1 of 35

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

KSSM SEJARAH TINGKATAN 4

Bahan sokongan ini hanya boleh digunakan untuk tujuan PdP Sejarah sahaja. TIDAK DIBENARKAN untuk menggunakan mana-mana bahagian bahan ini untuk tujuan komersial dan penerbitan semula

2 of 35

BAB 1:

WARISAN NEGARA BANGSA

SEJARAH TINGKATAN 4

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

3 of 35

  • Peranan Sultan
  • Peranan Pembesar
  • Peranan Rakyat

Peranan Pemerintah dan Rakyat

  • Ciri-ciri Negara Bangsa Kerajaan Alam Melayu

Latar Belakang Negara Bangsa Sebelum Kedatangan Barat

  • Kerajaan
  • Rakyat
  • Kedaulatan
  • Wilayah Pengaruh
  • Undang-undang
  • Lambang Kebesaran

Ciri-Ciri Negara Bangsa Kesultanan Melayu Melaka

  • Sistem Pentadbiran
  • Undang-undang

Keunggulan Sistem Pentadbiran dan Undang-undang

WARISAN

NEGARA

BANGSA

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

3

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

4 of 35

1.1

LATAR BELAKANG NEGARA BANGSA SEBELUM KEDATANGAN BARAT

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

Pada akhir pembelajaran murid akan dapat:

​

  • Memerihalkan latar belakang negara bangsa

sebelum kedatangan Barat

5 of 35

1.1 LATAR BELAKANG NEGARA BANGSA SEBELUM KEDATANGAN BARAT

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

5

KERAJAAN ALAM MELAYU

KERAJAAN CHAMPA

KESULTANAN JOHOR-RIAU

KERAJAAN FUNAN

KERAJAAN SRIVIJAYA

KESULTANAN MELAYU MELAKA

Abad Pertama

Abad Ketujuh

Abad Kelima Belas

Abad Kedua

Abad Keenam Belas

6 of 35

1.1.1 CIRI-CIRI NEGARA BANGSA KERAJAAN ALAM MELAYU (KAM)

  • Tonggak utama kerajaan
  • Pembesar kukuhkan kedudukan raja
  • Raja ditaati dan dianggap suci
  • Contoh Raja Champa dikaitkan dengan Dewa Siva

RAJA

CIRI-CIRI NEGARA BANGSA KAM

1

2

3

4

  • Menjamin kesejahteraan
  • Terpakai di seluruh wilayah pengaruh
  • Panduan pentadbiran
  • Contoh kerajaan Majapahit mengamalkan undang-undang Kutara Manawa

UNDANG-UNDANG

  • Kawasan yang rakyatnya menerima dan memperakui pemerintahan seseorang raja
  • Contohnya wilayah pengaruh Funan dari Sungai Mekong, Teluk Cam Ranh, selatan Myanmar dan Segenting Kra

WILAYAH PENGARUH

  • Penduduk di dalam sesebuah wilayah
  • Setia kepada raja
  • Tidak menderhaka
  • Contohnya rakyat Srivijaya setia dengan menjalani upacara meminum air sumpah “Telaga Batu”

RAKYAT

6

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

7 of 35

APLIKASI KBAT DAN ELEMEN K (K9.1.5)

CAKNA MINDA

Kesetiaan kepada raja dan negara penting untuk mewujudkan negara yang aman dan masyarakat yang harmoni.

Bincangkan.

7

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

8 of 35

APLIKASI KBAT

CAKNA MINDA

Warisan negara bangsa Kerajaan Alam Melayu merupakan khazanah bangsa Malaysia yang tidak ternilai dan patut dipelihara. Bahaskan.

8

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

9 of 35

APLIKASI KBAT

CAKNA MINDA

Sebagai warganegara Malaysia, bagaimanakah anda menzahirkan diri sebagai “Bangsa Malaysia” yang tulen?

9

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

10 of 35

1.2

CIRI-CIRI NEGARA BANGSA KESULTANAN MELAYU MELAKA

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

Pada akhir pembelajaran murid akan dapat:

​

  • Menerangkan ciri negara bangsa sebelum

kedatangan Barat

11 of 35

1.2.1 CIRI-CIRI NEGARA BANGSA KESULTANAN MELAYU MELAKA (KMM)

11

  • Dua bentuk: Hukum Kanun Melaka dan Undang-Undang Laut Melaka
  • mengukuhkan kerajaan, melindungi rakyat dan

menjadikan KMM kerajaan yang unggul

UNDANG-UNDANG

  • Lambang kekuasaan tertinggi Sultan
  • Kedaulatan Melaka diperakui oleh kerajaan luar
  • Diiktiraf oleh Dinasti Ming

KEDAULATAN

  • Raja pemerintah tertinggi
  • Sistem Pembesar Empat Lipatan
  • Pentadbiran tersusun
  • Gelaran raja digantikan dengan sultan selepas kedatangan Islam

KERAJAAN

  • Identiti kerajaan, keistimewaan Sultan Melaka dan simbol kedaulatan sultan
  • Contohnya adat istiadat, penggunaan warna, nobat, regalia dan cap mohor

LAMBANG KEBESARAN

  • Kawasan yang diperintah raja, diterima dan diperakui oleh rakyat
  • Diperoleh melalui penaklukan, naungan dan perkahwinan

WILAYAH PENGARUH

  • Taat setia kepada Sultan
  • Patuh undang-undang
  • Rakyat Melaka: Orang Melayu dan Orang Laut
  • Golongan diperintah: rakyat merdeka dan hamba
  • Sultan jamin kesejahteraan rakyat, rakyat akui kekuasaan sultan

RAKYAT

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

12 of 35

1.2.2 WILAYAH TAKLUKAN, WILAYAH NAUNGAN DAN PEROLEHAN WILAYAH

Wilayah yang diperolehi melalui peperangan seperti Pahang, Kuala Linggi, Kelantan, Rokan, Inderagiri dan Kampar

WILAYAH TAKLUKAN

Contoh Kerajaan Majapahit menghadiahkan Siantan kepada Sultan Mansur Shah kerana mengahwini Puteri Majapahit

PEROLEHAN WILAYAH MELALUI PERKAHWINAN

Wilayah yang menerima ketuanan KMM sama ada melalui perkahwinan atau persahabatan seperti Lingga, Patani dan Kedah

WILAYAH NAUNGAN

12

Ciri-Ciri Negara Bangsa KMM menjadikannya sebuah kerajaan Gemilang

Bukti asas negara bangsa telah terbentuk sebelum kedatangan Barat dan panduan masa kini

KESIMPULANNYA

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

13 of 35

APLIKASI KBAT DAN ELEMEN K (K9.1.6)

CAKNA MINDA

Generasi muda masa kini perlu bangga terhadap warisan negara bangsa yang diwariskan. Bersetujukah anda?

Jelaskan pendirian anda.

13

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

14 of 35

APLIKASI KBAT

CAKNA MINDA

Sistem Pemerintahan Malaysia pada masa kini adalah warisan dari KMM.

Jelaskan.

14

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

15 of 35

APLIKASI KBAT

CAKNA MINDA

Kegemilangan sesuatu kerajaan bergantung kepada kecekapan sistem pemerintahannya.

Bincangkan.

15

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

16 of 35

1.3

KEUNGGULAN SISTEM PENTADBIRAN DAN UNDANG-UNDANG

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

Pada akhir pembelajaran murid akan dapat:

​

  • Menjelaskan keunggulan sistem pentadbiran dan

undang-undang sebelum kedatangan Barat

17 of 35

1.3.1 SISTEM PENTADBIRAN KMM

SULTAN

​

BENDAHARA

ketua pentadbir, ketua

angkatan tentera, penasihat

dan pemangku sultan

TEMENGGUNG

menjaga keselamatan

kota Melaka

LAKSAMANA

panglima angkatan

laut Melaka

PENGHULU BENDAHARI

menguruskan

perbendaharaan

17

ketua pemerintahan, peperangan, hubungan diplomatik dan agama

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

18 of 35

1.3.2 SISTEM PEMBESAR EMPAT LIPATAN(KMM)

ketua pemerintahan, peperangan, hubungan diplomatik dan agama

SULTAN

Bendahara, Penghulu Bendahari, Temenggung dan Laksamana

PEMBESAR BEREMPAT

Syahbandar dan pembesar yang bergelar Seri

PEMBESAR BERLAPAN

Pembesar yang bergelar Raja

PEMBESAR BERENAM BELAS

01

02

03

05

04

Pembesar peringkat rendah

PEMBESAR TIGA PULUH DUA

18

Pentadbiran Pusat

Pentadbiran Peringkat Jajahan

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

19 of 35

1.3.3 KEUNGGULAN SISTEM PENTADBIRAN KMM

19

Sistem Pentadbiran KMM

  • Sultan ketua pemerintahan, peperangan, hubungan diplomatik dan agama
  • Pembesar Berempat memerintah wilayah, sungai atau pulau yang dikenali kawasan pegangan
  • Mempunyai dua peringkat iaitu pentadbiran pusat dan peringkat jajahan

Sistem Pembesar Empat Lipatan

Pentadbiran Pusat

  • Hubungan, persefahaman dan permuafakatan dua hala sultan dengan pembesar mewujudkan proses pentadbiran sempurna
  • Ia juga bertujuan elakkan tindakan sewenang-sewenang pemerintah/ pembesar.
  • Sumber pendapatan: perdagangan, cukai dan ufti wilayah taklukan serta naungan

Pelaksana: Pembesar Berempat

Peringkat jajahan

  • Pembesar: uruskan pentadbiran di daerah dan kampung
  • Pembesar dilantik oleh sultan dan Pembesar Berempat
  • Peranan pembesar:
  • menjaga keamanan kawasan pentadbiran
  • dibenarkan mengutip cukai

Pelaksana: Pembesar Lain

  • Kesempurnaan dan keistimewaan yang dimiliki oleh sesebuah kerajaan
  • Keunggulan KMM terbukti melalui pentadbiran dan undang- undang yang tersusun

MAKSUD KEUNGGULAN

  • Bendahara, Temenggung, Penghulu Bendahari dan Laksamana

PEMBESAR BEREMPAT

  • Syahbandar, Bentara, Orang Kaya, hulubalang dan penghulu.

PEMBESAR LAIN

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

20 of 35

1.3.4 UNDANG-UNDANG KMM BERASASKAN SYARIAH DAN HUKUM ADAT

20

Hukum Kanun Melaka

  • Mempunyai 44 fasal
  • Jenayah: Fasal 5.1, membunuh tanpa pengetahuan raja atau pembesar akan dikenakan hukuman bunuh (hukuman setimpal)
  • Peranan sultan dan pembesar: Fasal 1, menjelaskan tugas sultan dan Pembesar Berempat
  • Kekeluargaan: Fasal 26, pernikahan perlu empat saksi tetapi memadai dua saksi jika tidak cukup
  • Ekonomi: Fasal 30, pengharaman riba dalam urusniaga (Peniaga perlu akil baligh, siuman dan melafazkan niat jual beli)

​

Undang-Undang Laut Melaka

  • Mempunyai 25 fasal
  • Peranan Nakhoda (berkuasa penuh ibarat raja dalam pelayaran): Fasal 13.1, nakhoda perlu diberi keutamaan untuk berniaga selama 4 hari
  • Pelayaran (jelaskan peranan pegawai lain): Fasal 9, Malim harus arif tentang ilmu pelayaran jika lalai akan dihukum bunuh.
  • Jenayah: Fasal 5: berkelakuan jahat dan membunuh di atas kapal akan dihukum mati
  • Percukaian: Fasal 6.3, nakhoda tentukan jumlah cukai iaitu 1/10 dari hasil jika penumpang turun awal sebelum sampai janjinya

​

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

21 of 35

APLIKASI KBAT DAN ELEMEN K (K9.1.7)

CAKNA MINDA

Kepemimpinan yang cekap dan dinamik penting untuk kemakmuran negara.

Bersetujukah anda?

Jelaskan pendirian anda.

21

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

22 of 35

APLIKASI KBAT

CAKNA MINDA

Banding bezakan tugas Perdana Menteri pada hari ini dengan tugas Bendahara Melaka pada masa dahulu.

22

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

23 of 35

APLIKASI KBAT

CAKNA MINDA

Sejauhmanakah

undang-undang mampu mewujudkan kehidupan yang aman dan harmoni?

23

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

24 of 35

1.4

PERANAN PEMERINTAH DAN RAKYAT

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

Pada akhir pembelajaran murid akan dapat:

​

  • Menghuraikan hubung kait peranan rakyat dan

pemerintah dalam pemerintahan sebelum

kedatangan Barat

25 of 35

1.4.1 HUBUNGAN PEMERINTAH DAN RAKYAT

KONSEP WAADAT

Hubung kait pemerintah dan rakyat

25

SALING KAIT RAKYAT DAN PEMBESAR

Rakyat bernaung di bawah sultan dan pembesar saling berkait antara satu sama lain

FUNGSI SALING KAIT

menggerakkan jentera kerajaan dan sistem pemerintahan

HUBUNGAN TIMBAL BALIK

kukuhkan pemerintahan KMM dan membawa kegemilangan

WAADAT

Perjanjian antara Demang Lebar Daun (golongan diperintah) dengan Sang Sapurba (golongan

pemerintah)

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

26 of 35

1.4.2 PERANAN PEMERINTAH DAN RAKYAT

26

GOLONGAN YANG DIPERINTAH

GOLONGAN PEMERINTAH

  • Sultan, Pembesar, Kerabat raja, Ulama
  • Peranan Sultan: Menjaga keselamatan rakyat negeri, wujudkan perpaduan rakyat, bertanggungjawab terhadap kemakmuran dan kestabilan kerajaan serta memperkenalkan undang-undang
  • Peranan Pembesar: memelihara keamanan dan kebajikan rakyat di kawasan pegangan, menjadi perantara sultan dengan rakyat, mengutip hasil melalui sistem serah dan membekalkan tenaga tentera melalui sistem kerah
  • Rakyat - peniaga, petani, tukang dan nelayan
  • Hamba terdiri daripada hamba raja, hamba berhutang dan hamba biasa
  • Peranan rakyat: setia kepada pemerintah, patuh arahan pemerintah, tidak menderhaka kerana takut ditimpa tulah, menjadi tentera, menghadiri majlis umum seperti gotong-royong, pengayuh atau pendayung kapal dan menyumbang tenaga kerja melalui sistem kerah seperti membina istana atau jalan

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

27 of 35

APLIKASI KBAT DAN ELEMEN K (K9.1.8)

CAKNA MINDA

Mematuhi undang-undang

Untuk penting demi kesejahteraan negara.

Bersetujukah anda?

Jelaskan pendirian anda.

27

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

28 of 35

APLIKASI KBAT

CAKNA MINDA

Konsep waadat wujud dalam sistem pemerintahan demokrasi Malaysia sehingga ke hari ini. Buktikan.

28

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

29 of 35

APLIKASI KBAT

CAKNA MINDA

Sebagai warganegara yang patriotik, cadangkan langkah untuk memperkukuhkan

pembinaan negara dan bangsa.

29

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

30 of 35

~Usah difikir Letihnya Usaha, Tetapi Fikirlah Manisnya Kejayaan~

LATIHAN PENGUKUHAN

AKHIR BAB 1

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

#USAHATANGGAKEJAYAAN

#SELAMATMAJUJAYA

31 of 35

SOALAN OBJEKTIF (ANEKA PILIHAN)

31

​

1. Antara berikut, yang manakah ciri-ciri negara bangsa kerajaan Alam Melayu

I. Raja

II. Rakyat

III. Pembesar

IV. Pengaruh asing

​

​

A. I dan II

B. I dan IV

C. II dan III

D. III dan IV

​

​

2. Apakah undang-undang yang diamalkan oleh Majapahit?

​

​

​

​

​

A. Undang-undang

Majapahit

B. Hukum Kanun

Majapahit

C. Inskripsi Telaga

Batu

D. Kutara Manawa

​

​

3. Rakyat Kesultanan Melayu Melaka terdiri daripada

I. Pedagang Asing

II. Orang Melayu

III. Orang Laut

IV. Orang Jawa

​

​

​

A. I dan II

B. I dan IV

C. II dan III

D. III dan IV

​

​

4. Kerajaan manakah yang mewariskan ciri – ciri negara bangsa kepada Kesultanan Melayu Melaka?

​

​

​

​

​

A. Kerajaan Srivijaya

B. Kerajaan Majapahit

C. Kerajaan Johor-Riau

D. Kerajaan Kedah Tua

​

Baca soalan dengan teliti, pilih dan tandakan jawapan yang tepat bagi setiap soalan

NOTA KSSM SEJARAH TINGKATAN 4 UNIT SEJARAH MRSM PENG. CHEPA

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

32 of 35

SOALAN OBJEKTIF (ANEKA PILIHAN)

32

5. Kesultanan Melayu Melaka mempunyai kemudahan sistem kewangan yang sistematik untuk urusan perdagangan

Apakah tanggungjawab syahbandar dalam pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka?

​

​

​

​

A. Mengutip cukai

B. Ketua turus rentera

C. Panglima tentera laut

D. Menguruskan

perbendaharaan

​

​

6. Sultan merupakan kuasa tertinggi yang menerajui sistem pentadbiran kesultanan melayu melaka. Siapakah yang membantu sultan dalam pentabdiran pusat?

​

​

​

​

​

A. Pembesar Berempat

B. Pembesar Berlapan

C. Pembesar Jajahan

D. Pembesar Wilayah

​

7. Amalan berikut berkaitan dengan kesetiaan rakyat terhadap pemerintah dalam Kesultanan Melayu Melaka

Menghadiri majlis umum seperti gotong-royong, pengayuh atau pendayung kapal

​

Apakah nilai yang dapat ditonjolkan oleh rakyat dalam amalan tersebut?

​

A. Pengorbanan

B. Kesetiaan

C. Keberanian

D. Toleransi

​

8. Dalam Undang-Undang Laut Melaka, siapakah yang menentukan kadar cukai yang dikenakan terhadap penumpang?

​

​

​

​

​

​

​

​

​

A. Malim

B. Syahbandar

C. Laksamana

D. Nakhoda

​

Baca soalan dengan teliti, pilih dan tandakan jawapan yang tepat bagi setiap soalan

NOTA KSSM SEJARAH TINGKATAN 4 UNIT SEJARAH MRSM PENG. CHEPA

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

33 of 35

SOALAN STRUKTUR

33

Baca soalan dengan teliti dan jawab soalan mengikut peruntukan markah yang ditetapkan

  1. Senaraikan dua kerajaan Alam Melayu

yang masyhur pada ketika itu. (2m)

…………………………………………….

…………………………………………….

  1. Kemunculan dan kemasyhuran

Kerajaan Alam Melayu membuktikan

asas negara bangsa telah bermula

sebelum kedatangan Barat

b) Jelaskan maksud wilayah pengaruh

dalam Kerajaan Alam Melayu. (2m)

…………………………………………….

…………………………………………….

  1. Senaraikan 2 ciri-ciri negara bangsa

Kerajaan Alam Melayu. (2m)

…………………………………………….

…………………………………………….

d) ) Pada pendapat anda, mengapa undang-undang digubal

dan dilaksanakan oleh Kerajaan Alam Melayu. (4m)

………………………………………………………………….

NOTA KSSM SEJARAH TINGKATAN 4 UNIT SEJARAH MRSM PENG. CHEPA

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

34 of 35

SOALAN STRUKTUR

34

Baca soalan dengan teliti dan jawab soalan mengikut peruntukan markah yang ditetapkan

  1. Siapakah pembesar yang berperanan dalam melaksanakan Hukum Kanun Melaka. (2m)

…………………………………………………..

…………………………………………………..

2. Kesultanan Melayu Melaka mempunyai

dua undang-undang berasaskan syariah

serta hukum adat iaitu Hukum Kanun

Melaka dan Undang-Undang Laut

Melaka

  1. Jelaskan tugas pembesar yang dinyatakan

di (a) dalam melaksanakan peranannya. (2m)

…………………………………………………….

…………………………………………………….

  1. Terangkan tentang undang-undang jenayah yang terdapat dalam Hukum Kanun Melaka. (2m)

………………………………………………………..

………………………………………………………..

d) ) Perlaksanaan Hukum Kanun Melaka menjamin kemakmuran

Kesultanan Melayu Melaka. Buktikan (4m)

………………………………………………………………………

………………………………………………………………………

NOTA KSSM SEJARAH TINGKATAN 4 UNIT SEJARAH MRSM PENG. CHEPA

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM

JPN SABAH

35 of 35

Terima Kasih

Unit Sejarah

Bahagian Pembangunan Kurikulumdengan kerjasama JPN Sabah

dan Unit Sejarah MRSM Pengkalan Chepa

BPK Peneraju Pendidikan Negara

Bahan sokongan ini hanya boleh digunakan untuk tujuan PdP Sejarah sahaja. TIDAK DIBENARKAN untuk menggunakan mana-mana bahagian bahan ini untuk tujuan komersial dan penerbitan semula

Unit Sejarah

+603-8884 2000

unitsejarahbpk@gmail.com

http://bpk.moe.gov.my/