1 of 54

AİLEDE DİN ve AHLAK

Mehmet PEHLİVAN

Uşak İl Müftülüğü Din Hizmetleri Uzmanı

1

By:

.com

2 of 54

AİLE NEDİR?

2

By:

.com

3 of 54

AİLENİN ÖNEMİ

3

By:

.com

4 of 54

AİLENİN İŞLEVLERİ

4

By:

.com

5 of 54

İSLAM, EVLİLİĞİ TEŞVİK ETMEKTEDİR

5

By:

.com

6 of 54

İSLAMDA EVLİLİK

EVLİLİK NEDİR?

6

By:

.com

7 of 54

ZİNA NEDİR?

7

By:

.com

8 of 54

İSLAM’DA AİLE İÇİ İLETİŞİM VE GÖREVLER

8

By:

.com

9 of 54

EŞLERİN BİRBİRLERİNE KARŞI GÖREV VE SORUMLULUKLARI

9

By:

.com

10 of 54

EBEVEYNLERİN ÇOCUKLARINA KARŞI GÖREV VE SORUMLULUKLARI

10

By:

.com

11 of 54

AİLEDE ÇOCUKLARIN GÖREV VE SORUMLULUKLARI

11

By:

.com

12 of 54

AİLE İLE İLGİLİ AYETLER

12

By:

.com

13 of 54

13

By:

.com

14 of 54

ÇOCUĞUMA İBADET ALIŞKANLIĞI NASIL KAZANDIRABİLİRİM?

İBADETİN MAHİYETİ

İbadet, Allah’a kulluk etmek, saygı ve bağlılık göstermek ve onun rızasını kazanmak amacıyla niyet ederek belirli zamanlarda ve şekillerde yapılan davranışlar bütünüdür.
İslam’da namaz kılmak, oruç tutmak, zekât vermek, hacca gitmek gibi temel ibadetlerin yanında kişinin Allah’ın rızasını gözeterek yaptığı her güzel iş ve yanlış olduğu için kaçınılan her davranış, ibadet olarak kabul edilir.

14

By:

.com

15 of 54

15

By:

.com

16 of 54

ÇOCUĞUMA İBADET ALIŞKANLIĞI NASIL KAZANDIRABİLİRİM?

İBADETİN KİŞİYE KAZANDIRDIKLARI

Farklı zaman aralıklarına yayılmış olan ibadetler, bireye; sabretmeyi, mücadele azmini, zamanını programlamayı öğretir.
Bireyde iradenin, iç disiplinin ve sorumluluk duygusunun gelişimine katkı sağlar.
İbadetlerin cemaat hâlinde yapılabilir olması ve bunun teşvik edilmesi, birlik ve beraberlik duygularının güçlendirilebilmesi, topluluk bilincinin ortaya çıkarılabilmesine destek olur.
Zekât, sadaka, kurban gibi bazı ibadetler insanı bencillikten uzaklaştırır, başkalarıyla ilgilenmeye, onların ihtiyaçlarına karşı duyarlı olmaya yönlendirir, sosyal dayanışmayı kalıcı hâle getirir.

16

By:

.com

17 of 54

ÇOCUĞUMA İBADET ALIŞKANLIĞI NASIL KAZANDIRABİLİRİM?

İBADETİN KİŞİYE KAZANDIRDIKLARI

İmanın olgunlaşmasını, insanın zararlı alışkanlıklardan korunmasını ve uzaklaşmasını, maddi ve manevi olarak arınmasını sağlar.
İnsanın farklı yönlerinin gelişmesini destekleyen eğitim programları olarak da düşünülebilir.
İbadetler insanın gelişmesi ve olgunlaşması yolunda önemli mesafe kat ettirirler. Ancak ibadetlerin, kişide istenen olgunlaşmayı sağlaması için sürekli bir şekilde ve tam bir ciddiyet içerisinde, belli bir program ve düzen dâhilinde gerçekleştirilmesi gerekir.

17

By:

.com

18 of 54

ÇOCUĞUMA İBADET ALIŞKANLIĞI NASIL KAZANDIRABİLİRİM?

İBADET EĞİTİMİ NE ZAMAN BAŞLAMALIDIR?

İbadet eğitimi, erken çocukluk döneminden (0-6 Yaş) itibaren öncelikle yakın çevrenin davranışlarını gözleyerek ve taklit ederek başlar, zaman içerisinde aşamalı olarak düzenli bir ibadet pratiğine dönüşür. Bu sebeple ibadet eğitiminin erken çocukluktan itibaren başlaması gereklidir.

18

Düzenli İbadet Pratiklerinin Oluşum Süreci

By:

.com

19 of 54

ÇOCUĞUMA İBADET ALIŞKANLIĞI NASIL KAZANDIRABİLİRİM?

ÇOCUKLARIN İBADETLERE YAKLAŞIMI

Araştırmalar çocukların küçük yaşlardan itibaren tam olarak içeriğini anlayamasalar bile ibadetlere karşı ilgili olduklarını ortaya koymaktadır. İbadet edenleri merakla izler, onları taklit etmeye yönelirler. Çocukta zaten var olan bu ilgi ve istek, yaşına uygun ibadetlerin öğretimi ile pekiştirilebilir.
Çocuğun inanç ve ibadet konularındaki tutum ve davranışlarının belirlenmesinde aile önemli bir yere sahiptir. İlk çocukluk döneminde birey henüz somut-soyut düşünme becerilerine sahip olmadığı için öğrenmeler en çok model alma yoluyla gerçekleşir. Çocuğun ailesini ibadet ederken gözlemesi ve onların ibadetlerine doğrudan katılma fırsatı bulabilmesi, ibadete karşı ilgi duymasını sağlar.

19

By:

.com

20 of 54

ÇOCUĞUMA İBADET ALIŞKANLIĞI NASIL KAZANDIRABİLİRİM?

ÇOCUKLARIN İBADETLERE YAKLAŞIMI

Çocuk, namaz kılarken anne-babasının sırtına çıkar, anne-baba dua ederken bilmeden de olsa onlarla birlikte mırıldanır, ezan okuma denemelerinde bulunur. İlk aşamada içeriği tam olarak algılanmadan yapılan bu taklit denemeleri, çocukta dinî hayatın başlangıcı kabul edilebilir. Sonraki dönemlerde alınan eğitim, bireysel özellikler ve içinde bulunulan çevrenin özelliklerine bağlı olarak gerçek anlamda yaşayışa dönüşür.

20

By:

.com

21 of 54

ÇOCUĞUMA İBADET ALIŞKANLIĞI NASIL KAZANDIRABİLİRİM?

ÇOCUKLARIN İBADETLERE YAKLAŞIMI

Aile, dinî uygulamaların ve dinî ilişkilerin modelidir. Erken yaşlarda çocuğun dinî pratikleri, ibadetleri gözlemlemesi, dinî bayramları, kutsal gün ve geceleri, mevlit merasimi, sünnet merasimi, hacca uğurlama gibi birtakım dinî merasimlere şahitlik etmesi, ibadet yerlerini ziyaret etmesi, dinî yaşayışın tanınması ve kalıcı alışkanlıkların kazanılmasında önemli etkenlerdir.

21

By:

.com

22 of 54

ÇOCUĞUMA İBADET ALIŞKANLIĞI NASIL KAZANDIRABİLİRİM?

ÇOCUKLARIN İBADETLERE YAKLAŞIMI

Araştırmalar, ibadetlerin ve diğer dinî pratiklerin istikrarlı bir şekilde uygulandığı ailelerde dinî duygunun uyanışının daha erken ortaya çıktığını göstermektedir. Ancak çocuk erken çocukluk döneminde dinî uygulamalara şahit olmamış ve büyükleri ile birlikte manevi havayı teneffüs etmemişse ileriki yıllarda din ve dinî uygulamalar anlamsız hâle gelebilir. Dolayısıyla çocukların yaşlarının henüz küçük olduğu düşünülerek ibadet eğitiminin sonraki yıllara bırakılması, ibadet alışkanlığının kazanılmasını olumsuz yönde etkileyebilir.

22

By:

.com

23 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

İbadet eğitiminin ilk basamağı, ailelerin kendi muhasebelerini yapmalarıdır. Ailelerin dinî yaşantıyı kendilerinin özümsemesi, çocuklara öğrettikleri ibadetleri öncelikle kendileri uygulayarak örnek olmaları, ibadetlerini ihlas ve samimiyetle yerine getirmeleri gerekir. Kur’an-ı Kerim öğütlenen davranışın uygulanmasını istemektedir: “Ailene namazı emret, kendinde ona sabırla devam et.” Öğüt verdiği hâlde kendisi ona uygun davranış göstermeyenleri, Kur’an-ı Kerim şu şekilde uyarmaktadır: “Ey iman edenler! Niçin yapmadığınız şeyleri söylüyorsunuz?”

23

By:

.com

24 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

İbadet eğitiminde temel ilkelerden biri tedricîiktir. İbadet eğitiminin zamana yayılması gerekir. Bu süreçte ailenin yakın takibi, tutarlılığı ve istikrarı çok önemlidir. Okul öncesi dönem, ibadetleri benimsetme ve sevdirme, yedi yaş ve sonrası ergenlik dönemine kadar geçen süre- ise ibadetlere alıştırma süreci olarak değerlendirilmelidir.
Çocukların dikkat sürelerinin kısa olması sebebiyle kolay sıkılabileceği, ibadetin gerektirdiği ciddiyete uzun süre sabır gösteremeyecekleri unutulmamalıdır. Çocuklara ibadet eğitimi vermeye çalışırken onların bıkmasına ve bu tür faaliyetlerden uzaklaşmasına sebep olunmamalıdır.

24

By:

.com

25 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

İbadet konularının öğretilmesinde ve ibadetlere teşvik etmede dayak, tehdit etme, korkutma ve ceza gibi yöntemlere başvurmak sakıncalıdır. Zira ibadetler, baskı ve cezanın ortadan kalktığı durumlarda terk edilmekte, birey dinden soğumakta ve dinî değerlere sırt çevirmektedir.
Baskı, ceza, zorlama gibi yöntemlerle kısa sürede sonuç elde etmek mümkün görünse de kazanımlar kalıcı değildir. Baskı, zorlamalar sebebiyle namazdan ve diğer ibadetlerden soğuyan, dine tepki gösteren insanların sayısı hiç de az değildir.

25

By:

.com

26 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

İbadet eğitiminde öncelikle çocuğun kalbinin kazanılması önemlidir. Çocuklar yetişkinleri sever ise onların değerlerine de gönülden bağlanır eğer yetişkinlere karşı kızgınlık duyuyorsa bu kızgınlığı, onların değerlerine de yansıtır. Çocukların ibadetleri gelecekte severek yapabilmeleri için küçük yaşlardan itibaren onlarla ilgilenilmeli, yumuşak bir üslup kullanılarak onlara rehberlik edilmelidir.
Ölçülülük ibadet eğitiminde diğer önemli bir ilkedir. Dinimizde her işte itidal ve denge tavsiye edilmektedir. Peygamberimiz (s.a.v), ibadet ve dinî birtakım konularda aşırı gidenleri uyarmıştır. Her gün oruç tutanları, geceleri namaz kılarak geçirip uyumayanları gördüğünde böyle bir kullukla emrolunmadığını ifade etmiştir (Ahmed bin Hanbel, II/158, III/341, 359, V/409).

26

By:

.com

27 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

Çocuk doğduğunda iki temel duyguya sahiptir; haz ve elem. Çocuk ona haz veren aktivitelere yönelirken elem veren aktivitelerden kaçınır. Çocukluk yıllarında en çok haz veren aktivitelerin başında oyun gelir. Bu dönemde ibadetlerin oyunla birlikte öğretilmesi ya da ibadetin hemen öncesinde veya hemen sonrasında çocukla birlikte oyun oynanması, öğrenmenin daha eğlenceli ve kalıcı olmasını sağlar.
Abdest alırken çocuğun suyla oynamasına izin verilmesi, hac ibadetinin drama yolu ile öğretilmesi vb. uygulamalar, ibadetlerin ve onunla bağlantılı olarak dinî değerlerin sevilmesini sağlar. Nitekim Peygamber Efendimizin (s.a.v) namaz esnasında sırtına binen çocuklara hoşgörü ile yaklaşması, onların keyfini kaçırmamak için secdeleri uzatması ve namazda oynamalarına izin vermesi, çocuklara ibadet öğretimi yaklaşımımızı belirlemesi açısından önemlidir.

27

By:

.com

28 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

İbadetin temelde iki boyutu vardır. İbadetlerin neler olduğu ve nasıl yapılacağı bilgi boyutunu, bunları düzenli ve tam olarak hayata geçirilebilmesi davranış boyutunu oluşturur. Çoğunlukla bilgi boyutu ihmal edilen taraftır. Özellikle Kur’an ve hadisler çerçevesinde ibadetlerin içeriği, amacı, insana sağlayacağı yararların anlatılıp öğretim boyutunun sağlam bir biçimde gerçekleştirilmesi gereklidir.

28

By:

.com

29 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

29

By:

.com

30 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE DUA

Rivayetlerde dua “ibadetin ta kendisi özü ve halis olanı” olarak tanımlanmıştır (Tirmizî, Dua, 1; Ebû Dâvûd, Salat, 23). Çocuk ihtiyaçlarını, hayallerini, beklentilerini dua yoluyla açığa çıkarabildiği, bazen sihirli bir değnek gibi algılayabildiği için dua, çocuğun en çok yöneldiği ibadetlerden biridir.
İhtiyaçlarını karşılayan, her dilediğini yapabilecek bir varlığa inanma, çocukların kendi sınırlarını daha iyi tanımalarına ve her şeyin üstesinden kendi başlarına gelemeyeceklerini anlamalarına yardımcı olur. Korkularıyla ve arzularıyla kendilerinin baş edebilecek durumda olmadıklarının farkına varmaları, onları her şeye gücü yeten bir yaratıcı arayışına iter. Bu arayış, dinî duygunun oluşması açısından oldukça önemlidir. Gücünü aşan durumlarda Allah’a sığınarak ondan yardım istemenin verdiği manevi güç ve rahatlama hissi, çocuğun Allah’a bağlanmasını dolayısıyla Allah sevgisinin ve inancının gelişmesini destekler

30

By:

.com

31 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE DUA

Çocukların duayı bir alışkanlık hâline getirip doğru bir şekilde dua etmeyi öğrenmeleri, ailenin bu konudaki hassasiyetine ve atacağı doğru adımlara bağlıdır. Ailenin, eğitimin her aşamasında olduğu gibi dua eğitiminde de çocuğa örnek olması önemlidir. Dua öğretiminin ihmal edildiği ya da doğru bir biçimde yapılmadığı durumlarda yetişkinlik döneminde dua, tekrar eden kalıplaşmış kelimelerden ve anlamsız beklentilerden ibaret bir uygulama olarak algılanabilmekte, Allah’la hakiki bir iletişim vasıtası olamamaktadır.
Çocuklar ilk başta duayı her istediklerinin hemen elde etme aracı olarak görürler ve özellikle okul öncesi dönemde dualarında gelişimlerine paralel olarak bencil ve benmerkezcidirler. Okul çağından itibaren yakınlardan başlamak üzere sevilen başka insanlar ve varlıkların da gözetildiği dualara geçilmelidir.

31

By:

.com

32 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE DUA

Çocuklar büyüdükçe dua ederken neleri isteyebileceği konusunda bilgi verilmelidir. Duaların makul olması gerektiği, istenen bir şeyin gerçekleşmesi için her şeyden önce o işin gereği olan emeğin ve çabanın harcanması gerektiği çocuklara öğretilmelidir.
Dua eğitiminin bir parçası olan dua metinlerini ezberleme faaliyetinin çocuklar açısından daha zevkli ve kalıcı hâle gelebilmesinde bazı hususların göz önünde bulundurulması önemlidir:

32

By:

.com

33 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE DUA

Dua ezberleme faaliyeti oyun aralarında yapılabilir ya da yetişkinler bir yandan çocukla oyun oynarken bir yandan da ezberlenecek duaları mırıldanabilir.
Çocukla beraber dualar tekrar edilebilir, gerekirse ritim tutularak dua öğretimi daha kolay ve zevkli hâle getirilebilir.
Ezberlenen metnin anlamı ve içeriği çocuğun anlayışına uygun biçimde anlatılabilir. Hatta ezberlenen metinlerin hikâyeleştirilmesi çocuğun duaya olan ilgisini arttırır.
Yemeklerden önce ve sonra Allah’a verdiği nimetler için şükrederek, namazlardan sonra yüksek sesle dua ederek çocukta dua ile ilgili merak oluşturulabilir.
Eve girip çıkarken, çocuğu bir yere yollarken, yeni bir işe başlarken anne-baba seslice hayır duada bulunabilir.
Yatarken, kalkarken ve yolculuğa çıkarken birlikte duaları tekrar etmek, duanın hayatın bütününe yansıyan bir ibadet olduğunu algılamasına yardımcı olur

33

By:

.com

34 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE NAMAZ

“Namaz, müminler üzerinde vakitleri belirlenmiş bir farzdır.” (Nisa Sûresi, 4: 103). Hadislerde namaz, dinin direği olarak kabul edilmiştir (Tirmizî, İman, 8). Diğer ibadetlere göre daha fazla süreklilik gerektirmesi sebebiyle genellikle insanlara daha zor gelen ve daha kolay terk edilen bir ibadettir. Aynı zamanda ailelerin öğretiminde en çok zorlandıkları ibadetlerden biridir.
Öncelikle çocukların istikrarlı bir biçimde namaza devam etmeleri için dua etmek Kur’an’da bildirilen uygulamalardan biridir. Hz. İbrahim: “Ey Rabbim! Beni ve soyumdan gelenleri namazı devamlı kılanlardan eyle!” (İbrahim Sûresi, 14: 40) şeklinde dua ederek bizlere örnek olmaktadır. Anne-babalar namaza bağlılıklarıyla, namazı vaktinde adap ve erkânına uygun kılarak çocuklarına rol-model olmalıdır.

34

By:

.com

35 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE NAMAZ

Namaz eğitimine erken yaşta başlanması gerekir. Erken çocukluk döneminde namaz çocuk tarafından bir oyun gibi algılanır. Bu süreçte çocuğa namaz kılanın önünden geçtiği için kızmak ya da rahatsız etmesin diye ayrı bir odada namaz kılmak veya çocuk uyurken bu ibadetleri eda etmeye çalışmak doğru değildir.
Hz. Peygamber (s.a.v) döneminde namaz hayatın içinde yaşanan bir olguydu. Namazlar mescitte ailecek kılınır, bu sırada çocuklardan kimi oyun oynar kimi namaz kılardı. Hz. Peygamber (s.a.v), ağlayan ve huysuzlanan çocuklar olursa anne ve çocuk sıkıntı yaşamasın diye namazı uzatmazdı. Bazen de omzunda oynayan torununun oyunu bozulmasın diye secdeyi uzun tutardı.

35

By:

.com

36 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE NAMAZ

36

By:

.com

37 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE NAMAZ

Namaza başlamak için yedi yaş kritik bir dönemdir. Zira Hz. Peygamber (s.a.v): “Yedi yaşına gelince çocuklarınıza namazı emrediniz.” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Salât, 26). Yedi yaş ile ergenlik arasındaki dönem namaza alışma dönemidir. Bu süreçte namaz eğitimi tedricî bir şekilde olmalıdır. Öncelikle çocuklara yeteri kadar kısa sûre ve dua ezberletilmeli; namaz kılmanın tüm erkânı öğretilmelidir. Henüz bir çocuk olduğu unutulmamalı ve tüm namazları eksiksiz kılması beklenmemelidir. Her yıla bir vakit belirlenebilir. Örneğin; daha kısa olan akşam namazı ile başlanabilir. Çocuk alışkanlık kazandıkça her yıl bir vakit ilave edilebilir. Çocuklar uzun namazlardan sıkılabilecekleri için ilk başlarda sadece farzları kıldırmak daha sonra yavaş yavaş sünnetlere alıştırmak, çocuğu namazdan usandırmamak için başvurulabilecek yollardan biri olabilir. Ancak ibadet alışkanlığı kazanırken azar azar ama yapılan ibadetlerin mümkün olduğunca düzenli ve doğru yapılması önemlidir. Çocuk on yaşına geldiğinde hâlâ namaz kılmakta zorlanıyorsa biraz daha ciddiyetle namaz eğitiminin üzerinde durulmalıdır.

37

By:

.com

38 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE NAMAZ

38

By:

.com

39 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE NAMAZ

Ergenlik döneminde ise çok bunaltmadan, namaz kılması hatırlatılmalıdır. Ergenlik döneminin zorlukları göz önünde bulundurularak bu dönemde namaz, anne baba ile ergen arasında bir çatışma unsuru hâline getirilmemelidir. Kullanılan üslup, sert ve tehdit edici olmamalıdır. Ailenin sabırlı ve kararlı olması önemlidir. Namazın maddi ve manevi faydaları hakkında konuşulmalı, gençlik döneminde yapılan ibadetlerin kıymeti anlatılmalıdır.

39

By:

.com

40 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE NAMAZ

Çocuklar ile zaman zaman farklı camilere giderek özellikle kandil gecelerinde ve bayramlarda oranın manevi havasını teneffüs etmeleri sağlanabilir. Çocukları camiye götürmeden evvel onlara cami adabının öğretilmesi gerektiği unutulmamalıdır. Ancak yaşları gereği yapacakları bazı hatalar ya da cami adabına uymayan davranışlar müsamaha ile karşılanmalı, onurlarını kıracak ve onları camiden uzaklaştıracak tutumlardan kaçınılmalı ve yapılması gerekenler yumuşak bir üslupla hatırlatılmalıdır.
Cuma, bayram, cenaze namazları çocukların namazı tanıması açısından önemlidir. Enes b. Malik, Abdullah b. Abbas, Semûre b. Cündeb gibi çocuk yaştaki sahabelerden gelen rivayetlerde, Hz. Peygamber’in (s.a.v), onlara bazen evde bazen camide cemaat hâlinde namaz kıldırdığı haber verilmektedir. Çocukların, Hz. Peygamber’le (s.a.v) birlikte bayram namazlarına hatta bazen cenaze namazına iştirak ettikleri de bu rivayetlerden anlaşılmaktadır.

40

By:

.com

41 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE ORUÇ

Ramazan ayı pek çok ibadetin bir arada bulunduğu, çocuklara ibadet öğretimi için önemli fırsatlar sunan bir aydır. Büyükler ile birlikte sahura kalkmak, oruç tutmak, kalabalık sofralarda iftar yapmak, teravih namazına gitmek çocukların zihninde güzel hatıralar oluşmasını sağlamaktadır.
Çocuk henüz gelişmekte olduğu için onun ihtiyaçları ve sağlık durumu göz önünde bulundurularak oruca aşamalı bir biçimde alıştırılması önemlidir. Çocuğun durumu gözlemlenerek zayıf düşmemesine ve bıkkınlık göstermemesine önem verilmelidir. Okul öncesi yaşlardaki çocuklara oruç tutturmak uygun değildir fakat sahura kaldırılarak ailesi ile birlikte Ramazan heyecanını yaşamasına imkân tanınabilir, 2-3 saatlik oruç tutma denemelerine izin verilebilir. Çocuğun istek ve arzusu doğrultusunda gelişimini göz önünde bulundurarak deneme süreleri yavaş yavaş uzatılabilir. Yedi-on yaşlarındaki çocukların sağlık durumları müsaitse aralıklı olarak alıştırma yapılmalıdır. Okul çağı çocuklarında bu denemelerin hafta sonlarına getirilmesi daha doğru bir tercih olur. On-onüç yaşlarında ise oruç ibadeti daha kararlı ve ciddi bir şekilde uygulanmaya çalışılmalıdır.

41

By:

.com

42 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE ORUÇ

Çocuklar alışma evresinde tam gün oruç tutmaya gün yetiremeyebilirler. Bu sebeple yaygın olarak bilinen şekliyle “tekne orucu”1 tutmaları sağlanabilir. Ya da bir gün öğlene kadar oruç tutan çocuğa, ertesi günü öğlenden akşama kadar tutmasını ve böylece iki günde bir tam gün oruç tutmuş olacağı telkin edilebilir. Çocuğun bir gün oruç tutup bir gün ara vermesi, oruçlu olduğu müddetçe çok yorucu, enerjisini fazladan harcamasına yol açacak faaliyetlerden (uzun süre yürümek, koşmak gibi) sakınması, orucunu kolaylıkla tamamlamasına yardımcı olur. Her yıl biraz daha fazla oruç tutmasına imkân tanınarak buluğ çağına gelinceye kadar tam gün oruç tutacak iradeye sahip olması sağlanmalıdır.

42

By:

.com

43 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE ORUÇ

Çocuklara oruç ibadetinin yeme içmeyi terk etmekle beraber yalandan, gıybetten, her türlü çirkin davranıştan uzaklaşma olduğu izah edilmelidir. “Oruç tutan bir kimse yalan söylemeyi ve yalancılıkla iş yapmayı bırakmazsa yemeyi, içmeyi kesip boşuna aç durmasın çünkü öyle orucun Allah katında kıymeti yoktur.” (Buhari, Savm, 8). Bu sebeple Ramazan’ın anlam ve önemi çocuklara anlatılmalı ve yeme-içmenin, Ramazan ayında niçin kısıtlandığı izah edilmelidir. Oruç ibadetinin irade, sabır, nefs hâkimiyeti, paylaşma, sahip olunanların değerini anlama, şükretme gibi önemli tutum ve davranışlar kazandırdığı çocuklara vurgulanmalıdır.

43

By:

.com

44 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE ORUÇ

44

By:

.com

45 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE ORUÇ

Ramazan hazırlığını çocukla birlikte yapmak, iftar için çocuğun sevdiği yemeklerden hazırlamak, evde iftar davetleri vermek özellikle çocuğun arkadaşlarını iftara davet etmek, zaman zaman çocukla birlikte iftar çadırında orucu açmak, aile ile birlikte Ramazan etkinliklerine katılmak, çocuklar için hazırlanmış programları izlemek, çocuk için büyük bir zenginlik olacaktır.

45

By:

.com

46 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE ZEKÂT-FİTRE-SADAKA

Zekât-sadaka-fitre gibi ibadetlerin temeli de çocukluk döneminde atılmaktadır. Paylaşmanın öğrenildiği yer ailedir. Çocuk beş yaşına kadar benmerkezcidir. Her şeyin ona ait olmasını ister, paylaşmayı sevmez. Çocuk oyuncağını ya da eşyasını paylaşmak istemediğinde onu zorlamamak, paylaştığında ise takdir etmek atılabilecek ilk adımlardandır.

46

By:

.com

47 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE ZEKÂT-FİTRE-SADAKA

Evde çocukların kumbarasının yanına bir de sadaka kumbarası konulabilir. Kendi harçlığından ya da kumbarasında biriktirdiği paradan sadaka ya da fitre vermesi istenebilir. Böylelikle çocuk, paranın kıymetini, doğru yerde kullanıldığında manevi kazançlar elde edilebileceğini ve tasarruf etmeyi öğrenmiş olur.

47

By:

.com

48 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE ZEKÂT-FİTRE-SADAKA

48

By:

.com

49 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE HAC-UMRE

Hac ibadeti, mükellef olan Müslümanlara -şartlar elverdiği takdirde- farzdır. Maddi ve manevi pek çok fazileti olan hac, Müslümanların ümmet bilincini geliştiren, dünya Müslümanları arasında kültürel, siyasi, sosyal ve iktisadi birliğe ortam hazırlayan bir ibadettir.
Akıl baliğ olan, imkânları elveren herkese farz olması ve günümüzde ulaşımın kolaylaşması düşünüldüğünde küçük yaşlardan itibaren hac-umre görevlerinin yerine getirilmesi mümkündür. Ayrıca hac ve umre ibadetlerinin çocukların dünyasında unutulmaz anılar, duygu ve düşünceler oluşturacağı da göz önünde bulundurulmalıdır.

49

By:

.com

50 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE HAC-UMRE

Hac ibadeti umreye göre daha meşakkatli olduğu için imkânı olan aile çocuğuna, yedi-sekiz yaşından sonra umre, ergenlikten sonra da hac yaptırmalıdır. Görsel ve işitsel malzemelerle haccı ve umreyi önceden çocuklara öğretmelidir. Umre ve haccın zorlukları yanında zevkli tarafları da anlatılmalıdır. Aileler, hac ve umre ile ilgili güzel ve olumlu duygularını çocukları ile paylaşmalıdır.

50

By:

.com

51 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE HAC-UMRE

51

By:

.com

52 of 54

İBADET EĞİTİMİNDE HAC-UMRE

52

By:

.com

53 of 54

TAVSİYE KİTAPLAR

By:

.com

54 of 54

Teşekkür Ederim

54

By:

.com