บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

โดย พุฒิพงศ์ ไชยราช

การติดตั้งไฟฟ้าในอาคาร (Electrical Installation)

รหัสวิชา 20104-2005

1

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

2

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

สาระสําคัญ

3

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

สายไฟฟ้ามีหน้าที่นำพลังงานไฟฟ้าจากแหล่งจ่ายไฟฟ้าไปยังโหลด หรืออุปกรณ์ไฟฟ้าต่าง ๆ ปัจจุบันมีการผลิตสายไฟฟ้าออกมาจำหน่ายหลายชนิด ซึ่งผู้ผลิตได้ผลิตตามความต้องการในการติดตั้งตามรูปแบบต่าง ๆ ดังนั้น การเลือกใช้สายไฟฟ้าเพื่อให้เกิดความปลอดภัย ประหยัด และมีความน่าเชื่อถือ จะต้องพิจารณาถึงปัจจัยสำคัญหลายประการด้วยกันได้แก่ ชนิดของสายไฟฟ้า ขนาดของสายไฟฟ้า ระดับแรงดันไฟฟ้าที่ใช้งาน อุณหภูมิ ลักษณะที่ทำการติดตั้ง ความสามารถในการนำกระแสของสายไฟฟ้า รวมทั้งความสามารถในการทนต่อความร้อนที่เกิดขึ้นขณะใช้งานทั้งในสภาวะปกติและ

สภาวะลัดวงจร เป็นต้น ทั้งนี้ผู้ออกแบบควรเลือกใช้สายไฟฟ้าที่ผลิตขึ้นตามมาตรฐาน เพื่อใช้กับงานด้านไฟฟ้ากำลังเท่านั้น

สาระการเรียนรู้

1. ส่วนประกอบของสายไฟฟ้า

2. สายไฟฟ้าแรงดันตํ่าตัวนำทองแดงหุ้มฉนวนพีวีซี ตามมาตรฐาน มอก. 11-2553

3. รหัสสีของสายไฟฟ้า

4. ข้อพิจารณาเลือกใช้สายไฟฟ้า

5. การต่อสายไฟฟ้า

4

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

จุดประสงค์การเรียนรู้

5

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

บอกส่วนประกอบของสายไฟฟ้าได้

บอกชนิดของสายไฟฟ้าแรงดันตํ่าตัวนำทองแดงหุ้มฉนวนพีวีซี

ตามมาตรฐาน มอก. 11-2553 ได้

บอกรหัสสีของสายไฟฟ้าได้

บอกข้อพิจารณาเลือกใช้สายไฟฟ้าได้

อธิบายวิธีการต่อสายไฟฟ้าได้

6

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

ตัวนำของสายไฟฟ้าทำจากโลหะที่มีความนำไฟฟ้าสูง มีทั้งตัวนำเดี่ยว (Solid Conductor) และ

ตัวนำตีเกลียว (Strand Conductor)

ตารางเปรียบเทียบคุณสมบัติของทองแดงและอะลูมิเนียม

7

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

ทำหน้าที่ห่อหุ้มตัวนำ เพื่อป้องกันการสัมผัสโดยตรงระหว่างตัวนำ หรือระหว่างตัวนำที่ต่อลงดิน

และเพื่อป้องกันตัวนำจากผลกระทบทางกลและทางเคมี

ตารางเปรียบเทียบคุณสมบัติของฉนวน PVC และ XLPE

8

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

เป็นสายไฟฟ้าหุ้มฉนวนและเปลือก อุณหภูมิของตัวนำ 70 องศาเซลเซียส กำหนดรหัสชนิด

เป็น VAF ชนิดสายแบน มีทั้งชนิด 2 แกน และชนิด 3 แกน

สาย VAF ชนิด 2 แกน

สาย VAF ชนิด 3 แกน

9

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

เป็นสายไฟฟ้าหุ้มด้วยฉนวนและเปลือก อุณหภูมิของตัวนำ 70 องศาเซลเซียส กำหนดรหัสชนิดเป็น

NYY ชนิดสายกลม

สาย NYY ชนิดแกนเดี่ยว

เป็นสายไฟฟ้าหุ้มด้วยฉนวนและเปลือก อุณหภูมิของตัวนำ 70 องศาเซลเซียส กำหนดรหัส

ชนิดเป็น VCT

สาย VCT ชนิด 4 แกน

10

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

เป็นสายไฟฟ้าทองแดงหุ้มฉนวนพีวีซี ไม่มีเปลือก อุณหภูมิใช้งาน 70 องศาเซลเซียส มีเฉพาะชนิด

แกนเดี่ยวเท่านั้น

สาย 60227 IEC 01

เป็นสายไฟฟ้าหุ้มด้วยฉนวนและเปลือก เช่นเดียวกับสาย NYY

สาย 60227 IEC 10

11

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

1) ตัวนำนิวทรัล ให้ใช้สีเทาอ่อน หรือสีขาว

2) สายเส้นไฟ ต้องมีสีแตกต่างไปจากสายนิวทรัลและสายต่อลงดิน ได้แก่ สีดำ สีนํ้าเงิน

สีแดง และสีเหลือง

3) สายดินของบริภัณฑ์ ให้ใช้สีเขียว หรือสีเขียวแถบเหลือง หรือเป็นสายเปลือย

4) สายไฟฟ้าระบบ 3 เฟส ให้ใช้สายที่มีสีฉนวน หรือทำเครื่องหมายเป็นสีดำ สีแดง สีนํ้าเงิน

สำหรับเฟส 1, 2 และ 3 ตามลำดับ

12

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

1) การระบุแกนของสายไฟฟ้า L1 = สีนํ้าตาล, L2 = สีดำ, L3 = สีเทา, N = สีฟ้า และ

G = สีเขียวแถบเหลือง

2) การแสดงสีของสายไฟฟ้า จำนวนแกนไม่เกิน 5 แกน กำหนดรูปแบบของสีฉนวน ดังนี้

สายแกนเดี่ยว : ไม่กำหนด

สาย 2 แกน : สีฟ้า (N) และสีนํ้าตาล (L1)

สาย 3 แกน : สีเขียวแถบเหลือง (G), สีฟ้า (N) และสีนํ้าตาล (L1) หรือ

สีนํ้าตาล (L1), สีดำ (L2) และสีเทา (L3)

สาย 4 แกน : สีเขียวแถบเหลือง (G), สีนํ้าตาล (L1), สีดำ (L2) และสีเทา (L3)

หรือสีฟ้า (N), สีนํ้าตาล (L1), สีดำ (L2) และสีเทา (L3)

สาย 5 แกน : สีเขียวแถบเหลือง (G), สีฟ้า (N), สีนํ้าตาล (L1), สีดำ (L2),

สีเทา (L3)

13

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

คือ ความสามารถของสายไฟฟ้าที่จะนำกระแสไฟฟ้าปริมาณหนึ่งอย่างต่อเนื่องในขณะใช้งาน

สายไฟฟ้าที่ใช้งาน ต้องสามารถทนต่อแรงดันใช้งานได้ตาม มอก. 11-2553 ไม่เกิน 450/750 โวลต์

เนื่องจากค่าความต้านทานของตัวนำจะมีค่าเพิ่มขึ้น เมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น

เนื่องจากการเดินสายไฟฟ้า สามารถทำได้หลายวิธีด้วยกัน เช่น เดินลอย เดินในท่อร้อยสาย

หรือเดินฝังใต้ดิน

14

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

1) การต่อสายไฟฟ้าแบบหางเปีย เป็นการต่อสายไฟฟ้าแบบไม่รับแรงดึง ใช้สำหรับการต่อสายไฟฟ้า

ขนาด 1-2.5 มม.2

การต่อสายไฟฟ้าแบบหางเปีย

15

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

2) การต่อสายไฟฟ้าแบบตัวที (T-Tap) เป็นการต่อสายไฟฟ้าแบบไม่รับแรงดึง เพื่อต่อสาย

แยกออกจากสายเมน

การต่อสายไฟฟ้าแบบตัวที

3) การต่อสายไฟฟ้าแบบแยก 2 ทาง เป็นการต่อสายไฟฟ้าตั้งแต่ 2 เส้นขึ้นไป

การต่อสายไฟฟ้าแบบแยก 2 ทาง

16

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

4) การต่อสายไฟฟ้าอ่อนเข้ากับสายไฟฟ้าแข็ง เช่น การต่อสายรหัสชนิด 60227 IEC 02 (สายอ่อน)

กับสายรหัสชนิด 60227 IEC 01 (สายแข็ง)

การต่อสายไฟฟ้าอ่อนเข้ากับสายไฟฟ้าแข็ง

5) การต่อสายรหัสชนิด 60227 IEC 01 แบบต่อตรง ทำโดยการปอกปลายสายเส้นที่ 1 และเส้นที่ 2

ยาวประมาณ 10 เซนติเมตร

การต่อสาย 60227 IEC 01 แบบต่อตรง

17

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

6) การต่อสายรหัสชนิด VAF แบบต่อตรง

การต่อสาย VAF แบบต่อตรง

7) การต่อสายไฟฟ้าตีเกลียวแบบแยก เป็นการต่อสายขนาด 6 มม.2 ขึ้นไป

7.1 แบบ Oridinary Tap Splice

การต่อสายไฟฟ้าแบบ Oridinary Tap Splice

18

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

7.2 แบบ Y Splice ทำโดยการปอกสายบริเวณกึ่งกลางเส้นที่ 1 ยาว 3 เซนติเมตร และสายเส้นที่ 2

ยาวประมาณ 10 เซนติเมตร

การต่อสายไฟฟ้าแบบ Y Splice

7.3 แบบ Split Tap Splice

การต่อสายไฟฟ้าแบบ Split Tap Splice

19

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

8) การต่อสายไฟฟ้าตีเกลียวแบบตรง เป็นการต่อสายขนาด 6 มม.2 ขึ้นไป

การต่อสายไฟฟ้าตีเกลียวแบบตรง

5.2.1 การต่อสายไฟฟ้าโดยใช้หางปลา เป็นการต่อสายเพื่อยึดปลายสายเข้ากับอุปกรณ์

แสดงการต่อสาย 60227 IEC 02 ด้วยคีมยํ้าหางปลาขนาดเล็ก

20

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

แสดงการต่อสาย THWA ด้วยคีมยํ้าหางปลาแบบไฮดรอลิก

5.2.2 การต่อสายไฟฟ้าด้วยไวร์นัต เป็นการต่อสายไฟฟ้าเข้าด้วยกัน โดยไม่ต้องใช้เทปพันสาย

ตัวอย่างการต่อสายไฟฟ้าด้วยไวร์นัต

21

บริษัท สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด

หน่วยที่5�อุปกรณ์ป้องกัน

หน่วยที่3

เครื่องมือ วัสดุ อุปกรณ์สำหรับงานติดตั้งไฟฟ้า

หน่วยที่ 4 �สายไฟฟ้าและการต่อสายไฟฟ้า