1 of 58

วิชา นันทนาการเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิต�(Recreation for life quality develop)

ศาสตรจารย์นายแพทย์สมชาย สุพันธุ์วณิชและคณะ

1

2 of 58

ผู้นำกิจกรรมนันทนาการ Recreation activity leader

2

หน่วยที่ 3

3 of 58

สาระการเรียนรู้�

  • ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับผู้นำ
  • หลักการเป็นผู้นำกิจกรรมนันทนาการ
  • ความสำคัญของการเป็นผู้นำกิจกรรมนันทนาการ
  • ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเป็นผู้นำกิจกรรมนันทนาการ
  • องค์ประกอบของการเป็นผู้บริหารงานกิจกรรมนันทนาการ
  • คุณลักษณะของผู้นำกิจกรรมนันทนาการ
  • คุณสมบัติของผู้นำกิจกรรมนันทนาการ
  • ทักษะการเป็นผู้นำกิจกรรมนันทนาการ
  • พฤติกรรมการสื่อสาร

​

3

4 of 58

จุดประสงค์การเรียนรู้

  • อธิบายความหมายของผู้นำได้
  • บอกบทบาทหน้าที่ของผู้นำได้
  • ยกตัวอย่างบุคลิกภาพของผู้นำที่ควรมีได้
  • บอกปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเป็นผู้นำกิจกรรมนันทนาการได้
  • บอกองค์ประกอบของการเป็นผู้บริหารงานกิจกรรมนันทนาการได้
  • ยกตัวอย่างคุณลักษณะของผู้นำกิจกรรมนันทนาการได้
  • ยกตัวอย่างคุณสมบัติของผู้นำกิจกรรมนันทนาการได้
  • ปฏิบัติหน้าที่ผู้นำและผู้เข้าร่วมกิจกรรมนันทนาการได้
  • สามารถสื่อสารกับคู่สนทนาและบุคคลอื่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

4

5 of 58

สาระสำคัญ

  • ผู้นำ (Leader) กิจกรรมนันทนาการเปรียบเสมือนผู้กำกับการแสดงละครหรือภาพยนตร์ ที่ต้องใช้ความสามารถในการกำกับบทบาทการแสดงของตัวละคร ให้ดำเนินไปตามเนื้อเรื่องที่วางไว้ ผู้นำหรือ ผู้กำกับ จำเป็นต้องมีความรู้ ความเข้าใจ ทักษะการสื่อสาร สามารถแก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้เป็นอย่างดี และต้องตัดสินใจได้อย่างถูกต้อง จนทำให้ผู้ร่วมกิจกรรมยอมรับและสามารถปฏิบัติตามได้โดยไม่ได้ถูกบังคับ จึงจะนับว่าเป็นผู้นำกิจกรรมนันทนาการมืออาชีพอย่างแท้จริง

​

5

6 of 58

1. ความหมายเบื้องต้นเกี่ยวกับผู้นำ

  • Elton Mayo (1970) กล่าวว่า ผู้นำควรมีความเข้าใจต่อบุคคลอื่น ตัวคนเป็นบ่อเกิดของงาน รางวัลทางจิตใจ ผลกระตุ้นต่อการทำงาน

​

  • Chester I. Barnard (1952) กล่าวว่า ผู้นำต้องทราบข่าวสารข้อมูลที่จำเป็นและสามารถวิเคราะห์ข้อมูลได้อย่างถูกต้อง มีการส่งเสริมกำลังใจคน สร้างขวัญในการทำงาน

​

  • Herbert A. Simon (1965) กล่าวว่า การกระทำ ความเชื่อ และความรู้ของบุคคลเกิดจากการยอมรับ

​

  • กิติ พยัคคานนท์ (2523) ให้ความหมายผู้นำ 3 ประการ คือ มีความสามารถในการนำกลุ่ม เอาชนะใจผู้ร่วมงาน และต้องพยายามฟันฝ่าอุปสรรคในการนำได้

6

7 of 58

1. ความหมายเบื้องต้นเกี่ยวกับผู้นำ

  • กระแส ชนะวงศ์ (2532) ให้ความหมายว่า เป็นผู้ที่สามารถบริหารงานได้สำเร็จ จากทฤษฎี 9 ประการ คือ
  • 1. ทำงานอย่างเป็นระบบ
  • 2. กระตือรือร้น
  • 3. รู้จักหาบุคคลร่วมทีม
  • 4. ศึกษาหาความรู้เพิ่มเติม เพื่อปรับปรุงงาน
  • 5. มานะ ไม่ท้อถอย
  • 6. ทำงานด้วยใจรัก และศรัทธาต่องาน
  • 7. มีจิตใจเอื้อเฟื้อ มีน้ำใจ
  • 8. ปรับปรุงบุคคลิกภาพตนเองอยู่เสมอ
  • 9. มองโลกและบุคคลอื่นในแง่ดี

​

7

8 of 58

1. ความหมายเบื้องต้นเกี่ยวกับผู้นำ

  • พีระพงศ์ บุญศิริ (2542) ให้ความหมายของผู้นำ ดังนี้
  • 1. มีความสามารถ มีปัญญาไหวพริบ ตื่นตัวทันต่อเหตุการณ์ ริเริ่มและตัดสินใจปัญหาได้ดี
  • 2. มีความสำเร็จด้านวิชาการ หมั่นแสวงหาความรู้ และมีทักษะต่างๆ
  • 3. มีความรับผิดชอบ มั่นคง อดทน เชื่อมั่นในตนเอง
  • 4. มีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆ ของสังคม รู้จักปรับตัวเข้ากับผู้อื่นได้ดี มีอารมณ์ขัน
  • 5. รู้สถานการณ์สภาวะทางจิตใจของบุคคลในระดับต่างๆ และรู้จักการเป็นผู้ตาม

8

9 of 58

1. ความหมายเบื้องต้นเกี่ยวกับผู้นำ

  • Keeah Curtchfiel and Ballachey (1963) ได้แสดงถึงบทบาทหน้าที่ของผู้นำไว้ 14 ลักษณะ คือ
  • 1. ผู้นำในแบบผู้บริหาร
  • 2. ผู้นำในฐานะผู้วางแผน
  • 3. ผู้นำในฐานะผู้กำหนดนโยบาย
  • 4. ผู้นำในฐานะผู้เชี่ยวชาญ
  • 5. ผู้นำตัวแทน
  • 6. ผู้นำที่สามารถให้คุณให้โทษได้
  • 7. ผู้นำเป็นคนกลาง

​

  • บทบาทหน้าที่ของผู้นำ
  • 8. ผู้นำตัวอย่าง
  • 9. ผู้นำสัญลักษณ์
  • 10. ผู้นำแบบรับผิดชอบ
  • 11. ผู้นำอุดมคติ
  • 12. ผู้นำแบบบิดามารดา
  • 13. ผู้นำในฐานะผู้รับผิดชอบ
  • 14. ผู้นำในฐานะผู้ควบคุมกลุ่ม

9

10 of 58

1. ความหมายเบื้องต้นเกี่ยวกับผู้นำ

บุคลิกภาพของผู้นำ

  • บุคลิกภาพที่สำคัญ มี 4 ด้าน คือ
  • บุคลิกภาพทางกาย
  • บุคลิกภาพทางอารมณ์
  • บุคลิกภาพทางสังคม
  • บุคลิกภาพทางสติปัญญา

​

​

​

  • บุคลิกภาพ คือ ลักษณะทางพฤติกรรมที่แสดงความเป็นสัญลักษณ์ หรือลักษณะเฉพาะของแต่ละบุคคลที่แสดงออกมาให้เห็นไม่เหมือนกัน เช่น ท่าทาง การแต่งกาย การพูดจา และ การเดิน

10

11 of 58

ตัวอย่างบุคลิกภาพภายนอก

11

12 of 58

ตัวอย่างบุคลิกภาพภายใน

12

13 of 58

ศิลปในการแสดงบุคลิกภาพ

  • 1. ท่ายืน / นั่งที่เหมาะสม
  • - เท้าทั้งสองยืนแยกห่างกันพอสมควร ประมาณช่วงไหล่
  • - ยืนให้น้ำหนักตกอยู่บนเท้าทั้งสอง
  • - ปล่อยแขนตามสบาย
  • - ไม่นั่งเก้าอี้แบบเอาหลังแทนก้น

13

14 of 58

ศิลปในการแสดงบุคลิกภาพ

  • 2. การใช้ท่าทางประกอบการพูด
  • - ไม่ลุกลน
  • - ไม่ล้วง แคะ แกะ เกา เขย่า - ใช้มือประกอบท่าทางพอสมควร ไม่มากจนเกินไป

​

14

15 of 58

ศิลปในการแสดงบุคลิกภาพ

  • 3. การใช้มือ
  • - ทำให้หนักแน่น / ออกรสชาติ / เป็นธรรมชาติ เมื่อต้องการเสริมข้อความ
  • - จังหวะพอดีกับการเปล่งคำพูด
  • - ไม่ควรใช้มือต่ำกว่าเอวหรือสูงกว่าไหล่บ่อยๆ

​

15

16 of 58

ศิลปในการแสดงบุคลิกภาพ

  • 4. การใช้สีหน้า / ดวงตา
  • - มองผู้ฟังให้ทั่วถึงทุกที่
  • - สายตาเป็นมิตร

​

16

17 of 58

ศิลปในการแสดงบุคลิกภาพ

  • 5. ภาษาที่ใช้
  • - เป็นภาษาพูดที่เป็นธรรมชาติของตัวเราเอง
  • - เป็นภาษาที่เหมาะสมกับผู้ฟัง
  • - กะทัดรัด ชัดเจน ไม่เยิ่นเย้อ ยืดยาด
  • - เป็นภาษาที่แสดงถึงรสนิยมที่ดี
  • - ก่อให้เกิดภาพพจน์
  • - ไม่พูดแบบท่องจำ
  • - ภาษาไม่คลุมเครือ หรือไม่ต้องตีความ
  • - ไม่ซ้ำซาก
  • - ไม่ควรใช้คำไทยปะปนกับคำต่างชาติ ในขณะนำเสนอ

17

18 of 58

ศิลปในการแสดงบุคลิกภาพ

  • 6. น้ำสียง
  • - เสียงดังฟังชัด ไม่เบาจนเกินไป
  • - การพูดต้องพรั่งพรู มีการเน้น ย้ำ
  • - มีเสียงสูง ต่ำ หนักเบา ให้คล้องจองกับเรื่องที่พูด
  • - ออกเสียงคำควบกล้ำให้เหมาะสม
  • - ปรับระดับเสียงตามสภาพแวดล้อม
  • - เว้นจังหวะ วรรคตอน ให้เหมาะสม
  • - น้ำเสียงไม่ห้วนหรือยืดยาด

18

19 of 58

ศิลปในการแสดงบุคลิกภาพ

  • 7. อากัปกิริยาและบุคลิกท่าทาง
  • - แต่งกายและบุคลิกท่าทางที่ดี
  • - มีชีวิตชีวา
  • - สีหน้าและท่าทางเหมาะสมกับเรื่องที่พูด
  • - พยายามขจัดกิริยาท่าทางที่ไม่มีความหมายออกไป
  • - ต้องกล้าสบตาผู้ฟัง
  • - ลักษณะการยืน การนั่ง การเดิน ต้องสง่าผ่าเผย
  • - ควบคุมการเคลี่อนไหวของร่างกายให้เหมาะสม

19

20 of 58

2. หลักการเป็นผู้นำกิจกรรมนันทนาการ

  • ผู้นำกิจกรรมนันทนาการจะต้องเป็นผู้มีทักษะความสามารถเฉพาะ มีไหวพริบ และเทคนิคเฉพาะตนมีความสนใจในกิจกรรมต่างๆ ใฝ่ใจที่จะศึกษาเรียนรู้ในศาสตร์สาขาต่างๆ นอกจากนี้ การมีทักษะความสามารถในด้านการกีพา ละคร ดนตรี งานฝีมือ และกิจกรรมพิเศษ

20

21 of 58

ตัวอย่างผู้นำกิจกรรมนันทนาการ

21

22 of 58

3. ความสำคัญของการเป็นผู้นำกิจกรรมนันทนาการ

  • อันดับแรก คือ การฝึกให้มีความเข้าใจ ความรู้สึก ความต้องการของผู้เข้าร่วมกิจกรรมว่า เขามีความสนใจ มีความปรารถนาหรือความต้องการอย่างไร ซึ่งจะต้องเป็นผู้รู้จักการสังเกต การเรียนรู้ การสร้างทักษะพิเศษ และการสร้างมนุษยสัมพันธ์
  • ประการต่อมา คือ ความคิดสร้างสรรค์หรือเทคนิควิธีที่จะปรับกิจกรรมต่างๆ ให้สัมพันธ์ และมีความต่อเนื่อง พร้อมกับอารมณ์คล้อยตามของผู้เข้าร่วมกิจกรรม

​

22

23 of 58

ตัวอย่างกิจกรรมนันทนาการสร้างสรรค์

23

24 of 58

4. ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเป็นผู้นำกิจกรรมนันทนาการ

  • 1. ความสามารถในการจัดกิจกรรม สนองตอบความต้องการของผู้เข้าร่วม
  • 2. รู้จักสังเกต ปรับเปลี่ยนและสร้างสรรค์วิธีการในการจัดกิจกรรม ให้เหมาะสมกับความรู้สึกของผู้เข้าร่วม
  • 3. มีอุดมการณ์ตามปรัชญาของนันทนาการ
  • 4. มีความสามารถและความรู้ในการวางแผนการจัดการ การประสาน และการประเมินค่าของกิจกรรมนันทนาการ

​

24

25 of 58

ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเป็นผู้นำกิจกรรมนันทนาการ

  • 5. มีความชำนาญในฐานะของการเป็นผู้สอนกิจกรรมที่ดี
  • 6. มีความสามารถในด้านการบริหารที่มีประสิทธิภาพ และ รู้หลักการด้านกฎหมาย และการจัดการ
  • 7. มีความรู้ในด้านการจัดการ การวางแผนปฏิบัติการ การใช้บุคลากรและอุปกรณ์อย่างคุ้มค่า
  • 8. มีความสามารถในการฝึกบุคลากร

​

​

25

26 of 58

ลักษณะความสามารถในการวางแผนการจัดกิจกรรม

26

27 of 58

ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเป็นผู้นำกิจกรรมนันทนาการ

  • 9. รู้หลักการบริหารงบประมาณและการจัดสรรด้วยความฉลาด
  • 10. มีบุคลิกภาพเหมาะสม และมีมนุษยสัมพันธ์ดี
  • 11. มีความเชื่อมั่นตนเอง เป็นนักอนุรักษ์นิยม และ มีวิสัยทัศน์ที่กว้างไกล
  • 12. มีความกระตือรือร้น และรู้เท่าทันต่อเหตุการณ์ปัจจุบัน
  • 13. มีทักษะในการสื่อสารที่ดี

​

​

27

28 of 58

5. องค์ประกอบของการเป็นผู้บริหารงานกิจกรรมนันทนาการ

28

5.1 ความสามารถในการบริหารงาน

5.2 การประสานงานกับหน่วยงานต่าง ๆ ทั้งภาครัฐและเอกชน และความสามารถในการสร้างมนุษยสัมพันธ์กับชุมชน

5.3 ความสามารถในการจัดการ และบริหารงานบริการ และสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ

5.4 ความคิดสร้างสรรค์ในการประยุกต์นโยบายและระบบวิธีในการจัดการบริหารกิจกรรมนันทนาการ

29 of 58

ตัวอย่างการจัดกิจกรรมนันทนาการอย่างสร้างสรรค์

29

30 of 58

6. คุณลักษณะของผู้นำกิจกรรมนันทนาการ

  • 1. ผู้นำต้องเกี่ยวข้องกับสมาชิก บุคคลต่าง ๆ อยู่ตลอดเวลา
  • 2. ผู้นำต้องมีความสำนึกในคุณค่าแห่งตนโดยยอมรับในศักดิ์ศรีความคิดเห็นของผู้อื่น มีความเข้าใจ สามารถให้ความช่วยเหลือ และสร้างทัศนคติที่ดีให้เกิดขึ้น
  • 3. ผู้นำต้องมีความตื่นตัว พร้อมเสมอที่จะให้ความช่วยเหลือชี้แนะกับผู้ร้องขอ โดยไม่เลือกชั้นวรรณะ

​

30

31 of 58

คุณลักษณะของผู้นำกิจกรรมนันทนาการ (ต่อ)

  • 4. ผู้นำต้องคำนึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคล เข้าใจในความสนใจ และความต้องการของแต่ละบุคคล
  • 5. ผู้นำต้องสร้างบุคลิกภาพเฉพาะของตนเอง
  • 6. ผู้นำต้องรู้จักชี้แนะให้บุคคลรู้จักการวางแผน และนำไปสู่การปฏิบัติที่ถูกต้อง
  • 7. ผู้นำต้องส่งเสริมคุณธรรม และการเข้าร่วมอย่างสม่ำเสมอของสมาชิก

​

31

32 of 58

คุณลักษณะของผู้นำกิจกรรมนันทนาการ (ต่อ)

  • 8. ผู้นำต้องส่งเสริมกลุ่มในการแก้ปัญหา และสร้างความสัมพันธ์ของกลุ่ม
  • 9. ผู้นำต้องส่งเสริมความเป็นระเบียบ การสร้างมนุษยสัมพันธ์ในกลุ่มงาน และการสร้างประสบการณ์เพื่อชีวิต
  • 10. ผู้นำควรส่งเสริมให้สมาชิกค้นพบสิ่งใหม่ๆ ด้วยตนเอง ตามความสามารถและทักษะของแต่ละบุคคล
  • 11. ผู้นำควรยกย่องส่งเสริมให้สมาชิกได้รับการยอมรับในสังคมอย่างเสมอภาค

​

​

32

33 of 58

ตัวอย่างลักษณะของผู้นำกิจรรมนันทนาการ

33

34 of 58

7. คุณสมบัติของผู้นำกิจกรรมนันทนาการ

  • Joseph Lee นักกิจกรรมนันทาการของสหรัฐอเมริกา กล่าวถึง คุณสมบัติของผู้นำกิจกรรมนันทนาการว่าต้องเป็นผู้นำที่มีความรอบรู้ ความเข้าใจทุกสิ่ง มีลักษณะนิสัยตรงไปตรงมา มีมนุษยสัมพันธ์ที่ดีต่อบุคคลที่เข้าร่วมกิจกรรม

34

35 of 58

คุณสมบัติของผู้นำกิจกรรมนันทนาการ

  • 1. รู้สึกเข้าใจในคุณค่าของชีวิตและเกียรติของบุคคล
  • 2. เข้าใจในความสนใจและความต้องการของสมาชิก ที่เข้าร่วมกิจกรรมนันทนาการ
  • 3. ตระหนักและเข้าใจถึงความสำคัญของความร่าเริงในชีวิต และศิลปะการดำเนินชีวิต
  • 4. พร้อมที่จะบริการกิจกรรมนันทนาการแก่บุคคลที่เข้าร่วม
  • 5. กระตือรือร้นในหน้าที่การงาน
  • 6. มีทักษะในกิจกรรมนันทนาการ
  • 7. มีอารมณ์มั่นคง อดทน อดกลั้น ไม่เคร่งเครียด
  • 8. มีอารมณ์ขัน ยิ้มแย้มแจ่มใสเสมอ

​

  • 9. สุภาพเรียบร้อย
  • 10. ไม่จู้จี้จุกจิกในเรื่องเล็กๆ น้อยๆ
  • 11. สุขภาพพลานามัยดี
  • 12. มีลักษณะเป็นมิตรต่อคนทั่วไป
  • 13. ยุติธรรมไม่ลำเอียง
  • 14. มีความเชื่อมั่นในตนเอง
  • 15. มีความสามารถในการปรับตัวเข้ากับสังคมได้ดี
  • 16. เป็นประชาธิปไตย เข้าใจ เห็นใจ ผู้อื่น
  • 17. เข้าใจหลักการบริหารและการจัดการ
  • 18. หมั่นศึกษาหาความรู้อยู่เสมอ

​

35

36 of 58

คุณสมบัติพิเศษของผู้นำกิจกรรมนันทนาการ

  • 1. มีคุณสมบัติและคุณลักษณะของนักกีฬา
  • 2. มีความเข้าใจในลำดับขั้นตอนพัฒนาการของเด็ก
  • 3. มีทักษะทางด้านกิจกรรมต่างๆ ดี
  • 4. ร่างกายแข็งแรง สุขภาพดี
  • 5. มีความเอาใจใส่

​

  • 6. มีมนุษยสัมพันธ์ดี
  • 7. มีความสุขุมรอบคอบ และกระฉับกระเฉงว่องไว
  • 8. รู้จักความยืดหยุ่นตามสภาพความเหมาะสม
  • 9. มีลักษณะของการเป็นผู้นำ

​

36

37 of 58

37

ผู้นำ

ร่างกาย

จิตใจ

สังคม

สติปัญญา

แผนภูมิลักษณะของผู้นำกิจกรรมนันทนาการ

38 of 58

8. ทักษะการเป็นผู้นำกิจกรรมนันทนาการ

  • 1. ใฝ่รู้และพบปะกับบุคคลทั่วไป
  • 2. ติดตามผล และดูแลการจัดกิจกรรมของเจ้าหน้าที่ ให้เป็นไปตามโปรแกรมอย่างเหมาะสม
  • 3. ปรึกษาหารือ ประชุม เพื่อพัฒนาแนวทางการจัดบริการนันทนาการให้เหมาะสม
  • 4. ประสานงานติดต่อสื่อสารกับหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชน
  • 5. พบปะผู้มีความรู้ความสามารถทางกิจกรรมนันทนาการ
  • 6. ศึกษาสนใจข่าวสารต่างๆ เป็นประจำ และสม่ำเสมอ
  • 7. รู้จักกระตุ้น ปลุกเร้า ให้ผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีความสนใจ พร้อมที่จะเข้าร่วมกิจกรรม
  • 8. จัดเตรียมโครงการต่างๆ อย่างต่อเนื่อง และเตรียมอุปกรณ์ไว้ล่วงหน้าเสมอ
  • 9. มีการวัดและประเมินผลงานได้ตลอดทุกระยะ

​

38

39 of 58

ผู้นำกิจกรรมนันทนาการสำหรับเยาวชน

  • 1. พยายามจัดกิจกรรมเพื่อส่งเสริมให้เยาวชนได้ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์
  • 2. ส่งเสริมให้เยาวชนได้พักผ่อนหย่อนใจ มีโอกาสสนุกสนานอย่างมีระบบระเบียบ
  • 3. ส่งเสริมเยาวชนให้มีความรู้พิเศษ ตามใจรักและอุปนิสัยของแต่ละบุคคล
  • 4. ส่งเสริมการฝึกนิสัย ความประพฤติของเยาวชนในทางที่เหมาะสม ปรับตัวให้เข้ากับผู้อื่น
  • 5. จัดบริการให้เยาวชนได้มีโอกาสเล่น และพักผ่อนหย่อนใจ ตามความสนใจของแต่ละ
  • บุคคล
  • 6. ส่งเสริมความสามัคคีของกลุ่ม และฝึกการเสียสละเพื่อหมู่คณะ
  • 7. ฝึกอบรมส่งเสริมให้รู้จักความเป็นประชาธิปไตย

​

39

40 of 58

ตัวอย่างกิจกรรมนันทนาการสำหรับเยาวชน

40

41 of 58

ผู้นำกิจกรรมนันทนาการกลางแจ้ง

  • ทักษะการจัดกิจกรรมกลางแจ้ง ได้แก่ การฝึกทักษะเกี่ยวกับการใช้เครื่องมือต่างๆ ในการดำรงชีวิตประจำวัน การอยู่ค่ายพักแรม การเดินทางไกล การสำรวจเบื้องต้น ซึ่งกิจกรรมต่างๆ เหล่านี้ จัดเป็นกิจกรรมที่รวมเอาทักษะในการดำรงชีวิตประจำวัน มาประยุกต์ไว้ทั้งสิ้น ผู้นำกิจกรรมนันทนาการ จึงควรมีความรู้ความเข้าใจและทักษะในการจัดกิจกรรมที่เกี่ยวกับการดำรงชีวิต ประจำวันในลักษณะชาวค่าย โดยเฉพาะทักษะการปฏิบัติกิจกรรมส่วนตัว เช่น ทักษะการฝีมือ ทักษะการช่าง ทักษะการประกอบอาหาร ทักษะการสำรวจ ทักษะการเดินทางไกล และทักษะการก่อกองไฟ

41

42 of 58

ตัวอย่างกิจกรรมนันทนาการกลางแจ้ง

42

43 of 58

9. พฤติกรรมการสื่อสาร

  • จำแนกเป็น 2 ลักษณะ ได้แก่
  • 1. พฤติกรรมภายใน (Covert Behavior) คือ ความรู้สึกนึกคิด การจดจำ การตัดสินใจ พฤติกรรมเหล่านี้เกิดขึ้นภายในตัวของผู้รับสาร โดยที่คนอื่นๆ ไม่สามารถมองเห็นได้ ถ้าผู้รับสารไม่พูดหรือแสดงปฏิกิริยาต่าง ๆ ออกมาให้เห็น

43

44 of 58

ตัวอย่างพฤติกรรมภายใน

44

45 of 58

พฤติกรรมการสื่อสาร

  • 2. พฤติกรรมภายนอก (Overt Behavior) คือ พฤติกรรมการสื่อสารที่แสดงออกอย่างชัดเจน

ในขณะที่มีปฏิสัมพันธ์กับคนทั่วไป เช่น การใช้คำพูด น้ำเสียง การแต่งกาย การแสดงสีหน้า และท่าทาง

​

45

46 of 58

ตัวอย่างพฤติกรรมภายนอก

46

47 of 58

วัตถุประสงค์ของพฤติกรรมการสื่อสาร

47

วัตถุประสงค์ของผู้ส่งสาร

วัตถุประสงค์ของผู้รับสาร

1. บอกกล่าวสารสนเทศ

​

1. เกิดความรู้ความเข้าใจ

​

2. ให้ความรู้

2. ได้รับความรู้

​

3. ให้ความบันเทิง

3. ได้รับความสนุกสนาน

​

4. โน้มน้าว ชักจูง

4. ตัดสินใจ

48 of 58

กระบวนการเกิดพฤติกรรมการสื่อสาร

  1. พฤติกรรมการทำรหัส (Encoding Behavior)
  2. พฤติกรรมการถอดรหัส (Decoding Behavior)
  3. ผู้รับสารเปลี่ยนบทบาทเป็นผู้ส่งสาร

​

48

49 of 58

พฤติกรรมการสื่อสาร

49

50 of 58

โครงสร้างของพฤติกรรมการสื่อสาร

  1. พฤติกรรมการสื่อสารแบบทางเดียว (One-Way Communication)
  2. พฤติกรรมการสื่อสารแบบสองทาง (Two-Way Communication)
  3. พฤติกรรมการสื่อสารแบบปฏิสัมพันธ์ตอบสนอง (Interaction Communication)

50

51 of 58

ประสิทธิภาพของพฤติกรรมการสื่อสาร

ตัวบุคคล ได้แก่

    • ผู้ส่งสารจะต้องมีความรู้ในเนื้อหาของสารอย่างถูกต้องชัดเจน
    • ผู้รับสารจะต้องมีทักษะการอ่าน ฟัง การมีทัศนคติที่ดีต่อสารและผู้ส่งสาร

​

51

52 of 58

ประสิทธิภาพของพฤติกรรมการสื่อสาร

  • สาร คือ ความคิดและความรู้สึกของคนที่แทนด้วยภาษาหรือสัญลักษณ์ต่าง ๆ ที่มนุษย์กำหนดขึ้นเพื่อใช้ร่วมกัน เช่น คำที่ใช้เรียกสิ่งของตัวอักษรไทยและ ตัวเลขอารบิก

ภาษาที่ใช้ในการสื่อสาร จำแนกออกเป็น 2 ประเภท คือ

  • 2.1 วัจนภาษา (Verbal Language) คือ ถ้อยคำที่ใช้พูดและตัวอักษรที่ใช้
  • 2.2 อวัจนภาษา (Non-Verbal Language) คือ การสื่อสารที่ถูกถ่ายทอดออกมาจากกิริยา

​

52

53 of 58

ประสิทธิภาพของพฤติกรรมการสื่อสาร

  • 3. สื่อหรือช่องทางการสื่อสาร คือ องค์ประกอบที่ทำหน้าที่เชื่อมโยงความคิดและความรู้สึกของผู้ส่งสารและผู้รับสารให้ติดต่อถึงกันได้
  • 4. สภาพแวดล้อม ได้แก่ เรื่องของเวลา สถานที่ ขนบธรรมเนียม ประเพณี และวัฒนธรรมของคู่สื่อสาร

​

53

54 of 58

ตัวอย่างการสื่อสารที่ทีประสิทธิภาพ

54

55 of 58

การขจัดปัญหาและอุปสรรคของการสื่อสาร

  • ผู้ส่งสารจะต้องทำให้ตนเองและเนื้อหาของสารมีลักษณะน่าเชื่อถือ
  • ผู้ส่งสารต้องรู้จักเลือกใช้สำนวนภาษาที่กะทัดรัด ชัดเจน เข้าใจง่าย และเหมาะสมกับผู้รับสาร
  • ผู้ส่งสารจะต้องเลือกสื่อและช่องทางการสื่อสารที่เหมาะสมกับความสามารถ และสภาพแวดล้อมของผู้รับสาร
  • จัดสภาพแวดล้อมให้เอื้ออำนวยต่อการสื่อสาร
  • สารบางอย่างจะต้องได้รับอย่างต่อเนื่อง จึงจะเกิดผล

​

55

56 of 58

ตัวอย่างของการสื่อสารที่มีปัญหา

56

57 of 58

การพัฒนาพฤติกรรมการสื่อสาร

  • การพัฒนาความสามารถในการใช้วัจนภาษาและอวัจนภาษา โดย หลุย จำปาเทศ (2533) ได้เสนอบัญญัติ 10 ประการ คือ
  • จงมีความคิดที่กระจ่างชัดเสียก่อน ก่อนที่จะมีการสื่อความหมาย
  • มีวัตถุประสงค์ของการสื่อความหมายที่ชัดเจน
  • ตระหนักถึงสภาพแวดล้อมของการสื่อสาร และสภาพแวดล้อมที่เป็นภูมิหลังของผู้ที่กำลังจะทำ การสื่อสารด้วย
  • ใช้พฤติกรรมการสื่อสารแบบปฏิกิริยาป้อนกลับหรือแบบสองทาง (two–way Communication) ในการสื่อความหมาย
  • มีเนื้อหาและถ้อยคำการออกเสียงที่ดีและถูกต้อง ตามวรรคตอนในการสื่อความหมาย

​

57

58 of 58

การพัฒนาพฤติกรรมการสื่อสาร

  • การพัฒนาความสามารถในการใช้วัจนภาษาและอวัจนภาษา โดย หลุย จำปาเทศ (2533) ได้เสนอบัญญัติ 10 ประการ คือ
  • ผู้ส่งสารหรือผู้พูด ควรแยกประเด็นการพูดออกให้เห็นเด่นชัด เช่น แยกออกเป็นข้อ ๆ
  • การสื่อความหมายจะมีประสิทธิภาพก็ต่อเมื่อ มีการติดตามผลการสื่อความหมายนั้นๆ
  • ข่าวสารที่ส่งออกไปต้องมีความหมาย และมีความสำคัญ
  • กิริยาท่าทาง (Body Language หรือ Non–Verbal Language) ต้องสอดคล้องและเหมาะสมกับการสื่อความหมายนั้น
  • ผู้สื่อความหมายต้องเป็นผู้ฟังที่ดี

​

58