Υποστηρικτικό υλικό για εκπαιδευτικούς
Η σεξουαλική εκμετάλλευση και κακοποίηση των παιδιών παραβιάζει κατάφωρα τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις διεθνείς συνθήκες (Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, Συνθήκη Lanzarote, Σύμβαση Κωνσταντινούπολης) και την εθνική νομοθεσία.
����������������Η σεξουαλική κακοποίηση-εκμετάλλευση των παιδιών μπορεί να συνδέεται με το οικογενειακό ή ευρύτερα συγγενικό περιβάλλον, το σχολείο, το διαδίκτυο, τις προσφυγικές/μεταναστευτικές ροές (ασυνόδευτοι ανήλικοι), τις ευάλωτες ομάδες πληθυσμού (παιδιά με αναπηρία, ρομά), τους εξαναγκαστικούς γάμους/ανήλικες νύφες, τους ακρωτηριασμούς γυναικείων γεννητικών οργάνων, τις εμπόλεμες συρράξεις (σκλάβες του sex), μπορεί να έχει οικονομική διάσταση (πορνεία, συλλογή/διακίνηση πορνογραφικού υλικού, διαδικτυακή πορνογραφία, trafficking).�
*Σεξουαλική κακοποίηση θεωρείται η συμμετοχή ή η έκθεση παιδιών και εφήβων σε πράξεις με σεξουαλικό περιεχόμενο υποκινούμενες από ενήλικα, που συνήθως έχει σχέση φροντίδας ή οικειότητας με το παιδί και οι οποίες έχουν ως σκοπό τη σεξουαλική διέγερση ή/και ικανοποίηση του ενήλικα (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, 1999).
*Πάνω από τα 2/3 των σεξουαλικών επιθέσεων σε παιδιά (80-85%) διαπράττονται από κάποιον που το θύμα γνωρίζει: γείτονας, φίλος, μέλος της οικογένειάς του κλπ.
Τα παιδιά τις περισσότερες φορές κρατούν τα περιστατικά κακοποίησης ως οικογενειακό μυστικό γιατί:
-Φοβούνται την κατηγορία ότι είναι αυτά υπεύθυνα για τη διάλυση της οικογένειάς τους
-Δυσκολεύονται να καταγγείλουν γιατί ο/η δράστης είναι άτομο που συνδέεται μαζί τους με σχέση οικειότητας
Ας μιλήσουμε για αριθμούς….
Γ. Γαΐτης
Περίπου 1 στα 5 παιδιά πέφτει θύμα κάποιας μορφής σεξουαλικής βίας ή κακοποίησης, (Καμπάνια του Συμβουλίου της Ευρώπης «1 στα 5», 2011)
• Στην Ελλάδα 1 στα 6 παιδιά θα υποστεί κάποια μορφή σεξουαλικής βίας στην ζωή του, 1 στα 13 παιδιά θα έχει και σωματική επαφή με τους δράστες και 1 στα 30 παιδιά θα έχει μια εμπειρία βιασμού ή απόπειρας βιασμού. Την ίδια στιγμή τα καταγγελόμενα περιστατικά σε όλων των ειδών τις υπηρεσίες δεν φτάνουν ούτε το 1 τοις χιλίοις (Πηγή: «Χαμόγελο του Παιδιού, 2019)
Έρευνα του ΑΠΘ (2005-2015) για τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών έδειξε ότι στο 93% των περιπτώσεων ο δράστης ήταν γνωστός στο παιδί.� Στο σύνολό τους οι δράστες ήταν άντρες (98%) και στο 14,6% των περιπτώσεων ο υπαίτιος της κακοποίησης ήταν ανήλικος. Οι καταγγελίες αφορούσαν σε δράστες ενήλικες, που είχαν αναπτύξει σχέσεις φιλίας και εμπιστοσύνης με το παιδί� �Ο τόπος όπου υφίστατο την κακοποίηση το παιδί ήταν στο� 32,4% των περιπτώσεων το σπίτι του δράστη, στο 28,1% η οικία του παιδιού, στο 15,8% το αυτοκίνητο, και στο 23,7% περιπτώσεις σε διάφορους άλλους χώρους. �Το μεγαλύτερο ποσοστό των παιδιών που κατήγγειλαν άμεσα (εντός τριών ημερών) την κακοποίηση, είχαν κακοποιηθεί σεξουαλικά για πρώτη φορά (76,9%), σε αντίθεση με εκείνα τα οποία είχαν κακοποιηθεί πολλαπλές φορές στο παρελθόν (23,1%).�� �
Η ενδοοικογενειακή βία
Φρ. Γκόγια, «Ο Κρόνος καταβροχθίζει το γιο του»
�Η σεξουαλική κακοποίηση αναφέρεται στην εμπλοκή ανώριμων ως προς την ολοκλήρωση της ανάπτυξης παιδιών και εφήβων σε σεξουαλικές δραστηριότητες, τις οποίες δεν κατανοούν συνειδητά, για τις οποίες δεν είναι σε θέση να δώσουν έγκυρη συναίνεση και οι οποίες παραβιάζουν τις αντιλήψεις της κοινωνίας όσον αφορά τους οικογενειακούς ρόλους. Αυτό που καθιστά τις συγκεκριμένες σχέσεις κακοποιητικές είναι η εισβολή της ενήλικης σεξουαλικότητας σε μια ηλικία κατά την οποία το παιδί δεν είναι σε θέση να ανταποκριθεί σωματικά και ψυχικά, και συνεπώς να δώσει την ελεύθερη συγκατάθεσή του.� Η ηλικία, όπου συγκεντρώνονται οι περισσότερες πιθανότητες για εκδήλωση σεξουαλικής παραβίασης είναι από τα 5 έως τα 12. Μεγαλύτερη συχνότητα2 εκδήλωσης του φαινομένου εντοπίζεται στο 11ο ωστόσο, η ηλικία των θυμάτων καλύπτει όλη την περίοδο της ανήλικης ζωής, από τη νεογνική περίοδο ως το 18ο έτος της ηλικίας τους��Περιλαμβάνει όλες τις συμπεριφορές με επαφή από θωπείες, ασελγείς πράξεις, συνουσία κατά φύση(αιμομιξία) ή παρά φύση(ασέλγεια μεταξύ συγγενών), βιασμό του παιδιού κ.λ.π ή χωρίς επαφή που αναφέρεται σε εμπειρίες παιδιών με επιδειξιομανείς, σε έκθεση των παιδιών σε πορνογραφία και σε παραγωγή, διακίνηση και εμπορία πορνογραφικού υλικού, άσεμνων φωτογραφιών, σχεδίων κόμικς, κινηματογραφικών ταινιών, αφισών κ.α. �
Είναι εξαιρετικά δύσκολο να διαγνωστεί η κακοποίηση του παιδιού αφού ο δράστης είναι οικείο πρόσωπο που εκμεταλλεύεται την εξάρτηση, εμπιστοσύνη, ανωριμότητα και απειρία του παιδιού ώστε δεν αναγκάζεται να χρησιμοποιήσει σωματική βία και να προκληθούν κακώσεις στο παιδί. �Στηρίζεται κυρίως σε στοιχεία συμπεριφοράς του παιδιού ( αλλαγή στη διάθεση, διαταραχές στον ύπνο, αλλαγή στις διαιτητικές συνήθειες, κοινωνική απομόνωση, πρώιμη σεξουαλικότητα, υπερβολική ενασχόληση με σεξουαλικά θέματα, μαθησιακές δυσκολίες, κρiσεις υστερίας, απόπειρες αυτοκτονίας).�
Το όφελος των γονέων από τη σεξουαλική παραβίαση του παιδιού, μπορεί να είναι οικονομικό, όπως προώθηση στην πορνεία ή στην πορνογραφία ή συμμετοχή σε ταινίες πορνό ή εξυπηρέτηση κάποιων γνωστών ή φίλων με οικονομικά ανταλλάγματα κ.α �
Αιμομιξία
Η σχέση πατέρα-κόρης, αποτελεί την πλέον συχνή αιμομικτική σχέση.
Αρκετές φορές υπάρχουν άσχημες συνθήκες διαβίωσης, οικονομική και κοινωνική εξαθλίωση, χαμηλό μορφωτικό και πνευματικό επίπεδο, συνωστισμός των (πολλών) μελών της οικογένειας στο χώρο της οικίας, απομόνωση τόσο γεωγραφική όσο και κοινωνική, διαταραγμένες σχέσεις των συζύγων
Η διάρκεια της αιμομικτικής σχέσης είναι κατά μέσο όρο τρία χρόνια, η συχνότητά της ποικίλλει από μερικές φορές το μήνα έως κάθε ημέρα ενώ το πέρασμα στην αιμομικτική πράξη γίνεται με βία και καταναγκασμό. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, η αιμομιξία συρρέει αληθινά με τον βιασμό του παιδιού.
�-Ακραία περίπτωση παιδιού με νοητική υστέρηση που υφίσταται σεξουαλική εκμετάλλευση από τη μητέρα του, είναι αυτή του έφηβου αγοριού που περιγράφεται στο διήγημα του Σωτήρη Δημητρίου "Βαλέρια", εκδ. "Υψιλον" 1987:� "...Την άλλη μέρα το 'πλυνε, το χτένισε, του 'βαλε άρωμα� και το πήγε πάλι.� Ξαναμαζεύτηκε η πελατεία.� Του αγόρασε χρωματιστά κιλοτάκια, και μια γριά γνωστή της, απ' το κουρμπέτι, της είπε να τους αφήσει τους παλιόγερους. Δίπλα είναι η Συγγρού. Εκεί είναι κοφτήριο.� Έδωσε μάχη με τους άλλους στη Δοϊράνης, για να βρει θέση. Τη βοήθησε και μια σιτεμένη τραβεστί, που το μικρό της άνοιξε ορέξεις πεθαμένες.� Της έδειξε τρόπο να του δίνει ορμόνη, να μεγαλώνουν τα βυζιά του. Του βρήκε και όνομα:"Βαλέρια". Αριστοκρατικό. Τ' άκουσε η μάνα και βάζει τα γέλια. "Βαλέρια; Άκου Βαλέρια! Μεγαλεία το μπάσταρδο, έ; Καλέ Βαλέρια, άντες καλά σύκα", και δώσ' του τα χάχανα...»
Ακρωτηριασμός γυναικείων γεννητικών οργάνων
200 εκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια από 4 έως 14 ετών, σε όλο τον κόσμο έχουν υποστεί ακρωτηριασμό των γεννητικών οργάνων (Αφρική, Μέση Ανατολή)
2 εκατομμύρια κορίτσια ανά έτος κινδυνεύουν να υποβληθούν σε ακρωτηριασμό γεννητικών οργάνων.
Ποσοστό 25 % των κοριτσιών που κατάγονται από χώρες όπου εφαρμόζεται η πρακτική του ΑΓΓΟ και ζουν στην Ε.Ε κινδυνεύει να υποστεί ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων.
Κατάγονται από χώρες όπως είναι η Αίγυπτος, η Γουινέα, Νιγηρία, Σομαλία, Σουδάν.
Σημαντικός παράγοντας κινδύνου είναι τα κορίτσια που επιστρέφουν στη χώρα καταγωγής.
Οι κοινότητες αρχίζουν να εγκαταλείπουν την πρακτική ως συνέπεια των προσπαθειών και των νόμων για την προαγωγή της κοινωνικής ένταξης των πληθυσμών αυτών
Από το 2011 έως το 2016, ο αριθμός των αιτούντων ασύλου στην Ελλάδα κοριτσιών από χώρες όπου εφαρμόζεται η πρακτική του ΑΓΓΟ αυξήθηκε από 10 σε 1.123
�Ανήλικες νύφες� -Αν και απαγορεύεται από διεθνείς συμβάσεις απαντάται ως πρακτική σε χώρες της Ασίας, Αφρικής και Λ. Αμερικής.�- 250.000.000 νύφες κάτω των 15 ετών στον κόσμο�-Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιεί για επιπλοκές στην εγκυμοσύνη, αυξημένο κίνδυνο για την υγεία ακόμη και τη ζωή των κοριτσιών.�-Τις περισσότερες φορές τα παιδιά αυτά δεν έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση και την εργασία με συνέπεια να διαιωνίζεται η φτώχεια στις κοινότητές τους.�
Παιδική εργασία
Εκατομμύρια παιδιά είναι θύματα οικονομικής και συχνά σεξουαλικής εκμετάλλευσης τόσο των προαγωγών και των σύγχρονων δουλεμπόρων όσο και των ίδιων των οικογενειών τους.
Μόνο στη Λατινική Αμερική υπάρχουν 48 εκατομμύρια παιδιά που εργάζονται.
Περίπου 8,4 εκατομμύρια παιδιά είναι θύματα δουλείας και πορνείας.� Επιπλέον περισσότερα από 100 εκατομμύρια από αυτά τα παιδιά δεν πηγαίνουν στο σχολείο.
�
Εμπορία παιδιών: Είναι η καταναγκαστική εκμετάλλευση ανηλίκων – παιδιών με στόχο την εργασιακή ή/και σεξουαλική εκμετάλλευσή τους, καθώς επίσης και την καταναγκαστική απόσπαση οργάνων του σώματός τους για εμπορία και σε κάποιες περιπτώσεις την υποχρεωτική ένταξή τους σε ομάδες που συμμετέχουν σε ένοπλες συγκρούσεις.�Η Ελλάδα αποτελεί χώρα προορισμού και διέλευσης των θυμάτων παράνομης διακίνησης και εμπορίας ανθρώπων που εισέρχονται στην Ε.Ε. Εκτιμάται ότι περίπου 20.000 γυναίκες, μεταξύ των οποίων και 1.000 κορίτσια ηλικίας 13 – 15 ετών, είναι θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης στην Ελλάδα. ��Το trafficking σε αριθμούς παγκοσμίως:�• 20.900.000 θύματα αναγκαστικής εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής εκμετάλλευσης��• 5.500.000 παιδιά θύματα εμπορίας για σεξουαλική εκμετάλλευση ή μαύρη εργασία�
Μόνο 1 – 2% των θυμάτων καταφέρνουν να αποδράσουν από τους εκμεταλλευτές τους και να διασωθούν.
Σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών:
προώθηση στην πορνεία, πορνογραφία ανηλίκων, κυκλώματα παιδεραστών.
Εμπορία ανηλίκων: σεξουαλική εκμετάλλευση , εξαναγκαστικοί γάμοι, αναγκαστική εργασία , εμπόριο βρεφών, εμπόριο οργάνων.
Τα παιδιά μπορεί να είναι θύματα απαγωγής ή παραπλανητικών μέσων, Μπορεί να πωλούνται από τους γονείς τους. Ο διακινητής παρουσιάζεται ως γονέας, ασκεί τρομοκράτηση, συναισθηματική χειραγώγηση. Εθισμός σε εξαρτησιογόνες ουσίες.
Τα στάδια της εμπορίας
Στρατολόγηση: απαγωγή, εξαπάτηση, «υποδούλωση»/δέσμευση λόγω χρεών. Πιθανοί στρατολόγοι οι φίλοι, συγγενείς, οικείοι.
Μεταφορά με κάθε μέσο και τρόπο. Παρακράτηση ταξιδιωτικών εγγράφων. Διευκόλυνση εκμετάλλευσης από την άγνοια της γλώσσας.
Εκμετάλλευση οικονομική και σεξουαλική. Κακομεταχείριση, επιτήρηση, απειλές, παράνομη κατακράτηση. Μεταπώληση.
Διεθνή δίκτυα, τοπικά δίκτυα μεσαζόντων, συνδυασμός αλλοδαπών και εγχώριων εγκληματικών ομάδων ή ατόμων.
Τι μπορούμε να κάνουμε στην περίπτωση διακίνησης ΠΑΙΔΙΩΝ με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση: ��Τηλεφωνική γραμμή 1109��Αναζητούμε ΥΠΟΠΤΑ ΣΗΜΑΔΙΑ στο παιδί όπως:���• Παιδί που δεν εμπιστεύεται τους ενήλικες�• Παιδί που φοβάται ότι θα απελαθεί από τις αρχές.�• Παιδί που φαίνεται να έχει ανάρμοστη συμπεριφορά απέναντι σε ενήλικες άνδρες.�• Παιδί που έχει κινητό τηλέφωνο, ενώ του λείπουν άλλα βασικά προσωπικά αντικείμενα.�• Παιδί που ταξιδεύει μόνο του, ή μια ομάδα παιδιών που συνοδεύονται από έναν ενήλικα, ο οποίος φαίνεται να τα φυλάει.�Κάνουμε ερωτήσεις και προσεγγίζουμε το παιδί με τρόπο ανάλογο προς την ηλικία του, την ανάπτυξη, την κουλτούρα και τη γλώσσα του.
�• Γιατί ήρθες στην Ελλάδα;�• Έχεις χαρτιά; Ποιός έχει τα χαρτιά σου;�• Πηγαίνεις στο σχολείο; Δουλεύεις; Μπορείς να φύγεις όταν θέλεις;�• Πού μένεις; Ποιός άλλος μένει εκεί; Φοβάσαι να φύγεις;�• Σε έχει απειλήσει ποτέ κανένας ή την οικογένειά σου, για να μην προσπαθήσετε να ξεφύγετε;�• Σε έχει αγγίξει ή πονέσει ποτέ κάποιος;�
Προσφυγική κρίση-Παιδιά σε κίνηση-Παιδιά σε κίνδυνο�
Ασυνόδευτοι ανήλικοι, ‘εξαφάνιση’, εκμετάλλευση, διακίνηση
Η σεξουαλική εκμετάλλευση των ανηλίκων στο διαδίκτυο�https://www.youtube.com/watch?v=MsptHxxZHLo&list=PLtnblhL7y4SZ2HLpamu-edW1_IzIsMdF3&index=7 �
Ας μιλήσουμε για τους ανθρώπους…
��������Διαβάζοντας τίτλους ειδήσεων….��«Σύλληψη 20χρονου για παιδική πορνογραφία στη βόρεια Ελλάδα»�� «Κύκλωμα παιδικής πορνείας στην Πάτρα - Συστάθηκε ειδική ομάδα Αστυνομικών - Σοκαριστικές οι λεπτομέρειες - Συνελήφθησαν δύο άνδρες - Στο νοσοκομείο για εξετάσεις δύο ανήλικα κορίτσια» � «Εισαγγελική παρέμβαση για πορνεία ανηλίκων σε καταυλισμούς Αλίμου και Ειδομένης»�«Η ομερτά της παιδικής πορνείας στο Πεδίον του Άρεως»� «Καταγγελίες για παιδική πορνεία στη Μύκονο: «Κορίτσια 12-15 ετών μεταφέρονται κάθε βράδυ με τα μαύρα VIP»� «Trafficking ανηλίκων γύρω από τα στάδια του Μουντιάλ με τις ευλογίες των κρατούντων τα ηνία του κράτους, των αρχών και όλων»�«Πίσω από τα κάγκελα ο 46χρονος υπαστυνόμος της Καβάλας που συμμετείχε σε δίκτυο τράφικινγκ»��«Στη ζητιανιά και την πορνεία – Έβγαζε στο κλαρί τις δύο της κόρες»�«ΦΡΙΚΗ: Στρατιές ανηλίκων αγοριών από τη Βουλγαρία προωθούνται στην πορνεία στον Επιβατικό Σταθμό Θεσσαλονίκης κάθε βράδυ»� «Στην Πλατεία Βικτωρίας οι δουλέμποροι έχουν στήσει το παζάρι του σεξ με προσφυγόπουλα. Το σοκαριστικό ρεπορτάζ του CNN» �«Φρίκη στη Φλόριντα: Δασκάλα έστελνε βίντεο του μωρού της στον παιδόφιλο εραστή της»�����
Α�������«Αποκάλυψη-σοκ: Χιλιάδες κορίτσια στα δεσμά αναγκαστικών γάμων στις ΗΠΑ του 21ου αιώνα» � «Συνελήφθη 37χρονος στη Θεσσαλονίκη - Κατηγορείται για ασέλγεια στις ανήλικες κόρες του»� «Λέρος: Κόλαση διαρκείας! Αποκαλύψεις για τους γονείς που κατηγορούνται ότι βίαζαν τα παιδιά τους»� «Φρίκη στη Λέσβο: Συνταξιούχος στρατιωτικός βίαζε τις κόρες του»� «Προφυλακίστηκε ο 42χρονος πατριός που κατηγορείται για ασέλγεια στη 16χρονη κόρη της συζύγου του. Αναστατώνει την Εύβοια η υπόθεση...»�«Φρίκη προκαλούν τα νέα στοιχεία που έρχονται στο φως, αναφορικά με την κακοποίηση της 12χρονης από ιερέα στην Μάνη» � «Ανήλικος είχε "συλλογή" 300 βίντεο σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών»� «Νέα υπόθεση παιδεραστίας στη Μάνη: 60χρονος ασελγούσε σε βάρος 11χρονης»� «Φρικιαστικό κύκλωμα παιδεραστίας: Βίαζαν ναρκωμένα αγοράκια επί 10 ώρες και πουλούσαν τα βίντεο»� «Κολομβία: Στη δικαιοσύνη δημοσιογράφος που αποκάλυψε σεξουαλικές κακοποιήσεις ανηλίκων από ιερείς»�« Έφηβο κορίτσι που αγνοούνταν για 1 χρόνο, εντοπίστηκε σε βίντεο πορνό στο διαδίκτυο»� «Σοκ: 10χρονη έμεινε έγκυος από τον 15χρονο αδελφό της που την βίασε�Η φρικιαστική αποκάλυψη έγινε όταν η μικρή παραπονέθηκε για πόνους στην κοιλιά και τη μέση»� «Παιδόφιλος χειρουργός «κρατούσε ημερολόγιο» για την κακοποίηση 250 παιδιών»��