CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI TIẾT HÓA HỌC!

KHỞI ĐỘNG

Muối ăn, đá vôi hay diêm tiêu đều là muối. Vậy muối là gì, chúng có tính chất hóa học như thế nào?

BÀI 11. MUỐI

NỘI DUNG BÀI HỌC

KHÁI NIỆM

THẢO LUẬN NHÓM

Em hãy quan sát Bảng 11.1 và thực hiện các yêu cầu sau:

1. Nhận xét về sự khác nhau giữa thành phần phân tử của acid (chất phản ứng) và muối (chất sản phẩm). Đặc điểm chung của các phản ứng ở Bảng 11.1 là gì?

2. Nhận xét về cách gọi tên muối.

Sự thay thế ion H+ của acid bằng ion kim loại.

Sự khác nhau

Muối chứa nguyên tử kim loại.

Acid chứa nguyên tử hydrogen.

Đặc điểm chung

Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂

Cách gọi tên của muối

Tên kim loại (hóa trị đối với kim loại nhiều hóa trị) + tên gốc acid.

Kết luận

Khái niệm

• Là hợp chất.
• Được tạo thành từ sự thay thế ion H+ của acid bằng ion kim loại hoặc ion ammonium (NH₄).

Ví dụ

• Na₂SO₄ (sodium sulfate); NH₄Cl (ammonium chloride).

Cách gọi tên

1. Viết công thức của các muối sau: potassium sulfate, sodium hydrogensulfate, sodium hydrogencarbonate, sodium chloride, sodium nitrate, calcium hydrogenphosphate, magnesium sulfate, copper(II) sulfate.

2. Gọi tên các muối sau: AlCl₃, KCl, Al₂(SO₄)₃, MgSO₄, NH₄NO₃, NaHCO₃.

3. Viết phương trình hoá học của phản ứng tạo thành muối KCl và MgSO₄.

Câu 1

Câu 2

Câu 3

Phản ứng tạo muối KCl:

Phản ứng tạo muối MgSO₄:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Hoàn thành bảng sau:

sodium chloride

copper(II) sulfate

sodium hydrogencarbonate

aluminium sulfate

ammonium nitrate

-Cl

chloride

=SO₄

sulfate

-HCO₃

hydrogencarbonate

=SO₄

sulfate

-NO₃

nitrate

TÍNH TAN CỦA MUỐI

TÍNH CHẤT HÓA HỌC

HOẠT ĐỘNG NHÓM

Thí nghiệm: Tìm hiểu tính chất hóa học của muối

Chuẩn bị

• Các dung dịch: H₂SO₄ loãng, NaOH loãng, Na₂SO₄, CuSO₄.
• 4 ống nghiệm:

HOẠT ĐỘNG NHÓM

Thí nghiệm: Tìm hiểu tính chất hóa học của muối

Tiến hành

Yêu cầu

1. Viết phương trình hóa học, giải thích hiện tượng xảy ra

2. Thảo luận nhóm rút ra kết luận về tính chất hóa học của muối.

Fe tác dụng với CuSO₄, màu xanh dung dịch nhạt dần, có lớp đồng đỏ bám trên đinh sắt.

Fe + CuSO₄

→ FeSO₄ +Cu

BaCl₂ tác dụng với H₂SO₄ và Na₂SO₄ tạo kết tủa trắng.

H₂SO₄ + BaCl₂

→ BaSO₄ + 2HCl

Na₂SO₄ + BaCl₂

→ BaSO₄ + 2NaCl

CuSO4 tác dụng với NaOH tạo kết tủa xanh da trời.

CuSO₄ + 2NaOH → Cu(OH)₂ + Na₂SO₄

Nhận xét: Muối tác dụng với kim loại, dung dịch acid, dung dịch base và dung dịch muối.

Muối tác dụng với kim loại

Kim loại mạnh hơn đẩy kim loại yếu hơn ra khỏi dung dịch muối của nó.

Muối mới và kim loại mới.

Sản phẩm tạo thành:

Đặc điểm:

Ví dụ:

Zn + FeSO₄ → ZnSO₄ + Fe

Tính chất chung của muối

Muối tác dụng với dung dịch acid

Acid mạnh hơn đẩy được acid yếu hơn ra khỏi dung dịch muối của nó.

Muối mới và acid mới.

Sản phẩm tạo thành:

Đặc điểm:

Ví dụ:

CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + CO₂ + H₂O

Có ít nhất một chất khí/ chất ít tan/ không tan.

Muối tác dụng với dung dịch base

Muối mới và base mới.

Sản phẩm tạo thành:

Ví dụ:

FeSO₄ + 2NaOH → Fe(OH)₂ + Na₂SO₄

Có ít nhất một chất khí/ chất ít tan/ không tan.

Muối tác dụng với dung dịch muối

Hai muối mới

Sản phẩm tạo thành:

Ví dụ:

2AgNO₃ + BaCl₂ → 2AgCl + Ba(NO₃)₂

Có ít nhất một muối không tan/ít tan.

Câu hỏi mục III – SGK trang 51.

Trong dung dịch, giữa các cặp chất nào sau đây có xảy ra phản ứng? Viết phương trình hoá học của các phản ứng đó.

✔

✔

🗶

🗶

✔

🗶

🗶

🗶

🗶

🗶

🗶

🗶

BaCl₂

• BaCl₂ + Na₂CO₃ → BaCO₃ + 2NaCl
• BaCl₂ + Na₂SO₄ → BaSO₄ + 2NaCl

HNO₃

• 2HNO₃ + Na₂CO₃ → 2NaNO₃ + CO₂ + H₂O

Ca(NO₃)₂

• NaNO₃ không phản ứng được với Ca(NO₃)₂.
• Na₂CO₃, KCl, Na₂SO₄ đều tạo sản phẩm mạnh hơn Ca(NO₃)₂ nên coi như phản ứng không xảy ra vì các chất trở lại trạng thái ban đầu.

• Các phản ứng trong dung dịch giữa muối với acid, base, muối thuộc loại phản ứng trao đổi, trong đó hai hợp chất tham gia phản ứng trao đổi với nhau những thành phần cấu tạo của chúng để tạo ra những hợp chất mới.
• Điều kiện để phản ứng trao đổi trong dung dịch xảy ra là sản phẩm tạo thành ít nhất một chất không tan/chất khí,...

Phản ứng trao đổi

ĐIỀU CHẾ

Em hãy đọc thông tin mục IV, mục Em có biết – SGK tr.51 và trả lời câu hỏi: Nêu cách cách điều chế muối và sản xuất muối ăn.

CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHẾ MUỐI

Acid + Base

Acid + Oxide base

Acid + Muối

Oxide acid + base

Muối + muối

HCl + NaOH → NaCl + H₂O

2HNO₃ + CuO → Cu(NO₃)₂ + H₂O

H₂SO₄ + BaCl₂ → BaSO₄ + 2 HCl

CO₂ + 2NaOH → Na₂CO₃ + H₂O

NaCl + AgNO₃ → AgCl + NaNO₃

CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHẾ MUỐI ĂN

Từ nước biển

Từ muối mỏ

MỐI QUAN HỆ GIỮA HỢP CHẤT VÔ CƠ

Dựa vào sơ đồ Hình 11.2 và cho biết tính chất của oxide, acid, base. Viết phương trình hóa học minh họa.

1. Tính chất của oxide

CaO + 2HCl → CaCl₂ + H₂O

Oxide base

Dung dịch acid

Muối

Nước

Oxide acid

Dung dịch base

Muối

Nước

SO₂ + 2NaOH → Na₂SO₃ + H₂O

2. Tính chất của acid

Fe + 2HCl → FeCl₂ + H₂

Acid

Kim loại

Muối

Khí

Acid

Dung dịch base

Muối

Nước

HCl + NaOH → NaCl + H₂O

2. Tính chất của acid

H₂SO₄ + Na₂O → Na₂SO₄ + H₂O

Acid

Oxide base

Muối

Nước

Acid

Dung dịch muối

Muối mới

Acid mới

H₂SO₄ + BaCl₂ → BaSO₄ + 2HCl

3. Tính chất của base

Ca(OH)₂ + H₂SO₄ → CaSO₄ + 2H₂O

Base

Dung dịch acid

Muối

Nước

Base

Oxide acid

Muối

Nước

H₂SO₄ + BaCl₂ → BaSO₄ + 2HCl

Base

Dung dịch muối

Muối mới

Base mới

Ca(OH)₂ + Na₂CO₃ → CaCO₃ + 2NaOH

LUYỆN TẬP

Câu 1. Công thức phân tử của muối gồm:

A. Cation kim loại và anion gốc acid

B. Cation kim loại và anion phi kim

C. Anion phi kim và anion gốc acid

D. Cation kim loại và cation phi kim

Câu 2. Sản phẩm của dung dịch muối phản ứng với kim loại là:

C. Muối mới và kim loại mới

A. Acid và base

B. Muối mới và acid

D. Muối mới và base

C. phản ứng với base

Câu 3. Đâu không phải tính chất hóa học của muối?

B. phản ứng với phi kim

A. phản ứng với kim loại

D. phản ứng với acid

Câu 4. Tên của muối Na₂SO₄ là:

A. sodium sulfate

B. sodium sulfua

C. disodium tetrasufur

D. sodium(I) sulfate

Câu 5. Trộn 2 dung dịch muối nào sau đây sẽ không xuất hiện kết tủa?

D. NaCl + K₂SO₄

A. BaCl₂ + Na₂SO₄

B. Na₂CO₃ + CaCl₂

C. BaCl₂ + AgNO₃

Câu 6. Cho Na₂CO₃ vào từng dung dịch sau: NaCl, BaCl₂, Ba(NO₃)₂, Ca(NO₃)₂. Số phản ứng xảy ra là:

C. 3

A. 1

B. 2

D. 4

Câu 7. Cặp chất nào sau đây không thể tồn tại trong cùng một dung dịch?

C. CaCl₂, K₂CO₃

A. BaCl₂, K₂SO₄

B. KCl, Na₂SO₄

D. ZnSO₄, H₂SO₄

Câu 8. Nhỏ dung dịch sodium hydroxide vào ống nghiệm chứa dung dịch copper(II) chloride.

Xuất hiện hiện tượng gì?

C. Kết tủa xanh

A. Kết tủa nâu đỏ

B. Kết tủa trắng

D. Kết tủa nâu vàng

C. 10,2 gam

Câu 9. Khi cho 200 gam dung dịch Na₂CO₃ 10,6% vào dung dịch HCl dư, khối lượng khí sinh ra là:

B. 8,8 gam

A. 8 gam

D. 12 gam

C. 145 gam

Câu 10. Cho 500 ml dung dịch NaCl 2M tác dụng với 600 ml dung dịch AgNO₃ 2M. Khối lượng kết tủa thu được là:

B. 143,5 gam

A. 142 gam

D. 135 gam

VẬN DỤNG

PHIẾU BÀI TẬP

Họ và tên:…………………………………………………………………………………

Lớp: ………………………………………………………………………………………

Câu 1: Muối Al₂(SO₄)₃ được dùng trong công nghiệp để nhuộm vải, thuộc da, làm trong nước, … Tính khối lượng Al₂(SO₄)₃ tạo thành khi cho 51 kg Al₂O₃ tác dụng hết với dung dịch H₂SO₄.

Câu 2: (X) là muối carbonate của kim loại R hoá trị II. (X) có khối lượng phân tử bằng 197 amu.

a) Xác định công thức hoá học và tên gọi của muối (X). Dựa vào bảng tính tan cho biết muối này có tan được trong nước không.

b) Tìm hiểu qua sách, báo, internet, … hãy nêu một số ứng dụng của muối (X).

Câu 1: Muối Al₂(SO₄)₃ được dùng trong công nghiệp để nhuộm vải, thuộc da, làm trong nước, … Tính khối lượng Al₂(SO₄)₃ tạo thành khi cho 51 kg Al₂O₃ tác dụng hết với dung dịch H₂SO₄.

Câu trả lời

Câu 2: (X) là muối carbonate của kim loại R hoá trị II. (X) có khối lượng phân tử bằng 197 amu.

Câu trả lời

a) Đặt công thức tổng quát của muối: RCO₃.

Theo bài ra:

MR + 60 = 197

⇒ MR = 137 (amu).

Câu 2: (X) là muối carbonate của kim loại R hoá trị II. (X) có khối lượng phân tử bằng 197 amu.

Câu trả lời

Một số ứng dụng của muối BaCO₃

EM ĐÃ HỌC

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE!