LỚP 4
ĐỘI NGŨ TÁC GIẢ BIÊN SOẠN SGK MĨ THUẬT 4
Tổng Chủ biên:
PGS.TS ĐINH GIA LÊ
Đồng Chủ biên:
PGS.TS ĐOÀN THỊ MỸ HƯƠNG
PGS. TS TRẦN THỊ BIỂN
Tác giả:
ThS PHẠM DUY ANH
ThS, giáo viên TRẦN THỊ THU TRANG
NỘI DUNG TẬP HUẤN SGK MĨ THUẬT 4
Phần 1. HƯỚNG DẪN CHUNG
I. Giới thiệu SGK môn mĩ thuật 4.
II. Phân tích cấu trúc sách và cấu trúc chủ đề.
III. Phương pháp dạy học môn mĩ thuật.
IV. Hướng dẫn kiểm tra, đánh giá kết quả học tập.
V. Hướng dẫn sử dụng nguồn tài nguyên sách và các học liệu điện tử của NXB Giáo dục Việt Nam.
Phần 2. GỢI Ý, HƯỚNG DẪN DẠY HỌC MỘT SỐ DẠNG BÀI
I. Hướng dẫn dạy học dạng bài hình thành khái niệm.
II. HD dạy học dạng bài sử dụng khái niệm.
Phần 3. CÁC NỘI DUNG KHÁC
I. Hướng dẫn sử dụng sách giáo viên.
II. Hướng dẫn sử dụng sách bổ trợ.
THẢO LUẬN
PHẦN 1. HƯỚNG DẪN CHUNG
I. Giới thiệu SGK môn mĩ thuật 4.
II. Phân tích cấu trúc sách và cấu trúc chủ đề .
III. Phương pháp dạy học môn mĩ thuật.
IV. Hướng dẫn kiểm tra, đánh giá kết quả học tập.
V. Hướng dẫn sử dụng nguồn tài nguyên sách và các học liệu điện tử của NXB Giáo dục Việt Nam.
I. GIỚI THIỆU SGK MÔN MĨ THUẬT 4
- SGK môn học Mĩ thuật 4 – Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống biên soạn bám sát Chương trình Giáo dục phổ thông Mĩ thuật năm 2018, tiếp nối sự hình thành, phát triển năng lực mĩ thuật đã có ở lớp 1, lớp 2 và lớp 3;
- Các hoạt động trong sách được tổ chức theo hình thức trải nghiệm và bám sát môn Mĩ thuật, giúp học sinh dễ tiếp cận kiến thức, kĩ năng trong thực hành, sáng tạo;
- Nội dung trong sách giúp học sinh hiểu thêm về mối quan hệ chặt chẽ giữa mĩ thuật và đời sống, góp phần nuôi dưỡng tình yêu nghệ thuật.
I. GIỚI THIỆU SGK MÔN MĨ THUẬT 4
2.1. Tiếp tục hình thành, phát triển năng lực mĩ thuật dựa trên nền tảng kiến thức, kĩ năng mĩ thuật ở lớp 1, 2, 3 thông qua các hoạt động trải nghiệm như: khai thác vẻ đẹp tạo hình trong điêu khắc đình làng để thiết kế một món quà lưu niệm (chủ đề 1); sử dụng hình ảnh từ cuộc sống yêu thích để thiết kế một đồ vật trang trí góc học tập (chủ đề 4); sử dụng vật liệu sẵn có tạo đồ chơi gắn với một kỉ niệm đẹp (chủ đề 5),…
�
2. Những điểm mới
+ Sử dụng hình ảnh từ cuộc sống yêu thích để thiết kế một đồ vật trang trí góc học tập (chủ đề 4);
+ Sử dụng vật liệu sẵn có tạo đồ chơi gắn với một kỉ niệm đẹp (chủ đề 5),…
+ Khai thác vẻ đẹp tạo hình trong điêu khắc đình làng để thiết kế một món quà lưu niệm (chủ đề 1);
I. GIỚI THIỆU SGK MÔN MĨ THUẬT 4
2.2. Phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác, phát triển tư duy độc lập, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo như: thể hiện sản phẩm mĩ thuật về chủ đề Môi trường xanh – sạch – đẹp (chủ đề 7);
Trải nghiệm và khám phá mĩ thuật thông qua nhiều hình thức hoạt động, góp phần hình thành, phát triển các phẩm chất yêu nước, quê hương, nơi em ở với dạng bài sử dụng hình thức yêu thích để tạo một sản phẩm mĩ thuật về chủ đề Quê hương thanh bình (chủ đề 8).
�
2. Những điểm mới
I. GIỚI THIỆU SGK MÔN MĨ THUẬT 4
2.3. Có hiểu biết về mối quan hệ của mĩ thuật với đời sống, nuôi dưỡng hứng thú và tình yêu nghệ thuật, phát triển năng lực tự chủ và tự học, xây dựng tình cảm gia đình như sử dụng hình thức yêu thích để tạo sản phẩm mĩ thuật về chủ đề Những kỉ niệm đẹp (chủ đề 5).
�
2. Những điểm mới
I. GIỚI THIỆU SGK MÔN MĨ THUẬT 4
2.4. Có ý thức kế thừa, phát huy các giá trị văn hoá, nghệ thuật truyền thống dân tộc, tiếp cận giá trị thẩm mĩ của thời đại, làm nền tảng cho việc phát triển các phẩm chất yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm như khai thác vẻ đẹp di sản văn hóa trong thực hành, sáng tạo sản phẩm mĩ thuật (chủ đề 1, 2).
�
2. Những điểm mới
II. PHÂN TÍCH CẤU TRÚC SÁCH, CẤU TRÚC BÀI HỌC
1. Cấu trúc SGK
II. PHÂN TÍCH CẤU TRÚC SÁCH, CẤU TRÚC BÀI HỌC
2. Cấu trúc chủ đề
- Cấu trúc của mỗi chủ đề được thể hiện ở 4 mục chính:
II. PHÂN TÍCH CẤU TRÚC SÁCH, CẤU TRÚC BÀI HỌC
3. Định hướng chủ đề
CHỦ ĐỀ | TÊN CHỦ ĐỀ | ĐỊNH HƯỚNG CHỦ ĐỀ |
1 | Vẻ đẹp trong điêu khắc đình làng Việt Nam | Đất nước (lồng ghép yếu tố khối) |
2 | Một số dạng không gian trong tranh dân gian Việt Nam | Đất nước, thiên nhiên (lồng ghép yếu tố không không gian) |
3 | Cảnh đẹp quê hương | Thiên nhiên (lồng ghép yếu tố màu sắc) |
4 | Vẻ đẹp trong cuộc sống | Con người |
5 | Những kỉ niệm đẹp | Gia đình |
6 | Mái trường yêu dấu | Nhà trường |
7 | Môi trường xanh - sạch - đẹp | Xã hội |
8 | Quê hương thanh bình | Quê hương |
II. PHÂN TÍCH CẤU TRÚC SÁCH, CẤU TRÚC BÀI HỌC
4. Phân tích một số chủ đề đặc trưng
Chủ đề 1: Vẻ đẹp trong điêu khắc đình làng Việt Nam giúp HS nhận diện vẻ đẹp của điêu khắc đình làng qua chất liệu, khối, không gian và chủ đề. Bên cạnh đó còn giúp HS hiểu hơn về ý nghĩa biểu tượng của các đề tài trang trí gắn với lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng của người xưa. Giúp HS có ý thức bảo vệ gìn, giữ di sản văn hóa lịch sử truyền thống dân tộc.
II. PHÂN TÍCH CẤU TRÚC SÁCH, CẤU TRÚC BÀI HỌC
Chủ đề 5: Những kỷ niệm đẹp được thiết kế, lựa chọn những hình ảnh, tác phẩm có màu sắc tươi vui, phù hợp với nội dung chủ đề. Bên cạnh đó nhóm biên soạn đã lựa chọn giới thiệu họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm và bức tranh sơn mài Trẻ em vui chơi với mong muốn các em sẽ dần hiểu nhiều hơn về đặc điểm chất liệu mĩ thuật cũng như làm quen với các họa sĩ nổi tiếng của Mĩ thuật Việt Nam hiện đại.
III. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN MĨ THUẬT
1. Những yêu cầu cơ bản
2. HD và gợi ý phương pháp, hình thức tổ chức dạy-học
Nhóm PPDH truyền thống: PP quan sát; PP trực quan; PP vấn đáp, gợi mở; PP luyện tập thực hành; PP dạy học theo nhóm
Nhóm PPDH hiện đại: giải quyết VĐ, kiến tạo; hợp tác theo nhóm;…
III. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN MĨ THUẬT
3. Một số PPDH trong môn mĩ thuật
- SGK Mĩ thuật 4 được biên soạn theo chủ đề nên đa dạng trong phương pháp dạy học:
+ Dạy học tích hợp;
+ Dạy theo chủ đề;
+ Dạy học giải quyết vấn đề;
+ Dạy học khám phá;
+ Dạy học thực hành sáng tạo;
+ Dạy học đa phương tiện;
- Cũng như một số phương pháp dạy học như:
+ Phương pháp hình học;
+ Phương pháp mô phỏng;
+ Phương pháp vẽ theo trí nhớ.
III. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN MĨ THUẬT
4. Những yêu cầu cơ bản về phương pháp dạy học môn MT
III. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN MĨ THUẬT
- Phương pháp dạy học MT - bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống, có tính kế thừa các phương pháp dạy học MT trước đây.
- Theo đó, giáo viên vận dụng một cách linh hoạt có hiệu quả các phương pháp dạy học hiện có theo quan điểm dạy học tích cực kết hợp với các phương pháp mới cho phù hợp với nội dung, hướng tới mục tiêu đa dạng trong cách giải quyết vấn đề mà bài học nêu ra.
4. Những yêu cầu cơ bản về phương pháp dạy học môn MT
III. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN MĨ THUẬT
Tựu chung lại có hai vấn đề trọng tâm về phương pháp:
- Một là, giáo viên bằng các kĩ năng dạy học nêu tình huống và giúp học sinh phát hiện vấn đề qua những sự vật, hiện tượng xung quanh mình.
- Hai là, với những vấn đề phát hiện được, giáo viên tạo điều kiện cho học sinh giải quyết vấn đề theo nhiều cách thông qua bài thực hành (không còn khuôn mẫu vào một cách nhất định) và mỗi cách giải quyết phản ánh nhận thức, kĩ năng của mỗi học sinh. Điều này tạo nên sự hứng khởi với môn Mĩ thuật khi mỗi học sinh hứng thú làm việc và có sản phẩm cho chính mình.
5. Kỹ thuật dạy học
III. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN MĨ THUẬT
1. Kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục
- Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT: đánh giá phẩm chất và năng lực người học (hình thức, tổ chức, sử dụng kết quả đánh giá)
IV. HƯỚNG DẪN KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
1. Kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục
IV. HƯỚNG DẪN KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
- Đánh giá thường xuyên:
+ Hình thức: diễn ra trong suốt quá trình học: nội dung học, tìm hiểu kiến thức mới, thực hành, vận dụng…
+ Cách thức đánh giá: Sử dụng câu hỏi, yêu cầu HS trình bày, mô tả, thực hiện thao tác…; quan tâm câu hỏi so sánh, phân loại, phát hiện… theo các hình thức; dựa vào kết quả bài thực hành sau mỗi chủ đề; GV đánh giá HS; HS đánh giá lẫn nhau; HS tự đánh giá.
- Đánh giá định kì môn học: giữa và cuối mỗi kì học, theo 3 mức độ: Hoàn thành tốt – Hoàn thành – Chưa hoàn thành (T, H, C).
+ Đánh giá định kì về sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực và tổng hợp đánh giá kết quả giáo dục do giáo viên chủ nhiệm thực hiện dựa trên các kết quả đánh giá định kì của tất cả các môn học trong đó có môn Mĩ thuật.
2. Tiêu chí đánh giá hoạt động giáo dục
IV. HƯỚNG DẪN KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
Trong mỗi chủ đề, chúng ta xây dựng 3 cấp độ đánh giá để đảm bảo các tiêu chí:
- Đại trà;
- Phân hóa;
- Năng khiếu.
Hay có thể đơn giản, cô đọng thì:
- Đại trà – Phân hóa – Năng khiếu là đánh giá ở mỗi chủ đề.
- Hoàn thành tốt - Hoàn thành - Chưa hoàn thành là đánh giá định kì.
- Hoàn thành xuất sắc – Hoàn thành tốt – Hoàn thành – Chưa hoàn thành là đánh giá chung, cuối năm (do giáo viên chủ nhiệm thực hiện).
Theo đó, các thầy cô vận dụng cho đúng và hiệu quả đối với từng cơ sở giáo dục và đối tượng học sinh của mình.
3. Một số gợi ý về hình thức và PP kiểm tra, đánh giá
IV. HƯỚNG DẪN KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
- Đánh giá năng lực tự chủ, tự học;
- Đánh giá năng lực quan sát và nhận thức;
- Đánh giá năng lực sáng tạo và ứng dụng;
- Đánh giá năng lực phân tích và đánh giá thẩm mĩ.
V. HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG NGUỒN TÀI NGUYÊN SÁCH VÀ CÁC HỌC LIỆU ĐIỆN TỬ CỦA NXB GIÁO DỤC VIỆT NAM
- Học liệu bổ trợ
+ Sách bổ trợ: Sách giáo viên, Vở bài tập Mĩ thuật 4,…
+ Nguồn học liệu điện tử: tài liệu dạy học, tập huấn GV, video clip tiết dạy minh hoạ, SGV, SHS được đăng tải trên nền tảng sách điện tử của NXB Giáo dục Việt Nam, với sứ mệnh mở ra kho tri thức rộng lớn và hỗ trợ cho việc học tập trực tuyến.
Diễn đàn: Là nơi luôn thực hiện tốt chức năng: chia sẻ, giải đáp và hỗ trợ trực tuyến, đồng hành cùng giáo viên trong suốt quá trình dạy học.
- HD khai thác và sử dụng
+ Hành trang số: sách điện tử: www.hanhtrangso.nxbgd.vn
+ Tập huấn: nền tảng trực tuyến: taphuan.nxbgd.vn
+ HD sử dụng nguồn tài nguyên học liệu điện tử
- Một số lưu ý lập kế hoạch dạy học theo công văn số 3866/BGDDT-GDTH
+ 02 buổi/ngày
+ 01 buổi/ngày
+ Tổ chức HĐ sau giờ học chính thức
V. HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG NGUỒN TÀI NGUYÊN SÁCH VÀ CÁC HỌC LIỆU ĐIỆN TỬ CỦA NXB GIÁO DỤC VIỆT NAM
Diễn đàn: Là nơi luôn thực hiện tốt các chức năng: chia sẻ, giải đáp và hỗ trợ trực tuyến, đồng hành cùng giáo viên trong suốt quá trình dạy học.
- Cùng với đó, diễn đàn của bộ sách: SGK Mĩ thuật - bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống, NXBGDVN luôn hỗ trợ trực tuyến cho giáo viên những chia sẻ về tình huống sư phạm, gợi ý cách tổ chức trò chơi, trao đổi và tháo gỡ những vướng mắc khi triển khai SGK tại nhà trường.
PHẦN 2. GỢI Ý, HƯỚNG DẪN DẠY HỌC MỘT SỐ CHỦ ĐỀ
- GV lưu ý 2 điểm chính
+ GV có thể điều chỉnh Phân phối Chương trình phù hơp thời điểm triển khai trong nhà trường;
+ GV có thể chủ động sáng tạo để xây dựng các HĐ cũng như hình thức tổ chức dạy-học sao cho phong phú hơn; Phần thực hành (Thể hiện và Vận dụng) cần bao quát, gợi mở, hướng dẫn HS thực hành theo năng lực 🡪 HS tự làm được SPMT của mình.
1. Kế hoạch dạy học
- Tùy vào điều kiện thực tế, GV có thể tổ chức trò chơi hoặc xây dựng cách dẫn dắt vào chủ đề.
- Quan sát: hình ảnh một số cảnh đẹp, tác phẩm mĩ thuật 🡪 sản phẩm mĩ thuật 🡪 HS hình thành kĩ năng quan sát và khả năng liên tưởng.
2. Phân tích tình huống sư phạm và hướng giải quyết.
Chủ đề 3. Cảnh đẹp quê hương
Hoạt động Quan sát
2. Phân tích tình huống sư phạm và hướng giải quyết.
Chủ đề 3. Cảnh đẹp quê hương
Hoạt động Thể hiện
- Tham khảo sản phẩm mẫu 🡪 nhận biết thêm về cách tạo hình SP, cách thể hiện nội dung thông qua hình ảnh và màu sắc trong từng SP.
- HS thể hiện được một sản phẩm mĩ thuật về chủ đề “Cảnh đẹp quê hương” bằng hình thức yêu thích.
Tùy vào tình hình thực tế GV có thể tổ chức cho HS thực hành cá nhân hoặc thực hành theo nhóm (nhóm 2 hoặc nhóm 4…).
2. Phân tích tình huống sư phạm và hướng giải quyết.
Hoạt động Thảo luận
Chủ đề 3. Cảnh đẹp quê hương
2. Phân tích tình huống sư phạm và hướng giải quyết.
Hoạt động Vận dụng
- GV căn cứ nội dung phần Tham khảo để gợi ý cách làm một sản phẩm mĩ thuật dạng 3D về cảnh đẹp nơi em ở;
- GV quan sát và đưa gợi ý cụ thể cho từng HS;
- Tùy điều kiện và thời gian HS thực hành, GV cho HS trưng bày SP, giới thiệu SP đã hoàn thiện.
Chủ đề 3. Cảnh đẹp quê hương
- Tùy vào điều kiện thực tế, GV có thể tổ chức trò chơi hoặc xây dựng cách dẫn dắt vào chủ đề.
- Quan sát: một số hình ảnh về mái trường, sản phẩm mĩ thuật dạng 2D, 3D🡪 HS hình thành kĩ năng quan sát và khả năng liên tưởng.
2. Phân tích tình huống sư phạm và hướng giải quyết.
Chủ đề 6. Mái trường yêu dấu
Hoạt động Quan sát
2. Phân tích tình huống sư phạm và hướng giải quyết.
Hoạt động Thể hiện
- Tham khảo các bước tạo sản phẩm 3D 🡪 nhận biết thêm về cách tạo hình SP dạng 3D, kết hợp từ những vật liệu có sẵn.
- HS thể hiện được một sản phẩm mĩ thuật về chủ đề “Mái trường yêu dấu” bằng hình thức yêu thích.
Tùy vào tình hình thực tế GV có thể tổ chức cho HS thực hành cá nhân hoặc thực hành theo nhóm (nhóm 2 hoặc nhóm 4…).
Chủ đề 6. Mái trường yêu dấu
2. Phân tích tình huống sư phạm và hướng giải quyết.
Hoạt động Thảo luận
Chủ đề 6. Mái trường yêu dấu
2. Phân tích tình huống sư phạm và hướng giải quyết.
Hoạt động Vận dụng
- GV căn cứ nội dung phần Tham khảo để gợi ý cách thiết kế một đồ dùng học tập sử dụng vật liệu sẵn có;
- GV quan sát và đưa gợi ý cụ thể cho từng HS;
- Tùy điều kiện và thời gian HS thực hành, GV cho HS trưng bày SP, giới thiệu SP đã hoàn thiện.
Chủ đề 6. Mái trường yêu dấu
2. Phân tích tình huống sư phạm và hướng giải quyết.
- GV nên tổ chức các hoạt động Quan sát, Thể hiện hay Thảo luận linh hoạt theo nhóm để HS có thể cùng nhau xây dựng, khám phá kiến thức của bài học.
- GV nên dành nhiều thời gian cho các hoạt động Thể hiện hay Vận dụng để HS có thể hoàn thành SPMT đáp ứng của yêu cầu bài học.
- Lưu ý: các mức đánh giá
+ Đại trà: tạo hình được một SPMT chủ đề;
+ Phân hóa: tạo hình được một SPMT chủ đề thể hiện được rõ các hình ảnh chính phụ;
+ Năng khiếu: tạo SPMT theo yêu cầu của từng chủ đề có nội dung, hình ảnh phong phú, sinh động, màu sắc hài hòa có đậm có nhạt làm nổi bật nội dung muốn truyền tải của SP.
PHẦN 3. CÁC NỘI DUNG KHÁC
I. Hướng dẫn sử dụng Sách giáo viên
II. Hướng dẫn sử dụng sách bổ trợ
III. Lí luận và PPDH mĩ thuật phổ thông theo định hướng phát triển năng lực
I. HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG SÁCH GIÁO VIÊN
Sách gồm 2 phần:
I. HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG SÁCH GIÁO VIÊN
2. Sử dụng Sách giáo viên hiệu quả
- Nội dung biên soạn ở mỗi chủ đề được hướng dẫn bám sát với SGK, giúp GV hình dung được đầy đủ yêu cầu bài học, mục tiêu của từng hoạt động cũng như các bước lên lớp, phù hợp với thời lượng/số tiết trên lớp.
- Sách hướng dẫn gợi mở cho GV có thể linh hoạt chuẩn bị hay sử dụng các đồ dùng dạy học sẵn có sao cho phù hợp với điều kiện của nhà trường.
II. HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG VỞ BÀI TẬP
- Vở Bài tập Mĩ thuật 4 được biên soạn giúp học sinh thực hành sản phẩm mĩ thuật 2D theo lệnh trong SGK và thuận tiện lưu giữ sản phẩm trong cả năm học.
- Phần lớn nội dung các chủ đề trong vở được thiết kế theo hình thức: trang bên trái nhắc lại kiến thức đã học và trang bên phải là phần để các em thực hành theo hướng dẫn của thầy, cô giáo.
*
THẢO LUẬN
Câu hỏi thảo luận:
*
Phân tích 2 tiết dạy minh họa
Chủ đề :
Tiết 1: Sử dụng hình thức yêu thích để tạo sản phẩm mĩ thuật …
Câu hỏi thảo luận:
*
Tiết 2:
Câu hỏi thảo luận:
Phân tích 2 tiết dạy minh họa
Chủ đề :
*
Như vậy, với cách xây dựng nội dung sách và phương pháp dạy học có tính lý luận, việc triển khai Mĩ thuật 4 – Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống thành công trong nhà trường vào cuối năm học tới phụ thuộc rất nhiều vào các quý thầy cô ngày hôm nay.
Trong quá trình dạy học, mọi vướng mắc, ý kiến cần trao đổi xin trao đổi qua diễn đàn để được nhóm tác giả hỗ trợ, giải đáp kịp thời.