1

�PENCEGAHAN PENYALAHGUNAAN DAN KETAGIHAN ALKOHOL

DR FARAHANA MOHAMAD PILUS

PAKAR PERUBATAN KESIHATAN AWAM

SEKTOR KAWALAN PRODUK MEROKOK ALKOHOL DAN

PENYALAHGUNAAN SUBSTAN

BAHAGIAN KAWALAN PENYAKIT

KEMENTERIAN KESIHATAN MALAYSIA

​

15 MEI 2024

2

SKOP PERBINCANGAN

JENIS ALKOHOL

3

4

KERACUNAN METANOL

5

DEFINISI MINUMAN BERALKOHOL

AKTA MAKANAN 1983

​

Alkohol ertinya etil alkohol (Ethy alcohol)

​

Minuman beralkohol

Likuer yang mengandungi lebih daripada 2% i/i alkohol termasuklah makanan yang standardnya ditetapkan dalam Peraturan 362 hingga 384, 386 dan 386 (A) [Bir, ale, lager, stout, wain (pelbagai jenis wain), tuak, spirit, brandi, rum, wiski, vodka, gin, samsu, likeur dan sebatian minuman keras) tidak termasuk spirit ternyah asli atau likuor yang diakui mempunyai sifat perubatan.

6

DEFINISI MINUMAN BERALKOHOL

Akta Kastam 1967 (Seksyen 2)

​

“Intoxicating liquor” includes any alcohol, or any liquid containing more than two per centum of proof spirit, which is fit or intended to be or which can by any means be converted for use as a beverage

7

SITUASI DAN EPIDEMIOLOGI PENGGUNAAN MINUMAN BERALKOHOL DI MALAYSIA

8

Prevalen “current alcohol drinker” dalam kalangan 13 tahun ke atas�National Health Morbidity Survey (NHMS) tahun 2006-2019

9

Definisi “current alcohol drinker”:

seseorang yang masih meminum alkohol selama 12 bulan sebelum kajian dijalankan

10

Prevalen Current drinker mengikut jantina di kalangan ≥13 tahun

11

Prevalen Current drinker mengikut lokaliti di kalangan ≥ 13 tahun

Prevalen Current drinker mengikut etnik di kalangan ≥ 13tahun

Prevalen binge drinking di kalangan Current drinker berumur ≥ 13 tahun

12

Binge drinking: pengambilan alkohol ≥ 6 minuman alkohol pada satu-satu masa/ minum sampai mabuk

Comparison of current and ever drinkers between�Global School Health Survey 2012 & Adolescent Health Survey 2017

13

Definisi current drinker: mereka yang masih meminum alkohol dalam

jangkamasa 30 hari (1 bulan) sebelum kajian dilakukan)

Definisi ever drinker: mereka yang pernah meminum alkohol

Age of initiation of alcohol drinking among ever drinkers (AHS 2017)

14

Percentage (%)

Age in years

Sources for obtaining alcoholic beverages (AHS 2017)

15

Percentage (%)

Drunkenness among Ever Drinkers by Locality (AHS 2017)

16

Drunkenness among Ever Drinkers by Sex (AHS 2017)

Drunkenness among Ever Drinkers by Ethnicity (AHS 2017)

Drunkenness among Ever Drinkers by Locality (AHS 2017)

17

Drunkenness among Ever Drinkers by Sex (AHS 2017)

Drunkenness among Ever Drinkers by Ethnicity (AHS 2017)

3 kumpulan utama

18

JENIS-JENIS MINUMAN BERALKOHOL

BAGAIMANA MINUMAN BERALKOHOL TERHASIL?

19

20

21

PENGUKURAN PENGAMBILAN MINUMAN BERALKOHOL

22

PENGIRAAN UNIT MINUMAN BERALKOHOL

1. Ketahui jenis minuman beralkohol yang diminum.
2. Ketahui peratusan alkohol bagi minuman beralkohol yang diambil.
3. Tentukan kuantiti minuman beralkohol yang diambil.
4. Pengiraan minuman alkohol

​

Kaedah pengiraan adalah seperti di bawah:

23

Minuman Alkohol = Isipadu minuman beralkohol (liter)

x % kandungan alkohol x 0.789*

* pemalar graviti bagi etil alkohol

Contoh pengiraan (1)

24

1 tin bir 5%, 320 ml

Contoh pengiraan (2)

25

​

SD = 0.350 X 32.5 X 0.789

​

SD = 8.9 ~ 9 SD

SD = 0.150 X 32.5% X 0.789

​

SD = 3.8 SD ~ 4 SD

Thai Song; 350 ml, 32.5%

​

Thai Song; 150 ml, 32.5%

​

26

​

Tin 320 ml, bir 5% alkohol

Tin 440 ml, bir 3.6% alkohol

​

140 ml wain 12% alkohol

​

150 ml (1/5 kole saiz 1 liter) todi/bahar 8.5% alkohol,

​

100 ml tuak beras 13.5% alkohol

​

80 ml montoku 17% alkohol

​

35 ml brandi 36% alkohol

CONTOH SATU MINUMAN ALKOHOL

27

UKURAN MINUMAN ALKOHOL

Nota : Jumlah Minuman yang di pamerkan adalah setelah dibulatkan kepada 1 titik perpuluhan.

* Anggaran % alkohol adalah dari Peraturan Makanan 1985

5 Minuman

Botol 175 ml

Brandi 36% alkohol

11 Minuman

Botol 350 ml

Vodka 40% alkohol

10 Minuman

Botol 640 ml

Likuer 20% alkohol

1 Minuman

Botol 310 ml

Wain 5% alkohol

PERUNDANGAN BERKAITAN ALKOHOL

28

Akta Makanan & Peraturan-peraturan Akta 281: Di bawah Peraturan-peraturan Makanan (Pindaan) 2016: Peraturan 361

• Dilarang penjualan minuman beralkohol kepada mereka yang berumur kurang daripada 21 tahun.
• Mempamerkan ada tanda larangan penjualan minuman beralkohol kepada mereka yang berumur kurang daripada 21 tahun di kaunter jualan.
• Minuman beralkohol dipamerkan di kabinet atau rak pameran yang berasingan dari makanan lain.
• Setiap minuman beralkohol perlu ada tanda amaran kesihatan: “Meminum Arak Boleh Membahayakan Kesihatan”.
• Di hadapan setiap lokasi pameran minuman beralkohol perlu diletakkan notis “Meminum Arak Boleh Membahayakan Kesihatan”.

29

30

KAWALAN UNDANG-UNDANG

1. Akta Makanan 1983
• Larangan jualan kepada < 21 thn, perlabelan, pembungkusan, kaedah pameran
2. Akta Pengangkutan Jalan 1987
• Larangan memandu dibawah pengaruh alkohol (had < 35µgm/100ml nafas), BAC <80mg/100ml darah
3. Akta Membaharui Undang-Undang (Penghapusan Samsu Gelap) 1976
• Larangan penghasilan samsu gelap/tidak berlesen

4. Akta Eksais 1976 (Peraturan-peraturan Eksais (Menjual Likuor Yang Memabukkan) 1977
• Penjualan minuman beralkohol berlesen
5. Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 / Garis Panduan Penapisan Filem 1996
• Larangan pengiklanan (siaran kerajaan)
6. Akta Mesin Cetak 1984
• Larangan pengiklanan arak di suratkhabar (berbahasa Melayu sahaja)

​

31

KEMUDARATAN ALKOHOL

• Etanol di dalam minuman beralkohol adalah sejenis dadah psikoaktif jenis “depressant”.
• Pengambilan alkohol secara berterusan menyebabkan masalah kebergantungan (dependence).
• Alkohol juga menghasilkan bahan toksik di dalam badan individu yang meminumnya menyebabkan pelbagai penyakit & kerosakan organ penting dalam badan.

32

METABOLISMA ALKOHOL DALAM TUBUH MANUSIA

33

METABOLISMA ALKOHOL

1. Alkohol memasuki tubuh melalui mulut, ke “pharynx”, ke esofagus dan ke perut.
2. Di perut: sebahagian alkohol diserap ke peredaran darah
3. Sebahagian besar alkohol diserap melalui dinding usus kecil
4. Alkohol dalam peredaran darah diterima di jantung & dipam ke seluruh badan (ke tisu & organ)
5. Alkohol sampai ke otak
6. Alkohol dimetabolisma di hati

Penyingkiran bahan kumuhan alkohol:

90%- melalui air kencing

8%- melalui pernafasan

2%- melalui peluh

34

35

Metabolisma Alkohol di Hati

Alkohol

Acetyldehyde

Acetate,

acetic acid

Dibuang dari badan

Acetyldehyde dehydrogenase

Alcohol dehydrogenase

Penyebab kesan toksik

dan kesan barah

KESAN KEMUDARATAN MEMINUM ALKOHOL

36

37

KESAN KESIHATAN TERHADAP SISTEM SARAF

KESAN JANGKA PENDEK

• Sakit kepala, pitam, kebas hujung jari/ tangan

KESAN JANGKA PANJANG

• Gangguan berfikir
• Gangguan pergerakan
• Pengecutan otak
• Nyanyuk
• Sindrom tarikan (withdrawal syndrome)
• sawan

38

KESAN KESIHATAN TERHADAP SISTEM PEREDARAN DARAH DAN JANTUNG

KESAN JANGKA PENDEK

• Darah tinggi

KESAN JANGKA PANJANG

• Kerosakan jantung (cardiomyopathy)
• Degupan jantung tidak normal (cardiac arrhythmia)
• Serangan jantung (myocardial infarction)
• Angin ahmar (stroke)
• Mati mengejut (sudden death)

39

KESAN KESIHATAN TERHADAP SISTEM PENGHADAMAN DAN USUS

KESAN JANGKA PENDEK

• Loya, muntah, gastrik, cirit-birit, luka dalam perut (gastric ulcer)

KESAN JANGKA PANJANG

• Gastritis teruk (chronic gastritis)
• Radang pancreas (acute or chronic pancreatitis)

40

KESAN KESIHATAN TERHADAP HEPAR/ HATI

KESAN JANGKA PENDEK

• Peningkatan enzim hati (liver enzymes)

KESAN JANGKA PANJANG

• Hati berlemak (Fatty liver)
• Hepatitis
• Liver cirrhosis
• Kegagalan fungsi hati (liver failure)

​

41

KESAN KESIHATAN TERHADAP SISTEM REPRODUKTIF

KESAN JANGKA PENDEK

• Kesan kepada janin: keguguran, Fetal alcohol syndrome

​

KESAN JANGKA PANJANG

• Gangguan fungsi seks
• Ganguan kitaran haid
• Tidak subur (infertility)
• Putus haid awal (early menopause)

​

42

KESAN KESIHATAN - PENYAKIT KANSER

KESAN JANGKA PANJANG

• Kanser mulut
• Kanser tekak (pharynx)
• Kanser hati
• Kanser pancreas
• Kanser esofagus

43

Teori kaitan antara meminum alkohol dan kanser

1. Alkohol adalah carcinogen yang menghasilkan bahan toksik iaitu acetaldehyde semasa metabolism di dalam hati. Acetaldehyde merosakkan DNA dalam sel badan dan menghalang pemulihan kerosakan tersebut. Ini membolehkan kejadian kanser berlaku.

​

• Alkohol menyebabkan peningkatan hormon-hormon tertentu di dalam tubuh termasuk hormon estrogen. Paras hormone estrogen yang tinggi boleh menyebabkan pertumbuhan kanser payudara.

​

• Alkohol juga memudahkan penyerapan karsinogen (cancer causing chemicals) oleh sel-sel di mulut dan tekak (pharynx) dan menyebabkan pertumbuhan kanser di mulut, tekak dan esofagus.

​

44

Source: C. Scoccianti et al. European code against cancer 4^th Edition: Alcohol Drinking and cancer.

Cancer epidemiology: 39S (2015) S67-S74)

KESAN KESIHATAN TERHADAP KESIHATAN MENTAL

KESAN JANGKA PENDEK

• Kemurungan (depression), keresahan (anxiety)

KESAN JANGKA PANJANG

• Mood disorders
• Anxiety disorders
• Personality disorders
• Ketagihan
• Bunuh diri (suicide)

45

KESAN SOSIAL (MASALAH PERUNDANGAN)

KESAN JANGKA PENDEK

• Kesalahan jalanraya: memandu di bawah pengaruh alcohol.
• Kesalahan jenayah: memukul, verbal abuse, keganasan rumahtangga, merogol.

KESAN JANGKA PANJANG

• Kemalangan jalanraya, lain-lain kemalangan seperti kemalangan udara, keganasan, perbuatan jenayah seperti membunuh

46

KESAN SOSIAL (MASALAH KELUARGA)

KESAN JANGKA PENDEK

• Konflik rumahtangga
• Anak bermasalah disiplin
• Pengabaian tanggungjawab sebagai ibu/ bapa atau sebagai anak
• Beban kewangan
• Keluarga dipinggirkan oleh masyarakat

KESAN JANGKA PANJANG

• Penderaan dan pengabaian pasangan/ anak
• Penceraian
• Hilang hak penjagaan anak
• Beban kewangan

47

KESAN SOSIAL (MASALAH DI TEMPAT KERJA)

KESAN JANGKA PENDEK

• Letih lesu
• Kerap tidak hadir (absenteeism)
• Kurang tumpuan (Lack of concentration)
• Kurang kecekapan (incompetence)

​

KESAN JANGKA PANJANG

• Kemalangan di tempat kerja
• Kecederaan
• Hilang upaya akibat kecederaan
• Dibuang kerja
• Menganggur (unemployed)

​

48

KESAN KEPADA PELAJAR

KESAN JANGKA PENDEK

• Masalah di sekolah
• Stigma
• Kesukaran memberi tumpuan kepada pelajaran
• Lemah daya ingatan
• Gangguan emosi

KESAN JANGKA PANJANG

• Masalah pembelajaran
• Masalah tingkah laku (conduct disorder-aggressive, destructive, deceitful & violation of rules)
• Gangguan emosi berpanjangan
• Ketagihan alkohol

​

49

50

Kumpulan berisiko tinggi mendapat kemudaratan alkohol

1. Pernah mencuba kurangkan meminum alkohol tapi tidak berjaya
2. Masih mengalami tanda-tanda menggeletar walaupun telah atau sedang mengambil minuman beralkohol dalam jumlah yang banyak
3. Berpenyakit kronik seperti: Hipertensi, kerosakan fungsi hati
4. Mempunyai masalah kesihatan mental
5. Mengambil ubat-ubat yang berinteraksi dengan alcohol
6. Wanita hamil, wanita yang menyusukan anak
7. Mereka yang berumur bawah 21 tahun
8. Akan atau sedang melakukan aktiviti yang memerlukan tumpuan seperti pengendalian jentera, mesin, berenang, memandu dan lain-lain.

51

SARINGAN AUDIT C

52

AUDIT- C

• AUDIT-C (Alcohol Use Disorder Identification Test-Consumption)adalah tool yang digunakan untuk saringan risiko kemudaratan alkohol.
• Risiko kemudaratan alkohol ini bergantung kepada jumlah dan corak pengambilan minuman beralkohol.
• AUDIT-C mengandungi 3 soalan, setiap pilihan jawapan mempunyai skor. Jumlah skor akan menganggarkan risiko dan intervensi yang boleh dilakukan bagi mengurangkan risiko kemudaratan alkohol.

53

SOAL-SELIDIK AUDIT-C

1. Dalam tempoh 12 bulan yang lepas berapa kerapkah anda minum minuman keras/ arak/alkohol?

(0) Tak pernah

(1) Sekali sebulan atau kurang

(2) 2-4 kali sebulan

(3) 2-3 kali seminggu

(4) 4 kali atau lebih seminggu

2. Kebiasannya pada hari yang anda minum, berapa banyakkah anda minum minuman keras/ arak/ beralkohol?

(0) 1 atau 2 minuman

1. 3 atau 4 minuman alcohol
2. 5 atau 6 minuman alcohol
3. 7, 8 atau 9 minuman alcohol
4. 10 atau lebih minuman alcohol

​

3. Berapa kerap anda minum enam minuman alcohol atau lebih minuman beralkohol pada satu masa?

(0) Tak pernah

1. Kurang dari sekali sebulan
2. Sekali sebulan
3. Sekali seminggu
4. Setiap hari atau hampir setiap hari

​

JUMLAH SKOR KESELURUHAN

​

54

RISIKO KEMUDARATAN ALKOHOL BERDASARKAN PENILAIAN AUDIT-C

55

INTERVENSI

56

57

Intervensi dan Rawatan

58

59

60

AMALKAN GAYA HIDUP SIHAT

• Makan secara sihat
• Senaman & kecergasan fizikal
• Menangani stress dengan bijak
• Tidak merokok
• Sihat Tanpa Alkohol

TERIMA KASIH

61