KWALITEIT VAN LEVEN

STICHTING FORUM LEVENSLANG

31 MAART 2023

PETER BRAUN

IS KWALITEIT VAN LEVEN OBJECTIEF TE METEN …. ?

ZonMw

(een bestuursorgaan: fusie van Zorg Onderzoek Nederland (opgericht i.o.v. VWS) en de medische wetenschappen van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek):

​

“Er bestaat momenteel geen met feiten onderbouwd beeld van het scala aan kwaliteit-van-leven-meetinstrumenten dat in de langdurige zorg wordt gebruikt.”

Uit de policybrief: “KvL is een complex begrip dat lang niet altijd helder te definiëren en te meten is”

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

2

ENKELE INSTRUMENTEN

• WHOQOL Brief Version, World Health Organisation Quality of Life (1995)
• QoL-ME A visual and Personalized Quality of Life Assessment App for People With severe Mental Health Problems (Buitenweg, van de Mheen, van Oers en van Nieuwenhuizen, 2018)
• MANSA Manchester Short Assessment of Quality of Life (van Nieuwenhuizen, Schene en Koeter, 2000)
• FQL Forensic Inpatient Quality of Life Questionnaire (Vorstenbosch, Bouman, Braun en Bulten, 2014)
• FQL-SV Forensic Inpatient Quality of Life Questionnaire: Short Version (Schel, Bouman, Vorstenbosch, Bulten, 2016)

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

3

VAN BELANG:

• Er zijn opvattingen dat Kwaliteit van Leven objectief te meten is
• Er zijn opvattingen dat Kwaliteit van Leven een subjectief concept is
• Meestal wordt een mix van factoren of domeinen onderscheiden
• De Forensic Inpatient Quality of Life Questionnaire is ontwikkeld voor gedwongen langdurig verblijvende personen die een (of meer) misdrij(f)ven hebben gepleegd (gebruikt in o.a. de Pompestichting, Langdurig Forensisch Psychiatrische Zorg)

​

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

4

HET TEGENOVERGESTELDE METEN:

​

• Tomlin, Völlm, Furtado , Egan en Bartlett (2020) ontwikkelden de Forensic Restrictiveness Questionnaire om een betrouwbaar instrument te hebben dat de mate van ervaren restrictiviteit meet

​

• Gerapporteerd wordt dat dwang wordt gebruikt om de autonomie te beperken, mensenrechten te beperken, disrespectvol te worden bejegend, gedehumaniseerd en verwaarloosd te worden

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

5

HERSENFUNCTIE SCHADE DOOR DETENTIE ?!

• Onderzoek wijst uit dat cognitieve functies verminderen door “onderprikkeling” van het brein van gedetineerden

(Jesse Meijers, 2018)

• “Use it or lose it” (cfr E. Scherder)

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

6

ELEMENTEN VAN KWALITEIT VAN LEVEN IN EEN LANGDURIG GESLOTEN EN GEDWONGEN SITUATIE

• Activiteiten
• Verlof
• Verblijf
• Voeding
• Hygiene
• Gezondheid
• Seksualiteit
• Sociale Relaties

​

• Overige bewoners
• Dagelijks personeel
• Affectie
• Zelf-actualisatie
• Autonomie
• Financiën
• Religie/spiritualiteit/zingeving
• Algemene kwaliteit van leven

​

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

7

Onderzoek met behulp van de Delphi methode bij bewoners en medewerkers

BELANGRIJKSTE FACTOREN WAREN ….

30% bijdrage

• Gezondheid
• Verblijf
• Activiteiten
• Hygiene
• Voeding
• Dagelijks personeel
• Religie/spiritualiteit/Zin-geving
• Zelf-actualisatie

21 % bijdrage

• Seksualiteit
• Sociale relaties
• Affectie
• Overige bewoners
• Autonomie

​

​

​

​

3% bijdrage

• Verlof

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

8

VISIE: EEN “WAARDEN”-GESTUURDE ORGANISATIE

• Autonomie (Ja, tenzij …)
• Van regels naar afspraken
• Respect
• Verantwoording
• Samen werken
• Relationele veiligheid
• Maatwerk
• In beweging blijven
• Begeleiden boven beheersen

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

9

WAT IS HET BELANG VAN DE ORGANISATIE VOOR HET NASTREVEN VAN KWALITEIT VAN LEVEN?

• Minder spanningen binnen de organisatie
• Minder incidenten
• Minder dure ingrepen (IBT inzet, extra personele inzet)
• Lagere zorgconsumptie
• Grotere tevredenheid onder personeel
• Lagere personele doorstroming

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

10

TIPS:

• Hoe vergroot ik Kwaliteit van Leven in een gesloten, gedwongen omgeving??

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 2 P. Braun

11

AUTONOMIE (JA, … TENZIJ)

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

12

Een voorbeeld

VAN REGELS NAAR AFSPRAKEN

• Schrap overbodige regels (die zijn er veel)
• Maak zoveel mogelijk afspraken met een individu i.p.v. generieke regels
• Verleg daarmee de verantwoordelijkheid

Kwaliteit van Leven 04-1102022 P. Braun

13

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

WE ZIJN ER GOED IN OM ONSZELF VAST TE ZETTEN..�MET REGELS

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

14

RESPECT (PRAKTISCH)

• Eye-level contact
• Zinvolle activiteiten
• Respectvolle bejegening
• Geen bijnamen
• Niet schelden
• De ander als persoon zien

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

15

VERANTWOORDING

• Verantwoording ondersteunt het besef van een toekomst
• Aanspreekbaar zijn op een afspraak is versterkend voor de identiteit
• Verantwoording kun je niet goed geven
• Een afspraak maken houdt in verantwoording nemen

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

16

SAMEN WERKEN

• Samen betekent minder “ik en zij”
• Minder tegenstelling ervaren
• Werken kan zijn “de tijd doorkomen”, of “iets zinvols maken of doen”
• Samen kan inhouden ook spanningen erkennen en oplossen

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

17

RELATIONELE VEILIGHEID

• Veiligheid komt voor belangrijk deel uit de relatie
• Petra Schaftenaar
• Elisabeth Allen
• STA!

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

18

MAATWERK

• Elk individu is anders
• Behoeft een specifieke benadering
• Scheer mensen niet over één kam!
• Levenslanggestraften verschillen sterk van elkaar, houd daar rekening mee
• Differentieer of althans maak ruimte om te kunnen differentiëren indien nodig
• Niet dichtregelen dus!

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

19

IN BEWEGING BLIJVEN �(LETTERLIJK EN FIGUURLIJK, DENK OOK AAN SCHERDER)

• Fysieke beweging
• Mentale beweging
• Affectieve beweging

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

20

• Fysieke beweging
• Mentale beweging
• Affectieve beweging

• Fysieke beweging
• Mentale beweging
• Affectieve beweging

BEGELEIDEN BOVEN BEHEERSEN

• Probeer normaal gedrag zoveel mogelijk te benadrukken voor personeel en gedetineerden
• Denk aan “de eerste vijf minuten” bij crisissen

(zie ook “de-escalatietechnieken)

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

21

CONCLUSIES VOOR KVL (LEVENS-)LANGGESTRAFTEN

• Ontwikkel een set waarden van waaruit de organisatie wordt geleid
• Ga uit van het perspectief dat levenslanggestraften ervaren. Niet van de wet of de regels maar de beleving van de gedetineerde
• Wees creatief, zie en neem ruimte
• Biedt een prikkelrijke omgeving om detentieschade te beperken
• Gebruik het Risk-Need-Responsivity (R-N-R) principe:
1. Niet elke (levenslang gestrafte) persoon is 24/7 risicovol.
2. Niet elke (levenslang gestrafte) persoon behoeft dezelfde dingen
3. Let op de individuele ontwikkeling en (on)mogelijkheden (leerstijl) van de gedetineerde

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

22

HARTELIJK DANK VOOR UW AANDACHT!

Contactgevgevens:

Peter Braun

06-55710676

p.braun2@icloud.com

Kwaliteit van Leven 31-03-2023 P. Braun

23