CHỦ ĐỀ 6
MỘT SỐ CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC TIÊU BIỂU CỦA TỈNH ĐỒNG THÁP
I. KHÁI QUÁT VỀ CÁC CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC TIÊU BIỂU CỦA TỈNH ĐỒNG THÁP
Đồng Tháp là tỉnh có nhiều dân tộc cùng sinh sống nên có nhiều công trình kiến trúc của các công trình tín ngưỡng, tôn giáo như: đình, chùa, miếu, nhà thờ,… Kiến trúc của các công trình này có sự pha trộn kiến trúc giữa những nền văn hoá của dân tộc với nhiều mô típ trang trí cầu kì, tinh xảo du nhập từ bên ngoài. Các công trình thương mại như chợ, trung tâm thương mại, cửa hàng, siêu thị,…; các công trình văn hoá giải trí như bảo tàng, nhà văn hoá, thư viện,… mang lối kiến trúc hiện đại mảng khối phẳng, ít hoa văn trang trí.
Đồng Tháp có rất nhiều di tích lịch sử, văn hoá được xếp hạng quốc gia và quốc gia đặc biệt, có kiến trúc đẹp cả về phong cách và không gian như: di tích Gò Tháp, chùa Kiến An Cung, di tích cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, đình Long Khánh, nhà cổ Huỳnh Cẩm Thuận, mộ và đền thờ ông bà Đỗ Công Tường, đình thần Định Yên, đình thần Phú Hựu,…
Tính đến tháng 02/2021, tỉnh Đồng Tháp có 91 di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh (trong đó, có 1 di tích quốc gia đặc biệt (Gò Tháp), 16 di tích quốc gia và 74 di tích cấp tỉnh). Các di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh được bảo tồn và phát huy giá trị đã góp phần giáo dục truyền thống, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng, tâm linh, nâng cao đời sống tinh thần cho người dân.
II. TÌM HIỂU MỘT SỐ CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC TỈNH ĐỒNG THÁP
1. Kiến trúc chùa, đình, miếu
a) Kiến trúc đình thần Long Khánh
Đình thần Long Khánh được xây dựng cách đây hơn một thế kỉ, toạ lạc tại ấp Long Hậu, xã Long Khánh A, huyện Hồng Ngự. Vào năm 1830, đình Long Khánh được cất bằng vật liệu thô sơ như tre, nứa, mái lợp lá, thờ Thành Hoàng, được vua Tự Đức ban sắc phong vào năm 1852.
Đình được xây dựng theo dạng trùng thềm, điệp ốc có 114 cột gỗ căm xe, mái lợp ngói âm dương. Dù qua nhiều lần trùng tu, đình Long Khánh vẫn giữ được giá trị kiến trúc điển hình của đình làng Nam Bộ, là nơi tổ chức sinh hoạt cộng đồng, lễ hội của người dân địa phương.
II. TÌM HIỂU MỘT SỐ CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC TỈNH ĐỒNG THÁP
1. Kiến trúc chùa, đình, miếu
b) Kiến trúc chùa Kiến An Cung (chùa Ông Quách)
Chùa Kiến An Cung toạ lạc tại phường 2, thành phố Sa Đéc. Đây là công trình mang đậm kiến trúc và văn hoá của người Hoa, với tổng thể hình chữ công ( 工 ) uy nghi, gồm ba gian, trong đó gian rộng nhất là gian điện thờ ở trung tâm. Sân chùa rộng và thoáng mát, bên ngoài có hàng rào bao bọc. Toàn bộ sân chùa được tráng xi măng.
Nóc chùa lợp ngói âm dương, đầu mái ngói lưu li hình ống. Trên nóc mái có đặt 4 tháp nhỏ nằm ngang, trong tháp có tượng các vị Phật, tiên, thánh thần. Giữa nóc mái có hình lưỡng long chầu nguyệt. Hai bên lối vào cửa chính có 2 con kì lân bằng đá xanh to lớn. Hai bên tả hữu có vẽ 2 ông thần giữ cửa. Hai bên là 12 hàng cột to tròn chống đỡ mái chùa. Xung quanh cột được chạm trổ tinh vi, được ốp gỗ với những liễn đối được viết bằng chữ Hán. Xung quanh phía trên là những hoành phi, võng lọng được chạm khắc rất tinh xảo, tạo vẽ lộng lẫy cho ngôi chùa. Trước gian chính điện có hai hàng binh khí cổ hai bên. Gian chính điện thờ có ba gian, được chạm trổ rất tỉ mỉ, công phu. Mỗi vị thần được đặt trong khánh thờ to, được chạm trổ tỉ mỉ, trang trí đầy màu sắc với những võng lọng xung quanh, tạo sự trang nghiêm, bề thế. Chùa là nơi người dân địa phương hay du khách viếng thăm mỗi dịp lễ tết quan trọng.
II. TÌM HIỂU MỘT SỐ CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC TỈNH ĐỒNG THÁP
2. Kiến trúc mộ, đền thờ
a) Kiến trúc mộ và đền thờ ông bà Đỗ Công Tường
Di tích toạ lạc tại đường Lê Lợi, phường 2, thành phố Cao Lãnh. Mộ và đền thờ ông bà Đỗ Công Tường là một tổ hợp kiến trúc gồm đền thờ, nhà khách rất đồ sộ, được xây dựng bằng vật liệu kiên cố, trang trí, chạm trổ lộng lẫy theo phong cách kiến trúc thời nhà Nguyễn.
Về cấu trúc, đền thờ ông bà Đỗ Công Tường được xây dựng theo kiểu kiến trúc dân gian truyền thống. Mái đền thờ được lợp bằng ngói thanh lưu li, các hàng cột đều có treo câu đối nhằm ca ngợi công đức của ông bà.
Hầu hết các gian thờ được trang trí lộng lẫy với các hoành phi, bao lam chạm lộng sơn son thếp vàng với đề tài tfí quý hoặc tfí linh. Hệ thống sắc phong, đối liễn, hoành phi cổ của đền thờ là kho tàng di sản chữ Hán Nôm của tỉnh Đồng Tháp, được nhiều du khách ghé tham quan.
II. TÌM HIỂU MỘT SỐ CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC TỈNH ĐỒNG THÁP
2. Kiến trúc mộ, đền thờ
b) Kiến trúc mộ cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc
Khu di tích mộ cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc toạ lạc tại số 137 đường Phạm Hữu Lầu, phường 4, thành phố Cao Lãnh.
�Sau nhiều lần tôn tạo, Khu di tích mộ cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc đã trở thành một quần thể công trình lịch sử – văn hoá lưu niệm tiêu biểu của tỉnh Đồng Tháp với tổng diện tích khoảng 9 ha, trong đó có những hạng mục chính: vòm mộ, hồ sen, đền thờ, nhà kính trưng bày cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhà trưng bày cuộc đời và sự nghiệp cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, mô hình nhà sàn Bác Hồ, một góc làng Hoà An xưa,…
Khu di tích không những được xây dựng rất kì công mà còn mang rất nhiều ý nghĩa văn hoá, nhân văn sâu sắc. Vòm mộ quay mặt về hướng Đông là một cánh hoa sen cách điệu có dáng hình bàn tay xòe úp xuống, phía trên là 9 con rồng cách tân đậm nét dân gian, vươn ra thành 9 đầu hồi, tượng trưng cho nhân dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long luôn che chở và ôm ấp ngôi mộ người chí sĩ yêu nước.
Ngôi mộ cụ Phó bảng được ốp đá hoa cương, nấm mộ màu xám tro yên vị trên nền mộ bằng đá mài trắng hình lục giác không đều, mở rộng dần ra hai bên và phía trước. Trên mộ có một đỉnh trầm bằng đá Ngũ Hành Sơn, ngày đêm khói hương thơm ngát. Trước khu mộ là hồ sen hình ngôi sao 5 cánh, giữa hồ là đài sen trắng cách điệu sừng sững cao 6,5m tượng trưng cho cuộc đời thanh bạch của cụ Phó bảng.
II. TÌM HIỂU MỘT SỐ CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC TỈNH ĐỒNG THÁP
3. Kiến trúc bia lưu niệm
Kiến trúc bia lưu niệm thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên ở tỉnh Đồng Tháp
Bia lưu niệm nơi thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Sa Đéc (nay là Đồng Tháp) được xây dựng vào tháng 01/1995, bia đặt tại ấp Hòa Lợi, cạnh lộ kênh Hòa Đông, là niềm tự hào của Đảng bộ và nhân dân Đồng Tháp.
Nơi đây từ tháng 11/1929, Chi bộ Đảng đầu tiên của tỉnh ra đời, lúc đó tên gọi là An Nam Cộng sản Đảng. Bia có thiết kế là chiếc búa liềm to, tượng trưng lá cờ Đảng. Trên đầu búa là bông sen cách điệu với nhiều cánh chồng lên như những trang lịch sử, chính giữa là vòng cung nổi có dòng chữ An Nam Cộng sản Đảng. Phía dưới là hàng chữ Chi bộ đầu tiên. Bia được đặt trên nền cao. Phía trước là khoảng sân và đường đi vào xây bê tông, có những bồn hoa, cây cảnh đẹp.
Bia lưu niệm thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên của tỉnh Đồng Tháp được xếp hạng cấp tỉnh (loại hình di tích lịch sử lưu niệm sự kiện) theo Quyết định số 539/ QĐ-UBND-HC ngày 20/4/2001 của Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp.
II. TÌM HIỂU MỘT SỐ CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC TỈNH ĐỒNG THÁP
4. Kiến trúc bảo tàng
Kiến trúc bảo tàng Đồng Tháp
Bảo tàng Đồng Tháp toạ lạc tại phường 4, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp, nằm ngay Cụm di tích Dinh Cò Tây, Nhà thầy thuốc Lư, phòng tra tấn và phòng biệt giam, trong khuôn viên khoảng 11 000 m2, mặt tiền hướng ra bờ sông Cao Lãnh yên tĩnh và thơ mộng.
Bảo tàng Đồng Tháp được khởi công xây dựng ngày 26/06/1999 và khánh thành ngày 29/12/2000, được công nhận là Di tích lịch sử – văn hoá cấp tỉnh ngày 05/09/2008.
Bảo tàng được chia làm 02 khu: Nhà trưng bày và khu ngoài trời. Nhà trưng bày có diện tích 1 429 m2 với 1 335 hiện vật gốc và nhiều tài liệu khoa học về thiên nhiên – đất nước – con người Đồng Tháp trong quá trình khai hoang mở đất; hình ảnh anh hùng của quân và dân Đồng Tháp trong cuộc kháng chiến chống Pháp và Mĩ; nét sinh hoạt văn hoá của cư dân Đồng bằng sông Cửu Long. Khu ngoài trời trưng bày chiến lợi phẩm trong thời kì chiến tranh như máy bay, các loại súng cối,…
Với lối kiến trúc Đông Tây kết hợp, nằm hoà quyện trong không gian cây xanh, Bảo tàng Đồng Tháp sẽ giúp cho du khách cảm thấy thư giãn, thoải mái sau những phút giây tham quan, nghiên cứu về lịch sử Đồng Tháp.