1 of 57

CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC MỚI

2 of 57

Hàng chục triệu chất trên Trái Đất đều được tạo nên từ một hoặc nhiều nguyên tố hóa học. Các nhà khoa học đã phân loại chúng như thế nào?

3 of 57

BÀI 5. PHÂN TỬ -

ĐƠN CHẤT - HỢP CHẤT

4 of 57

NỘI DUNG BÀI HỌC

1

    • Phân tử

2

    • Đơn chất

3

    • Hợp chất

5 of 57

1. Phân tử

  • Tìm hiểu về hạt hợp thành của chất và khái niệm phân tử

Câu 1: Quan sát Hình 5.1 và cho biết hạt hợp thành của chất nào được tạo thành từ một nguyên tố hóa học, hạt hợp thành của chất nào được tạo từ nhiều nguyên tố hóa học.

6 of 57

Câu trả lời:

  • Hạt hợp thành từ một nguyên tố: (a), (b), (d)
  • Hạt hợp thành từ nhiều nguyên tố: (c)

7 of 57

Phân tử là hạt đại diện cho chất, gồm một số nguyên tử kết hợp với nhau và thể hiện đầy đủ tính chất hóa học của chất.

KẾT LUẬN

8 of 57

  • Tương tự VD1, em hãy mô tả một số phân tử được tạo thành từ 1 nguyên tố hóa học, 2 nguyên tố hóa học.
  • Phân tử được tạo thành từ 1 nguyên tố hóa học:
  • Phân tử được tạo thành từ 2 nguyên tố hóa học:

9 of 57

Trò chơi “ Đất nặn” nặn các mô hình nguyên tử

Sản phẩm:

10 of 57

Theo em, trong bình chữa cháy có chứa phân tử chất khí là gì? Phân tử đó gồm những nguyên tố nào? Số lượng nguyên tử của mỗi nguyên tố có trong phân tử chất khí này là bao nhiêu?

11 of 57

Câu trả lời:

  • Trong bình có chứa phân tử khí carbon dioxide.
  • Phân tử khí carbon dioxide gồm có nguyên tố carbon và nguyên tố oxygen.
  • Phân tử chất khí carbon dioxide gồm 1 nguyên tử C và 2 nguyên tử O.

12 of 57

  • Tính khối lượng phân tử

Khối lượng phân tử = mN + 3mH = 14 + 3 x 1 = 17

13 of 57

v

THẢO LUẬN NHÓM

Nhóm 1 + 3:

Em hãy đề xuất cách tính khối lượng phân tử của mỗi chất ở Hình 5.3

Nhóm 2 + 4:

Phân tử khí oxygen gồm 2 nguyên tử oxygen sẽ có khối lượng phân tử bằng bao nhiêu?

14 of 57

Câu trả lời:

a, Phân tử hydrogen có 2 nguyên tử hydrogen, vậy khối lượng phân tử là 1 x 2 = 2 (amu)

b, Phân tử sulfur dioxide có 1 nguyên tử sulfur và 2 nguyên tử oxygen, vậy khối lượng phân tử là 32+16 x 2 = 64 (amu).

c, Phân tử methane có 1 nguyên tử carbon và 4 nguyên tử hydrogen, vậy khối lượng phân tử là 12+1 x 4 = 16 (amu).

  • Khối lượng phân tử oxygen là 16 x 2 = 32 (amu)

15 of 57

Khối lượng phân tử bằng tổng khối lượng các nguyên tử có trong phân tử.

KẾT LUẬN

16 of 57

Nối các phân tử với khối lượng phân tử của nó

17 of 57

  • Muối ăn có thành phần chính là sodium chloride. Phân tử sodium chloride gồm 1 nguyên tử sodium và 1 nguyên tử chlorine. Em hãy tính khối lượng phân tử của sodium chloride.

Khối lượng phân tử của sodium chloride: 23 + 35,5 = 58,5 (amu)

18 of 57

  • Tính khối lượng phân tử của calcium carbonate.
  • Hãy nêu một số ứng dụng của đá vôi.

Khối lượng phân tử của calcium carbonate là 40 + 12+ 16 x 3 = 100 (amu)

19 of 57

Một số ứng dụng của đá vôi:

  • Đá vôi được sử dụng nhiều trong công nghệ xây dựng như sản xuất xi măng, vôi, sơn …

20 of 57

  • Trong nông nghiệp, được dùng để xử lí độ chua của đất, hấp thu các khí độc tích tụ ở đáy ao như: NH3, H2S, CO2 …và acid trong nước; hạn chế mầm bệnh, vi khuẩn có hại trong nước, vi khuẩn trong ao nuôi…

21 of 57

  • Trong y tế, đá vôi có vai trò làm thuốc bổ sung calcium rẻ, làm chất nền, thuốc viên…

22 of 57

  • Một số ứng dụng khác của đá vôi như làm phấn viết bảng, chất làm trắng men và gốm sứ…

23 of 57

“Đố em”

  • Trong nước rửa tay khô có thành phần chính là chất gì?
  • Khối lượng phân tử của chất đó là bao nhiêu?

24 of 57

Câu trả lời:

  • Thành phần chính của nước rửa tay khô là ethanol.
  • Từ hình mô phỏng, ta thấy ethanol có 2 nguyên tử C, 5 nguyên tử H và 1 nguyên tử O. Vậy khối lượng phân tử ethanol là:

12 x 2 + 16 + 1 x 6 = 46 (amu)

25 of 57

2. Đơn chất

  • Tìm hiểu về đơn chất

26 of 57

Câu 1: Dựa vào Hình 5.5, cho biết tên các đơn chất được tạo nên từ nguyên tố hóa học tương ứng, trình bày đáp án vào bảng sau:

Nguyên tố

Đơn chất

Tên đơn chất

H

 

 

He

 

 

N

 

 

F

 

 

Na

 

 

Mg

 

 

27 of 57

Nguyên tố

Đơn chất

Tên đơn chất

P

 

 

S

 

 

Cl

 

 

Ar

 

 

K

 

 

Ca

 

 

28 of 57

Nguyên tố

Đơn chất

Tên đơn chất

H

H2

Khí hydrogen

He

He

Khí helium

N

N2

Khí nitrogen

F

F2

Khí fluorine

Na

Na

Sodium

Mg

Mg

Magnesium

Câu trả lời:

29 of 57

Nguyên tố

Đơn chất

Tên đơn chất

P

P

Phosphorus

S

S

Sulfur

Cl

Cl2

Khí chlorine

Ar

Ar

Khí argon

K

K

Potassium

Ca

Ca

Calcium

30 of 57

Câu 2: Ngoài các đơn chất tạo từ các nguyên tố hình 5.5, em hãy liệt kê thêm 2 đơn chất tạo thành từ nguyên tố kim loại và 2 đơn chất tạo thành từ nguyên tố phi kim khác.

Câu trả lời:

  • 2 đơn chất tạo bởi nguyên tố kim loại: Al (aluminium), Fe (iron).
  • 2 đơn chất tạo bởi nguyên tố phi kim: C (carbon), O2 ( khí oxygen)

31 of 57

Câu 3: Quan sát hình 5.6, em hãy cho biết số nguyên tử và thành phần nguyên tố có trong mỗi phân tử đơn chất.

32 of 57

Câu trả lời:

  • (a): gồm 2 nguyên tử Br.
  • (b): gồm 3 nguyên tử O.
  • Các phân tử đơn chất này đều chỉ tạo ra từ một nguyên tố hóa học

33 of 57

Đơn chất là chất được tạo nên từ một nguyên tố hóa học.

KẾT LUẬN

34 of 57

Mẫu vật nào được tạo ra từ phân tử đơn chất trong hình dưới đây? Cho biết nguyên tố nào tạo ra mỗi đơn chất đó.

35 of 57

Câu trả lời:

Các đơn chất (a), (b), (c):

  • (d) không phải là đơn chất
  • (a) tạo từ nguyên tố nhôm (aluminium);
  • (b) tạo nguyên từ lưu huỳnh (sulfur);
  • (c) tạo từ nguyên tố carbon.

36 of 57

Em hãy liệt kê các đơn chất có trong khí quyển. Tìm hiểu và cho biết đơn chất nào được dùng để bơm vào lốp ô tô thay cho không khí.

Câu trả lời:

  • Các đơn chất: Nitrogen, oxygen, argon, helium, nen, hydrogren.
  • Các đơn chất được dùng để bơm vào lốp oto thay cho không khí: nitrogen.

37 of 57

3. Hợp chất

Câu 7: Quan sát Hình 5.7, em hãy cho biết phân tử chất nào là phân tử đơn chất, phân tử chất nào là phân tử hợp chất. Giải thích?

38 of 57

Câu trả lời:

  • Phân tử Hình 5.7 (a), (b) là đơn chất vì được tạo thành từ 1 nguyên tố.
  • Phân tử Hình 5.7 (c) là hợp chất vì được tạo thành từ nhiều nguyên tố.

39 of 57

Câu trả lời:

Muối ăn là hợp chất vì nó được tạo bởi từ nhiều nguyên tố hóa học (gồm nguyên tố Na và nguyên tố Cl).

Câu 8: Muối ăn (Hình 5.8) là đơn chất hay hợp chất? Vì sao?

40 of 57

Câu 9: Hãy nêu một số ví dụ về phân tử hợp chất mà em biết và cho biết phân tử đó được tạo thành từ các nguyên tử của nguyên tố nào.

Phân tử hợp chất

Đặc điểm cấu tạo

Phân tử khí ammonia

1 nguyên tử nitrogen và 3 nguyên tử hydrogen

Phân tử ethanol (có trong cồn sát khuẩn)

2 nguyên tử carbon, 6 nguyên tử hydrogen và 1 nguyên tử oxygen

Phân tử glucose (có trong quả nho chin)

6 nguyên tử carbon, 12 nguyên tử hydrogen và 6 nguyên tử oxygen

41 of 57

Hợp chất được tạo nên từ hai hay nhiều nguyên tố hóa học.

KẾT LUẬN

42 of 57

Câu trả lời:

Carbon dioxide là hợp chất vì nó được tạo bởi nhiều nguyên tố hóa học (carbon vả oxygen).

Carbon dioxide là thành phần tạo ra bọt khí trong nước giải khát có gas. Theo em, carbon dioxide là đơn chất hay hợp chất?

43 of 57

Câu trả lời:

Các mẫu chất potassium và iodine đều được tạo bởi phân tử đơn chất, potassium iodide tạo bởi phân tử hợp chất.

Hãy cho biết mỗi chất đó được tạo bởi loại phân tử gì?

44 of 57

THẢO LUẬN NHÓM

Nhóm 1. Nêu một số ứng dụng của potassium.

Nhóm 2. Nêu một số ứng dụng của iodine.

Nhóm 3. Nêu một số ứng dụng của potassium iodine.

1

3

2

Kết quả

45 of 57

Một số ứng dụng của potassium:

Potassium là dưỡng chất thiết yếu cho con người và thực vật, được cung cấp dưới dạng ion potassion (K+).

  • Trong nông nghiệp, làm phân bón (phân kali).
  • Trong công nghiệp, sản xuất thủy tinh, xử lí nước thải…
  • Trong y học, bào chế thuốc chữa bệnh thiếu kali trong máu.

46 of 57

Một số ứng dụng của iodine:

  • Trong đời sống, cung cấp dinh dưỡng cho con người, giúp giảm nguy cơ bệnh bướu cổ hay thiểu năng trí tuệ.
  • Trong y học, làm thuốc sát khuẩn, thuốc trị bệnh bướu cổ…
  • Trong nông nghiệp, làm thuốc nuôi tròng thủy sản, phân bón…

47 of 57

Một số ứng dụng của potassium iodide:

  • Trộn vào muối ăn để sản xuất muối i-ốt.
  • Dùng bào chế thuốc trị cường giáp, nấm da…
  • Dùng trong nuôi cấy mô tế bào thực vật

48 of 57

LUYỆN TẬP

Bài 1: Hãy liệt kê 5 phân tử đơn chất và 5 phân tử hợp chất chứa 2 nguyên tố hóa học.

Câu trả lời:

  • 5 phân tử đơn chất: Na, Ar, Ca, H2, Cl2
  • 5 phân tử chứa chất 2 nguyên tố: H2O, P2O5, CO2, MgO, NH3

49 of 57

Bài tập 2:

Chất

Phân tử đơn chất

Phân tử hợp chất

Khối lượng phân tử

Phân tử carbon monoxide gồm 1 nguyên tử carbon và 1 nguyên tử oxygen.

​

​

​

Phân tử calcium oxide gồm 1 nguyên tử calium và 1 nguyên tử oxygen.

​

​

​

Phân tử ozone gồm 3 nguyên tử oxygen

​

​

​

Phân tử nitrogen dioxide gồm 1 nguyên tử nitrogen và 2 nguyên tử oxygen.

​

​

​

Phân tử acetic acid ( có trong giấm ăn) gồm 2 nguyên tử carbon, 4 nguyên tử hydrogen và 2 nguyên tử oxygen.

​

​

​

Hợp chất

Hợp chất

Hợp chất

Hợp chất

Đơn chất

28 amu

56 amu

48 amu

46 amu

60 amu

50 of 57

Bài tập 3:

  1. Baking soda là phân tử đơn hay hợp chất?
  2. Baking soda có khối lượng phân tử bằng 84 amu. Quan sát hình mô phỏng phân tử và cho biết phân tử baking soda có mấy nguyên tử X. Hãy xác định khối lượng nguyên tử X và cho biết X là nguyên tố nào?

51 of 57

Câu trả lời:

a) Baking soda là phân tử hợp chất sodium hydrocarbonate.

b) Theo hình mô phỏng của baking soda và đề, ta có khối lượng phân tử:

Mx + 1 + 12 + 16 x 3 = 84 (amu)

⇒ Mx = 23 ⇒ X: Na

52 of 57

VẬN DỤNG

Bài 1: Có các phát biểu sau, phát biểu nào đúng:

a, Các đơn chất kim loại đều có tên gọi tên trùng với tên của nguyên tố kim loại

b, Hợp chất là các chất ở thể lỏng.

c, Hợp chất và đơn chất đều có chứa nguyên tố kim loại.

d, Trong không khí chỉ chứa các đơn chất.

e, Các đơn chất kim loại đều ở thể rắn.

53 of 57

  • Câu trả lời:
  • Đáp án a đúng
  • (b) sai, vì hợp chất có tể ở dạng lỏng (cồn, nước,..); thể rắn (đường, muối ăn,..); thể khí (khí carbon dioxide, khí sulfur dioxide,…)
  • (c) sai, vì có hợp chất và đơn chất không chứa nguyên tố kim loại (carbon dioxide, hydrogen,…)
  • (d) sai, vì trong không khí có chứa hợp chất.
  • (e) sai, vì có đơn chất kim loại ở dạng lỏng (Hg)

54 of 57

Bài 2: Trong mật ong có nhiều fructrose. Phân tử fructose gồm 6 nguyên tử C, 12 nguyên tử H và 6 nguyên tử O. Em hãy cho biết fructrose thuộc loại phân tử gì? Tính khối lượng phân tử fructose.

55 of 57

Câu trả lời:

  • Phân tử fructose thuộc loại phân tử hợp chất vì được tạo thành từ nhiều nguyên tố.
  • Phân tử fructose có khối lượng phân tử

= 12 x 6 + 1 x 12 + 16 x 6 = 180 (amu)

56 of 57

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Ôn tập và ghi nhớ kiến thức vừa học

Hoàn thành bài tập trong SGK

Tìm hiểu nội dung Bài 6 :

Giới thiệu về liên kết hóa trị.

57 of 57

CẢM ƠN CÁC EM

ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE