1 of 18

Usługi społeczne

na rzecz Srebrnego Pokolenia

dr Karolina Jarosz

Pełnomocniczka Wojewody Świętokrzyskiego do spraw ekonomii społecznej i spraw seniorów

2 of 18

Najważniejsze fakty �- co mówią źródła

Województwo świętokrzyskie ma najwyższy udział osób w wieku 60+ w Polsce — 36,5% (stan 2024).
Obserwujemy proces tzw. podwójnego starzenia się, polegający na wzroście, wśród osób starszych, udziału osób sędziwych (w wieku 80 lat i więcej).
Na 100 seniorów przypada 129 seniorek.
Wrzeciono z wąską podstawą - kształt jest charakterystyczny dla społeczeństw starych i silnie starzejących się, w których spada liczba urodzeń przy jednoczesnym wydłużaniu się przeciętnej długości życia.
W regionie ważne są tematy: stan zdrowia i dostępność opieki, sytuacja materialna (płaszczyzna emerytur i wsparcia społecznego) oraz ryzyko izolacji społecznej.
Osoby w wieku dojrzałym często mają trudności z pozostaniem na rynku pracy, mimo posiadania wykształcenia i doświadczenia zawodowego.

3 of 18

Portret świętokrzyskiej/go seniorki/seniora

4 of 18

Portret świętokrzyskiego seniora

Imię: Helena - imię typowe dla pokolenia 65–79 lat.
Wiek: najczęściej między 65 a 74 rokiem życia; rosnąca grupa 75+.
Miejsce zamieszkania: zarówno małe miasta, jak i obszary wiejskie regionu — Świętokrzyskie łączy większe skupiska (Kielce) z licznymi wsiami; wiele osób starszych mieszka nadal w rodzinnych miejscowościach.

5 of 18

Portret świętokrzyskiego seniora 1z3

Wykształcenie i doświadczenie zawodowe: wiele osób to emerytki/emeryci po zawodach przemysłowych, rolniczych lub usługowych; część kobiet miała przerwy w zatrudnieniu (opieka domowa), co wpływa na wysokość emerytury.
Sytuacja materialna: w 2024 roku przeciętna miesięczna emerytura w województwie świętokrzyskim, wypłacana przez ZUS, wynosiła około 3491,85 zł, (Polska: ok. 3862,61 zł).

6 of 18

Portret świętokrzyskiego seniora 2z3

Stan zdrowia i opieka: typowe problemy zdrowotne to choroby układu krążenia, cukrzyca, problemy narządu ruchu; dostęp do specjalistów (np. geriatrii) jest ograniczony, co wpływa na jakość opieki. Rosnące potrzeby opiekuńcze wymagają większej liczby usług dziennych i stacjonarnych.
Aktywność społeczna i emocjonalna: część seniorów jest aktywna — Uniwersytety Trzeciego Wieku, kluby seniora, wolontariat. Jednocześnie rośnie problem izolacji i samotności, zwłaszcza w starszych grupach (80+). Lokalna oferta kulturalna i kluby są ważne, ale nie zawsze docierają do najbardziej potrzebujących.

7 of 18

Portret świętokrzyskiego seniora 3z3

Główne wyzwania: ograniczona dostępność specjalistycznej opieki (geriatria), rosnące koszty opieki domowej, samotność w starszych grupach wiekowych, oraz konieczność dostosowania infrastruktury (transport, dostępność dla osób z ograniczoną mobilnością).

8 of 18

Wyzwania* (1/4)

Priorytetem dla polityki senioralnej w najbliższych latach powinna być realizacja inicjatyw, działań, projektów i programów, które będą służyły wsparciu osób starszych we wszystkich sferach życia, a które będą wpływały na polepszanie jakości i warunków życia.
Niezbędne jest się kształcenie zawodowe specjalistów w zakresie leczenia oraz świadczenia usług zdrowotnych osób starszych, promowanie zawodów związanych z opieką nad najstarszymi pacjentami i ich szczególnymi potrzebami.

*Informacja o sytuacji osób starszych w Polsce za 2024 r., Minister ds. Polityki Senioralnej

9 of 18

Wyzwania (2/4)

Działania w ramach polityki społecznej powinny zachęcać seniorów do aktywnego udziału w życiu lokalnej społeczności, wzmacniać więzi społeczne, w tym sąsiedzkie, ale przede wszystkim zapewniać wsparcie i gwarantować poczucie bezpieczeństwa w codziennym funkcjonowaniu.
Mając na uwadze, że osoby starsze są jedną z grup najbardziej narażonych na różnego rodzaju oszustwa, należy podjąć działania, które będą zapewniały szeroko rozumiane bezpieczeństwo. Działania te powinny mieć m.in. charakter informacyjny, profilaktyczny, ekonomiczny, środowiskowy, tak aby realnie wpływy na poprawę bezpieczeństwa osób starszych.

10 of 18

Wyzwania (3/4)

Wdrożenie systemowych rozwiązań, które uwzględnią potrzebę dostosowania dostępnych mieszkań do potrzeb, wieku i możliwości osób starszych i z niepełnosprawnością.
Dalszy rozwój usług społecznych, a także wspólnych, przyjaznych przestrzeni w środowisku zamieszkania osób starszych, które zapewnią integrację oraz aktywne i bezpieczne formy spędzania czasu.

11 of 18

Wyzwania (4/4)

Kampanie społeczne, programy edukacyjne skierowane zarówno do instytucji publicznych, organizacji samorządowych (realizujących programy i projekty skierowane do seniorów) jak i szkół i przedszkoli na temat starości i aktywnego starzenia się. Szczególnie ważne jest wdrażanie metod edukacyjnych ukierunkowanych na przeciwdziałanie stereotypom, dyskryminacji i przemocy wobec osób starszych, wzmacniania tolerancji i zaangażowania w życie społeczne.
Sytuacja demograficzna w Polsce wymaga współpracy międzysektorowej i kompleksowych rozwiązań w ramach polityki senioralnej. Odpowiedzialne działania, realizowane równocześnie na wielu płaszczyznach wpłyną korzystnie na jakość życia osób starszych.

12 of 18

Usługi społeczne dla seniorów

13 of 18

Programy rządowe 1z3

Nowe świadczenia i programy

Bon Senioralny:

- Dla kogo? Seniorzy po 75. roku życia, którzy nie są w stanie sami funkcjonować i nie mają wsparcia bliskich. Wniosek składa aktywny zawodowo zstępny (dziecko, wnuk).

- Kwota i forma: Do 2150 zł miesięcznie (50 godzin), wypłacane jako usługa opiekuńcza w domu (higiena, zakupy, rehabilitacja, kontakty z otoczeniem), nie gotówka.

- Kiedy? Wypłaty mają ruszyć w drugiej połowie 2026.

14 of 18

Programy rządowe 2z3

Nowe świadczenia i programy

Program "Aktywni Seniorzy – ASY":

- Cel: Innowacje w polityce senioralnej, wsparcie Uniwersytetów Trzeciego Wieku (UTW), rozwój aktywności i samoorganizacji.

Ma on obejmować 5 następujących priorytetów:

Wsparcie dla projektowania i tworzenia innowacyjnych koncepcji w zakresie polityki senioralnej w całym kraju;
Rozwój uniwersytetów trzeciego wieku;
Dopingowanie samoorganizowania się środowisk seniorów, zwiększanie ich udziału w życiu społecznym oraz zintensyfikowanie aktywności obywatelskiej, wsparcie działania na rzecz osób osamotnionych, zachęcanie ich do udziału w życiu społecznym;
Integracja wewnątrzpokoleniowa i rozwój różnych form aktywności, jak np. zajęcia kulturalne, wolontariat, ćwiczenia fizyczne;
Dofinansowanie dla placówek dziennego pobytu seniorów (bieżące funkcjonowanie, wyposażenie domów i klubów „Senior+”, wsparcie mające za zadanie przeciwdziałanie chorobom otępiennym).

15 of 18

Programy rządowe 3z3

Opieka 75+:

zwiększenie dostępności do usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych, dla osób w wieku 75 lat i więcej, które są osobami samotnymi lub są osobami samotnie gospodarującymi, a także tych, które pozostają w rodzinie.

Korpus wsparcia seniorów:

Dla kogo? osoby w wieku 60 lat i więcej, mający problemy z samodzielnym funkcjonowaniem ze względu na stan zdrowia, prowadzący samodzielne gospodarstwa domowe lub mieszkający z osobami bliskimi, które nie są w stanie zapewnić im wystarczającego wsparcia.

Moduł I, którego celem jest wsparcie finansowe gmin w zakresie organizowania usług opiekuńczych świadczonych w formie usług sąsiedzkich dla osób w wieku 60 lat i więcej.

Moduł II, którego celem jest Wsparcie finansowe gmin w realizacji usług opiekuńczych poprzez dostęp do tzw. „opieki na odległość” mającej na celu poprawę bezpieczeństwa oraz możliwości samodzielnego funkcjonowania w miejscu zamieszkania osób starszych.

16 of 18

Projekty

„Szkoła międzypokoleniowa” - inicjatywa realizowana wspólnie przez Ministerstwo Cyfryzacji, Ministerstwo Edukacji Narodowej, minister ds. polityki senioralnej Marzenę Okłę-Drewnowicz i Państwowy Instytut Badawczy NASK. Ma ona na celu otwarcie szkół na zajęcia z udziałem seniorów oraz stworzenie warunków do integracji międzypokoleniowej.
„Bezpieczny Senior - Świadomy Senior” - pilotażowy program edukacji prawnej Ministerstwa Sprawiedliwości, skierowany do osób powyżej 60. roku życia.

Cel: zwiększenie świadomości prawnej seniorów, szczególnie w zakresie zapobiegania przestępczości (m.in. kradzieży, wyłudzeń, przemocy domowej) oraz znajomości sposobów zabezpieczenia się na przyszłość (w sprawach dziedziczenia, darowizn czy tzw. dożywocia), bezpieczeństwo w cyberprzestrzeni.