ENGELSİZ YAŞAM İÇİN FARKINDALIK
Mürsel EREN
teknoloji
tasarimci
Bu çalışmada engelli bireylerin hayatı ve yaşadıkları sorunlar hakkında farkındalığı arttırma amaçlanmaktadır.
Türk Dil Kurumu'nun internet sayfasında "Güncel Türkçe Sözlük"
seçildiğinde ve "engelli" kelimesi aratıldığında:
tekoloji
tasarimci
"Doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal veya sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmiş, toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri çeken kimse..."
şeklinde tanım bir tanım karşınıza çıkacaktır.
teknoloji
tasarimci
Bazı yazılı kaynaklarda ve günlük konuşmalarda "engelli" ifadesi yerine sakat, özürlü, eksik gibi ifadelerin kullanıldığı görülebilmektedir. Bu alışkanlıklar engelli bireyleri rencide edici bir duruma neden olabilmektedir. Bu nedenle sadece "engelli" ifadesinin kullanılması daha doğru olacaktır.
teknoloji
tasarimci
Engel türleri TÜİK’e (2004) göre altı gruba ayrılmaktadır:
Dünyada ve Türkiye’de Engelliler
OECD-AB ve Türkiye verilerine göre, dünya nüfusunun yaklaşık %15’i engelli bireylerden oluşuyor. Yani dünyada 1 milyar engelli var. Bu nedenle, dünyadaki “en büyük azınlık” olarak nitelendiriliyorlar.
teknoloji
tasarimci
Türkiye’de ise Ulusal Engelli Veri Tabanı'na göre engelli birey sayısı 1.559.222. Ancak resmi olmayan rakamlara göre %13 düzeyinde, 9 milyon olduğu söyleniyor. Bunların;
teknoloji
tasarimci
teknoloji
tasarimci
Yaşla birlikte engellilik oranı artıyor:
teknoloji
tasarimci
Dört engelliden ancak 1’i yardım alabiliyor:
teknoloji
tasarimci
Peki dünyada bu kadar engelli insan varsa, neden günlük hayatta çok fazla engelli bireyle karşılaşmıyoruz?
teknoloji
tasarimci
Baştan söyleyeyim, az da olsa gördüğümüz engelli birey sayısı yine de eskiye oranla çok daha fazla... Ve daha fazla engelli birey, sosyal hayata katılmaktadır. Bunun nedenlerinden ilki, yapılan farkındalık çalışmaları ile insanların bilinçlendirilmesidir.
teknoloji
tasarimci
İkinci neden ise gelişen teknoloji ve yenilikçi tasarım anlayışıdır. Bu maddeyi başka bir çalışmada detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.
teknoloji
tasarimci
Diğer bir nedeni ise yasal düzenlemeler sayesinde, engelli bireyler için mekân, ürün veya hizmet tasarımında gerekli düzenlemelerin arttırılmasıdır.
teknoloji
tasarimci
Ülkemizde 5378 Sayılı "Engelliler Hakkında Kanun" bulunmaktadır.
Bu Kanunun amacı; engellilerin temel hak ve özgürlüklerden faydalanmasını teşvik ve temin ederek ve doğuştan sahip oldukları onura saygıyı güçlendirerek toplumsal hayata diğer bireylerle eşit koşullarda tam ve etkin katılımlarının sağlanması ve engelliliği önleyici tedbirlerin alınması için gerekli düzenlemelerin yapılmasını sağlamaktır.
teknoloji
tasarimci
Bu olumlu gelişmeler her ne kadar artsa da, henüz daha çok yolun başındayız. Bu yüzden hala birçok engelli birey evlerinde... Neden mi hala evlerinde?
teknoloji
tasarimci
İlk neden toplumun engelli insanlara bakış açısı... Yani insanların acıyan, küçümseyen ve güvensizliklerini ifade eden bakışlardan ve davranışlardan son derece rahatsız oldukları için engelli insanlar evlerindeler veya engelli bireylerin aileleri, onları korumak için dışarı çıkartmıyorlar.
teknoloji
tasarimci
Daha eski zamanlarda, çok ender gördükleri engelli insanları gören diğer insanlar, onlara uzun uzun bakarlar, hatta çocuklar sesli yorumlar yaparlardı. Mesela, "Anne şuna bak? Neden öyle gidiyor?" gibi...
teknoloji
tasarimci
Bunlar yine de en nazik olanı...
Görme engelli bir bireye "kör",
yürüme engeli olan bir bireye "topal", zihinsel engeli olan bir bireye "deli"
diyerek alay edilebilmekteydi...
teknoloji
tasarimci
Bir engelli sokağa çıkmışsa, karşılaşması muhtemel bir başka tavır ise, kendisine karşı diğer insanlardan gelebilecek bir tür üstü örtülü kızgınlık duygusu olurdu.
teknoloji
tasarimci
Eğer hakkını ararsa, örneğin masa, sandalye ve park edilmiş otomobillerle daracık hale getirilen bir kaldırımdan geçmek isterse, arkadan şu lafları işitebilirdi; "kardeşim, otursana evinde, ne işin var sokaklarda?"
teknoloji
tasarimci
Eskiye oranla çok daha azalmış dahi olsa, bu yanlış hareketler eğitsel, kültürel veya empati eksikliği taşıyan bazı yetişkin insanlarda bile,
hala görülebilmektedir.
teknoloji
tasarimci
İkinci büyük sıkıntı ise, şehrin ve binaların engelli bireyler düşünülmeden planlanarak yapılması...
teknoloji
tasarimci
En basitinden eğitim kurumlarımızın bir çoğunda dahi, engelli rampası bulunmamaktaydı.
teknoloji
tasarimci
Mesela fiziksel engelliyseniz, sokaklarda yüksek kaldırımlardan inmek ya da çıkmak için sürekli birilerinin yardımını istemek zorunda kalırdınız...
teknoloji
tasarimci
Engellilerin yaşadığı bazı sıkıntılar
teknoloji
tasarimci
teknoloji
tasarimci
teknoloji
tasarimci
teknoloji
tasarimci
teknoloji
tasarimci
teknoloji
tasarimci
teknoloji
tasarimci
teknoloji
tasarimci
teknoloji
tasarimci
Engellilerin sosyal yaşama katılmalarını zorlaştıran bazı örnekler verilmiştir. Örneğin hissedilebilir yüzey uygulaması yapılmış bir kaldırım üzerine hatalı park etmiş araçlar görülmektedir. Bu hatalı davranışlar nedeniyle sadece engellilerin değil tüm yayaların can güvenliği tehlikeye girmektedir.
teknoloji
tasarimci
Çevremizde sıklıkla görebileceğimiz hatalı park, engelli asansörünün gereksiz kullanımı, engelli park yeri ihlalleri gibi empatiden uzak davranışların önlenmesi yönünde bilinçlendirme ve farkındalık çalışmaları yapılmalıdır.
teknoloji
tasarimci
teknoloji
tasarimci
Engelliler için yapılan düzenlemelerin ihlali ve haksız kullanımları mekânın yetkili amirine, yetkililere veya emniyet birimlerine bildirilme
ve ihlalin en kısa zamanda sonlandırılması konusunda duyarlı olunmalıdır. Bu tip ihlallerin yasal yaptırımları olduğunu unutulmamalıdır.
teknoloji
tasarimci
Çağdaş bir toplum olmanın en önemli göstergelerinden biri de, engelli bireylerin kentsel, sosyal ve ekonomik yaşamın içinde aktif bir şekilde yer almasıdır.
teknoloji
tasarimci
teknoloji
tasarimci
www.teknolojitasarimci.com
Mürsel Eren
Kaynaklar: