დეკორატიული მცენარეთა აგროტექნიკა
მარიამ ჩიტაიშვილი
პროექტის მიზანი:
ამ პროექტის მიზანია დიდი ხნის მიტოვებული ბაღის აღდგენისა და მისი ერთი წლის განმავლობაში მოვლის გეგმის შემუშავება. პროექტი ითვალისწინებს ბაღის მოვლის ძირითადი აგროტექნიკური ღონისძიებების განხილვას, მათ შორის ნიადაგის მოვლას, სარეველების მოცილებას, სასუქების შეტანას, მცენარეების სწორად დარგვასა და გადარგვას, მორწყვის მეთოდების შერჩევას, გასხვლისა და ფორმირების წესების გამოყენებას, ასევე ცოცხალი ღობეების მოვლას. ამ ღონისძიებების მიზანია მცენარეებისთვის ხელსაყრელი პირობების შექმნა, მათი ჯანმრთელი ზრდისა და განვითარების უზრუნველყოფა და ბაღისთვის ესთეტიკური, მოვლილი და დეკორატიული იერის დაბრუნება.
ბაღის ძველი მდგომარეობა
ნიჩაბი
ბარი
თოხი
ფოცხი
ხელის ნიჩაბი
სეკატორი
ბაღის მაკრატელი
ტოტების საჭრელი (ლოპერი)
ხერხი (ბაღის ხერხი)
სარწყავი ქილა
სარწყავი შლანგი
წვეთოვანი მორწყვის სისტემა
ურიკა (ბაღის ეტლი)
ხელთათმანები
საჭირო ხელსაწყოები
ბაღის დასუფთავება და მცენარეული ნარჩენების გატანა
ბაღის დასუფთავება და მცენარეული ნარჩენების გატანა ბაღის მოვლის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი სამუშაოა. აუცილებელია რეგულარულად ჩამოცვენილი ფოთლების, გამხმარი ტოტების, სარეველების, ბალახისა და სხვა ნარჩენების შეგროვება, რადგან მათი დაგროვება ხელს უწყობს მავნებლებისა და დაავადებების გავრცელებას. ასევე საჭიროა ბილიკების, გაზონების, ყვავილების კლუმბების, დეკორატიული ელემენტებისა და მცენარეების ირგვლივ არსებული ტერიტორიის გაწმენდა, რათა ბაღი ყოველთვის სუფთა, მოწესრიგებული და უსაფრთხო იყოს.
დასუფთავების შემდეგ მცენარეული ნარჩენები უნდა შეგროვდეს და გატანილი იყოს ბაღიდან ან გადამუშავდეს კომპოსტში. კომპოსტირება ეკოლოგიურად უსაფრთხო მეთოდია, რადგან ორგანული ნარჩენები დროთა განმავლობაში გადაიქცევა ბუნებრივ სასუქად, რომელიც აუმჯობესებს ნიადაგის სტრუქტურასა და ნაყოფიერებას. დაავადებული ან მავნებლებით დაზიანებული მცენარეული ნარჩენები კომპოსტში არ უნდა მოთავსდეს, რადგან მათ შეუძლიათ დაავადებების გავრცელება. ასეთი ნარჩენები უსაფრთხოდ უნდა განადგურდეს.
ბაღის რეგულარული დასუფთავება და მცენარეული ნარჩენების დროული გატანა აუმჯობესებს მცენარეების ზრდის პირობებს, ამცირებს დაავადებებისა და მავნებლების გავრცელების რისკს, ინარჩუნებს ბაღის ესთეტიკურ იერსახეს და ქმნის სუფთა, ლამაზ და ჯანსაღ გარემოს.
ბაღის მოვლის საჭირო სამუშაოები
ბაღის მოვლა მოიცავს მრავალ აუცილებელ სამუშაოს, რომლებიც მცენარეების ჯანმრთელ ზრდასა და ბაღის სილამაზეს უზრუნველყოფს. პირველ რიგში, საჭიროა ნიადაგის დამუშავება, გაფხვიერება და განოყიერება, რათა მცენარეებმა საკმარისი საკვები ნივთიერებები მიიღონ. ასევე აუცილებელია მცენარეების რეგულარული მორწყვა, რადგან წყალი მათი ზრდისა და განვითარებისთვის უმნიშვნელოვანესია.
ბაღში მუდმივად უნდა მოიცილებოდეს სარეველები, რადგან ისინი კულტურულ მცენარეებს ართმევენ წყალსა და საკვებ ნივთიერებებს. საჭიროა მცენარეების გასხვლაც, რათა მოიშოროს გამხმარი და დაზიანებული ტოტები და მცენარე უკეთ განვითარდეს. მნიშვნელოვანია მავნებლებისა და დაავადებების კონტროლი, რათა მცენარეები არ დაზიანდეს.
გარდა ამისა, აუცილებელია გამხმარი ფოთლებისა და ტოტების შეგროვება, ახალი მცენარეების დარგვა და საჭიროების შემთხვევაში მათი გადარგვა. თუ ბაღში გაზონია, საჭიროა მისი რეგულარული გაკრეჭა და მოვლა. სეზონის მიხედვით ტარდება სხვადასხვა სამუშაო: გაზაფხულზე დარგვა, ზაფხულში ინტენსიური მორწყვა, შემოდგომაზე დასუფთავება, ხოლო ზამთარში მცენარეების დაცვა სიცივისგან.
ამ სამუშაოების რეგულარული შესრულება ბაღს ლამაზს, მოწესრიგებულსა და ნაყოფიერს ხდის.
მცენარეების დარგვა
მცენარეების დარგვა ბაღის მოვლის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი სამუშაოა. დარგვამდე საჭიროა ნიადაგის მომზადება – მისი გაფხვიერება, გასუფთავება და საჭიროების შემთხვევაში სასუქის დამატება. შემდეგ ირჩევა მცენარისთვის შესაფერისი ადგილი, სადაც საკმარისი მზის შუქი, ჰაერი და სივრცეა. დარგვისას ორმო უნდა იყოს მცენარის ფესვების ზომის შესაბამისი, რათა ფესვები თავისუფლად მოთავსდეს. მცენარე ფრთხილად თავსდება ორმოში, ფესვები სწორად ნაწილდება, იფარება ნაყოფიერი მიწით და კარგად ირწყვება.
დარგვის შემდეგ აუცილებელია მცენარის რეგულარული მოვლა. საჭიროა ნიადაგის ტენიანობის კონტროლი, დროული მორწყვა, სარეველების მოცილება, ნიადაგის გაფხვიერება და საჭიროების შემთხვევაში სასუქის შეტანა. ასევე მნიშვნელოვანია მცენარის დაცვა მავნებლებისა და დაავადებებისგან. სხვადასხვა მცენარეს დარგვისთვის განსხვავებული დრო აქვს: ზოგი უმჯობესია გაზაფხულზე დაირგოს, ზოგი კი – შემოდგომაზე. სწორი დარგვა და შემდგომი მოვლა ხელს უწყობს მცენარის სწრაფ დაფესვიანებას, ჯანმრთელ ზრდას, უხვ ყვავილობასა და კარგ მოსავალს.
გარდა ამისა, დარგვისას მნიშვნელოვანია მცენარეებს შორის სათანადო მანძილის დაცვა, რათა მათ ზრდის პროცესში საკმარისი სივრცე ჰქონდეთ. სასურველია დარგვის შემდეგ ნიადაგის მულჩირება, რაც ხელს უწყობს ტენიანობის შენარჩუნებას, ამცირებს სარეველების გავრცელებას და იცავს ფესვებს ტემპერატურის მკვეთრი ცვლილებებისგან. თუ მცენარე მაღალია ან სუსტი ღერო აქვს, საჭიროა საყრდენის გამოყენებაც, რათა ქარმა არ დააზიანოს. სათანადოდ დარგული და მოვლილი მცენარე უფრო სწრაფად ეგუება ახალ გარემოს, ძლიერდება და უკეთ ვითარდება.
დიდი ზომის მცენარეების გადარგვა
დიდი ზომის მცენარეების გადარგვა ბაღის მოვლის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი და რთული სამუშაოა. მისი მიზანია მცენარის გადატანა ახალ ადგილზე ისე, რომ არ დაზიანდეს და განაგრძოს ნორმალური ზრდა. გადარგვა საჭიროა მაშინ, როდესაც მცენარეს აღარ აქვს საკმარისი სივრცე, იცვლება ბაღის დიზაინი, ან ძველი ადგილი აღარ არის მისთვის ხელსაყრელი.
გადარგვისთვის საუკეთესო დროა ადრე გაზაფხული ან გვიანი შემოდგომა, რადგან ამ პერიოდში მცენარე მოსვენების მდგომარეობაშია და ახალ გარემოს უფრო ადვილად ეგუება. სამუშაოს დაწყებამდე საჭიროა ახალი ადგილის შერჩევა და ნიადაგის მომზადება. უნდა ამოითხაროს საკმარისად დიდი ორმო, დაემატოს ნაყოფიერი მიწა და საჭიროების შემთხვევაში ორგანული სასუქი.
მცენარის ამოღებისას აუცილებელია ფესვთა სისტემის მაქსიმალურად დაცვა. მცენარე მიწის დიდი გუნდით ამოაქვთ, რათა ფესვები არ დაზიანდეს. განსაკუთრებით დიდი ხეებისა და ბუჩქების გადატანისას ხშირად გამოიყენება სპეციალური ტექნიკა, რადგან მათი წონა ძალიან დიდია.
გადარგვის შემდეგ მცენარე თავსდება ახალ ორმოში, იფარება მიწით, კარგად იტკეპნება და უხვად ირწყვება. საჭიროების შემთხვევაში მცენარეს უმაგრებენ საყრდენებს, რათა ქარმა არ გადახაროს. შემდეგი რამდენიმე თვის განმავლობაში აუცილებელია რეგულარული მორწყვა, ნიადაგის გაფხვიერება, სარეველების მოცილება და მცენარის მდგომარეობის მუდმივი კონტროლი.
სათანადო მოვლის შემთხვევაში დიდი ზომის მცენარე სწრაფად ეგუება ახალ გარემოს, ძლიერდება, ინარჩუნებს დეკორატიულ იერს და მრავალი წლის განმავლობაში ამშვენებს ბაღს. ამიტომ გადარგვა უნდა ჩატარდეს ყველა წესის დაცვით და დიდი სიფრთხილით.
დეკორატიული მცენარეების მორწყვის ტიპები
დეკორატიული მცენარეების სწორი მორწყვა მათი ჯანმრთელი ზრდისა და ლამაზი იერსახის შენარჩუნებისთვის აუცილებელია. მორწყვის მეთოდი შეირჩევა მცენარის სახეობის, ნიადაგის, ამინდისა და ბაღის პირობების მიხედვით.
1. ხელით მორწყვა – ყველაზე გავრცელებული მეთოდია. წყალი მცენარეს მიეწოდება სარწყავი ჭურჭლით ან შლანგით. ეს მეთოდი მოსახერხებელია მცირე ზომის ბაღებსა და ქოთნის მცენარეებისთვის, რადგან შესაძლებელია თითოეული მცენარისთვის საჭირო რაოდენობის წყლის მიწოდება.
2. წვეთოვანი მორწყვა – თანამედროვე და ეკონომიური სისტემაა, რომლის დროსაც წყალი მცირე რაოდენობით პირდაპირ მცენარის ფესვებთან მიეწოდება. ამ მეთოდით წყლის დანაკარგი მცირდება, ნიადაგი თანაბრად ტენიანდება და სარეველებიც ნაკლებად იზრდება.
ნიადაგის მოვლა
ნიადაგი მცენარის სიცოცხლის საფუძველია. სწორედ ნიადაგიდან იღებს მცენარე წყალს, ჟანგბადსა და ყველა იმ საკვებ ნივთიერებას, რომელიც საჭიროა მისი ზრდისა და განვითარებისათვის. ამიტომ ნიადაგის მოვლა ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი აგროტექნიკური ღონისძიებაა.
მიტოვებულ ბაღში ნიადაგი ხშირად ძალიან გამაგრებულია. ასეთ ნიადაგში ჰაერი და წყალი ფესვებამდე ძნელად აღწევს, რის გამოც მცენარეები სუსტად იზრდება. ამიტომ პირველი სამუშაოა ნიადაგის გაფხვიერება. გაფხვიერების შედეგად უმჯობესდება ჰაერის მიმოქცევა, ფესვები უკეთ სუნთქავს, წყალი ადვილად აღწევს ნიადაგის ღრმა ფენებში და მცენარე უფრო სწრაფად ვითარდება.
თუ ნიადაგი ღარიბია, საჭიროა მისი გამდიდრება. ამისათვის გამოიყენება კომპოსტი, ნეშომპალა, ტორფი ან სხვა ორგანული მასალა. ასეთი მასალები აუმჯობესებს ნიადაგის სტრუქტურას, ზრდის ტენის შეკავების უნარს და ამდიდრებს მას სასარგებლო ნივთიერებებით.
ზოგიერთ შემთხვევაში საჭიროა ნიადაგის მჟავიანობის დადგენაც. ზოგიერთი დეკორატიული მცენარე მჟავე ნიადაგს ამჯობინებს, ზოგი კი – ნეიტრალურს. ამიტომ ბაღის დიზაინერმა აუცილებლად უნდა გაითვალისწინოს თითოეული მცენარის მოთხოვნები.
ნიადაგის მოვლის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ღონისძიებაა მულჩირება. მულჩად გამოიყენება ხის ქერქი, ტორფი, კომპოსტი ან დეკორატიული ქვა. მულჩი იცავს ნიადაგს გამოშრობისგან, ამცირებს სარეველების რაოდენობას და აუმჯობესებს ბაღის იერსახეს.
სარეველების მოცილება
სარეველები არასასურველი მცენარეებია, რომლებიც დეკორატიულ მცენარეებთან ერთად იზრდება. ისინი სწრაფად მრავლდებიან და კულტურულ მცენარეებს ართმევენ წყალს, საკვებ ნივთიერებებს, მზის სინათლესა და საცხოვრებელ სივრცეს.
თუ სარეველები დროულად არ მოიშორა, ისინი მნიშვნელოვნად შეაფერხებენ დეკორატიული მცენარეების განვითარებას. გარდა ამისა, სარეველები ხშირად მავნებლებისა და სხვადასხვა დაავადების გავრცელების წყაროა.
სარეველების წინააღმდეგ ბრძოლა შესაძლებელია რამდენიმე გზით. ყველაზე უსაფრთხოა ხელით მოცილება, განსაკუთრებით ყვავილების კვლებში. ასევე გამოიყენება თოხი და სხვა ბაღის ხელსაწყოები. დიდ ტერიტორიებზე შეიძლება გამოყენებულ იქნას სპეციალური ჰერბიციდებიც, თუმცა ისინი მხოლოდ საჭიროების შემთხვევაში და ინსტრუქციის სრული დაცვით უნდა იქნას გამოყენებული.
სარეველების თავიდან ასაცილებლად ეფექტურია მულჩირების მეთოდი. მულჩი ხელს უშლის სარეველების აღმოცენებას და ამავე დროს ინარჩუნებს ნიადაგის ტენიანობას.
მცენარეების გასხვლა და ფორმირება
გასხვლა არის მცენარის ტოტების ნაწილობრივი ან სრული მოცილება, რომლის მიზანია მცენარის ჯანმრთელობის შენარჩუნება, ლამაზი ფორმის შექმნა და ზრდის გაუმჯობესება. სწორად ჩატარებული გასხვლა ხელს უწყობს ახალი ყლორტების განვითარებას, უხვ ყვავილობას და მცენარის გახანგრძლივებულ სიცოცხლეს.
არსებობს გასხვლის რამდენიმე ძირითადი სახეობა:
სანიტარული გასხვლა – ამ დროს იჭრება გამხმარი, დაავადებული, დაზიანებული და გატეხილი ტოტები. ასეთი გასხვლა აუცილებელია ყველა დეკორატიული მცენარისთვის, განსაკუთრებით მიტოვებული ბაღის აღდგენისას.
ფორმირებითი გასხვლა – გამოიყენება მცენარისთვის სასურველი ფორმის მისაცემად. ამ მეთოდით ფორმირდება დეკორატიული ხეები, ბუჩქები და ცოცხალი ღობეები, რათა ისინი უფრო ლამაზად და მოწესრიგებულად გამოიყურებოდეს.
გამაახალგაზრდავებელი გასხვლა – ტარდება ხანდაზმულ მცენარეებზე. იჭრება ძველი და სუსტი ტოტები, რათა მცენარემ ახალი, ძლიერი ყლორტები განავითაროს.
მარეგულირებელი გასხვლა – გამოიყენება მცენარის ზრდის გასაკონტროლებლად. მისი საშუალებით მცირდება ზედმეტად ხშირი ტოტები, უმჯობესდება განათება და ჰაერის მოძრაობა გვირგვინში.
ბაღის აღდგენისას პირველ რიგში გამოვიყენებ სანიტარულ გასხვლას, რადგან მიტოვებულ ბაღში უმეტესად გვხვდება გამხმარი, დაავადებული და დაზიანებული ტოტები. მათი მოცილების შემდეგ შესაძლებელი იქნება ფორმირებითი გასხვლის ჩატარება, რათა მცენარეებმა მიიღონ სწორი და დეკორატიული ფორმა.
ცოცხალი ღობის გასხვლა და ფორმირება
ცოცხალი ღობე ბაღის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი დეკორატიული ელემენტია. ის ქმნის ბუნებრივ ღობეს, იცავს ტერიტორიას ქარისა და მტვრისგან, ამცირებს ხმაურს და ბაღს უფრო მოწესრიგებულ იერს აძლევს.
ცოცხალი ღობის ფორმირება იწყება დაზიანებული და გამხმარი ტოტების მოცილებით. შემდეგ სპეციალური მაკრატლით ან ელექტრული საკრეჭით თანაბრად იჭრება გვერდები და ზედა ნაწილი. სასურველია, რომ ღობის ქვედა ნაწილი ოდნავ ფართო იყოს, ხოლო ზედა – შედარებით ვიწრო. ასეთი ფორმა უზრუნველყოფს მზის სხივების თანაბარ განაწილებას და ღობე მთლიანად მკვრივი რჩება.
გასხვლის შემდეგ მცენარე აუცილებლად უნდა მოირწყას, საჭიროების შემთხვევაში შეიტანოს სასუქი და ნიადაგი გაფხვიერდეს. რეგულარული ფორმირების შედეგად ცოცხალი ღობე ინარჩუნებს სწორ ფორმას, ხდება უფრო ხშირი და ბაღის ერთ-ერთ მთავარ დეკორატიულ ელემენტად იქცევა.
ახლად დარგული და გადარგული მცენარეების მოვლა
დიდი ზომის მცენარეების დარგვისა და გადარგვის შემდეგ იწყება მათი მოვლის ყველაზე მნიშვნელოვანი ეტაპი. ამ პერიოდში მცენარე ჯერ კიდევ ეჩვევა ახალ გარემოს, ამიტომ განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს მორწყვას, ნიადაგის მოვლასა და მცენარის დაცვას.
გადარგვის შემდეგ პირველივე დღეებში მცენარე უხვად უნდა მოირწყას, რათა ნიადაგი კარგად მიეკრას ფესვებს და მათ შორის ჰაერის ცარიელი ადგილები არ დარჩეს. შემდგომ პერიოდში მორწყვა ტარდება ამინდისა და ნიადაგის ტენიანობის მიხედვით. ზაფხულში, განსაკუთრებით ცხელ და მშრალ დღეებში, ახლად დარგულ მცენარეებს უფრო ხშირი მორწყვა სჭირდებათ, რადგან მათი ფესვები ჯერ კიდევ ვერ იღებენ საკმარის წყალს ნიადაგის ღრმა ფენებიდან.
მორწყვასთან ერთად აუცილებელია ნიადაგის რეგულარული გაფხვიერება. გაფხვიერებული ნიადაგი უკეთ ატარებს ჰაერსა და წყალს, რაც ხელს უწყობს ფესვთა სისტემის განვითარებას. ასევე საჭიროა სარეველების მუდმივი მოცილება, რადგან ისინი მცენარეს ართმევენ ტენსა და საკვებ ნივთიერებებს.
დიდი ზომის ხეების გადარგვისას ხშირად გამოიყენება საყრდენი ბოძები. ისინი მცენარეს იცავს ძლიერი ქარისგან და ხელს უწყობს ღეროს სწორ განვითარებას. როდესაც მცენარე ახალ ადგილზე კარგად გაიდგამს ფესვებს, საყრდენები იხსნება.
თუ გადარგვა გაზაფხულზე ან ზაფხულში ჩატარდა, მცენარე საჭიროების შემთხვევაში უნდა დავიცვათ მზის ძლიერი სხივებისგან, რადგან გადარგვის შემდეგ ის უფრო მგრძნობიარე ხდება. ასევე აუცილებელია მცენარის რეგულარული დათვალიერება, რათა დროულად გამოვლინდეს დაავადებები ან მავნებლები და საჭიროების შემთხვევაში ჩატარდეს შესაბამისი ღონისძიებები.
მხოლოდ მუდმივი და სწორი მოვლის შედეგად შეძლებს გადარგული მცენარე ახალ გარემოსთან შეგუებას, ჯანსაღ ზრდას და ბაღის დეკორატიულ ელემენტად ჩამოყალიბებას.
მცენარეთა დაცვა მავნებლებისა და დაავადებებისგან
ბაღის მოვლის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნაწილი მცენარეთა დაცვაა. დეკორატიული მცენარეები ხშირად ზიანდებიან სხვადასხვა დაავადებითა და მავნებელი მწერებით, რაც აფერხებს მათ ზრდას და ამცირებს დეკორატიულ ღირებულებას. ყველაზე გავრცელებული პრობლემებია სოკოვანი დაავადებები, ფოთლების ლაქიანობა, ჭრაქი, ჟანგა, ასევე ბუგრები, ტკიპები და სხვა მავნებლები.
მცენარეები რეგულარულად უნდა შემოწმდეს. დაავადებული ფოთლები, ტოტები და ყვავილები დროულად უნდა მოიჭრას და განადგურდეს. საჭიროების შემთხვევაში გამოიყენება სპეციალური ბიოლოგიური ან ქიმიური პრეპარატები, თუმცა მათი გამოყენება უნდა მოხდეს ინსტრუქციის დაცვით. მცენარის ჯანმრთელობის შენარჩუნებაში ასევე მნიშვნელოვანია სწორი მორწყვა, დროული გასხვლა და ნიადაგის მოვლა, რადგან ძლიერი მცენარე უფრო გამძლეა დაავადებების მიმართ.
სასუქების შეტანა
დეკორატიული მცენარეები მუდმივად საჭიროებენ საკვებ ნივთიერებებს. დროთა განმავლობაში ნიადაგში არსებული ელემენტები ილევა, ამიტომ აუცილებელია სასუქების შეტანა.
სასუქები იყოფა ორ ძირითად ჯგუფად – ორგანულ და მინერალურ სასუქებად.
ორგანული სასუქებია კომპოსტი, ნეშომპალა, გადამწვარი ნაკელი და სხვა ბუნებრივი წარმოშობის მასალები. ისინი აუმჯობესებენ ნიადაგის სტრუქტურას, ზრდიან მის ნაყოფიერებას, ხელს უწყობენ სასარგებლო მიკროორგანიზმების განვითარებას და დიდი ხნის განმავლობაში ინარჩუნებენ ეფექტს.
მინერალური სასუქები შეიცავს მცენარისთვის აუცილებელ საკვებ ელემენტებს.
აზოტი (N) ხელს უწყობს ფოთლებისა და ახალგაზრდა ყლორტების სწრაფ ზრდას.
ფოსფორი (P) აძლიერებს ფესვთა სისტემას, ხელს უწყობს ყვავილობას და ზრდის მცენარის გამძლეობას.
კალიუმი (K) ზრდის მცენარის იმუნიტეტს, ამაგრებს ქსოვილებს, აუმჯობესებს ყვავილობის ხარისხს და იცავს მცენარეს გვალვისა და ყინვისგან.
მულჩირება
მულჩირება ნიადაგის ზედაპირის დაფარვაა ორგანული ან არაორგანული მასალით. მულჩად შეიძლება გამოყენებულ იქნას ხის ქერქი, ტორფი, კომპოსტი, ნახერხი, ფიჭვის წიწვები ან დეკორატიული ქვა.
მულჩირება ამცირებს ნიადაგიდან წყლის აორთქლებას, აფერხებს სარეველების ზრდას, იცავს ფესვებს ზაფხულის სიცხისა და ზამთრის ყინვისგან, აუმჯობესებს ნიადაგის სტრუქტურას და ბაღს უფრო ლამაზ იერს აძლევს. განსაკუთრებით სასარგებლოა ახლად დარგული მცენარეებისთვის.
გაზონის მოვლა
გაზონი ბაღის ერთ-ერთი მთავარი დეკორატიული ელემენტია, რომელიც ბაღს ლამაზ და მოწესრიგებულ იერს აძლევს. მისი მოვლა მოიცავს რეგულარულ თიბვას, მორწყვას, სასუქების შეტანას, ნიადაგის აერაციას და სარეველების მოცილებას.
გაზონი უნდა ითიბებოდეს რეგულარულად, რათა ბალახი იყოს ხშირი და თანაბარი. მორწყვა უმჯობესია დილით ან საღამოს, განსაკუთრებით ზაფხულში. გაზაფხულზე შეაქვთ აზოტოვანი სასუქი, ხოლო შემოდგომაზე – ფოსფორისა და კალიუმის შემცველი სასუქები, რომლებიც აძლიერებს ფესვთა სისტემას.
აუცილებელია სარეველებისა და დაავადებების დროული კონტროლი. დაზიანებულ ადგილებში ითესება ახალი ბალახის თესლი და ტარდება რეგულარული მორწყვა. სწორი მოვლის შედეგად გაზონი ინარჩუნებს მწვანე ფერს, სიხშირესა და დეკორატიულ იერს მთელი წლის განმავლობაში.
ბაღის სეზონური მოვლა
ბაღის სეზონური მოვლა გულისხმობს მცენარეების მოვლის სამუშაოების შესრულებას წელიწადის ოთხივე სეზონის მიხედვით. თითოეულ სეზონზე მცენარეებს განსხვავებული მოთხოვნები აქვთ, ამიტომ მოვლაც შესაბამისი უნდა იყოს.
გაზაფხულზე იწყება ბაღის გააქტიურება. ტარდება ტერიტორიის დასუფთავება, ნიადაგის გაფხვიერება, ახალი მცენარეების დარგვა და გადარგვა, სასუქების შეტანა, გაზონის მოვლა და მცენარეების სანიტარული გასხვლა.
ზაფხულში მთავარი სამუშაოებია რეგულარული მორწყვა, განსაკუთრებით ახლად დარგული მცენარეების, სარეველების მოცილება, ნიადაგის გაფხვიერება, მულჩირება, დაავადებებისა და მავნებლების კონტროლი და საჭიროების შემთხვევაში დამატებითი სასუქების შეტანა.
შემოდგომაზე ბაღი მზადდება ზამთრისთვის. იკრიფება ჩამოცვენილი ფოთლები, ტარდება მცენარეების გასხვლა, ირგვება ზოგიერთი ხე და ბუჩქი, შეაქვთ ფოსფორ-კალიუმიანი სასუქები და მცენარეები მზადდება დაბალი ტემპერატურისთვის.
ზამთარში მცენარეები მოსვენების პერიოდში არიან. ყინვისადმი მგრძნობიარე მცენარეები იფარება სპეციალური დამცავი მასალით, მძიმე თოვლი ფრთხილად უნდა ჩამოიფერთხოს ტოტებიდან, ხოლო მარადმწვანე მცენარეები საჭიროების შემთხვევაში ზომიერად ირწყვება.
სეზონური მოვლის სწორად დაგეგმვა და შესრულება უზრუნველყოფს მცენარეების ჯანმრთელობას, ბაღის სილამაზესა და დეკორატიულ იერს მთელი წლის განმავლობაში.
შედეგი:
ლამაზი და მოვლილი ბაღის შექმნა მხოლოდ მცენარეების დარგვას არ ნიშნავს. იმისათვის, რომ ბაღი ყოველთვის ჯანმრთელი, მოწესრიგებული და მიმზიდველი იყოს, აუცილებელია მისი რეგულარული მოვლა. ნიადაგის სწორად დამუშავება, სარეველების დროული მოცილება, სასუქების გამოყენება, მცენარეების დარგვა და გადარგვა, მორწყვა, გასხვლა და ფორმირება ერთმანეთთან მჭიდროდ დაკავშირებული სამუშაოებია, რომლებიც მცენარეების ნორმალურ ზრდასა და განვითარებას უზრუნველყოფს.
ბაღის აღდგენისას განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია თითოეული სამუშაოს სწორ დროსა და წესების დაცვით შესრულება. სწორედ ამის შედეგად შესაძლებელია მიტოვებული და მოუვლელი სივრცის გარდაქმნა ლამაზ, მწვანე და სიცოცხლით სავსე ბაღად. სწორად მოვლილი მცენარეები უფრო გამძლეა დაავადებებისა და მავნებლების მიმართ, უკეთ ყვავის და გარემოს განსაკუთრებულ სილამაზეს ანიჭებს.
დასკვნა