ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP HẠ THÂN NHIỆT BỀ MẶT Ở BỆNH NHÂN SỐC NHIỆT : BÁO CÁO CA LÂM SÀNG

THS.BS. NGUYỄN ĐỨC LỊCH

BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH PHÚ THỌ

Ngày 27/4/24 BN nam, 21 tuổi, được phát hiện bất tỉnh sau đi xe máy ngoài trời nắng 2 giờ (39-40 độ C), đưa vào trung tâm y tế huyện: hôn mê sâu, tụt HA, nhiệt độ 41 độ C được đặt NKQ, dùng thuốc vận mạch, chườm đá lạnh và chuyển khoa HSTC sau 4 giờ

Hôn mê GCS 5 đ thở qua bóng bóp qua NKQ, co giật toàn thân, duỗi cứng, nhiệt độ 40,5 độ, M : 136l/ph , HA:90/60 mmHg (Noradrenalin 0,3mcg/kg/p)

🡪 LÀM GÌ TIẾP THEO CHO NB

SINH LÝ ĐIỀU HOÀ THÂN NHIỆT

• Thân nhiệt trung tâm luôn được giữ hằng định 36 °C – 37,5 °C
• Trung tâm điều hoà thân nhiệt là vùng dưới đồi. Nhiệt độ đối chiếu được coi là 37°C.
• Tổn thương vỏ não (ví dụ, chảy máu não) cũng có thể gây sốt cao.

​

SỐC NHIỆT

• Cơ chế thải nhiệt chính
• Bức xạ
• Dẫn truyền, đối lưu
• Bay hơi

SỐC NHIỆT

SỐC NHIỆT

• Giãn mạch dưới da 🡪 giảm thể tích tuần hoàn tương đối
• Vã mồ hôi, mất điện giải, giảm lượng nước uống vào 🡪 sốc giảm thể tích
• Ngất do giảm lượng máu tới não

SỐC NHIỆT

• Giảm lượng máu tới gan, tổn thương trực tiếp tế bào gan 🡪 suy gan cấp
• Tổn thương nhiệt làm tác động cơ qua cơ chế kích thích Ryanodine Receptor 1 trên bào tương cơ 🡪 Đẩy dòng calci vào tế bào 🡪 cơ cơ liên tục kéo dài 🡪 hoại tử cơ + tiêu cơ vân
• Nội độc tố từ ruột vào máu, Kích hoạt các Cytokin cứ TB bạch cầu + Tb cơ, giảm Protein S, C 🡪 DIC

​

ĐIỀU TRỊ SỐC NHIỆT

• Ngâm nước lạnh, rửa dạ dày và trực tràng bằng nước lạnh hay truyền nước muối lạnh. Tuy nhiên, không có bằng chứng nào chứng minh tính ưu việt của bất kỳ phương pháp làm mát nào đối với bệnh nhân bị sốc nhiệt
• Một số trường hợp đã báo cáo việc sử dụng phương pháp hạ thân nhiệt cho sốc nhiệt. Do giúp hạ nhanh nhiệt độ trung tâm so với các phương pháp khác giảm CH não, ức chế phản ứng viêm có hại, giảm hoạt động động kinh.

1. BN 22 tuổi , đang thực hiện nghĩa vụ quân sự, vào viện GCS: 6 đ, T: 42,7

Hạ thân nhiệt ngoại mạch đích 33 độ / 24h, làm ấm >> hồi phục hoàn toàn

2. Báo cáo 3 TH, sốc nhiệt NĐ lúc vào 40 độ, BN được làm mát bằng các BP truyền nước muối lạnh, đáp đá lạnh, thiết bị làm mát bề mặt, sau 1h, khi NB giảm 39 độ BN còn hôn mê, được TH HTN

3. BN nữ 67 tuổi , TS khỏe mạnh, phát hiện hôn mê trong phòng xông hơi 1h 🡪 KCC, ND trực tràng 40,5, GCS: 3đ

HTN ngoại mạch

HTN 1 h, sau vào viện, sau 1h, T: 38,3, GCS: 5đ, sau 7h, GCS 12 đ, BN mở mắt tự nhiên, T: 36,5

• kết HTN
• Sau 18 ngày ra viện, không có di chứng TK

NĐ lúc vào 40,5 , đã được chườm đá lạnh BV huyện , GCS: 5đ, co giật 🡪 HTN ngay

30 phút T39 độ , 01 giờ 38,3°C . Sau 02 giờ nhiệt độ giảm xuống 35 độ C, bệnh nhân có các dấu hiện phản ứng với kích thích đau , sau 12h, 35 độ GCS: 8 đ , QĐ HNĐ 33 độ bệnh nhân vẫn không có thêm đáp ứng khác. 🡪 duy trì 24h, làm ấm tốc độ 0,25 độ/ giờ đến 37 độ C mất 16 giờ và ngừng an thần.

Sau 24 giờ bệnh nhân hôn mê GCS: 10 điểm, không yếu liệt và bệnh nhân duy trì nhiệt độ 37 độ C 4 ngày tiếp theo, có những nỗ lực kết HTN nhưng NĐ tang nhanh sau đó.

- BN có tình trạng tổn thương gan, RLĐM ngay từ thời điểm vào viện , tăng cao nhất vào ngày thứ 4, 5. Sau khi truyền huyết tương, thay huyết tương, chức năng gan cải thiện và trở về gần mức bình thương vào ngày thứ 8 và BN được rút nội khí quản

- Ra viện sau 22 ngày, hồi phục hoàn toàn.

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11780248/

KẾT LUẬN

• Sốc nhiệt là biến chứng nguy hiểm tính mạng nghĩ tới khi :Nhiệt độ > 40 độ, Có rối loạn ý thức, Làm việc trong môi trường nóng
• Gây tổn thương đa cơ quan , cần làm mát càng sớm càng tốt, phải nhập viện để theo dõi điều trị các biến chứng
• HTN là phương pháp hiệu quả, nhanh chóng để kiểm soát NĐ bệnh nhân
• Cần thêm để đánh giá đầy đủ hiệu quả PP này

​

​

TRÂN TRỌNG CẢM ƠN!