Οι Επιπτώσεις της Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης στην Υγεία
Παρουσίαση από:
Μαθητές/Μαθήτριες Α' Γυμνασίου
Μαθητικό Συνέδριο Καστοριά 2026
Δήμος Πετρούπολης
Ημερίδα με τίτλο «Μελέτη χαρακτηρισμού χωρικής διακύμανσης ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην Πετρούπολη».
Οι Αόρατοι Εχθροί: Τα Αιωρούμενα Σωματίδια (PM)
Κεντρική Ιδέα:
Ο αέρας που αναπνέουμε περιέχει μικροσκοπικά σωματίδια (PM).
Βασικό Στοιχείο:
Όσο πιο μικρά είναι τα σωματίδια (όπως τα PM2.5), τόσο πιο βαθιά
εισχωρούν στους πνεύμονές μας.
Επεξήγηση:
Τα σωματίδια αυτά είναι τόσο μικρά που δεν τα βλέπουμε, αλλά μπορούν να φτάσουν μέχρι το αίμα μας και να προκαλέσουν προβλήματα.
World Health Organization (WHO). “Ambient (outdoor) air pollution.”
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ambient-(outdoor)-air-quality-and-health
Τι είναι τα Μικροσωματίδια (PM) και ποιες είναι οι κύριες πηγές τους;
Ορισμός και Χαρακτηριστικά
Τα Μικροσωματίδια (Particulate Matter - PM) είναι ένα μείγμα στερεών και υγρών σωματιδίων που αιωρούνται στον αέρα. Διαφέρουν σε μέγεθος, σύνθεση και προέλευση. Τα πιο επικίνδυνα για την υγεία είναι τα PM10 (με διάμετρο μικρότερη από 10 μικρόμετρα) και τα PM2.5 (με διάμετρο μικρότερη από 2.5 μικρόμετρα), καθώς μπορούν να εισχωρήσουν βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα.
Κύριες Πηγές:
Φυσικές Πηγές:
• Σκόνη από την έρημο (π.χ. Σαχάρα)
• Γύρη, θαλασσινό αλάτι, δασικές πυρκαγιές
Ανθρωπογενείς Πηγές:
• Μεταφορές: Καυσαέρια από οχήματα (ειδικά πετρελαιοκίνητα)
• Βιομηχανία: Εκπομπές από εργοστάσια και μονάδες παραγωγής ενέργειας
• Οικιακή Θέρμανση: Καύση ξύλου, πέλλετ ή άλλων στερεών καυσίμων
• Γεωργία: Σκόνη από καλλιέργειες και εκπομπές αμμωνίας
US EPA (Environmental Protection Agency)
Πηγή:https://www.epa.gov/pm-pollution/particulate-matter-pm-basics
Η Πυραμίδα των Επιπτώσεων
Από το Βήχα... στον Κίνδυνο για τη Ζωή
Βάση (Πιο Συχνά):
Μείωση της λειτουργίας των πνευμόνων, φλεγμονές, προβλήματα στην καρδιά.
Μέση (Λιγότερο Συχνά):
Αναπνευστικά προβλήματα (όπως κρίσεις άσθματος), επισκέψεις στον γιατρό, απουσίες από το σχολείο.
Κορυφή (Πιο Σοβαρά):
Επισκέψεις στα επείγοντα, καρδιακές
προσβολές, και δυστυχώς, θάνατοι.
ΠΟΙΟΙ Κινδυνεύουν Περισσότερο;
Τα Πιο Ευάλωτα Άτομα
Παιδιά και Ηλικιωμένοι:
Είναι οι πιο ευάλωτοι. Τα παιδιά αναπνέουν πιο γρήγορα και το σώμα τους αναπτύσσεται.
Άτομα με Χρόνια Νοσήματα:
Όσοι έχουν ήδη προβλήματα υγείας (π.χ. άσθμα, καρδιά) κινδυνεύουν περισσότερο.
Οι Επιπτώσεις στα Παιδιά:
Προβλήματα στη γέννηση (μικρότερο βάρος)
Αυξημένες αναπνευστικές λοιμώξεις
Εμφάνιση ή επιδείνωση του άσθματος
Το Μέγεθος του Προβλήματος
Μια Παγκόσμια Απειλή
8.1 εκατ.
Θάνατοι παγκοσμίως το 2021 λόγω ρύπανσης
1 στους 9
Θάνατοι παγκοσμίως συνδέονται με τη ρύπανση
Το διάγραμμα (Global Burden of Disease) δείχνει ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση κατατάσσεται “πολύ ψηλά” στους παράγοντες κινδύνου για θάνατο, συγκρινόμενη με το κάπνισμα ή την υψηλή αρτηριακή πίεση. Αυτό σημαίνει ότι είναι ένα “τεράστιο, παγκόσμιο πρόβλημα” που επηρεάζει δισεκατομμύρια ανθρώπους.
Η Κατάσταση στην Ελλάδα
Στατιστικά Υγείας από Πρόσφατες Μελέτες
Η Ελλάδα αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα ρύπανσης, ειδικά στα αστικά κέντρα.
Η European Environment Agency (EEA) αναφέρει ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση προκαλεί
περίπου 11.620 πρόωρους θανάτους ετησίως στην Ελλάδα (2020), λόγω κυρίως των
λεπτών αιωρούμενων σωματιδίων PM₂.₅, του NO₂ και του Ο₃.
Οικονομικός Ταχυδρόμος - ot.gr
Αυτό δείχνει ξεκάθαρα ότι η ρύπανση δεν είναι απλώς περιβαλλοντικό πρόβλημα —
αποτελεί σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας, με σοβαρές συνέπειες για τη ζωή και την
υγεία των πολιτών.
Το πρόβλημα είναι εντονότερο σε μεγάλες πόλεις, όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη.
Οι μελέτες δείχνουν σύνδεση της ρύπανσης με αυξημένα αναπνευστικά προβλήματα και αυξημένες εισαγωγές στα νοσοκομεία.
Προστατεύουμε το Μέλλον μας
Πρέπει να είμαστε σε συνεχή εγρήγορση, καθώς η ατμοσφαιρική ρύπανση επηρεάζει σοβαρά τα παιδιά, που αποτελούν το μέλλον μας. Η προστασία της παιδικής υγείας είναι κρίσιμη, αφού οι επιπτώσεις της ρύπανσης μπορούν να επηρεάσουν μακροχρόνια την ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής τους.
Πηγή: Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO)
Τι Μπορούμε να Κάνουμε;
Η Δύναμη του Πράσινου
🍃
Προστατευτική Επίδραση:
Οι περιοχές με πράσινο (πάρκα, δέντρα) προστατεύουν την υγεία μας και
μετριάζουν τις επιπτώσεις της ρύπανσης.
🏢
Απαιτούμε Καθαρότερο Αέρα:
Να ζητάμε από τον Δήμο και την Πολιτεία να λάβουν μέτρα για την ποιότητα του
αέρα στην πόλη μας.
🚴
Προτιμούμε Εναλλακτικές Μετακινήσεις:
Να χρησιμοποιούμε λιγότερο το αυτοκίνητο και περισσότερο τα πόδια, το ποδήλατο
ή τα μέσα μαζικής μεταφοράς.
🌲
Φυτεύουμε Δέντρα:
Κάθε δέντρο είναι ένας φυσικός καθαριστής του αέρα. Όσο περισσότερα, τόσο
καλύτερα!
Εφαρμογές Δείκτης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης
Η προσφορά μας στους πολίτες της Πετρούπολης είναι η δημιουργία εφαρμογών (applications), από την ομάδα μας Code Team, που αξιοποιούν πραγματικά δεδομένα από αξιόπιστες διαδικτυακές πλατφόρμες, όπως το IQAir και το air-pollution.gr, παρουσιάζοντας με κατανοητό τρόπο την ποιότητα του αέρα στην πόλη μας. Με αυτόν τον τρόπο, οι πολίτες μπορούν να ενημερώνονται έγκαιρα, να προσαρμόζουν τις δραστηριότητές τους και να προστατεύουν την υγεία τους. Ακολουθεί η παρουσίασή τους από την Ομάδα Προγραμματισμού.
Πηγή
Παρουσίαση στην Ημερίδα, που διοργάνωσε ο Δήμος Πετρούπολης, με τίτλο “Επιστημονική προσέγγιση για την επίδραση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία των κατοίκων της πόλης”.
Κα Σαμόλη, Καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής του Τμήματος Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής της Ιατρική Σχολής του ΕΚΠΑ.