პოლიმერები და ჯანმრთელობა

პროექტზე მუშაობდნენ:ნინი ლებანიძე, ლიზი ცაცუა, ლუკა ვარსიმაშვილი, ნინო ლემონჯავა

.

1.რა არის პოლიმერი? 

​

                       2.როგორი პოლიმერები არსებობს?​

3.რა არის პლასტმასი? 

4.რა ნივთიერებებს შეიცავს პლასტმასი? 

5.როგორი პლასტმასი გამოიყენება საკვების შესაფუთად? რატომ? 

​

6.არის თუ არა უსაფრთხო პლასტმასი საკვების შესაფუთად? 

გეგმა:

რა არის პოლიმერი ? 

​

პოლიმერი მაღალმოლეკულური ნაერთია,რომელსაც დიდი მოლეკულური მასა აქვს.პოლიმერების მიკრომოლეკულები შედგება მონომერულიერთეულების დიდი რაოდენობისაგან.პოლიმერიზაციის ქიმია არის მეცნიერება,რომელიც შეისწავლის პოლიმერების ქიმიურ თვისებებს,კერძოდ;

​

• სითბოს ტევადობა
• კრისტალურობა
• გამტარიანობა
• თერმული გაფართოება

​

​

​

​

​

​

არსებობს პოლიმერების 3 ძირითადი კლასი - თერმოპლასტიკები, თერმოელექტროები და ელასტომერები.

• თერმოპლასტიკური პოლიმერები შეიძლება იყოს ამორფული ან კრისტალური. ისინი ზოგჯერ არიან დრეკადები, მაგრამ ხშირად აქვთ დაბალი სიმტკიცე;
• თერმომყარი პოლიმერები ყოველთვის ამორფულია და ზოგადად ძლიერი და ხისტია, მაგრამ ხშირად მტვრევადი;
• ლასტომერები ყოველთვის ამორფულია და გამოიყენება მათი Tg-ზე მაღლა მომსახურეობაში. მათ აქვთ ელასტიური დეფორმაციის უნიკალური უნარი უკიდურესად დიდი რაოდენობით, მათი ფორმის მუდმივი დაზიანების გარეშე;
• ამორფული - უფორმო, გაურკვეველი.

​

​

2.როგორი პოლიმერები არსებობს? 

• კლასიფიკაცია წარმოშობის მიხედვით პოლიმერები იყოფა ბუნებრივ ან ბიოპოლიმერებად (მაგ. ცილები, ნუკლეინის მჟავები, ბუნებრივი რეზინი) და სინთეზურ (მაგ. პოლიეთილენი, პოლიამიდები) მიღებულ პოლიმერიზაციისა და პოლიკონდენსაციის მეთოდებით. Ბუნებრივი პოლიმერებია,  მაგალითად,  ბუნებრივი რეზინი, სახამებელი, ცელულოზა, ცილები,  ნუკლეინის მჟავები. ზოგიერთი მათგანის გარეშე ჩვენს  პლანეტაზე სიცოცხლე შეუძლებელია.
• სინთეზური პოლიმერები არის მრავალი პლასტმასი,  ბოჭკო, რეზინი.ისინი მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ  მრეწველობის, სოფლის მეურნეობის, ტრანსპორტისა და  კავშირგაბმულობის ყველა დარგის განვითარებაში.  როგორც თვით სიცოცხლე შეუძლებელია ბუნებრივი   პოლიმერების გარეშე, ასევე თანამედროვე ცივილიზაცია წარმოუდგენელია სინთეზური პოლიმერების გარეშე.  ზოგადად, პოლიმერები იშვიათად გამოიყენება მათი  სუფთა სახით. 

​

.

პლასტმასი ესარის სინთეზური ან ნახევრად სინთეზური მასალების ფართო სპექტრი, რომელთა ძირითად მასალას შეადგენენ პოლიმერები.მათი პლასტიურობა შესაძლებელს ხდის პლასტმასის ჩამოსხმას, გამოწურვას ან დაჭერას სხვადასხვა ფორმის მყარ ობიექტებად და დღეს დღეისობით მას ფართდ იყენებენ მისი უნიკალური თვისებების გამო, კერძოდ:მსუბუქი წონა, გამძლეობა, მოქნილობა და ხელმისაწვდომობა ( იგულისხმება მისი დაბალი ფასი).

• პლასტმასები, როგორც წესი, მზადდება ადამიანის სამრეწველო სისტემების მეშვეობით. თანამედროვე პლასტმასის უმეტესობა მიიღება წიაღისეული საწვავზე დაფუძნებული ქიმიკატებისაგან, როგორიცაა ბუნებრივი აირი ან ნავთობი; თუმცა, ბოლოდროინდელი სამრეწველო მეთოდები იყენებს განახლებადი მასალებისგან დამზადებულ ვარიანტებს, როგორიცაა სიმინდი ან ბამბის წარმოებულები.

​

რა არის პლასტმასი? 

რა ნივთიერებებს შეიცავს პლასტმასი ? 

• პლასტმასის უმეტესობა შეიცავს ორგანულ პოლიმერებს.ამ პოლიმერების დიდი უმრავლესობა წარმოიქმნება ნახშირბადის ატომების ჯაჭვებისგან, ჟანგბადის, აზოტის ან გოგირდის ატომების შეერთებით ან მის გარეშე.ეს ჯაჭვები მოიცავს ბევრ განმეორებით ერთეულს, რომლებიც წარმოიქმნება მონომერებისგან.
• ხერხემალი არის ჯაჭვის ნაწილი, რომელიც დგას მთავარ გზაზე, რომელიც აკავშირებს განმეორებით ერთეულების დიდ რაოდენობას.
• პლასტმასის თვისებების მოსარგებად, ამ ხერხემალზე ჩამოკიდებულია სხვადასხვა მოლეკულური ჯგუფი, რომელსაც ეწოდება გვერდითი ჯაჭვები; 
• ისინი, როგორც წესი, ჩამოკიდებული არიან მონომერებისგან, სანამ თავად მონომერები ერთმანეთთან მიბმული იქნებიან პოლიმერული ჯაჭვის შესაქმნელად. ამ გვერდითი ჯაჭვების სტრუქტურა გავლენას ახდენს პოლიმერის თვისებებზე.

როგორი პლასტმასი გამოიყენება საკვების შესაფუთად? რატომ?

ყველაზე ხშირად წარმოებული პლასტმასის სამომხმარებლო პროდუქტები მოიცავს LDPE-სგან დამზადებულ შეფუთვას (მაგ. ჩანთები, კონტეინერები, საკვების შესაფუთი ფილმი), კონტეინერები დამზადებულია HDPE-სგან (მაგ. რძის ბოთლები, შამპუნის ბოთლები, ნაყინის ტუბები) და PET (მაგ. ბოთლები წყლისა და სხვა სასმელებისთვის).

ეს პროდუქტები ერთად შეადგენს პლასტმასის მოხმარების დაახლოებით 36%-ს მსოფლიოში. მათი უმეტესობა (მაგ. ერთჯერადი ჭიქები, თეფშები, დანაჩანგალი, კონტეინერები, ჩანთები) გამოიყენება მხოლოდ მცირე ხნით,  უმეტესობა დღეზე ნაკლებ დროში.

​

​

​

არის თუ არა უსაფრთხო პლასტმასი საკვების  შესაფუთად? 

​

• 2010 წლის აპრილში Environmental Health Perspectives-ში გამოქვეყნებული კომენტარი, ვარაუდობდა, რომ PET-მა შეიძლება გამოიწვიოს ენდოკრინული დარღვევები საერთო გამოყენების პირობებში და რეკომენდებულია კვლევა ამ თემაზე.
• შემოთავაზებული მექანიზმები მოიცავს ფტალატების გამორეცხვას, ასევე ანტიმონის გამორეცხვას.
• სტატია, რომელიც გამოქვეყნდა Journal of Environmental Monitoring-ში 2012 წლის აპრილში, ასკვნის, რომ ანტიმონის კონცენტრაცია დეიონიზებულ წყალში, რომელიც ინახება PET ბოთლებში, რჩება ევროკავშირის მისაღები ლიმიტის ფარგლებში, მაშინაც კი, თუ ინახება ხანმოკლე ტემპერატურაზე 60 °C-მდე (140 °F), ხოლო ბოთლის შემცველობა (წყალი ან გამაგრილებელი სასმელები) შეიძლება ზოგჯერ გადააჭარბოს ევროკავშირის ლიმიტს ოთახის ტემპერატურაზე ერთ წელზე ნაკლები შენახვის შემდეგ.

.

• .

გამოყენებული მასალა

• https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%9E%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98 

​

• https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%9E%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90 

​

• https://chemed.chem.purdue.edu/genchem/topicreview/bp/1polymer/property.html 

​

• https://www.unsw.edu.au/science/our-schools/materials/engage-with-us/high-school-students-and-teachers/online-tutorials/polymers/structure-and-form/polymer-types#:~:text=There%20are%203%20principal%20classes,thermoplastics%2C%20thermosets%2C%20and%20elastomers. 
• https://en.wikipedia.org/wiki/Plastic#Structure

​

​

მადლობა ყურადღებისთვის !