Халиуллина Л.К. – югары категорияле химия укытучысы,
Татарстанның атказанган укытучысы
Химик реакция типлары
Әйләнә-тирәдә баручы химик реакцияләр
Бирелгән матдәләрдән икенче матдәләр хасил булу белән бара торган
күренешләрне химик күренешләр яки химик реакцияләр дип атыйлар.
Химик реакция - ул бер яки берничә башлангыч матдәнең (реагентның)
химик составы яки төзелеше белән аерылып торган матдәләргә
(реакция продуктларына) әверелүе.
Химик реакциянең химик билгеләр һәм формулалар ярдәмендә
шартлы язылышын химик тигезләмә дип атыйлар
Химик реакцияләр
Кушылу
Ике яки берничә
гади яки катлаулы
матдәдән бер катлаулы
матдә барлыкка килү
кушылу реакциясе дип атала
Таркалу
Бер катлаулы матдәдән
ике яки берничә гади
яки катлаулы матдә
хасил булу белән бара
торган реакцияләр
таркалу реакциясе дип атала
Гади һәм катлаулы матдәләр
арасында гади матдә атомнары
катлаулы матдәдәге элементларның
берсенең атомнарын алмаштыру
белән бара торган реакция
алмаштыру реакциясе дип атала
Катлаулы ике матдә арасында
реакция барганда, алар үзләренең
состав өлешләрен алмашсалар,
мондый реакцияләрне
алмашу реакцияләре дип атыйлар
Алмаштыру
Алмашу
Кушылу реакциясе.
2Ca +O2 = 2CaO
гади гади
Na2O + H2O=2NaOH
Катлаулы катлаулы
CO2 + C =2CO
Катлаулы гади
Таркалу реакциясе.
2Fe(OH)3 t= Fe2O3 + 3H2O
катлаулы катлаулы
2HgO t= 2Hg + O2
гади гади
2КMnO4 t= K2MnO4 + MnO2 + O2
катлаулы катлаулы гади
Алмаштыру реакциясе
Ca + 2HCl = CaCl2 + H2
2Al + 3H2SO4 = Al2(SO4)3 + 3H2
2Ga +6HCl = 2GaCl3 + 3H2
Алмашу реакциясе
NaOH+HCl = NaCl +H2O
3K2O + 2H3PO4 = 2K3PO4 + 3H2O
Бирем №1
Реакция тигезләмәсен коэффициентлар куеп, тигезләп
бетерегез һәм һәрбер күрсәтелгән реакциянең нинди
типка керүен билгеләгез.
1) Ba + O2 → BaO
2) Fe2O3+ HCl → FeCl3 + H2O
3) Al(OH)3 t → Al2O3 +H2O
4) Mg + HCl → MgCl2 + H2
Бирем №1 җавап
1) 2Ba + O2 = 2BaO (кушылу)
2) Fe2O3+ 6HCl = 2FeCl3 + 3H2O (алмашу)
3) 2Al(OH)3 t = Al2O3 +3H2O (таркалу)
4) Mg + 2HCl = MgCl2 + H2 ( алмаштыру)
Бирем №2
Реакция тигезләмәсен төзегез һәм
килеп чыккан матдәләрнең исемнәрен,
реакция тибын языгыз:
1.Магний + кислород
2. Водород + күкерт
3. Калий + йод
4. Көмеш бромидының таркалуы
Бирем №2 җавап
1. 2Mg+O2 =2MgO магний оксиды(кушылу)
2. H2+S =H2S сероводород (кушылу)
3. 2K+I2= 2KI калий иодиды (кушылу)
4. 2AgBr = 2Ag + Br2 көмеш һәм бром (таркалу)
Бирем №3
Сорау билгеләре урынына тиешле матдәләрнең
формулаларын куеп, реакция тигезләмәләренең
схемасын күчереп языгыз, коэффициентларны куегыз
һәм һәрбер күрсәтелгән реакциянең нинди типка
керүен аңлатыгыз:
1. P + ? → P2O5
2. Al + НBr→ AlBr3 + ?
3. Zn(OH)2 t → ZnO + ?
4. K + ? → K2S
Бирем №3 җавап
1. 4P + 5O2 = 2P2O5 (кушылу)
2. 2Al + 6НBr= 2AlBr3 + 3H2 (алмаштыру)
3. Zn(OH)2 t = ZnO + H2O (таркалу)
4. 2K + S = K2S (кушылу)
Бирем №4
Химик реакцияләр классификациясе схемасын тутырыгыз.
Химик реакцияләр
?
?
?
?
Реакция тигезләмәсе
Реакция тигезләмәсе
Реакция тигезләмәсе
Реакция тигезләмәсе
Химик реакцияләр
Кушылу
2Al+3Cl2=2AlCl3
Таркалу
Fe(OH)2 t= FeO + H2O
Zn+2HCl = ZnCl2+H2
Ca(OH)2+H2SO4 = CaSO4 + 2H2O
Алмаштыру
Алмашу
Игътибарыгыз өчен рәхмәт