1 + 1 = 3
Ang katotohanan ang nagsisilbing ilaw ng tao sa paghahanap ng kaalaman at layunin niya sa buhay.
Ang misyon ng katotohanan
Ang sinumang sumusunod dito ay nagkakamit ng kaluwagan ng buhay (comfort of life) na may kalakip na kaligtasan, katiwasayan, at pananampalataya.
Ang misyon ng katotohanan
Sambajon Jr. et.al (2011)
Ang pagsisinungaling ay ang hindi pagkiling at pagsang-ayon sa katotohanan. Ito ay isang lason na humahadlang sa bukas at kaliwanagan ng isang bagay o sitwasyon na nararapat na mangibabaw sa pagitan ng mga tao sa isang grupo o lipunan
Tatlong uri ng kasinungalingan
Jocose lies
Officious
lie
Pernicious
lie
isang uri na kung saan sinasabi o sinasambit para maghatid ng kasiyahan lamang. Ipinapahayag ito upang magbigay-aliw ngunit hindi sadya ang pagsisinungaling.
JOCOSE LIE
tawag sa isang nagpapahayag upang maipagtanggol ang kaniyang sarili o di kaya ay paglikha ng isang usaping kahiya-hiya upang dito maibaling ang usapan. Ito ay isang tunay na kasinungalingan, kahit na gaano pa ang ibinigay nitong mabigat na dahilan.
OFFICIOUS LIE
ay nagaganap kapag ito ay sumisira ng reputasyon ng isang tao na pumapabor sa interes o kapakanan ng iba.
PERNICIOUS LIE
Nakatatandang kapatid ni Judy si Abby. Alam niya na ang kaniyang ate Abby ang inaasahan ng mga magulang na tutulong sa kanila upang makaahon mula sa kahirapan ang pamilya. Kaya ginawa ng mga magulang ang lahat para lamang matustusan ang kaniyang pag-aaral lalo pa’t isang taon na lamang at magtatapos na ang kaniyang Ate sa kursong Engineering. Ngunit lingid sa kaalaman ng mga magulang, napabayaan ni Abby ang kaniyang pag-aaral dahil sa pagsama sa mga maling kaibigan.
Hindi masabi-sabi ni Abby sa kaniyang mga magulang na hindi siya kasali sa mga magtatapos dahil bagsak ang kaniyang grado sa dalawang subjects at dahil na rin sa takot na baka masaktan siya ng kaniyang ama. Tanging si Judy lamang ang nakakaalam sa lahat ng nangyayari pero sinabihan siya ng kaniyang Ate na huwag magsasalita lalong-lalo na sa mga magulang. Dahil na rin sa pagmamahal ni Judy sa kaniyang ate Abby napagpasiyahan niyang manahimik na lamang.
Complete Me!
Panuto: Piliin ang mga salita sa nasa loob ng kahon at punan ang bawat patlang ng tamang salita upang mabuo ang tunay na kahalagahan ng katotohanan.
katotohanan pananampalataya ilaw sumusunod kaalaman buhay tao nagkakamit kaligtasan kaluwagan |
Ang 1. ___________________________ ay nagsisilbing
2. _______________ ng 3.________________ sa paghahanap ng 4.________________ at layunin niya sa 5._______________________. Ang sinumang
6. ______________________ dito ay 7. ______________________ ng 8._________________________ sa buhay na may kalakip na
9. _____________________, katiwasayan at 10.______________________ .
Ang lihim ay pagtatago ng mga impormasyon na hindi pa naibubunyag o naisisiwalat. Ito ay pag-angkin ng tao sa tunay na pangyayari o kuwentong kaniyang nalalaman at hindi kailanman maaaring ihayag sa maraming pagkakataon nang walang pahintulot ng taong may-alam dito.
Ang sumusunod ay mga lihim na hindi basta-basta maaaring ihayag:
Natural secrets
Promised secrets
Committed or entrusted secrets
Natural secrets
ay mga sikreto na nakaugat mula sa Likas na Batas Moral. Ang mga katotohanan na nakasulat dito ay magdudulot sa tao ng matinding hinagpis at sakit sa isa’t isa. Ang bigat ng ginawang kamalian (guilt) ay nakasalalay kung ano ang bigat ng kapabayaang ginawa.
Promised secrets
ito ay mga lihim na ipinangako ng taong pinagkatiwalaan nito. Nangyari ang pangako pagkatapos na ang mga lihim ay nabunyag na.
Committed or entrusted secrets
naging lihim bago ang mga impormasyon at kaalaman sa isang bagay ay nabunyag.
Committed or entrusted secrets
Ang mga kasunduan upang ito ay mailihim ay maaaring:
Sa prinsipyo ng Confidentiality, ang pagsasabi ng totoo ay hindi lamang pagpapahayag nang ayon sa nasa isip, ito rin ay maipahayag sa mas malalim na pag-iisip, pananalita, at pagkilos bilang isang taong nagpapahalaga sa katotohanan.
PRINSIPYO NG CONFIDENTIALITY
Ito ay isyu na may kaugnayan sa pananagutan sa pagpahayag ng katotohanan at katapatan sa mga datos, mga ideya, mga pangungusap, buod at balangkas ng isang akda, programa, himig, at iba pa ngunit hindi kinilala ang pinagmulan bagkus, nabuo lamang dahil sa ilegal na pangongopya.
Plagiarism
Ang paglabag sa karapatang-ari (copyright infri-ngement) ay naipakikita sa paggamit nang walang pahintulot sa mga orihinal na gawa ng isang taong pinoprotektahan ng Law on Copyright mula sa Intellectual Property Code of the Philippines 1987.
Intellectual piracy
Whistleblowing
Ang whistleblowing ay isang akto o hayagang kilos ng pagsisiwalat mula sa tao na karaniwan ay empleyado ng gobyerno o pribadong organisasyon/korporasyon
Ang mga sumusunod ay nagpapahiwatig ng katotohanan:
DAPAT
o
HINDI DAPAT
Malaki ang utang na loob ni Rudy sa kaniyang Ate Cecil na isang Head Nurse sa malaking ospital sa Maynila. Dahil sa paghanga rito, kumuha rin siya ng kursong Nursing. Nang siya ay nakatapos, tinulungan siya ng kaniyang ate na makapasok at mapabilang sa ospital na pinapasukan nito. Lalo siyang nagkaroon ng mataas na pagtingin at respeto sa kaniyang kapatid dahil sa laki ng naitulong nito sa kaniya. Nagkaroon ng pagkakataon na nagkasama sila sa isang department na pareho ang shift. Sa mga pang-araw-araw na routine sa ospital, napapansin niya na sa kanilang pag-uwi ay laging may uwing bag ng mga gamot ang kaniyang ate. Lingid sa kaalaman niya, matagal na palang ginagawa ito ni Cecil mula pa noong siya ay nag-aaral pa lamang. Ibinebenta ito ni Cecil sa isang maliit na pharmacy malapit sa pamilihan sa kanilang lungsod. Dumating ang pagkakataon at nalaman niya ang maling gawaing ito ng kaniyang ate. Nang minsan silang nagharap tungkol sa isyung ito, umamin si Cecil sa kaniya na totoong nagpupuslit ito ng mga gamot at ito rin ang naging daan at paraan upang makatapos siya ng pag-aaral sa kolehiyo.
Dapat bang isiwalat ni Rudy ang maling gawain ng kaniyang kapatid?
Tanong:
a. Makatuwiran ba ang sitwasyon sa itaas? Tama ba ang ipinahayag na dahilan ni Cecil sa kanyang kapatid?
b. May posibilidad bang gawin mo rin ito? Bakit?