

Bilgi mimarisi

Bilgi ekolojisi, bilgi mimarisinin temel yapı taşıdır. Sağlıklı bilgi sistemleri tasarlamak ve bilgi yönetimini başarılı şekilde gerçekleştirmek için bilgi mimarisi ilkeleri ve bilgi ekolojisinin temel bileşenleri dikkate alınmalıdır.

29 of 46

Bilgi ekolojisi – Özellikler..

  • Bilgi ekolojisi parçalar ve bunların birbirleriyle ilişkilerinden oluşan karmaşık bir sistemdir.
  • Kendi içinde çeşitlilik gösterir ve sürekli gelişir.
  • Ekolojinin farklı parçaları sistem içindeki ilişkilere dayalı olarak birlikte evrimleşir, birlikte değişir.
  • Ekolojinin ayakta kalabilmesi için sistem içinde yapıtaşı görevi gören farklı türler vardır.
  • Bilgi ekolojilerinde bir çeşit yerellik duygusu vardır.

​

30 of 46

..Bilgi ekolojisi – Özellikler

Bilgi ekolojisinin özelliklerini HÜ BBY örneği üzerinden ele alalım.

31 of 46

Sistem (System)..

  • «Biyolojik ekolojide olduğu gibi, bir bilgi ekolojisi de farklı kısımları arasındaki güçlü ilişkiler ve bağımlılıklarla belirlenmiştir. Bir bilgi ekolojisinin parçaları, deniz ekolojisindeki kum, güneş ışığı, tuzlu su ve denizyıldızı gibi birbirinden farklı olabilir, ama bu parçalar tıpkı onlar kadar da yakından birbirine bağlanmıştır. Örneğin bir yoğun bakım ünitesinde hemşire ve doktorlar birbirlerini tamamlar şekilde uyumlu olarak bir arada iş yapar gibi görülebilir ve işlerinin doğası hasta bakımında kullandıkları teknolojilere hem bağlıdır hem de bu teknolojilere göre çeşitlenmekte/farklılaşmaktadır.»

32 of 46

..Sistem..

  • Biyolojik çevrede olduğu gibi bilgi çevresi de farklı parçaları arasındaki güçlü ilişkiler ağı ve bağımlılıklarla donatılmıştır.
  • Bilgi ekolojisinin bileşenleri birbirinden farklılıklar gösterebilir fakat aynı zamanda birbirlerine sıkı sıkıya bağlıdırlar.
    • Örneğin bir yoğun bakım ünitesinde hemşire ve doktorlar birbirlerini tamamlar şekilde uyumlu olarak bir arada iş yapar gibi görülebilir ve işlerinin doğası hasta bakımında kullandıkları teknolojilere hem bağlıdır hem de bu teknolojilere göre çeşitlenmekte/farklılaşmaktadır.

​

33 of 46

..Sistem

Personel

Öğrenciler

Partnerler

Akademik

İdari

Okuyan

Mezun

Staj kurumları

Mesleki dernekler

Diğer

34 of 46

Çeşitlilik (Diversity)..

  • Tıpkı bir biyolojik toplulukta bitkilerin, hayvanların, bakterilerin ve diğer biyolojik unsurların ahenk içinde bir arada ve aynı anda birden fazla görevi yerine getirerek var olması gibi, bir bilgi çevresinde de farklı farklı roller ve araçlar bulunur.
  • Sağlıklı bir bilgi ekolojisinde yer alan araç ve insanlara da genelde tek bir rol biçilemez. Bunların hepsi birbirini tamamlar şekilde bir arada çalışırlar.
  • Örneğin bir kütüphane ekosisteminde nadir kitaplar üzerine çalışarak, çocuklara hikayeler anlatarak, danışma soruları yanıtlayarak, web kaynakları yayımlayarak farklı boşlukları dolduran uzmanlar olduğunu görürüz.
  • Tüm bu farklı roller kütüphanenin kendi kitlesi için daha iyi çalışmasına, farklı kullanıcılar ve ihtiyaçlar için daha çeşitli kaynaklar sağlamasına olanak tanıyor.
  • Bir kütüphanedeki «teknolojik» araçlar da değişiklik arz eder.
  • İnternet altyapısı, kütüphane otomasyon sistemini yaşatmayı sağlayan sunucular, kaynaklara erişmek için kullanılan terminaller, hatta çeşitli amaçlarla kullanılabilecek kalem-kağıt veya kitapların hangi bölümde olduğunu anlayabilmek için rafların üzerindeki etiketler bu araçlara örnek olabilir.

35 of 46

..Çeşitlilik

36 of 46

Birlikte evrim (Co-evolution)..

  • “The pace of new technology development ensures that school, work, and home settings will continue to be offered newer, faster, and different tools and services - not just once, but repeatedly. Information ecologies evolve as new ideas, tools, activities, and forms of expertise arise in them. This means that people must be prepared to participate in the ongoing development of their information ecologies. For example, as schools across the country are wired by enthusiastic volunteers on NetDays, school teachers and administrators should expect to make decisions about how to use the new classroom Internet access not just once, but again and again. The Internet is rapidly changing, and the information ecologies in which the Internet plays a role must participate in those changes. Information ecologies are filled with people who learn and adapt and create. Even when tools remain fixed for a time, the craft of using tools with expertise and creativity continues to evolve. The social and technical aspects of an environment co-evolve.”
  • Ekolojik kuram: Hayvan ve bitki türlerinin çevresel değişimlere karşı koyarak hayatta kalma mücadelesi (“Panda Sendromu”)

37 of 46

..Birlikte evrim..

  • Yeni teknolojinin gelişim hızı okul, iş ve ev ortamlarında daha yeni, daha hızlı ve farklı araçlar ve hizmetler sunulmasına -sadece bir defaya mahsus değil, tekrar tekrar- devam edileceğini garanti eder.
  • Bilgi ekolojileri yeni fikirler, araçlar, faaliyetler ve bunların içlerinde ortaya çıkan uzmanlık formları olarak gelişir. Bu, insanların kendi bilgi ekolojilerinde süregelen gelişmeye dahil olmak için hazırlıklı olmaları gerektiği anlamına gelir.
  • Örneğin her gün daha fazla okulun Internet erişimi ile donatıldığı bir ortamda öğretmenler ve yöneticilerin sınıflardaki Internet bağlantısını nasıl kullanacakları konusunda karar vermeye hazır olmaları gerekir, tek bir defaya mahsus olarak değil, tekrar tekrar bu kararı vermeleri gerekecektir…
  • Internet hızla değişiyor ve Internet’in önemli bir rol oynadığı bilgi ekolojileri de bu değişimden payını almak zorunda.
  • Bilgi ekolojileri öğrenen, adapte olabilen ve yaratıcı bireylerle dolu.
  • Her ne kadar araçlar bir süre değişmese de araçları kullanma becerisi, uzmanlığı ve yaratıcılığı evrilmeye devam ediyor.
  • Bir çevrenin sosyal ve teknik yönleri birlikte evrilir.

38 of 46

..Birlikte evrim..

39 of 46

..Birlikte evrim

40 of 46

Temel türler (Keystone species)

  • Kendi bilgi ekolojilerimize yeni teknolojiler eklerken bazen en gerekli temel türlerin yokluğunda çalışmak zorunda kalırız.
  • Bu türler, genelde varlıkları teknolojinin etkin kullanımı için gerekli olan usta/uzman insanlardır.
  • Bazı ileri teknoloji işletmeleri giderek bünyelerinde çevirmen, öğretmen, kolaylaştırıcı pozisyonunda çalıştıracak insanlara ihtiyaç duyduklarını fark ediyorlar.
  • Örneğin bu teknoloji şirketlerinden bir tanesi yenilikçi istihdam uygulamaları konusunda dikkat çekiyor:
    • Şirket, teknik destek elemanı işe alırken farklı bir strateji uygulayıp çok az bilgisayar tecrübesi olan ya da hiç olmayan garson, sosyal hizmet uzmanı, komi gibi kişileri işe almış. Neden?
    • Çünkü bu kişiler sorunları olan insanlara yardım ederken bilgisayar konusunda uzman teknik elemanlardan daha iyi performans sergilemekteymiş. Şirket yöneticilerinden biri bu stratejiyi şöyle tarif ediyor: “İnsanlara nasıl bilgisayar kullanabileceklerini öğretebilirsiniz fakat sabrı öğretmeniz gerçekten çok zor. Doğuştan öğretmen olanları aradım çünkü tüm gün yapacakları iş zaten bu olacak.”
    • Bu örnekte de görüldüğü gibi söz konusu şirket kendi iş gücü içindeki belirli bir temel türün değerini fark etmiş: Doğuştan öğretmen.

41 of 46

Yerellik (Locality)

  • Teknolojinin ne demek olduğundan çok insanların onun doldurduğu yeri nasıl anladıkları önemli.
    • Kütüphanedeki bir bilgisayar çoğunlukla internete erişim aracı olarak, ofis işlerinin yürütülmesi ve iletişim amacıyla kullanılır.
    • Evdeki bir bilgisayar genellikle şahsi bir bilgi aygıtıdır.
    • Bir küçük işletmede bilgisayar bütçe hazırlama ya da bordro üretme makinesi olabilir.
  • Tüm bu ortamlarda bilgisayarlar aynı konfigürasyona sahip olabilir fakat hizmet ettiği topluluk için farklı anlam ifade eder.
  • Bu sadece her makinede yüklü farklı yazılım paketleri meselesi değildir.
  • Tüm bu yerel çevrelerde teknolojinin kimliği başkadır, çünkü cihazların algılanan rolü, erişilebilirliği, yararı ve diğer özellikleri birbirinden farklıdır.
  • Tüm bu yerel çevrelerdeki kullanıcılar -örneğin kütüphaneciler, ofis çalışanları, işletme sahipleri- kendi teknolojilerinin kimliklerini kendi kullanım ritim ve örüntülerine uygun olarak yaratırlar.

42 of 46

Bilgi ekosistemleri – Örnekler..

  • Hastanenin yoğun bakım ünitesi?
    • A hospital intensive care unit is an information ecology. It has an impressive collection of people and technologies, all focused on the activity of treating critically ill patients. Human experts (nurses, physicians, therapists, ethicists) and machines (monitors, probes, and the many other devices in the ICU) all have roles to play in ensuring smooth, round-the-clock care. Though this is a setting with an obvious reliance on advanced technologies, it is clear that human expertise, judgment, empathy, cooperation, and values are central in making the system work.
  • Fotokopi merkezi?
    • A self-service copy shop is another kind of information ecology. In our local branch of Kinko's, for example, there is a floor full of copy machines, paper stock of different colors and patterns, paper cutters, scissors and glue, computers that can be rented by the minute, and laser printers and scanners. There is also a computer expert who sits on a stool near the row of computers to answer questions. There are workers behind the counter who can help with copying. Customers ask one another where to find supplies and how to get started on an unfamiliar machine. It is a busy and hospitable place.
  • Kütüphane?
    • A library is an information ecology. It is a place with books, magazines, tapes, films, and librarians who can help you find and use them. A library may have computers, as well as story time for two-year-olds and after-school study halls for teens. In a library, access to information for all clients of the library is a core value. This value shapes the policies around which the library is organized, including those relating to technology. A library is a place where people and technology come together in congenial relations, guided by the values of the library.
  • …

​

43 of 46

..Bilgi ekosistemleri – Örnekler

  • Tüm bu örneklenen ortamlarda, insanlar diğer insanların teknolojiyi kullanmasına yardımcı oluyor.
  • Basit işler basit araçlarla gerçekleştiriliyor.
  • Kütüphane, hastane ya da fotokopi merkezi işlerini yürütmek için ileri düzey teknolojik aletlere ihtiyaç duymuş/duymakta olabilir, ancak bu teknolojiler bu ortamlarda söz konusu bilgi çevresinin değerlerine uygun olacak şekilde var olan alışkanlıklara ve uygulamalara dikkatlice entegre edilmiş durumdadır.

44 of 46

!

  • MIT «Information ecology» araştırma grubunun projelerini inceleyin! =>

45 of 46

Uygulama

  • Bir bilgi ekolojisi örneği belirleyiniz.
  • Bu örneği bilgi ekolojisinin özelliklerine göre açıklayınız/değerlendiriniz.
    • Süre: 10 dk.
    • Süre bitiminde bulduğunuz örnekler üzerine konuşacağız.
    • Ders bitiminde herkes üzerinde çalıştığı Word dosyasını ÖYS üzerinde dersin sayfasında bu hafta altında yer alan ödev kısmına yükleyecek.

46 of 46