1 of 65

2 of 65

Mỗi bạn được bốc 1 viên kẹo bất kì trong hộp. Em hãy ăn viên kẹo và mô tả lại quá trình đó.

Cơ thể cần thường xuyên lấy các chất dinh dưỡng từ nguồn thức ăn để duy trì sự sống và phát triển. Tuy nhiên, thức ăn hầu hết có kích thước lớn nên các tế bào của cơ thể không thể hấp thụ được. Quá trình nào đã giúp cơ thể giải quyết vấn đề này và quá trình đó diễn ra như thế nào?

3 of 65

KHOA HỌC TỰ NHIÊN 8

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

(Thời gian thực hiện: 4 tiết)

4 of 65

5 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

1/ Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng

Tại sao ta cần phải ăn uống?

Thức ăn cung cấp chất dinh dưỡng cho cơ thể

6 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

1/ Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng

Chất dinh dưỡng là gì?

7 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

1/ Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng

Chất dinh dưỡng là các chất có trong thức ăn mà cơ thể sử dụng làm nguyên liệu cấu tạo cơ thể và cung cấp năng lượng cho các hoạt động sống

8 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

1/ Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng

Hãy kể tên một số loại thức ăn mà chúng ta sử dụng hằng ngày?

Thảo luận cặp đôi (1 phút)

9 of 65

Cơm

Dầu ăn

Bánh mì

Thịt

Nước

Cá

Trái cây

Rau củ quả

Sữa

Trà sữa

Trứng

Một số loại thức ăn mà chúng ta sử dụng hằng ngày:

10 of 65

Chia lớp làm 6 nhóm:

Nhóm 1 Nhóm 4

Nhóm 2 Nhóm 5

Nhóm 3 Nhóm 6

Thảo luận nhóm trả lời câu hỏi hoàn thành phiếu học tập số 1 (3 phút)

​

CÂU HỎI

TRẢ LỜI

​

1/ Tại sao ta cần ăn nhiều loại thức ăn như vậy?

​

​

​

2/ Kể tên các nhóm chất dinh dưỡng có trong các loại thức ăn trên?

​

​

Hai nhóm hoàn thành nhanh nhất lên trình bày. Các nhóm theo dõi, chấm chéo.

Các loại thực phẩm khác nhau có thành phần dinh dưỡng khác nhau. Ta cần ăn nhiều loại thức ăn khác nhau để cung cấp cho cơ thể đầy đủ chất dinh dưỡng đảm bảo sự hoạt động bình thường và khỏe mạnh cho cơ thể.

Carbonhydrate, protein, chất béo, vitamin, chất khoáng

11 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

1/ Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng

Giải quyết tình huống ở hoạt động khởi động

Thảo luận cặp đôi (1 phút)

Cơ thể cần thường xuyên lấy các chất dinh dưỡng từ nguồn thức ăn để duy trì sự sống và phát triển. Tuy nhiên, thức ăn hầu hết có kích thước lớn nên các tế bào của cơ thể không thể hấp thụ được. Quá trình nào đã giúp cơ thể giải quyết vấn đề này và quá trình đó diễn ra như thế nào?

12 of 65

Ăn

Uống

Tiêu hóa thức ăn

Biến đổi lí học

Tiết dịch tiêu hóa

Biến đổi

hóa học

Hấp thụ

chất dinh

dưỡng

Thải phân

Đẩy các chất trong ống tiêu hóa

Sơ đồ khái quát về các hoạt động của quá trình tiêu hóa

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

1/ Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng

13 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

1/ Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng

Dinh dưỡng là quá trình thu nhận, biến đổi và sử dụng chất dinh dưỡng để duy trì sự sống của cơ thể.

14 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

2/ Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hóa

15 of 65

Chia lớp thành 2 đội. Quan sát hình 32.1, thảo luận trong 3 phút xác định tên các cơ quan của hệ tiêu hóa tương ứng với những vị trí được đánh số.

Giáo viên phát cho mỗi nhóm một hộp bảng tên các cơ quan của hệ tiêu hóa.

Sau 3 phút, thành viên của mỗi nhóm lần lượt lên bảng dán các bảng tên đó hình sao cho phù hợp theo hình thức tiếp sức. Đội đúng hơn, nhanh hơn sẽ giành chiến thắng.

16 of 65

Ruột thẳng

Hậu môn

Ruột non

Thực quản

Dạ dày

Ruột già

Khoang miệng

Khoang miệng gồm răng, lưỡi,......

Thực quản dài khoảng 25 cm

Dạ dày là phần rộng nhất của ống tiêu hóa, nằm giữa bụng hơi lệch về phía trái

Ruột non dài từ 5 – 6m, nằm giữa khoang bụng

Ruột già dài khoảng 1,2 – 1,5m có dạng chữ U ngược

Ruột thẳng là nơi trữ phân

Ruột thừa

17 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

Xác định các cơ quan của hệ tiêu hóa mà thức ăn không đi qua

Thảo luận cặp đôi (1 phút)

Gan, túi mật, tụy,….

2/ Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hóa

18 of 65

Ruột thẳng

Hậu môn

Ruột non

Thực quản

Dạ dày

Ruột già

Khoang miệng

Tuyến nước bọt

Gan

Túi mật

Tụy

19 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

2/ Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hóa

  • Cấu tạo:

+ Ống tiêu hóa: miệng, họng, thực quản, dạ dày, ruột non, ruột già, trực tràng, hậu môn.

+ Tuyến tiêu hóa: Tuyến nước bọt, tuyến vị, gan, tụy, tuyến ruột.

20 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

Xem video trả lời câu hỏi:

  1. Hệ tiêu hóa có chức năng gì?
  2. Quá trình tiêu hóa trải qua những giai đoạn nào?

Hoạt động cá nhân

2/ Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hóa

21 of 65

22 of 65

Hệ tiêu hóa có chức năng gì?

Chức năng của hệ tiêu hóa: biến đổi thức ăn thành các chất dinh dưỡng mà cơ thể có thể hấp thụ được và loại chất thải ra khỏi cơ thể.

23 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

2/ Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hóa

- Chức năng : biến đổi thức ăn thành các chất dinh dưỡng mà cơ thể có thể hấp thụ được và loại chất thải ra khỏi cơ thể.

24 of 65

Quá trình tiêu hóa trải qua những giai đoạn nào?

Sau khi thức ăn được đưa vào miệng, thức ăn sẽ được tiêu hóa ở khoang miệng => tiêu hóa ở dạ dày

=> tiêu hóa ở ruột non => tiêu hóa ở ruột già và trực tràng

​

25 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

3/ Hoạt động tiêu hóa ở người

Chia lớp làm 4 nhóm:

Nhóm 1: Tìm hiểu quá trình tiêu hóa ở khoang miệng

Nhóm 2: Tìm hiểu quá trình tiêu hóa ở dạ dày

Nhóm 3: Tìm hiểu quá trình tiêu hóa ở ruột non

Nhóm 4: Tìm hiểu quá trình tiêu hóa ở ruột già và trực tràng

Các nhóm thảo luận và trình bày vào bảng nhóm. (3 phút)

Vòng 1:

Nhóm chuyên gia

26 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

3/ Hoạt động tiêu hóa ở người

Chia lớp làm 4 nhóm mới:

Nhóm A

Nhóm B

Nhóm C

Nhóm D

Vòng 2:

Nhóm mảnh ghép

Các thành viên trong nhóm chia sẻ, trao đổi với nhau tất cả nội dung ở vòng 1 hoàn thành phiếu học tập số 2.

Sau đó đại diện của 2 nhóm trình bày. 2 nhóm ở dưới chấm chéo.

27 of 65

Quá trình tiêu hóa

Hoạt động tiêu hóa chính

Loại thức ăn được biến đổi về mặt hóa học

Tiêu hóa ở khoang miệng

​

​

Tiêu hóa ở dạ dày

​

​

Tiêu hóa ở ruột non

​

​

Tiêu hóa ở ruột già và trực tràng

​

​

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

3/ Hoạt động tiêu hóa ở người

Phiếu học tập số 2. Bảng tóm tắt hoạt động tiêu hóa ở người

28 of 65

Quá trình tiêu hóa

Hoạt động tiêu hóa chính

Loại thức ăn được biến đổi về mặt hóa học

Tiêu hóa ở khoang miệng

  • Tiêu hóa cơ học: nhai, nghiền nát, đảo trộn thức ăn với nước bọt
  • Tiêu hóa hóa học: biến tinh bột chín thành đường manltose nhờ enzyme amylase

Tinh bột chín

Phiếu học tập số 2. Bảng tóm tắt hoạt động tiêu hóa ở người

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

3/ Hoạt động tiêu hóa ở người

29 of 65

Quá trình tiêu hóa

Hoạt động tiêu hóa chính

Loại thức ăn được biến đổi về mặt hóa học

Tiêu hóa ở dạ dày

  • Tiêu hóa cơ học: đảo trộn, làm nhuyễn và hòa loãng thức ăn với dịch vị.
  • Tiêu hóa hóa học:

+ Một phần nhỏ tinh bột chín được phân giải nhờ enzyme amylase (đã được trộn đều ở khoang miệng) thành đường manltose

+ protein chuỗi dài thành protein chuỗi ngắn nhờ ezyme pepsin

Tinh bột chín tiếp tục biến đổi

Protein chuỗi dài

Phiếu học tập số 2. Bảng tóm tắt hoạt động tiêu hóa ở người

3/ Hoạt động tiêu hóa ở người

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

30 of 65

Quá trình tiêu hóa

Hoạt động tiêu hóa chính

Loại thức ăn được biến đổi về mặt hóa học

Tiêu hóa ở ruột non

  • Tiêu hóa cơ học: co bóp và đẩy thức ăn đi trong ruột non.
  • Tiêu hóa hóa học: các chất dinh dưỡng trong thức ăn đều được biến đổi thành chất đơn giản nhờ dịch tụy, dịch mật, dịch ruột.

Các chất có trong thức ăn.

Tiêu hóa ở ruột già và trực tràng

  • Chủ yếu là hoạt động hấp thụ lại nước, một số ít các chất, cô đặc chất bã để tạo phân và thải ra ngoài.

​

Phiếu học tập số 2. Bảng tóm tắt hoạt động tiêu hóa ở người

3/ Hoạt động tiêu hóa ở người

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

31 of 65

Thảo luận nhóm đôi (3 phút)

Suy nghĩ, trả lời câu hỏi vào phiếu học tập số 3:

​

CÂU HỎI

TRẢ LỜI

​

1/ Em có nhận xét gì về mỗi quan hệ giữa các cơ quan trong việc thực hiện chức năng chung của hệ tiêu hoá? Cho ví dụ.

​

​

2/ Nêu mối quan hệ giữa tiêu hóa và dinh dưỡng

​

Phiếu học tập số 3

Các cơ quan có sự phối hợp chặt chẽ với nhau để thực hiện chức năng chung của hệ tiêu hoá.

VD: Miệng làm ướt, làm nhuyễn, đảo trộn, tiêu hoá một phần thức ăn tạo viên thức ăn => dạ dày tiếp tục co bóp, đảo trộn để thức ăn ngấm đều dịch vị, tiêu hóa thức ăn tạo chất dinh dưỡng

Trong quá trình tiêu hoá thức ăn biến đổi cơ học và hóa học trở thành những chất dinh dưỡng đơn giản và được hấp thụ vào máu. Thông qua quá trình thu nhận, biến đổi và sử dụng các chất dinh dưỡng để duy trì sự sống cho cơ thể. Các chất không được tiêu hóa trong ống tiêu hóa sẽ tạo thành phân và được thải ra ngoài. Không có hoạt động tiêu hóa thì hoạt động dinh dưỡng không thể diễn ra một cách hiệu quả.

32 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

  • Trong quá trình tiêu hoá thức ăn biến đổi cơ học và hóa học trở thành những chất dinh dưỡng đơn giản và được hấp thụ vào máu.
  • Thông qua quá trình thu nhận, biến đổi và sử dụng các chất dinh dưỡng để duy trì sự sống cho cơ thể. Các chất không được tiêu hóa trong ống tiêu hóa sẽ tạo thành phân và được thải ra ngoài.
  • Không có hoạt động tiêu hóa thì hoạt động dinh dưỡng không thể diễn ra một cách hiệu quả.

​

3/ Hoạt động tiêu hóa ở người

33 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

4/ Một số bệnh về đường tiêu hoá

Kể tên một số bệnh về đường tiêu hóa

Đau sâu răng, đau dạ dày, viêm loét dạ dày, rối loạn tiêu hóa,….

34 of 65

1. Đau bụng bên trái kèm theo ợ hơi, ợ chua, đau thay đổi khi đói và khi no…

2. Đau bụng vùng hạ sườn phải kèm theo vàng da, vàng mắt…

3. Đau bụng vùng quanh rốn?

Hãy xác định các triệu chứng dưới đây là đau bộ phận nào ?

35 of 65

1. Đau bụng bên trái kèm theo ợ hơi, ợ chua, đau thay đổi khi đói và khi no…

Dạ dày

2. Đau bụng vùng hạ sườn phải kèm theo vàng da, vàng mắt…

Gan, túi mật

3. Đau bụng vùng quanh rốn?

Rối loạn tiêu hóa, đại tràng co thắt

36 of 65

GV chia lớp thành 8 nhóm

+ Nhóm 1, 2, 3, 4: trả lời câu 1,2

+ Nhóm 5, 6, 7, 8: trả lời câu 3,4

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

Các nhóm thảo luận và trình bày vào bảng nhóm. (5 phút)

Sau 5 phút, giáo viên bốc thăm hai nhóm bất kì lên trình bày. Các nhóm còn lại nhận xét, chấm chéo.

Câu 1. Quan sát Hình 32.2, thảo luận về các giai đoạn hình thành lỗ sâu răng.

Câu 2. Đề xuất một số biện pháp giúp phòng, chống sâu răng và các việc nên làm để hạn chế những ảnh hướng tới sức khoẻ khi đã bị sâu răng.

Câu 3. Người bị viêm loét dạ dày – tá tràng nên và không nên sử dụng các loại thức ăn, đồ uống nào? Em hãy kể tên và giải thích.

Câu 4. Dựa vào thông tin trên em hãy nêu các biện pháp bảo vệ hệ tiêu hóa và cơ sở khoa học của các biện pháp đó.

4/ Một số bệnh về đường tiêu hoá

37 of 65

​

Câu 1.

Giai đoạn l: Triệu chứng ban đầu là răng đổi màu ở một vài vùng trên mặt nhai hoặc kế giữa hai răng. Lúc này người bệnh chưa cảm thấy đau hay buốt.

Giai đoạn 2: Những vùng đổi màu trên răng biến đổi thành màu sắc tối hơn (màu nâu hoặc màu đen). Lỗ sâu ở răng xuất hiện.

Giai đoạn 3: Lỗ sâu răng tăng dần kích thước, có thể toàn bộ mặt nhai. Người bệnh cảm thấy khó chịu, đau khi thức ăn bám vào lỗ sâu, cảm thấy buốt khi ăn thức ăn nóng hoặc lạnh.

Giai đoạn 4: Tuỷ răng đã bị viêm, người bệnh bị đau răng kéo dài, cường độ đau gia tăng. Khi bị viêm tủy thì việc điều trị sẽ kéo dài và tốn kém. Nếu không chữa tủy thì bệnh sẽ diễn biến nghiêm trọng hơn, có thể dẫn đến vỡ cụt thân răng, mất chức năng của răng.

Bên cạnh đó, khi bị sâu răng, hơi thở của người bệnh còn có mùi hôi.

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

4/ Một số bệnh về đường tiêu hoá

38 of 65

Câu 2. Các biện pháp phòng, chống sâu răng:

- Đánh răng đúng cách buổi sáng sau khi ngủ dậy và buổi tối trước khi đi ngủ.

- Lấy sạch mảng bám trên răng,

- Hạn chế ăn đồ ngọt, vệ sinh răng sạch sẽ sau khi ăn.

- Khám răng định kỳ 4 đến 6 tháng một lần.

Các việc nên làm để hạn chế những ảnh hưởng tới sức khoẻ khi đã bị sâu răng:

- Hạn chế ăn đồ quá nóng hoặc quá lạnh.

- Vệ sinh răng miệng đúng cách (đánh răng, súc miệng bằng các dung dịch vệ sinh răng miệng).

- Điều trị vùng răng bị sâu ngay khi phát hiện.

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

4/ Một số bệnh về đường tiêu hoá

39 of 65

Câu 3:

- Người bị viêm loét dạ dày – tá tràng nên sử dụng các loại thức ăn, nước uống như: cơm mềm, chuối, nước ép táo, sữa chua, rau củ màu đỏ và xanh đậm, ngũ cốc, trà thảo dược, nghệ và mật ong…Vì đây là những thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất, có tác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày, giúp cho việc chữa lành các vết loét hoặc có khả năng giúp giảm tiết acid.

- Người bị viêm loét dạ dày – tá tràng không nên sử dụng: các đồ uống có cồn (rượu, bia, cà phê,…); các gia vị cay nóng (ớt, tiêu,…); đồ ăn chiên xào nhiều dầu mỡ; trái cây chua; nước ngọt, đồ uống có ga,… Vì đây là những thực phẩm dễ gây tổn thương đến niêm mạc dạ dày, làm tăng acid dạ dày, đầy bụng, khó tiêu,…

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

4/ Một số bệnh về đường tiêu hoá

40 of 65

Biện pháp

Cơ sở khoa học

Ăn chậm nhai kĩ, ăn đúng giờ, đúng bữa, hợp khẩu vị; tạo bầu không khí vui vẻ thoải mái khi ăn; sau khi ăn cần có thời gian nghỉ ngơi hợp lí.

Giúp thuận lợi cho quá trình tiêu hóa cơ học và tiêu hóa hóa học được hiệu quả.

Có chế độ dinh dưỡng hợp lí, xây dựng thói quen ăn uống lành mạnh.

Đảm bảo đủ chất dinh dưỡng, tránh cho các cơ quan tiêu quá phải làm việc quá sức.

Ăn uống hợp vệ sinh, ăn chín uống sôi, vệ sinh răng miệng sạch sẽ.

Tránh các tác nhân gây hại cho các cơ quan tiêu hóa.

Uống đủ nước; tập thể dục thể thao phù hợp.

Giúp cho cơ thể và hệ tiêu hóa khỏe mạnh.

Câu 4. Các biện pháp bảo vệ hệ tiêu hóa và cơ sở khoa học của các biện pháp

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

4/ Một số bệnh về đường tiêu hoá

41 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

4/ Một số bệnh về đường tiêu hoá

Biện pháp phòng tránh: vệ sinh cơ thể sạch sẽ, rửa tay thường xuyên, đánh răng đúng cách 2 lần/ngày, có chế độ ăn uống nghỉ ngơi hợp lí…

42 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

5/ Chế độ dinh dưỡng ở người

Câu 1. Chế độ dinh dưỡng của cơ thể người phụ thuộc vào những yếu tố nào? Cho ví dụ.

Câu 2. Theo bảng Nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam, ở lứa tuổi học sinh trung học cơ sơ (12 – 14 tuổi) cần lượng chất dinh dưỡng thiết yếu và năng lượng là bao nhiêu?

Câu 3. Thế nào là khẩu phần ăn? Khi lập khẩu phần ăn cần đảm bảo nguyên tắc nào?

Thảo luận cặp đôi (3 phút)

Suy nghĩ và trả lời câu hỏi sau:

Nhu cầu dinh dưỡng của mỗi người phụ thuộc vào: lứa tuổi, giới tính, cường độ lao động, tình trạng sức khỏe…

VD: Trẻ em có nhu cầu dinh dưỡng cao hơn người cao tuổi.

Người lao động chân tay có nhu cầu dinh dưỡng cao hơn người lao động văn phòng.

43 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

5/ Chế độ dinh dưỡng ở người

Câu 2. Theo bảng Nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam, ở lứa tuổi học sinh trung học cơ sơ (12 – 14 tuổi) cần lượng chất dinh dưỡng thiết yếu và năng lượng là bao nhiêu?

Thảo luận cặp đôi (3 phút)

Suy nghĩ và trả lời câu hỏi sau:

44 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

5/ Chế độ dinh dưỡng ở người

Câu 3. Thế nào là khẩu phần ăn? Khi lập khẩu phần ăn cần đảm bảo nguyên tắc nào?

Thảo luận cặp đôi (3 phút)

Suy nghĩ và trả lời câu hỏi sau:

- Khẩu phần ăn là lượng thức ăn cần cung cấp cho cơ thể trong một ngày.

- Nguyên tắc lập khẩu phần: Đảm bảo đủ lượng thức ăn phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể; cân đối các thành phần dinh dưỡng, cung cấp đủ năng lượng.

45 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

- Nhu cầu dinh dưỡng của mỗi người phụ thuộc vào: lứa tuổi, giới tính, cường độ lao động, tình trạng sức khỏe…

- Khẩu phần ăn là lượng thức ăn cần cung cấp cho cơ thể trong một ngày.

- Nguyên tắc lập khẩu phần: Đảm bảo đủ lượng thức ăn phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể; cân đối các thành phần dinh dưỡng, cung cấp đủ năng lượng.

​

5/ Chế độ dinh dưỡng ở người

46 of 65

Chia lớp làm 6 nhóm:

Nhóm 1 Nhóm 4

Nhóm 2 Nhóm 5

Nhóm 3 Nhóm 6

Thảo luận nhóm thực hành xây dựng khẩu phần ăn theo hướng dẫn SGK trang 131,132 (7 phút

Hai nhóm hoàn thành nhanh nhất lên trình bày. Các nhóm theo dõi, chấm chéo.

Hãy xây dựng khẩu phần ăn của 1 bạn học sinh lớp 8 gồm 400gam gạo tẻ, 200gam thịt gà ta; 300g rau dền đỏ; 200g xoài chín, 70g bơ

47 of 65

Hướng dẫn:

+ Bước 1: Thiết lập bảng 32.2

+ Bước 2: Điền tên thực phẩm và xác định lượng thực phẩm ăn được

Ví dụ: Ngô tươi

Khối lượng cung cấp: X = 500g

Lượng thải bỏ: Y = 500 x 45% = 225g

Lượng ăn được: Z = 500 – 225 = 275 g

+ Bước 3: Xác định giá trị dinh dưỡng của loại thực phẩm

Ví dụ:

Protein trong ngô tươi = (4.1 x 275):100 = 11,275g

Lượng năng lượng từ ngô tươi

= (196x275):100 = 539 kcal.

Tính tương tự cho các thành phần khác và tính hết các loại thực phẩm trong khẩu phần ăn và điền số liệu vào các cột tương ứng trong bảng 32.2.

+ Bước 4: Đánh giá chất lượng khẩu phần: sử dụng số liệu bảng 32.2 đối chiếu với bảng 32.1 để đánh giá và có hướng điều chỉnh khẩu phần ăn.

+ Bước 5: Báo cáo kết quả.

48 of 65

Tên thực phẩm

Khối lượng (g)

Thành phần dinh dưỡng (g)

Năng lượng (Kcal)

Chất khoáng (mg)

Vitamin (mg)

X

Y

Z

Protein

Lipid

Carbohydrate

 

Calcium

Sắt

A

B1

B2

PP

C

Gạo tẻ

400

4,0

396

31,29

3,96

300,57

1362

273,6

10,3

-

0,8

0,0

12,7

0

Thịt gà ta

200

104

96

22,4

12,6

0,0

191

11,5

1,5

0,12

0,2

0,2

7,8

3,8

Rau dền đỏ

300

114

186

6,1

0,56

11,5

76

536

10

-

1,9

2,2

2,6

166

Xoài chín

200

40,0

160

0,96

0,5

22,6

99

16

0,64

-

0,16

0,16

0,5

48

Bơ

70

0,0

70

0,35

58,45

0,35

529

8,4

0,07

0,4

0,0

0,0

0,0

0

Bảng thành phần chất dinh dưỡng

49 of 65

* Đánh giá chất lượng khẩu phần ăn:

- Protein: 31,29 + 22,4 + 6,1 + 0,96 + 0,35 = 61,1 (g)

- Lipid: 3,96 + 12, 6 + 0,56 + 0,5 + 58,45 = 76,07 (g)

- Carbohydrate: 300,57 + 11,5 + 22,6 + 0,35 = 335 (g)

- Năng lượng: 1362 + 191 + 76 + 99 + 529 = 2257 (Kcal)

- Chất khoáng: Calcium = 845,5 (mg), sắt = 22,51 (mg).

- Vitamin: A = 0,52 (mg), B1 = 3,06 (mg), B2 = 2,56 (mg), PP = 23,6 (mg), C = 217,8 (mg).

🡺So sánh với các số liệu bảng 31.2, ta thấy đây là khẩu phần ăn tương đối hợp lí, đủ chất cho lứa tuổi 12 – 14.

50 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

6/ An toàn vệ sinh thực phẩm

Câu 1. Em hiểu thế nào là thực phẩm bẩn? Khi tiêu thụ thực phẩm bẩn có thể gây hậu quả gì với cơ thể?

Câu 2. An toàn vệ sinh thực phẩm là gì? Cần làm gì để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm?

Câu 3. Cho biết ý nghĩa của thông tin trên bao bì sau: hạn sử dụng, thành phần, khối lượng tịnh…

Xem video , thảo luận cặp đôi (3 phút)

Suy nghĩ và trả lời câu hỏi sau:

51 of 65

Câu 1. Em hiểu thế nào là thực phẩm bẩn? Khi tiêu thụ thực phẩm bẩn có thể gây hậu quả gì với cơ thể?

Câu 2. An toàn vệ sinh thực phẩm là gì? Cần làm gì để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm?

Câu 3. Cho biết ý nghĩa của thông tin trên bao bì sau: hạn sử dụng, thành phần, khối lượng tịnh…

52 of 65

BÀI 32: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

6/ An toàn vệ sinh thực phẩm

+ Thực phẩm bẩn là thực phẩm khi ăn vào gây ảnh hưởng đến sức khỏe người sử dung, không đảm bảo các tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm.

+ Sử dụng thực phẩm bẩn có thể gây tiêu chảy, đau bụng, ngộ độc, ung thư…

Câu 1. Em hiểu thế nào là thực phẩm bẩn? Khi tiêu thụ thực phẩm bẩn có thể gây hậu quả gì với cơ thể?

53 of 65

+ An toàn vệ sinh thực phẩm là giữ cho thực phẩm không bị nhiễm khuẩn, nhiễm độc, biến chất.

+ Để giữ vệ sinh an toàn thực phẩm cần: lựa chọn thực phẩm đảm bảo vệ sinh, nguồn gốc rõ ràng, chế biến và bảo quản đúng cách, chỉ sử dụng thực phẩm đóng hộp khi còn hạn sử dụng…

Câu 2. An toàn vệ sinh thực phẩm là gì? Cần làm gì để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm?

54 of 65

+ Hạn sử dụng: là giới hạn thời gian mà sản phẩm vẫn duy trì được độ an toàn và giá trị dinh dưỡng. Nên sử dụng sản phẩm trước khi hết hạn sử dụng.

+ Thành phần: ghi thành phần hoặc chỉ số dinh dưỡng của sản phẩm, ngoài ra có thể nêu một số chất có thể gây kích ứng không phù hợp với một số người, cần chú ý thông tin này để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe.

+ Khối lượng tịnh: khối lượng sản phẩm có thể sử dụng…

Câu 3. Cho biết ý nghĩa của thông tin trên bao bì sau: hạn sử dụng, thành phần, khối lượng tịnh…

55 of 65

NHIỆM VỤ VỀ NHÀ THỰC HIỆN DỰ ÁN:

ĐIỀU TRA MỘT SỐ BỆNH VỀ ĐƯỜNG TIÊU HÓA

VÀ VẤN ĐỀ VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM

Nhóm 1: Nhiệm vụ a. Điều tra 1 số bệnh về đường tiêu hoá

+ Bước 1: Điều tra về các bệnh tiêu hoá trong trường học hoặc tại địa phương như tiêu chảy, ngộ độc thực phẩm….

+ Bước 2: Thảo luận, đề xuất các biện pháp phòng chống bệnh

+ Bước 3: Viết báo cáo theo mẫu bảng 32.4

Nhóm 2: Nhiệm vụ b. Điều tra về vệ sinh an toàn thực phẩm tại địa phương (cần có các hình ảnh hoặc video minh hoạ)

+ Bước 1: Điều tra về các trường hợp mất vệ sinh an toàn thực phẩm hoặc tại địa phương và tìm hiều nguyên nhân

+ Bước 2: Thảo luận, đề xuất các biện pháp phòng chống

+ Bước 3: Viết báo cáo theo mẫu bảng 32.5

56 of 65

57 of 65

HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG

Bước 1: Bấm vào màn hình ra câu hỏi

Bước 2: Bấm tiếp vào màn hình ra đáp án

Bước 3: Bấm vào chiếc xe của xì trum để vượt chướng ngại vật.

Trường hợp học sinh không có đáp án.

Bước 1: Bấm vào xì trum thảm bay sẽ ra đáp án. Bấm vào xì trum thảm bay sẽ mất đáp án mà xì trum thảm bay đưa ra.

Bước 2: Bấm tiếp vào màn hình để ra đáp án cuối cùng.

Bước 3: Bấm vào chiếc xe của xì trum để vượt chướng ngại vật.

58 of 65

VƯỢT CHƯỚNG

NGẠI VẬT

59 of 65

Câu 1: Dinh dưỡng là gì?

Quá trình thu nhận, biến đổi và sử dụng chất dinh dưỡng cho các hoạt động sống của cơ thể.

Không trả lời được thì mình giúp cho để qua vòng nhé!

Quá trình thu nhận, biến đổi và sử dụng chất dinh dưỡng cho các hoạt động sống của cơ thể.

60 of 65

Câu 2: Chất dinh dưỡng là gì?

Những chất có trong thức ăn mà cơ thể sử dụng làm nguyên liệu cấu tạo cơ thể và cung cấp năng lượng cho các hoạt động sống.

Không trả lời được thì mình giúp cho để qua vòng nhé!

Những chất có trong thức ăn mà cơ thể sử dụng làm nguyên liệu cấu tạo cơ thể và cung cấp năng lượng cho các hoạt động sống.

61 of 65

Câu 3: Tuyến nước bọt có chức năng gì?

Làm ẩm thức ăn, chứa enzyme amylase giúp tiêu hoá một phần tinh bột.

Không trả lời được thì mình giúp cho để qua vòng nhé!

Làm ẩm thức ăn, chứa enzyme amylase giúp tiêu hoá một phần tinh bột.

62 of 65

Đặc điểm cấu tạo nào của ruột non giúp chúng tăng hiệu quả hấp thụ chất dinh dưỡng?

lớp niêm mạc gấp nếp với nhiều lông ruột dày đặc giúp làm tăng diện tích bề mặt ruột non.

Không trả lời được thì mình giúp cho để qua vòng nhé!

lớp niêm mạc gấp nếp với nhiều lông ruột dày đặc giúp làm tăng diện tích bề mặt ruột non.

63 of 65

Vệ sinh an toàn thực phẩm được hiểu là?

Các biện pháp cần thiết để đảm bảo thực phẩm không gây hại cho sức khỏe, tính mạng của con người.

Không trả lời được thì mình giúp cho để qua vòng nhé!

Các biện pháp cần thiết để đảm bảo thực phẩm không gây hại cho sức khỏe, tính mạng của con người.

64 of 65

Mỗi học sinh thực hiện cá nhân tại nhà các nhiệm vụ sau:

1. Thực hiện các biện pháp bảo quản, chế biến thực phẩm an toàn tại gia đình.

2. Thực hiện xây dựng khẩu phần ăn cho gia đình và lưu lại hình ảnh thực hiện tại gia đình.

Biên tập hình ảnh, làm báo cáo bằng powerpoint hoặc canva,… nộp vào tiết học sau.

65 of 65