CHÀO MỪNG CẢ LỚP ĐẾN VỚI BÀI HỌC MỚI!
KHỞI ĐỘNG
Góc đó gợi nên khái niệm gì trong toán học? Những góc như thế có tính chất gì?
CHƯƠNG I. HÀM SỐ LƯỢNG GIÁC VÀ PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC
BÀI 1: GÓC LƯỢNG GIÁC. GIÁ TRỊ LƯỢNG GIÁC CỦA GÓC LƯỢNG GIÁC (3 TIẾT)
NỘI DUNG BÀI HỌC
Góc lượng giác
Giá trị lượng giác của góc lượng giác
01
02
01
GÓC LƯỢNG GIÁC
1. Góc hình học và số đo của chúng
HĐ1
Góc (còn được gọi là góc hình học) là hình gồm hai tia chung gốc. Mỗi góc có một số đo, đơn vị đo góc (hình học) là độ. Số đo của một góc (hình học) không vượt quá 180°.
Chẳng hạn: Góc xOy gồm hai tia Ox và Oy chung gốc O có số đo là 60°
Nêu định nghĩa góc trong hình học phẳng
Giới thiệu về đơn vị đo radian
Độ dài của nửa đường tròn lượng giác bằng bao nhiêu?
Nửa đường tròn có số đo bằng bao nhiêu (số đo góc và radian)?
Rút ra công thức đổi đơn vị đo từ radian sang độ và ngược lại?
Nhận xét
Chú ý:
Ví dụ 1 (SGK - tr.6)
Hãy hoàn thành bảng chuyển đổi số đo độ và số đo radian của một số góc đặc biệt sau.
Độ | 30o | ? | 60o | ? | 120o | ? | 180o |
Radian | ? | | ? | | ? | | ? |
Gợi ý:
45o
90o
135o
Thảo luận nhóm đôi, hoàn thành Luyện tập 1 SGK tr.6
Luyện tập 1
Hãy hoàn thành bảng chuyển đổi số đo độ và số đo radian của một số góc sau:
Độ | 18o | ? | 72o | ? |
Radian | ? | | ? | |
40o
150o
2. Góc lượng giác và số đo của chúng
HĐ2
So sánh chiều quay của kim đồng hồ với:
a) Khái niệm
Ngược chiều
Cùng chiều
Để khảo sát việc quay tia Om quanh điểm 0 trong mặt phẳng, ta cần chọn một chiều quay gọi là chiều dương. Thông thường, ta chọn chiều dương là chiều ngược chiều quay của kim đồng hồ và chiều cùng chiều quay của kim đồng hồ gọi là chiều âm.
KẾT LUẬN
Cho hai tia Ou, Ov. Nếu tia Om quay chỉ theo chiều dương (hay chỉ theo chiều âm) xuất phát từ tia Ou đến trùng với tia Ov thì ta nói: Tia Om quét một góc lượng giác với tia đầu Ou và tia cuối Ov, kí hiệu là (Ou, Ov).
Ví dụ 2 (SGK - tr.7)
Đọc tên góc lượng giác, tia đầu và tia cuối của góc lượng giác đó trong Hình 4a.
Góc lượng giác là (Ox, Oy) với tia đầu Ox và tia cuối Oy.
Giải:
Luyện tập 2
Hoạt động cá nhân
Đọc tên góc lượng giác, tia đầu và tia cuối của góc lượng giác đó trong Hình 4b.
Góc lượng giác là (Oz, Ot) với tia đầu Oz và tia cuối Ot.
Giải:
HĐ3
Giải
a)
Tia Om quét nên một góc là 360°
b)
c)
Tia Om quét nên một góc là -360°
Mọi góc lượng giác đều có số đo. Điều này là đúng hay sai?
Nhận xét
KẾT LUẬN
Mỗi góc lượng giác gốc O được xác định bởi tia đầu Ou, tia cuối Ov và số đo của góc đó.
Ví dụ 3 (SGK - tr.8)
Hãy biểu diễn trên mặt phẳng góc lượng giác trong mỗi trường hợp sau:
Ta có: 510o = 360o + 150o. Góc lượng giác gốc O có tia đầu Ou, tia cuối Ov và có số đo 510o được biểu diễn như sau:
Luyện tập 3
Giải
2. Góc lượng giác và số đo của chúng
HĐ4
b) Tính chất
Ta thấy chiều quay của tia Ou đến Ov là chiều dương, mà Ou ⊥ Ov nên số đo của góc lượng giác (Ou, Ov) = 90o.
Ta thấy tia Ou quay một vòng từ Ou đến Ou, rồi quay tiếp từ Ou đến Ov theo chiều dương. Vậy số đo của góc lượng giác: (Ou,Ov) = 360o + 90o = 450o
Ta thấy chiều quay của tia Ou đến Ov là chiều âm và số đo góc lượng giác (Ou, Ov) = -270o
Nhận xét
Sự khác biệt giữa các góc lượng giác có cùng tia đầu và tia cuối chính là số vòng quay quanh điểm O.
ĐỊNH LÍ
Ví dụ 4 (SGK - tr.9)
Viết công thức biểu thị số đo của các góc lượng giác có cùng tia đầu, tia cuối với góc lượng giác có số đo bằng 60o
Luyện tập 4
Giải
Giải
Cho góc (hình học) xOz, toa Oy nằm trong góc xOz (Hình 8). Nêu mối quan hệ giữa số đo của góc xOz và tổng số đo của hai góc xOy và yOz.
HĐ5
Giải:
HỆ THỨC CHASLES (SA-LƠ)
Ví dụ 5 (SGK - tr.9)
Giải:
Luyện tập 5
Giải:
02
GIÁ TRỊ LƯỢNG GIÁC CỦA GÓC LƯỢNG GIÁC
1. Đường tròn lượng giác
Lưu ý
Trong mặt phẳng toạ độ Oxy, ta quy ước: Chiều ngược chiều quay của kim đồng hồ là chiều dương và chiều quay của kim đồng hồ là chiều âm. Như vậy, mặt phẳng toạ độ Oxy đã được định hướng.
O
x
y
+
-
HĐ6
O
x
y
1
1
- 1
- 1
+
-
KHÁI NIỆM ĐƯỜNG TRÒN LƯỢNG GIÁC
Trong mặt phẳng tọa độ đã được định hướng Oxy, lấy điểm A(1; 0). Đường tròn tâm O, bán kính OA = 1 được gọi là đường tròn lượng giác (hay đường tròn đơn vị) gốc A.
Dựa vào đường tròn lượng giác ở phần HĐ6a, các em hãy xác định điểm B(0; 1), A’(-1; 0), B’(0; -1) và cho biết chúng nằm ở vị trí nào?
A
B
A'
B'
Chú ý
Các điểm B(0; 1), A’(-1; 0), B’(0; -1) nằm trên đường tròn lượng giác.
Ví dụ 6 (SGK - tr.10)
Xác định điểm M trên đường tròn lượng giác sao cho (OA, OM) = 135o
Giải
Gọi M là điểm chính giữa của cung BA' trên đường tròn lượng giác.
Ta có: (OA, OM) = 135o
Luyện tập 6
Giải:
2. Giá trị lượng giác của góc lượng giác
HĐ7
2. Giá trị lượng giác của góc lượng giác
HĐ7
a) Ta có (OA, OM) = 60° là góc lượng giác có tia đầu là tia OA, tia cuối là tia OM và quay theo chiều dương một góc 60°.
Điểm M trên đường tròn lượng giác sao cho (OA, OM) = 60° được biểu diễn như hình bên:
M
60°
2. Giá trị lượng giác của góc lượng giác
HĐ7
M
60°
xM
yM
1
Hoành độ và tung độ điểm M lần lượt bằng cos60o và sin60o
TỔNG QUÁT:
Trong trường hợp tổng quát, với mỗi góc lượng giác α, lấy điểm M trên đường tròn lượng giác sao cho (OA, OM) = α
Gọi tọa độ của điểm M trong hệ tọa độ Oxy là (x; y). Ta có các khái niệm sau:
Ví dụ 7 (SGK - tr.11)
Gợi ý:
Thảo luận nhóm 3HS
Luyện tập 7
Giải
Thảo luận nhóm 3HS
Luyện tập 7
Giải
HĐ8
Giải
Giả sử M là một điểm trên đường tròn lượng giác sao cho (OA, OM) = α = ‒30°. Điểm M được biểu diễn như hình vẽ sau:
Dấu của các giá trị lượng giác của góc α = (OA,OM) phụ thuộc vào vị trí điểm M trên đường tròn lượng giác (Hình 12).
Bảng xác định dấu của các giá trị lượng giác như sau:
Góc phần tư Giá trị lượng giác | I | II | III | IV |
| + | - | - | + |
| + | + | - | - |
| + | - | + | - |
| + | - | + | - |
Ví dụ 8 (SGK - tr.11)
Giải:
Luyện tập 8
Giải:
HĐ9
Giải
GHI NHỚ
Công thức:
Ví dụ 9 (SGK - tr.11)
Giải:
Luyện tập 9
Giải:
HĐ10
Giải:
Giá trị lượng giác của một số góc đặc biệt:
GHI NHỚ
Ví dụ 10 (SGK - tr.12)
Tính giá trị của biểu thức sau:
Giải
Luyện tập 10
Tính giá trị của biểu thức sau:
Giải
3. Giá trị lượng giác của góc có liên quan đặc biệt
HĐ11
Giải
GHI NHỚ
Một số công thức
GHI NHỚ
Một số công thức
Ví dụ 11 (SGK - tr.14)
Tính:
Giải
Tính:
Thảo luận nhóm
Luyện tập 11
4. Sử dụng máy tính cầm tay để tính lượng giác của góc lượng giác
Nếu đơn vị của góc lượng giác là độ (º), trước hết, ta chuyển máy tính sang chế độ “độ”.
4. Sử dụng máy tính cầm tay để tính lượng giác của góc lượng giác
Nếu đơn vị của góc lượng giác là radian (rad), trước hết, ta chuyển máy tính sang chế độ “radian”.
Ví dụ 12 (SGK - tr.14)
Dùng máy tính cầm tay để tính:
a) sin43o35'13''
Giải
a)
b)
Giải
Dùng máy tính cầm tay để tính:
a) tan(-75o)
Luyện tập 12
a)
b)
TRÒ CHƠI TRẮC NGHIỆM
Câu 1: Một bánh xe có 72 răng. Số đo góc mà bánh xe đã quay được khi di chuyển 10 răng là:
C. 50o
B. 40o
A. 30o
D. 60o
TRÒ CHƠI TRẮC NGHIỆM
Câu 2: Góc có số đo 108º đổi ra radian là?
TRÒ CHƠI TRẮC NGHIỆM
Câu 3: Trong các mệnh đề sau, mệnh đề nào sai?
D. sin6x + cos6x = 1sin2x. cos2x
B. sin4x + cos4x = 12sin2x. cos2x
A. (sinx.cosx)2 =12sinx.cosx
C. (sinx + cosx)2 = 1 + 2sinx.cosx
TRÒ CHƠI TRẮC NGHIỆM
C. 72o
B. 135o
A. 240o
D. 270o
TRÒ CHƠI TRẮC NGHIỆM
D. 22 054cm
B. 22 063cm
A. 22 044cm
C. 22 054mm
LUYỆN TẬP
Giải
Giải
Các giá trị lượng giác của góc 225°:
Các giá trị lượng giác của góc ‒225°:
Các giá trị lượng giác của góc ‒1 035°:
VẬN DỤNG
Giải
Bài 6 (SGK - tr15). Một vệ tinh được định vị tại vị trí A trong không gian. Từ vị trí A, vệ tinh bắt đầu chuyển động quanh Trái Đất theo quỹ đạo là đường tròn với tâm là tâm O của Trái Đất, bán kính 9000 km. Biết rằng vệ tinh chuyển động hết một vòng của quỹ đạo trong 2h.
Giả sử vệ tinh được định tại vị trí A, chuyển động quanh Trái Đất được mô tả như hình vẽ bên:
Giải
a) Vệ tinh chuyển động hết một vòng của quỹ đạo tức là vệ tinh chuyển động được quãng đường bằng chu vi của quỹ đạo là đường tròn với tâm là tâm O của Trái Đất, bán kính 9 000 km.
Do đó quãng đường vệ tinh đã chuyển động được sau 2h là:
2π . 9 000 = 18π (km).
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
01
02
03
Ôn lại các kiến thức đã học trong bài
Hoàn thành Bài 3, 4 SGK tr.15 và bài tập SBT
Chuẩn bị bài sau - Bài 2: Các phép biến đổi lượng giác
HẸN GẶP LẠI CÁC EM TRONG TIẾT HỌC SAU!