1 of 52

Hoe hou ik mijn brein gezond?��Colin Rosenau, MSc�Alzheimer Centrum Limburg�Maastricht University / MUMC+�

Alzheimer Café Parkstad

14-01-2025

Hoi allemaal! Ik ben Colin en misschien hebben mensen onder jullie mij hier wel eens zien zitten or rondlopen. Dit kan zijn omdat ik zelf als vrijwilliger bij Alzheimer Nederland, afdeling Parkstad werk. Hiernaast ben ik ook als onderzoeker/promovendus tewerkgesteld bij het Alzheimer Centrum Limburg uit Maastricht, waar ik onderzoek doe naar de ziekte dementie en specifiek gespecialiseerd ben in de relatie tussen onze leefstijl en de hersengezondheid.

Wij zijn weer begin januari, de tijd waarin traditioneel vele mensen goede voornemens maken. Ik wil jullie vandaag nog een goed voornemen meegeven, namelijk het werken aan de hersengezondheid. Het is namelijk zo dat heel veel keuzes die we maken in het dagelijks leven op de lange termijn de hersengezondheid kunnen beiïnvloeden en zelfs de kans op dementie zouden kunnen verkleinen. Vandaar de naam van de presentatie: hoe hou ik mijn brein gezond?

Voordat ik start wil ik nog wat huisregels overlopen om de avond voor jullie zo aangenaam mogelijk te maken. Indien jullie mij niet goed kunnnen horen of goed kunnen verstaan, laat dat dan even weten, dan kan ik mijn volume of articulatie wat aanpassen. Ik ga later in de avond middels een quiz verschillende vragen aan jullie stellen, maar mochten jullie vragen voor mij hebben, doe dat gerust door tussendoor de hand even omhoog, dan komt Math naar je toe en kan je jouw vraag stellen. En laat het ten slotte ook weten wanneer ik ergens te snel ga, dan kan ik mezelf nog een keer herhalen en mijn tempo aanpassen.

2 of 52

Het Alzheimer Centrum Limburg

Zoals ik zonet al zei, werk ik als onderzoeker bij het Alzheimer Centrum Limburg. Dit onderzoekscentrum is een samenwerkings verband tussen het MUMC+ en de UM. Het idee van deze samenwerking is om de partijk en kennis dichter naar elkaar toe te brengen, om zo de zorg voor mensen met dementie en hun naasten te verbeteren. Het Alzheimer centrum Limburg beheert de geheugenpoli in het MUMC+, de poli waar mensen met klachten van het denkvermogen naar doorverwezen kunnen worden voor uitgebreider testen voor dementie. Hiernaast doen we ook een hele hoop wetenschappelijk onderzoek, wat verdeeld is in drie verschillende onderzoekslijnen. De eerste onderzoekslijn is risico en preventie, waarin er onderzoek wordt gedaan naar de relatie tussen leefstijl en hersengezondheid. In de tweede onderzoekslijk, diagnostiek en ziektemechanismen onderzoeken onze collegas hoe je dementie in een vroeger stadium kunt opsporen en diagnostiseren. En in de laatste onderzoekslijn, psychosociale innovaties proberen we vooral te kijken hoe we de kwaliteit van leven voor mensen met dementie en hun mantelzorgers kunnen verbeteren. Ik ben zelf werkzaam in de eerste onderzoekslijn, en daarom dat in deze avond hersengezondheid vanuit een positieve hoek gaan benaderen!

3 of 52

�Onderzoekslijn: Risico en Preventie

Prof. Dr. Sebastian Köhler

Head of Research Line

Dr. Niels Janssen

Assistant Professor

Prof. Dr. Marjolein de Vugt

Director of ACL

Dr. Kay Deckers

Assistant Professor

Dr. Irene Heger

Postdoctoral Researcher

Dr. Stevie Hendriks

Postdoctoral Researcher

Lion Soons

PhD Candidate

Colin Rosenau

PhD Candidate

Nathan DeJong

PhD Candidate

Lotte Truin

PhD Candidate

Dr. Lukas Duffner

Visiting Researcher

Jens Soeterboek

PhD Candidate

Dr. Lieke Bakker

Postdoctoral Researcher

Dominique Paauw

PhD Candidate

Tessa van Baal

PhD Candidate

Charles David

PhD Candidate

Sophie Wimmers

PhD Candidate

Rick Vliegen

Lifestyle Coach

Mariska van Pouderoijen

PhD Candidate

Dr. Veerle van Gils

Postdoctoral Researcher

Huda Zeroual

Research Assistant

Zoë Ekkerink

Research Assistant

4 of 52

Hersengezondheid en dementie

5 of 52

Dementie is GEEN onderdeel van normale veroudering

Leeftijd

Cognitieve functies

Dementie

Normale veroudering

Dat de denkfuncties doorheen de tijd achteruit gaan, dat is hartstikke normaal. Wanneer men ouder wordt, is het vrijwel onvermeidelijk dat het geheugen, het planvermogen, de reactiesnelheid en andere denkfuncties verminderen, dit zien we in de groene lijn van de grafiek, waarbij de denkfunctie gradueel afnemen doorheen de tijd. Bij dementie het ook zo dat deze cognitieve functies progressief afnemen, maar meer dan wat men redelijkerwijs voor de leeftijd mogen verwachten, dit wordt voorgesteld door de rode lijn, die dus duidelijk sneller afhelt dan de groene lijn. Hiernaast moet er bij dementie ook spraken zijn van verstoring van de dagelijkse activiteiten. Wanneer je bijvoorbeeld wat vergeetachtig bent en een keer of zelfs vaker niet weet waar je thuis je portemonnee hebt gelaten, dan is dit natuurlijk vervelend, maar hoeft men nog niet per se van dementie te spreken. Echter wanneer de portemonnee continue verloren geraakt en men hierdoor bijvoorbeeld niet meer de mogelijk heeft om op een normale manier betalingen uit te voeren bij de bakker of de supermarkt, dan is dit een sterk teken dat er meer aan de hand is dan slechts vergeetachtigheid. Ten slotte is het ook zo dat de vermindering van het denkvermogen niet te verklaren mag zijn door andere mentale aandoening zoals een depressie, of schizophrenie. Zoals u ziet zijn er dus best wel wat voorwaarden waar men aan moet doen alvorens men van dementia kan spreken. Dementie is dus geen onderdeel van normale veroudering.

6 of 52

“Wat zoek ik in deze kamer?”

“Hoe heet dat ding nu weer?”

Vergeetachtigheid

Alzheimer

Dementie

Vergeetachtigheid, Alzheimer, en dementie �zijn NIET hetzelfde

Met dat gezegd zijnde, denk ik dat jullie ook wel zullen weten en begrijpen dat vergeetachtigheid, Alzheimer en dementie met elkaar verbonden zijn, maar niet hetzelfde betekenen. Ik denk dat iedereen onder ons al wel eens de situatie heeft meegemaakt dat je naar een kamer loopt om iets te halen en dat je compleet vergeten bent waarvoor je in die kamer bent als je er eenmaal instaat. Ik merk dit zelf ook regelmatig wanneer ik bijvoorbeeld thuis naar beneden loop om de wasmachine uit te ruimen en mijn vriendin vraagt om een kop thee mee te nemen. Dan zet ik wel de waterkoker aan om thee te zetten, maar vergeet ik tegelijkertijd dat ik eigenlijk met het doel om de wasmachine uit te ruimen naar beneden kwam en eigenlijk niet voor de thee. Het lijkt bij dan wel alsof mijn brein de ene taak heeft opgeslagen, maar de andere niet. Vergeetachtigheid kan dus voorkomen bij ouderen met dementie, maar ook bij (hopelijk) gezonde jonge mannen en vrouwen door bv. stress, onvoldoende slaap, overmatig gebruik van al dan niet legale maar toxische stoffen zoals alcohol… En hoewel ik het hier over vergeetachtigheid heb, kan dementie ook gepaard gaan met een hele hoop andere veranderingen zoals sociaal ongeremd gedrag, moeite met de spraak, of niet meer weten hoe men dagdagelijkse handelingen moet uitvoeren zoals de boodschappen halen. De ziekte van Alzheimer is dan weer de meest voorkomende vorm/oorzaak van dementie, waarbij er verschillende soorten eiwitten gaan samenklonteren en zich gaan nestelen in en rondom de hersencellen, hier kom ik zo nog op terug. Vergeetachtigheid, Alzheimer, en dementie zijn dus drie verschillende dingen.

7 of 52

“Dementie is een verzamelnaam voor meer dan 50 ziekten, waarbij de hersenen informatie niet meer goed kunnen verwerken”

Alzheimer dementie

Vasculaire dementie

Frontotemporale dementie

Lewy body dementie

Gemixte dementie

Dementie is een containerbegrip

Wanneer we het woord dementie opzoeken op bijvoorbeeld de website van Alzheimer Nederland, dan komen we bij volgende beschrijving uit: “een verzamelnaam voor ruim vijftig verschillende ziektes die de hersenen aantasten” Hier kunnen we dus duidelijk uit afleiden dat dementie een containerbegrip is, waarbij Alzheimer dementia de meest bekende en de meest voorkomende vorm. Maar naast Alzheimer zijn er nog verschillende andere vormen van dementie [VRAAG AAN PUBLIEK VOOR ALTERNATIEVE VORMEN] zoals vasculaire dementie, frontotemporale dementia of lewy body dementie. Al deze vormen hebben hun eigen biologische mechanismen die aan de grondslag liggen. Vaak hebben we te maken met gemixte dementie, waarbij deze verschillende mechanismen zich gelijktijdig voordoen.

Bronnen:

https://www.alzheimer-nederland.nl/dementie/soorten-vormen

8 of 52

86.000.000.000 neuronen

600km bloedvaten

Waar kan het mis gaan in de hersenen?

[VRAAG AAN PUBLIEK HOE ZWAAR HET BREIN IS] Een brein weegt om en bij de 1.5kg. Hoewel dit een tamelijk bescheiden getal klinkt, bevat het toch 86 miljard zenuwcellen, die allemaal met elkaar verbonden zijn zoals je kan zien in de linker figuur. Hiernaast bevatten de hersenen een netwerk van maar liest 600km aan kleine en grote bloedvaten, zoals je kan zien in de rechter figuur. Dat is ongeveer de afstand van hier tot in Parijs en nog eens helemaal terug. Hoewel het brein slechts een fractie van het totale lichaamsgewicht is, zorgt deze gigantische hoeveelheid hersencellen ervoor dat de hersenen ongeveer 20% van alle zuurstof en brandstof in ons lichaam verbruikt, wat natuurlijk alleen maar mogelijk gemaakt kan worden door het grote netwerk van bloedvaten.

Bronnen:

https://www.verywellmind.com/how-many-neurons-are-in-the-brain-2794889

https://neurosciencenews.com/brain-blood-vessels-16544/

9 of 52

Hoeveel mensen zullen er wereldwijd de diagnose dementie krijgen tijdens deze avond (2.5 uur)?

A

B

C

12-13

300

3,000

C

Iedere 3 seconden krijgt er iemand de diagnose dementie. Dit komt neer op 1.2k diagnoses per uur, 30k per dag, 200k per week en 10m per jaar!

30

10 of 52

Hoeveel mensen hebben er wereldwijd �de diagnose dementie (2019)?

A

B

C

5.5 miljoen

55 miljoen

155 miljoen

In 2019 waren er wereldwijd ongeveer ± 55 miljoen individuen met de diagnose dementie. Er wordt verwacht dat dit getal iedere 20 jaar verdubbelt, resulterende in ± 153 miljoen gevallen in 2050

B

300k

11 of 52

A

B

C

€12 miljard

€120 miljard

€1,200 miljard

In 2019 waren de globale kosten voor dementie-gerelateerde zorg ongeveer €1,200 miljard. Ze verwachten dat dit stijgt naar €2,600 miljard in tegen 2030

C

€10.6 miljard

€1,200,000,000,000

Hoeveel kost de wereldwijde dementie-gerelateerde �zorg per jaar (2019)?

12 of 52

Kan er iets gedaan worden om de kans op dementie te verkleinen?

Wat denkt de zaal?

13 of 52

Kan er iets gedaan worden om de kans op dementie te verkleinen?

Wat denkt Limburg (N = 590)?

56% NEE

44% JA

34% JA

66% NEE

14 of 52

15 of 52

NIET voorkomen WEL kans verkleinen

Nu ik bijna zo ver ben met u te vertellen wat u kunt doen om uw hersengeondheid te verbeteren, wil ik eerst wat wetenschappelijke nuance aanbrengen om correcte verwachtingen te scheppen. Het woord preventie, is een moeilijke wetenschappelijke term die in gewoon Nederlands voorkomen noemen. De vraag is dan: kunnen wij dementie voorkomen? Het antwoord op deze vraag is helaas: Nee we kunnen dementia niet voorkomen. Ik kan u dus niet beloven dat wanneer u alles doet wat ik u vandaag zeg, dat de kans op dementie en cognitieve echteruitgang 0% is. Wat we wel kan beloven, is dat u uw statistische kans op dementia en achteruitgang kunt verkleinen middels een gezondere leefstijl. We gebruiken tegenwoordig dan ook vaker de term risicoreductie, en minder vaak preventie.

U vraagt u dan misschien af, met hoeveel procent kan ik mijn kans op dementie verkleinen, en op deze vraag kan ik helaas ook geen antwoord geven, omdat dit getal van persoon tot persoon kan verschillen. We kunnen echter wel wat zeggen over de kans op dementie op populatieniveau. Engelse collegas van ons hebben namgelijk eens voorgerekend hoeveel procent van alle dementiegevallen ter wereld toe te wijten zijn aan een ongezonde leefstijl. In 2017 berekende ze dat 35% van alle dementiegevallen toe te wijten is aan een ongezonde leefstijl, terwijl dit 40% in 2020 en 45% in 2024. Dit is niet omdat in de laatste 10 jaar de leefstijl belangrijker is geworden, maar vooral omdat er veel meer onderzoek is gedaan naar een breeder scala aan factoren die van invloed zijn op dementie. Wat zeggen deze percentages ons dan? 45% betekent dat als iedereen ter wereld de perfecte leefstijl zou hebben (dit wilt zeggen niemand ter wereld met een te hoge bloeddruk, te hoge cholesterol, alcoholconsumptie, …) dat er dan 45% minder mensen met dementie zouden zijn. Ongeveer de helft van alle dementie gevallen is dus toe te wijten aan een ongezonde leefstijl, maar dit wilt niet zeggen dat u met de optimale leefstijl uw persoonlijke kans op dementie met 45% kan verkleinen. De eerste nuance is dus, we kunnen dementie niet met 100% zekerheid voorkomen, maar we kunnen we de statistische kans verkleien.

16 of 52

Er zijn ook factoren die NIET onder uw controle vallen

17 of 52

Wat zijn de beschermende en risicofactoren?

Jullie zijn allemaal slimme mensen, dus jullie willen niet alleen horen dat een gezonde leefstijl de kans op dementia kan verkleinen en de hersengezondheid kan verbeteren, maar ook welke specifieke factoren een rol spelen, en hoe je deze factoren het beste kunt aanpakken. Het aantal factoren is heel uitgebreid, daarom ga ik ze nu even kort overlopen, dan kom ik tijdens de breinquiz op iedere factor terug, en dan vat ik ze nog eens allemaal samen.

Op basis van het meest uitgebreide literatuuronderzoek ter wereld in 2013 op dit gebied door mijn copromotor dr. Kay Deckers kwamen er 12 factoren naar voren die de hersengezondheid beïnvloeden. Ik overloop ze kort [OVERLOPEN VAN FACTOREN]. Hiernaast heb ik zelf in de afgelopen 4 jaar onderzocht of hier nog factoren aan toegevoegd konden worden waaruit bleek dat sociale contacten, gehoorschade, en slaap ook een invloed hebben op dementie en hersengezondheid.

18 of 52

Breinquiz Deel 1

Nu dat jullie allemaal weten dat een gezonde leefstijl de hersengezondheid kan bevorderen en jullie een beetje een idee hebben van welke factoren er alleemaal een rol kunnen spelen, wil ik graag middels een breinquiz kijken hoeveel jullie al weten over een gezonde leefstijl en hersengezondheid. Ik heb zelf de 10 vragen geformuleerd omtrent verschillende van de factoren die ik zonet opgesomd had, ik zal dus telkens een vraag stellen, de antwoorden kort voorlezen en daarna lees ik ze nog een keer voor met een pauze tussen de antwoorden. Wanneer u denkt dat we bij het juiste antwoord aangeland zijn zie ik graag een arm omhoog. Hierna zal ik het juiste antwoord bekend maken, en zal ik verder toelichten waarom dit het juiste antwoord was en hoe u hier in de praktijk mee aan de slag kunt gaan. Ergens in het midden las ik een korte pauze in.

19 of 52

Wat is een belangrijk kenmerk van het mediterrane voedingspatroon?

A

B

C

Lage inname koolhydraten

Hoge inname eiwitten

Grote inname van onverzadigde vetten

A

Meerdere studies laten zien dat een mediterraan voedingspatroon beschermend lijkt te werken tegen dementie. Een belangrijk kenmerk is inname van onverzadigde vetten �(olijfolie, noten, vette vis, …).

20 of 52

Wat & hoe?

Wat past binnen het �Mediterrane voedingspatroon

Veel fruit en groente (≥5 porties) (19%/27%)

Olijfolie (84%)

Noten en zaden (10%)

Zo nu en dan vette vis (30%)

Volkoren producten (54%)

Wat past niet binnen het� Mediterraan voedingspatroon

Bewerkt/rood vlees

Bewerkte voedingsproducten �(koekjes, voorverpakte maaltijden)

21 of 52

Wat is volgens de huidige richtlijnen voldoende beweging van matige intensiteit per week voor volwassenen?

A

B

C

150 minuten per week

B

210 minuten per week

60 minuten per week

De Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB) schrijft voor dat we met z’n allen het best 5 x 30 min per week matig intensief bewegen. Dit wordt het best aangevuld met 2 x per week spierversterkende en balansoefeningen.

22 of 52

Waarom?

Bewegen stimuleert de groei van hersencellen en zenuwcelverbindingen

Bewegen stimuleert de doorbloeding naar de hersenen en vergroot de aanvoer van zuurstof en voedingsstoffen

Doe iets wat je leuk vindt

Integreer het in je dagelijkse routine

Beweeg samen met een maatje

Wat & hoe?

23 of 52

Vanaf welke leeftijd zijn de meeste mensen niet meer in staat om een nieuwe taal te leren?

A

B

C

85 Jaar

C

Geen van bovenstaande opties

65 Jaar

Het gaat misschien langzamer dan wat u gewend was, maar u bent nooit te oud om te leren

24 of 52

Waarom?

Wat & hoe?

Maak een leg- of woordpuzzel

Lees een boek

Leer een nieuwe taal of hobby

Ga op reis

Leg nieuwe vriendschappen

Activiteiten die mentaal uitdagend zijn, vergroten je cognitieve reserve (“brein buffer”).

Onderzoek laat zien dat activiteiten die mentaal uitdagends zijn, jouw cognitieve reserve vergroten, dit is een soort buffer systeem in de hersenen. Wanneer ik teruggrijp naar de analogie met fles, zorgt dit buffer systeem er niet voor dat er meer of minder water in de fles zit, maar dat de fles een stukje groter wordt, van 1 liter, naar bijvoorbeeld 1,2 liter, waardoor er in de hersenen meer schade kan onstaan zonder dat we dit ook daadwerkelijk in de denkfuncties merken. Hetgeen wat we daarintegen wel zien, is dat de mensen die een hogere congitieve reserve hebben, maar toch dementie krijgen, dat de symptomen hierbij contraintuitief net iets sneller toenemen. Een grotere cognitieve reserve zorgt er dus met name voor dat de symptomen die bij dementia horen pas op een later tijdstip zullen plaatsvinden.

Net zoals je jouw fysieke conditie zelf in de hand hebt door veel en actief te bewegen, kun je jouw mentale conditie op peil houden en zelfs verbeteren tot op latere leeftijd. Dit kan je doen door jezelf bijvoorbeeld uit te dagen met een leg- of woordpuzzel, een boek te lezen, een nieuwe taal of hobby te leren, op reis te gaan (in de mate van het mogelijke) nieuwe vriendschappen te maken of bijvoorbeeld met LEGO te spelen, iets waarmee mijn vriendin en ik vorig jaar mee begonnen zijn en waar ook mijn grootmoeder (84 jaar oud) vorige week mee aangevangen is.

25 of 52

Blijf nieuwsgierig

Eet gezond

Beweeg regelmatig

26 of 52

Pauze (20-30 minuten)

27 of 52

Breinquiz Deel 2

28 of 52

Feit: overmatig alcoholgebruik vormt een risicofactor voor dementie�

A

B

C

Het bierglas

Al deze glazen bevatten een gestandardiseerde hoeveelheid alcohol

Het wijnglas

Het borrelglas

Vraag: Welk glas bevat het meeste alcohol?�

29 of 52

Waarom?

Wat & hoe?

Hersencellen sterven af

De witte en grijze stof nemen af, het brein wordt kleiner

Beperk uw alcoholconsumptie zoveel mogelijk!

Het bewijs dat alcohol ongezond is stapelt zich steeds meer en meer op. In parallel worden de richtlijnen omtrent alcohol ook steeds strikter en strikter. Toen ik zelf nog studeerde, was de norm minder dan 21 glazen voor heren, minder dan 14 glazen voor vrouwen, later is dit gelijkgetrokken naar minder dan 14 glazen onafhankelijk van het geslacht en recenterlijker is dit gehalveerd naar 7 galzen en is het advies eigenlijk om niet te drinken, en wanneer u drinkt, om het gebruik zoveel mogelijk te beperken. Ik weet dat het moeilijk is, want alcohol is een harddrug die al voor eeuwen compleet sociaal geaccepteerd wordt en die in jullie generatie nog actief gepromoot werd als gezond in beperkte mate (een glaasje wijn per dag is gezond), maar zeer recentelijk onderzoek door mijn collega’s van het MUMC toonde aan dat zelfs een half glas alcohol per dag drinken de kans om verschillende soorten kankers (vooral van maagdarm stelsel) kan verhogen. Hiernaast vergroot het ook de kans op dementie, doordat gewoonweg de hersencellen afsterven alsook de verbingen tussen de hersencellen. Geïnterreseerden kunnen ook via npo start meldpunt aflevering 31 hier een reportage over terugkijken,

Bronnen:

https://npo.nl/start/serie/meldpunt/seizoen-18/meldpunt_66

30 of 52

Stelling: 1 jaar na het stoppen met roken is de verhoogde kans op coronaire hartziekten (zoals een hartinfarct) verlaagd met 50%

Ja, dat is waar

Feit: roken is slecht voor het brein

31 of 52

Waarom?

Wat & hoe?

Roken vernauwt en beschadigt bloedvaten 🡪 Belemmering bloedvoorziening hersenen

Roken vergroot de kans op een hoge bloeddruk, hoge cholesterol en hart- en vaatziekten; risicofactoren voor dementie

Stoppen met roken!

Stop samen met partner of een vriend(in)

Zoek afleiding

Drink veel water

Vraag huisarts om hulp

32 of 52

Feit: Obesitas vergroot de kans op dementie in bepaalde leeftijdsgroepen�

A

B

C

Senioren (>65 jaar)

Ernstig overgewicht op middelbare leeftijd vergroot de kans op dementie aanzienlijk. Op latere leeftijd is de relatie tussen obesitas en dementie minder duidelijk

A

Ik weet het niet

Middelbare leeftijd (45-65 jaar)

Vraag: In welke leeftijdsgroep is obesitas schadelijk?�

33 of 52

Waarom?

Wat & hoe?

Obesitas heeft een behoorlijke impact op het cardiovasculair systeem

Een hoge BMI is geassocieerd met vekleind breinvolume

Vetweefsel creeert een inflammatoir milieu dat de hersencellen beschadigt

34 of 52

Wat is volgens de huidige internationale� richtlijnen een gezonde bloeddruk?

A

B

C

120-129mmHg en <80 mmHg

Bij antwoord B spreken we al van een verhoogde bloeddruk, bij antwoord C zelfs al van hoge bloeddruk (hypertensie)

A

130-139mmHg of 80-89 mmHg

<120mmHg en <80 mmHg

35 of 52

Waarom?

Wat & hoe?

Chronisch hoge bloeddruk zorgt voor vaatschade

Door vaatschade wordt de vaatwand dikker/stugger en versmallen de bloedvaten

Tekort aan zuurstof en voedingsstoffen brein �(= TIA /beroerte)

Gewichtscontrole

Beperkt gebruik van zout en verzadigde vetten

Stoppen met �roken

36 of 52

�Heeft cholesterol invloed op de hersengezondheid en de kans op dementie?

Ja, dat is waar

Wat denkt de zaal?

37 of 52

A

B

C

Stoppen met roken

De belangrijkste maatregelen zijn gezond eten, stoppen met roken en genoeg bewegen…

…maar ook verminderen van alcohol consumptie en stress hebben een positieve invloed op cholesterol.

D

Genoeg bewegen

Gezond eten

D

Al het bovenstaande

Wat & hoe?

Hoe kan je een verhoogd cholesterol verlagen?

38 of 52

Hoeveel klontjes suiker zitten er in� een blikje cola van 250ml?

A

B

C

7 Klontjes (± 28g)

Een blikje frisdrank bevat zowaar ±28g suiker. Dit komt overeen met ongeveer de helft van de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid voor vrouwen (*±50g) en mannen (*±62g) volgens de Wereld Gezondheidsoranisatie (WHO). *Halvering

B

9 Klontjes (± 36g)

3 Klontjes (± 12g)

39 of 52

Waarom?

Diabetes zorgt ervoor dat glucose (suiker) minder efficiënt uit de bloedbaan wordt opgenomen

Dit kan leiden tot schade aan de (kleine) bloedvaten en verstoring van het energiemetabolisme in het brein

Hou je gewicht onder controle. 90% Van de diabetici heeft overgewicht (BMI >25)

Volg het Mediterraans voedingspatroon

Wat & hoe?

Denk aan cardiovasculair componenten zoals bloeddruk en cholesterol

40 of 52

Hoeveel vrienden moet u minimaal hebben �om de kans op dementie te verkleinen

A

B

C

7 Vrienden

Er is in laatste jaren veel wetenschappelijk bewijs verzameld dat sociaal contact de kans op dementie kan verkleinen. Echter blijkt hierbij dat de focus vooral op de kwaliteit van de contacten moet liggen

C

Irrelevant

3 Vrienden

41 of 52

Waarom?

Mensen met een sterk sociaal netwerk leven over het algemeen gezonder

Social contacten vegroten uw “brein buffer”

Wat & hoe?

Start een nieuwe hobby

(www.sportinheerlen.nl)

Zoek gelijkgestemden �via applicaties

(www.kluppen.nl)

Word vrijwilliger

42 of 52

Wat zijn de beschermende en risicofactoren?

43 of 52

Blijf nieuwsgierig

Eet gezond

Beweeg regelmatig

44 of 52

Wilt u zich verder verdiepen in het onderwerp leefstijl & dementie?

45 of 52

Meer informatie?

www.wezijnzelfhetmedicijn.nl

46 of 52

www.breinzorg.nl

Breinzorg

47 of 52

Houd je brein gezond

online training

Test je kennis
Ontdek nieuwe weetjes
Ontvang inspirerende tips

www.alzheimer-nederland.nl/training-houd-je-brein-gezond

Gratis

48 of 52

Hoe staat het eigenlijk met uw hersengezondheid?

www.mijnbreincoach.eu

49 of 52

MijnBreincoach app

www.mijnbreincoach.eu

50 of 52

Take-home messages

Je kan zelf je kans op dementie beïnvloeden
Eet gezond, beweeg regelmatig, en blijf nieuwsgierig
Gezonde leefstijlkeuzes maken begint bij jezelf, maar wordt�beïnvloed door jouw omgeving
Verder lezen of meer weten?

�

51 of 52

Activiteiten Alzheimer Nederland

www.alzheimerparkstadlimburg.nl

�

Alzheimer Café Parkstad

Iedere tweede dinsdag (19:00 - 21:30)
Zorgcentrum Tobias

Wandelgroep

Iedere donderdag (10:00 – 12:00)
Hotel de Rousch

Onvergetelijke Kookclub Heerlen

Iedere derde disndag (17:15 – 19:45)
Huize “Coriovallum”

52 of 52

Bedankt om de stap te zetten �naar een betere hersengezondheid!

Contact:

c.rosenau@maastrichtuniversity.nl