2 of 33

Chia HS cả lớp thành 4 đội:

Các đội lắng nghe từng đoạn nhạc ngắn (khoảng 20 giây cho mỗi đoạn) và đoán tên bài hát.
Mỗi lượt đoán đúng, HS được 1 điểm cộng.

Luật chơi

ĐOÁN TÊN BÀI HÁT

3 of 33

Miền Bắc

quê hương tôi

Mưa chiều miền Trung

Sợi nhớ sợi thương

Hành trình trên đất phù sa

Các bài hát trên gợi ra những đặc điểm nào của thiên nhiên nước ta?

4 of 33

Mùa hè nắng nóng

Mùa thu lá vàng

Mùa đông lạnh giá

Mùa xuân hoa đào đón chào

Thời tiết miền Bắc

5 of 33

Mưa lũ miền Trung

Thời tiết hai bên dãy Trường Sơn có sự khác biệt: bên nắng đốt, bên mưa quây

6 of 33

Địa hình, đất, sông ngòi ở Đồng bằng sông Cửu Long thuận lợi để trồng cây: xoài cát, bưởi Năm Roi, bưởi da xanh, quýt hồng Lai Vung,…

7 of 33

BÀI 2: THIÊN NHIÊN NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

8 of 33

NỘI DUNG BÀI HỌC

Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa

II.

Ảnh hưởng của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa đến sản xuất và đời sống

9 of 33

THIÊN NHIÊN NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

10 of 33

1. Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa

Chặng 1: Nhà khí hậu học tài ba

Giữ nguyên 4 nhóm ở hoạt động Khởi động.
Khai thác Bảng 2, Hình 2, đọc thông tin mục I.1 SGK tr.11 – 13 và hoàn thành Phiếu học tập số 1.

11 of 33

Trạm khí tượng	Nhiệt độ trung bình năm (°C)	Biên độ nhiệt trung bình năm (°C)	Tổng số giờ nắng (giờ)
Hà Đông (Hà Nội)	23,7	12,6	1 478
Huế	25,1	9,4	1 916
Vũng Tàu	27,1	3,5	2 643

Bảng 2. Nhiệt độ, biên độ nhiệt trung bình năm và tổng số giờ nắng của một số trạm khí tượng ở nước ta

Hình 2. Khí hậu Việt Nam

12 of 33

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Câu 1: Nêu biểu hiện của tính chất nhiệt đới…………………………....

Câu 2: Nêu biểu hiện của tính chất ẩm…………………………………..

Câu 3: Nêu biểu hiện của tính chất gió mùa…………………………….

Gió mùa	Gió mùa đông	Gió mùa hạ
Nguồn gốc
Thời gian hoạt động
Phạm vi
Hướng gió
Hệ quả

Câu 4: Vì sao nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa?....................

13 of 33

GHI NHỚ

a) Tính chất nhiệt đới

Nguyên nhân

Biểu hiện

Nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến bán cầu Bắc, có góc nhập xạ lớn và trong năm có hai lần Mặt trời lên thiên đỉnh.

Nhiệt độ trung bình năm cao, trên 20°C và tăng dần từ Bắc vào Nam.

Biên độ nhiệt độ trung bình năm có xu hướng giảm dần từ Bắc vào Nam.

Nhiều nắng, tổng số giờ nắng trung bình từ 1 400 – 3 000 giờ/năm, có xu hướng tăng dần từ Bắc vào Nam.

14 of 33

GHI NHỚ

b) Tính chất ẩm

Nguyên nhân

Biểu hiện

Nước ta có Biển Đông - nguồn dự trữ nhiệt ẩm dồi dào, các khối khí di chuyển qua biển đã mang lại lượng mưa lớn, độ ẩm không khí cao.

Lượng mưa trung bình năm lớn, từ 1 500 mm – 2 000 mm/năm. Lượng mưa phân bố không đồng đều:

Độ ẩm không khí cao, >80%. Cân bằng ẩm luôn dương.

Nơi mưa nhiều: 3 500 – 4 000 mm/năm.

Nơi mưa ít: dưới 1 000 mm/năm.

15 of 33

c) Tính chất gió mùa

Gió mùa	Gió mùa đông	Gió mùa hạ
Nguồn gốc
Thời gian hoạt động
Phạm vi

Áp cao Xi-bia.

Nửa đầu mùa hạ: áp cao Bắc Ấn Độ Dương.
Giữa và cuối mùa hạ: áp cao cận chí tuyến bán cầu Nam.

Từ tháng 11 - tháng 4 năm sau.

Từ tháng 5 đến tháng 10.

Miền Bắc (từ dãy Bạch Mã trở ra).

Cả nước.

16 of 33

Gió mùa	Gió mùa đông	Gió mùa hạ
Hướng gió
Hệ quả

Đông bắc.

Tây nam, đông nam.

- Miền Bắc có một mùa đông lạnh: nửa đầu mùa đông lạnh khô, giữa và cuối mùa đông lạnh ẩm.

- Miền Nam: Tín phong bán cầu Bắc chiếm ưu thế, gây mưa cho Trung Bộ và tạo một mùa khô cho Nam Bộ, Tây Nguyên.

- Nửa đầu mùa hạ: mưa lớn cho Nam Bộ và Tây Nguyên, khô nóng ở đồng bằng ven biển miền Trung và một phần khu vực Tây Bắc.

- Giữa và cuối mùa hạ: mưa lớn trên cả nước.

17 of 33

Giải thích

Nước ta nằm trong khu vực hoạt động của Tín phong bán cầu Bắc và khu vực gió mùa châu Á điển hình nên chịu tác động của các khối không khí hoạt động theo mùa.

18 of 33

Xem video sau để hiểu rõ hơn về tính chất gió mùa ở nước ta

19 of 33

2. Các thành phần tự nhiên khác

Chặng 2: Nhà biên kịch xuất sắc

Giữ nguyên nhóm ở chặng 1.
Dựa vào thông tin I.2 SGK tr.14, hãy xây dựng kịch bản đóng vai (tối đa 3 phút) để làm rõ thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa được biểu hiện qua các thành phần tự nhiên:

Nhóm 1:

Địa hình

Nhóm 2:

Đất

Nhóm 3:

Sông ngòi

Nhóm 4:

Sinh vật

20 of 33

a) Địa hình

Phong hóa

Xâm thực và bồi tụ

Vùng núi đá vôi: ăn mòn, xâm thực, phong hóa tạo nên dạng địa hình các-xtơ.

Diễn ra mạnh mẽ ở khu vực đồi núi

Vùng đá mắc-ma: phong hóa diễn ra yếu, chậm hơn.

Quá trình xâm thực diễn ra mạnh mẽ, bề mặt địa hình bị cắt xẻ; đất bị xói mòn, rửa trôi; đất trượt, đá lở.

Quá trình bồi tụ diễn ra nhanh ở vùng trũng thấp và hạ lưu sông.

Đồi núi

Đồng bằng

21 of 33

Đá ong là sản phẩm của quá trình tích lũy đối với các ô-xit sắt và ô-xit nhôm trong đất (la-te-rít).

22 of 33

Địa hình các-xtơ ở Quảng Bình

23 of 33

Quá trình xâm thực ở đồi núi

Quá trình bồi tụ ở đồng bằng

24 of 33

Video tìm hiểu quá trình hình thành địa hình các-xtơ

25 of 33

b) Đất

Quá trình phong hóa đất mẹ

Diễn ra mạnh, tốc độ phân giải vật chất hữu cơ nhanh, tạo nên lớp đất dày.

Mưa nhiều, tập trung theo mùa làm rửa trôi bazo dễ tan, tích tụ oxit sắt, oxit nhôm, tạo đất chua và màu vàng đỏ của đất.

Diễn ra mạnh ở vùng núi thấp.

Đất feralit chủ yếu ở vùng đồi núi.

Quá trình tạo ra màu đặc trưng của đất

Quá trình feralit:

26 of 33

Đất feralit chủ yếu có ở vùng đồi núi nước ta

27 of 33

c) Sông ngòi

Mạng lưới sông ngòi: dày đặc với 2 360 con sông (từ 10 km trở lên).

Lượng nước: trên 830 tỉ m³/năm, lượng phù sa lớn.

Chế độ dòng chảy:

Mùa lũ (mùa mưa): từ 4 – 5 tháng, lượng nước chiếm 70 – 80% tổng lượng nước cả năm.
Mùa cạn (mùa khô): từ 7 – 8 tháng, lượng nước chiếm 20 – 30% tổng lượng nước cả năm.

28 of 33

Nước ta có mạng lưới sông ngòi dày đặc

Sông Nho Quế (Hà Giang)

29 of 33

Hồ thủy điện Hòa Bình xây dựng trên sông Đà

30 of 33

d) Sinh vật

Đa dạng loài, khả năng sinh trưởng, năng suất sinh học cao của các quần xã động, thực vật.

Hình thành nhiều kiểu rừng tiêu biểu (hệ sinh thái rừng nhiệt đới ẩm gió mùa).

32 of 33

KẾT LUẬN

Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa của nước ta không chỉ biểu hiện trong các yếu tố khí hậu mà còn biểu hiện rõ rệt trong tất cả các thành phần tự nhiên khác như địa hình, sông ngòi, đất và sinh vật.

1 of 33