Sayfa 128-129-130-131-132-133-134-135

HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

Millî Mücadele yıllarında yaşananlarla ilgili neler biliyorsunuz? Bilgilerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

Millî Mücadele yıllarında ülkemiz işgal edilmişti. Atatürk 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkarak Millî Mücadele’yi başlattı. Sivas ve Erzurum’da kongreler düzenlendi. Önce Kuvayımilliye daha sonra da düzenli orduyla kurtuluş mücadelesi yapıldı. Sırasıyla I. ve II. İnönü Savaşları, Kütahya-Eskişehir savaşı, Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz yaşandı. TBMM kuruldu. Mudanya Ateşkes Anlaşması ve Lozan Anlaşması ile Milli Mücadele başarıyla sonuçlandı.

GÖRSEL YORUMLAMA

OKUMA ÇALIŞMASI

Metni göz atarak okuma stratejisine uygun olarak okuyunuz. Metnin ana fikrini tahmin ediniz.

Metni türünün özelliklerini dikkate alarak ve noktalama işaretlerine dikkat ederek sessiz okuyunuz. Sessiz okumanın ardından metnin ana fikri hakkındaki tahmininizi değerlendiriniz.

Kurtuluş Savaşı yıllarında Türk Milleti derin ızdıraplar yaşamıştır.

Kumandan askerlere seslendi.

Esaret altında kalmaktansa ölmeyi tercih ederim.

Türbenin etrafında dua edenler vardı.

Savaştan sonra her yer harabeyedönmüştü.

Süvariler savaşın kaderini değiştirdi.

Askerler miğferini takıp düşman üstüne atıldı.

1. Metinde anlatılan savaş hangi cephede ve ne zaman gerçekleşmiştir?

Sakarya Meydan Muharebesi’nde, batı cephesinde ve Kurtuluş Savaşı zamanında yani 1921 yıllarında gerçekleşmiştir.

2. Duatepe neden önemli bir tepedir?

Duatepe, Atatürk’ün attan düşüp kaburga kemiklerini kırdıktan sonra bile tedaviyi reddedip mücadeleye devam etmesiyle orduya moral kazandırdığı için önemli bir tepedir. Sakarya Meydan Muharebesi’nin önemli bir kısmı buradan kontrol edilmiştir.

3. Metinde öne çıkan bazı komutanlar ve birlikler hangileridir?

Kazım Karabekir, Başkumandan Mustafa Kemal, İsmet Paşa ve Fevzi komutanlar ve bu komutanlara bağlı tümenler öne çıkmaktadır.

4. Metinde Türk ordusunun o dönemdeki imkânları hakkında bilgi var mı?

Türk ordusu hakkında çok detaylı bilgi bulunmuyor. Türk ordusunun iman ordusu olduğundan söz edilmiştir.

5. Metinde Türk askerinin kahramanlık ve fedakârlıkları nasıl vurgulanmıştır?

Metinde Türk askerinin canını dişine takarak düşmanla mücadele ettiğinden söz edilmiştir.

Kurtuluş Savaşı’nda Duatepe’nin düşmandan kurtarılması.

Metnin ana fikri, “Kurtuluş zaferi, milletçe çok zor ve fedakârca yapılan mücadelenin sonunda elde edilmiştir.” şeklinde ifade edilebilir.

Tepedeki kumandan, zâbit, nefer hepsi sinin nazarları Duatepe’de. Toplar susmuş, duman dağılmış, düşmanın kaçan. kollarından çıkan toz bulutlarını ufuklarımızın ziyası parlatıyor. Duatepe’nin üstünde bir tek adam ayakta duruyor. O, çıkanlardan ilk sağ vasıl olan neferdir.

BETİMLEME.

Bunu kumandanlara ve Duatepe’nin üstünde dövüşen öbür tümen karargâhına haber vermek için koşan arkadaşlarla ben de koşuyorum. Otomobil uçuyor! Top şarkısı bu asil ve sert Anadolu’nun dağ ve tepe dalgası olan topraklarının can dili gibi! Karşımızdan kumandanların otomobili, etrafında uçan süvari yaverlerle toz içinde görünüyor. Harekât şubesi müdürü atlıyor, selam veriyor, atlatıyor, onlar uçup gidiyorlar, biz de ileriye!

ÖYKÜLEME.

Karapınar’dan geçerken çadırlar ve evlerden küçük kızlar ve örtülü kadınlar sarı gergin yüzlerle, soru işaretine benzeyen gözlerle bize bakıyorlar.

Duatepe’nin üstü birkaç ağızlı yanardağ gibi dumanları da gökte!

Coşkun ve sonsuz bir gümbürtü ortasında renk renk dumanlar, beyaz kandiller gibi uçuşan şarapneller, bu semavi teranenin sahnesidir. Bu bir dev dünyasına benziyor.

Fevzi Paşa’nın omuzları dua eder gibi bütün bütün eğilmiş.

İsmet Paşa’nın siyah gözleri sabit birer ateşe benziyor.

…kararmış, katı, rençber elleri arasında gül yaprağı gibi taze çocuk elleri…

Top şarkısı bu asil ve sert Anadolu’nun dağ ve tepe dalgası olan topraklarının can dili gibi!

ANLAMINA GÖRE CÜMLELER

1- Olumlu Cümle

İşin yapıldığını gerçekleştiğini bildiren cümlelerdir.

O günler çok güzeldi. (olumlu isim cümlesi) 

Hep seni bekledim. (olumlu fiil cümlesi)

Bu yılki kitap fuarı her zamankinden daha renkliydi.

Bursa bu mevsimde soğuktur.

2- Olumsuz Cümle

İşin yapılmağını gerçekleşmeğini bildiren cümlelerdir.

FİİL CÜMLELERİ

-ME/-MA

-MI/-Mİ/-MU/-MU

-MEZ/MAZ

Dün akşam gelmedi.

Sorunun cevabını bilmiyorum.

Bu saatte gelmez.

İSİM CÜMLELERİ

YOK

DEĞİL

-SİZ EKİYLE

Sokaklar bugün kalabalık değildi.

Göz alabildiğine uzanan bu tarlalar verimsizdi.

Soruların hepsini çözebilen yok.

Bazı cümleler biçimce olumsuz olduğu hâlde anlamca olumlu olabilir.

Çocuklarının okumasını istemiyor değildi.

(-)

(-)

(+)

İstiyordu.

Cezaya çarptırılanlar suçsuz değildiler.

(-)

(-)

(+)

suçluydular

Yangından korkmayan yoktur.

(-)

(-)

(+)

vardır

Biçimce olumlu cümle anlamca olumsuz olabilir.

Sanki ben seni çok seviyorum.

(sevmiyorum)

Örnek:

3- Soru cümlesi

.

Bir duygu veya düşünceyi soru yoluyla açıklayan cümlelerdir

Cümleye soru anlamı iki şekilde kazandırılır.

1. Cümleye “mi” soru edatı getirilerek yapılır.

• Herkes geldi mi?
• Sorusu olan var mı?

2)Cümleye “nasıl, kaç,

hangi vb.” soru sözcükleri

getirilerek yapılır.

• Yaza kaç ay var?
• Hangi çiçeği seversin?

Bazı soru cümleleri cevap gerektirmez. Bu tür cümlelere

sözde soru cümlesi denir.

Ne gelen var ne giden.

(Gelen giden yok.)

İnsan çocuğunu sevmez mi?

(Sever.

4- Ünlem cümlesi

Sevgi, korku, şaşma, hayret, seslenme, coşkunluk, heyecan ve sitem ifade eden cümlelere ünlem cümlesi denir.

EE, YETER ARTIK!

AH, NE YAPTIM!

HAH, ŞIMDI OLDU!

EYVAH! GEÇ KALDIM!

EY TÜRK GENÇLIĞI!

HEMŞEHRILERIM!

​

​

5- Şart cümlesi

İçinde şart ve koşul anlamı bulunan cümlelere şart cümlesi denir.

Eve geldiyse bizi beklesin.

İstek anlamı taşıyan cümlelerdir.

6- İstek cümlesi

Haftaya seninle yeni açılan müzeye gidelim.

7- Emir cümlesi

Emir anlamı taşıyan cümlelerdir

Hemen arabadaki kitapları buraya getir.

Derhal odanızı toplayın

Olumlu cümle

Olumsuz cümle

Olumlu cümle

Olumsuz cümle

Olumlu cümle

Olumsuz cümle

SAKARYA SAVAŞI: ANADOLU’NUN KADERİNİ DEĞİŞTİREN ÇARPIŞMA

Giriş:

Sakarya Savaşı, Türk Kurtuluş Savaşı sırasında 23 Ağustos – 13 Eylül 1921 tarihleri arasında Türk ve Yunan orduları arasında Sakarya Nehri civarında gerçekleşen büyük çarpışmadır. Bu savaş, Türk Kurtuluş Savaşı’nın kaderini değiştiren dönüm noktalarından biridir.

Gelişme:

Öncesi: Sakarya Savaşı’na gelene kadar Yunan ordusu, Batı Anadolu’da ilerleyerek Ankara’ya yaklaşmıştı. Türk ordusu, Mustafa Kemal Atatürk’ün komutasında savunma pozisyonuna geçmişti.

Savaşın Başlaması: 23 Ağustos 1921’de Yunan kuvvetleri saldırıya geçti. Savaş, 22 gün sürdü ve bu süre zarfında her iki taraf da ağır kayıplar verdi.

Stratejik Önemi: Sakarya Savaşı, Türk ordusunun savunma stratejisinin başarılı bir şekilde uygulandığı bir savaştı. Mustafa Kemal Atatürk, savaşın stratejik önemini şu sözlerle ifade etmiştir: “Ordular ilk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri!”

Sonuç:

Sakarya Savaşı, Türk ordusunun büyük bir zaferiyle sonuçlandı. Yunan kuvvetleri, aldığı ağır darbelerin ardından geri çekilmek zorunda kaldı. Bu zafer, Türk ordusunun moralini artırarak, Kurtuluş Savaşı’nın sonraki evrelerine hazır hale gelmesini sağladı. Ayrıca bu savaşın sonucunda Mustafa Kemal’e “Gazi” unvanı verildi.

Kaynakça:

Akşin, Sina (1991). Türkiye Tarihi. İstanbul: Alfa Yayıncılık.

Özdemir, Hikmet (2003). Kurtuluş Savaşı Kronolojisi. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.

TBMM gov “Sakarya Meydan Muharebesi”. Erişim tarihi: 28 Ekim 2023.