�MỘT SỐ NỘI DUNG MỚI CỦA LUẬT CÔNG ĐOÀN 2024 VÀ LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI 2024
Phan Thị Huệ
Phó Chủ tịch Công đoàn Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam
KẾT CẤU BÀI TRÌNH BÀY�
Phần I. NHỮNG NỘI DUNG MỚI CỦA LUẬT CÔNG ĐOÀN
Phần II. NHỮNG NỘI DUNG MỚI CỦA LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI
Phần I. NHỮNG NỘI DUNG MỚI CỦA LUẬT CÔNG ĐOÀN NĂM 2024
- Thông qua: Ngày 27/11/2024, tại Kỳ họp VIII, QH khóa XV với 443/456 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, chiếm 92,48% tổng số đại biểu Quốc hội (5 phiếu không tán thành, 8 phiếu trống).
- Tên: Luật Công đoàn số 50/2024/QH15
- Kết cấu: có 6 chương, 37 điều (tăng 4 điều) và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2025.
ĐIỂM MỚI NỔI BẬT
Thứ hai, mở rộng quyền gia nhập và hoạt động công đoàn của người lao động là công dân nước ngoài. công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên
Thứ nhất, Mở rộng quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn của người làm việc không có quan hệ lao động. Bổ sung quy định giải thích từ ngữ Nghiệp đoàn cơ sở (không có quan hệ lao động, cùng ngành, cùng nghề hoặc những người lao động đặc thù khác.)
ĐIỂM MỚI NỔI BẬT
Thứ ba, quy định quyền gia nhập Công đoàn Việt Nam của tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp.
Thứ tư, bổ sung nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Công đoàn Việt Nam và làm rõ hơn nguyên tắc, nội dung hợp tác quốc tế về công đoàn
ĐIỂM MỚI NỔI BẬT
Thứ năm, quy định cụ thể hệ thống tổ chức Công đoàn VN
Công đoàn cấp cơ sở
CĐCS, nghiệp đoàn cơ sở
Công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở
Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam
Công đoàn cấp tỉnh, ngành trung ương và tương đương
Công đoàn VNam
Làm rõ hành vi phân biệt đối xử đối với người lao động, cán bộ công đoàn
Không bảo đảm các điều kiện hoạt động công đoàn và cán bộ công đoàn theo quy định của pháp luật.
Không đóng kinh phí công đoàn; chậm đóng kinh phí công đoàn….
Nhận viện trợ, tài trợ, tiếp nhận hỗ trợ kỹ thuật trái quy định; thông tin không đúng sự thật…
Thứ sáu, bổ sung và làm rõ hơn các hành vi bị nghiêm cấm theo hướng phân loại nhóm hành vi một cách rõ ràng theo các tiêu chí cụ thể
ĐIỂM MỚI NỔI BẬT�
Thứ bảy, quy định cụ thể hơn quyền, trách nhiệm đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên công đoàn và NLĐ
ĐIỂM MỚI NỔI BẬT
Thứ tám, bổ sung quyền giám sát, phản biện xã hội của Công đoàn ng đoàn và NLD
Thứ chín, bổ sung các trường hợp miễn, giảm, tạm dừng đóng kinh phí công đoàn (Điều 30).
Hết thời hạn tạm dừng đóng, doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã tiếp tục đóng kinh phí công đoàn và đóng bù kinh phí công đoàn cho thời gian tạm dừng đóng. Thời hạn đóng bù chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo tháng kết thúc việc tạm dừng đóng. Số tiền đóng bù bằng số tiền phải đóng của những tháng tạm dừng đóng.
)
Thứ mười, sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm làm rõ nguyên tắc quản lý, sử dụng tài chính công đoàn, bổ sung quy định Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam thực hiện việc phân cấp thu, phân phối kinh phí công đoàn. (Điều 31)
ĐIỂM MỚI NỔI BẬT
��Phần II. NHỮNG NỘI DUNG MỚI CỦA LUẬTBẢO HIỂM Xà HỘI�
Thông qua: Ngày 29/6/2024, tại Kỳ họp VII, QH khóa XV với 454/465 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, chiếm 93,42% tổng số đại biểu QH (5 phiếu không tán thành, 6 phiếu trống).
Tên: Luật Bảo hiểm xã hội số 412024/QH15
Kết cấu: gồm 11 chương, 141 điều (tăng 2 chương, 16 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2025)
ĐIỂM MỚI NỔI BẬT�
1. Đóng BHXH tối thiểu 15 năm sẽ được hưởng lương hưu
Gia tăng cơ hội được hưởng lương hưu của người tham gia BHXH thông qua việc giảm điều kiện về số năm đóng BHXH tối thiểu để được hưởng lương hưu từ 20 năm xuống 15 năm.
ĐIỂM MỚI NỔI BẬT
2. Bổ sung chế độ thai sản vào chính sách BHXH tự nguyện
- Được hưởng trợ cấp thai sản với mức là 2 triệu đồng cho mỗi con mới sinh hoặc mỗi thai từ 22 tuần tuổi chết trong tử cung hoặc khi chuyển dạ, do ngân sách nhà nước bảo đảm, NLD không phải đóng thêm so với qd hiện hành. có thời gian đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh
- Đối với lao động nữ là người dân tộc thiểu số hoặc lao động nữ là người Kinh có chồng là người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo, cư trú tại các xã, thôn đặc biệt khó khăn còn được hưởng cs hỗ trợ sinh con theo quy định
3. Lao động nữ điều trị vô sinh được hưởng chế độ thai sản, tăng khoảng thời gian thực hiện quyền nghỉ thai sản cho lao động nam
- Lao động nữ sinh con được hưởng chế độ thai sản nếu đã đóng BHXH bắt buộc 06 tháng trở lên trong vòng 24 tháng liền kề trước khi sinh con đối với trường hợp phải nghỉ việc để điều trị vô sinh (Đ50).
- Lao động nam có vợ sinh con khi nghỉ thai sản (từ 5 đến trên 14 ngày) thì được nghỉ nhiều lần trong khoảng thời gian 60 ngày đầu tiên kể từ ngày vợ sinh con (Đ53).
4. Thay đổi quy định hưởng chế độ ốm đau
- Đối với chế độ nghỉ ngắn ngày:nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau không trọn ngày thì trường hợp nghỉ việc dưới nửa ngày được tính là nửa ngày; từ nửa ngày trở lên được tính là một ngày.
- Đối với chế độ nghỉ dài ngày: Người lao động mắc bệnh dài ngày không còn được nghỉ trọn 180 ngày theo quy định tại Điều 43 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 mà thay vào đó thời gian nghỉ được xác định theo thời gian đóng BHXH và điều kiện làm việc, không phân biệt người đó mắc bệnh gì.
NLD mắc bệnh dài ngày chỉ được tính hưởng 75% mức tiền lương đóng BHXH trong thời gian như sau:
- Làm việc trong điều kiện bình thường: 30 ngày nếu đã đóng bảo hiểm xã hội dưới 15 năm; 40 ngày nếu đã đóng từ đủ 15 năm đến dưới 30 năm; 60 ngày nếu đã đóng từ đủ 30 năm trở lên.
- Làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc làm việc ở vùng đặc biệt khó khăn: 40 ngày nếu đã đóng BHXH dưới 15 năm; 50 ngày nếu đã đóng từ đủ 15 năm đến dưới 30 năm; 70 ngày nếu đã đóng từ đủ 30 năm trở lên;
Sau khi hết thời gian nghỉ nói trên mà người mắc bệnh dài ngày vẫn cần tiếp tục điều trị thì vẫn được nghỉ làm hưởng chế độ ốm đau ở mức thấp hơn.
5. Bổ sung chế độ tai nạn lao động vào chính sách BHXH tự nguyện
Việc hưởng chế độ bảo hiểm tai nạn lao động của người lao động tham gia BHXH tự nguyện được thực hiện theo quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015.
�6. Mở rộng đối tượng được tham gia và thụ hưởng đầy đủ các chế độ BHXH�
Mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh; Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố; Người lao động làm việc không trọn thời gian; Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã không hưởng tiền lương
7. Bổ sung quyền thụ hưởng chế độ ốm đau, thai sản đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã�
Bổ sung quyền thụ hưởng chế độ ốm đau, thai sản đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã thay vì chỉ hưởng hai chế độ là hưu trí và tử tuất như Luật hiện hành.
�8. Bổ sung chế độ trợ cấp hằng tháng đối với người lao động không đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.�
Công dân Việt Nam đủ tuổi nghỉ hưu nhưng không đủ thời gian đóng để hưởng lương hưu (chưa đủ 15 năm đóng) và chưa tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội (chưa đủ 75 tuổi) nếu không hưởng BHXH một lần và không bảo lưu mà có yêu cầu thì được hưởng trợ cấp hằng tháng từ chính khoản đóng của mình. Trong thời gian hưởng trợ cấp hằng tháng thì được ngân sách nhà nước đóng BHYT.
9. Giảm độ tuổi được hưởng trợ cấp hưu trí XH�
Trợ cấp hưu trí xã hội là loại hình BHXH do ngân sách nhà nước bảo đảm, được xây dựng trên cơ sở kế thừa và phát triển một phần từ quy định về trợ cấp xã hội hằng tháng đối với người cao tuổi không có lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng, giảm độ tuổi được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống 75 tuổi (hiện hành là 80 tuổi)
10. Khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian đóng để hưởng lương hưu thay vì nhận BHXH một lần�
Bổ sung quy định nhằm gia tăng quyền lợi, tăng tính hấp dẫn, khuyến khích NLD bảo lưu thời gian đóng để hưởng lương hưu thay vì nhận BHXH một lần. Người lao động đã chấm dứt tham gia BHXH mà có đề nghị thì hưởng BHXH một lần nếu thuộc một trong các trường hợp: (1) Đủ tuổi hưởng lương hưu mà chưa đủ 15 năm đóng BHXH; (2) Ra nước ngoài để định cư; (3) Đang mắc một trong những bệnh ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS; (4) Có mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; người khuyết tật đặc biệt nặng; (5) NLD có thời gian đóng BHXH trước ngày 1/7/2025, sau 12 tháng không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc mà cũng không tham gia BHXH tự nguyện và có thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm.
Nếu đóng để tiếp tục tham gia thì có cơ hội được thụ hưởng các quyền lợi cao hơn như: (i) Khi tiếp tục tham gia được hưởng các chế độ với mức hưởng cao hơn; (ii) Được hưởng lương hưu với điều kiện dễ dàng hơn; (iii) trong thời gian hưởng lương hưu được Quỹ BHXH đóng BHYT; (iv) Được hưởng trợ cấp hằng tháng khi không đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội; (v) trong thời gian hưởng trợ cấp hằng tháng thì được ngân sách Nhà nước đóng BHYT
��11. Bảo đảm quyền tham gia và thụ hưởng BHXH với lao động VN đi làm việc ở NN và lao động NN vào làm việc tại VN.��
Bổ sung quy định trường hợp điều ước quốc tế mà nước CHXHCN VN là thành viên có quy định về thời gian tham gia BHXH của người lao động ở VN và ở nước ngoài được tính để xét điều kiện hưởng chế độ BHXH.
12. Nâng cao hiệu quả đầu tư Quỹ BHXH
Quy định về nâng cao hiệu quả đầu tư Quỹ BHXH, tăng cường quản lý và nâng cao hiệu quả sử dụng Quỹ BHXH thông qua việc mở rộng danh mục và phương thức đầu tư Quỹ BHXH
13. Bổ sung quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung
Bổ sung một chương quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung, trong đó quy định về đối tượng, nguyên tắc, Quỹ Bảo hiểm hưu trí bổ sung và chính sách của nhà nước đối với bảo hiểm hưu trí bổ sung, tạo điều kiện cho người sử dụng lao động và người lao động có thêm sự lựa chọn tham gia đóng góp để được hưởng mức lương hưu cao hơn.
�14. Quy định cụ thể về “mức tham chiếu” thay cho “mức lương cơ sở”�
- Luật quy định “mức tham chiếu” dùng để tính mức đóng, mức hưởng một số chế độ BHXH; khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở thì mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở.
- Mức tham chiếu được điều chỉnh trên cơ sở mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng, tăng trưởng kinh tế, phù hợp với khả năng của ngân sách nhà nước và Quỹ BHXH.
�15. Quy định cụ thể về “mức tham chiếu” thay cho “mức lương cơ sở”�
- Mức hưởng cho một ngày nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau khi ốm đau bằng 30% mức tham chiếu (khoản 3 Điều 46 Luật Bảo hiểm xã hội 2024)
- Mức trợ cấp một lần cho mỗi con quy định tại các khoản 1, 2 và 3 Điều 58 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 bằng 02 lần mức tham chiếu tại tháng lao động nữ sinh con, nhận con do nhờ mang thai hộ, nhận nuôi con nuôi.
- Mức hưởng cho một ngày nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau thai sản bằng 30% mức tham chiếu (khoản 3 Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội 2024)
- Mức trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức tham chiếu tại tháng mà người quy định tại khoản 1 Điều 85 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 chết.
- Mức trợ cấp tuất hằng tháng đối với mỗi thân nhân bằng 50% mức tham chiếu; trường hợp thân nhân không có người trực tiếp nuôi dưỡng thì mức trợ cấp tuất hằng tháng bằng 70% mức tham chiếu (Điều 87 Luật Bảo hiểm xã hội 2024)
- Mức trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức tham chiếu tại tháng mà người quy định tại khoản 1 Điều 108 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 chết.
16. Quy định rõ về quản lý thu, đóng BHXH
Tăng cường tính tuân thủ pháp luật, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động bằng việc dành riêng 1 chương để quy định về quản lý thu, đóng BHXH; làm rõ nội hàm và việc xử lý hành vi chậm đóng và hành vi trốn đóng BHXH
17. Quy định giao dịch điện tử trong lĩnh vực BHXH
Quy định tạo điều kiện thuận lợi cho người tham gia và thụ hưởng quyền lợi BHXH thông qua việc bổ sung quy định giao dịch điện tử trong lĩnh vực BHXH; điều chỉnh, cắt giảm, đơn giản hóa hồ sơ, thủ tục thực hiện BHXH.
18. Bổ sung quy định về hợp tác quốc tế và quy định rõ hơn trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Tài chính
TRÂN TRỌNG CẢM ƠN!