1 of 27

TGAU Astudio’r Cyfryngau

Trosolwg cyffredinol

2 of 27

Croeso i’r uned adolygu Carlam Cymru hon
Cyfieithiad yw’r fideo hwn o waith Miss Hales sy’n dysgu’r pwnc trwy gyfrwng y Saesneg.
Gan mai fideo wedi ei recordio yw hwn, defnyddiwch ‘pause’ er mwyn oedi’r fideo, rhoi cynnig ar y cwestiynau a thrio rhai o’r sgiliau wrth i’r sesiwn fynd yn ei blaen.
Byddaf yn eich tywys trwy bapurau Uned 1 a 2 TGAU Astudio’r Cyfryngau.
Byddaf yn eich tywys trwy rai o’r cwestiynau ac yn rhoi tips ar sut i fynd ati i’w hateb yn yr arholiad.

3 of 27

Amcanion Dysgu

Erbyn diwedd y sesiwn hon mi fyddwch:

yn gyfarwydd â’r sgiliau a fydd eu hangen arnoch i ateb cwestiynau papurau Uned 1 a 2
yn deall sut i ddod o hyd i’r atebion ar gyfer y cwestiynau cyffredin a sut i strwythuro eich ymatebion.

4 of 27

Beth fydd angen i mi wneud ar y papurau?

cyfres o gwestiynau mewn camau sy’n mynd yn anoddach wrth fynd ymlaen
rhai cwestiynau byr, a rhai hir sy’n cysylltu â’r adnoddau
defnyddio terminoleg sy’n cefnogi eich dadansoddiad
cyfeirio’n ôl at y cynnyrch rydych chi wedi ei astudio a’i ddefnyddio i gynnig tystiolaeth.

Ar y papur, mi fydd cyfres o gwestiynau sy’n dechrau gyda rhai hawdd iawn ond sy’n mynd yn anoddach wrth fynd ymlaen. Mae ‘na gwestiynau mewn camau ar y ddau bapur, felly rhai sy’n werth 1 marc, 2 farc, 5 marc ac yn y blaen, ac yna’r cwestiynau mawr lle mae angen ateb estynedig ac mae disgwyl i chi sgwennu am amser hirach. Felly, mi fydd rhai cwestiynau byr iawn, atebion un gair efallai, neu esboniadau cryno, ac wedyn atebion hir, ac fel arfer gyda’r atebion hynny mae disgwyl i chi gysylltu â’r adnodd sydd yn yr arholiad neu’r testunau rydych chi wedi astudio yn y pwnc eleni. Pan dach chi’n sgwennu ar y papurau arholiad, mae’n bwysig eich bod yn cofio’r derminoleg sy’n berthnasol i’r cyfryngau drwy’r amser. Be ydych chi wedi ei ddysgu eleni sy’n eich gwneud chi’n fyfyriwr da yn y pwnc hwn? Be ydych chi wedi wneud yn y dosbarth y gallwch chi ei ddefnyddio i ddangos eich bod wedi astudio’r cyfryngau ac nad ydych chi’n edrych ar y pwnc fel unrhyw berson ar y stryd. Mi fydd disgwyl i chi ddefnyddio’r deunyddiau cefnogol rydach chi wedi eu hastudio a defnyddio’r rheiny fel tystiolaeth.

5 of 27

Ffocysu ar Uned 1

Ymchwilio i’r Cyfryngau

6 of 27

Dyma’r papur Uned 1.

Mae Adran A yn asesu cynrychioliadau mewn hysbysebu, gemau fideo a phapurau newydd.

Papur 1 ½ ydy hwn. Rydych chi’n astudio un adnodd - ar ffurf cyfryngau (AV) neu brint).

Mae Adran B yn asesu Cerddoriaeth ac yn gofyn am wybodaeth a dealltwriaeth am iaith y cyfryngau, cynrychioliad, diwydiannau’r cyfryngau a chynulleidfaoedd.

SUT MAE’R PAPUR YN EDRYCH?

Felly dyma lun o glawr cyn-bapur. ANIMATION 1 Uned 1 sydd yma. ANIMATION 2 Mi fydd gynnoch chi un awr a hanner i ateb popeth ac, ar y papur hwn, mae Ymchwilio i’r Cyfryngau yn gofyn i chi edrych ar gynrychioliadau mewn hysbysebu, gemau fideo a phapurau newydd. ANIMATIION 3 Mi fyddwch chi wedi bod yn astudio un adnodd, a gall yr adnodd hwnnw fod yn un ar ffurf cyfryngau, sef AV, neu brint. Felly mi all fod yn glawr papur newydd, yn glip o gêm fideo, neu rhan bach o hysbyseb. Fyddwch chi ddim yn gwybod pa un o flaen llaw felly bydd angen i chi fedru delio gyda beth bynnag sydd ar y papur ar ôl cyrraedd yr arholiad. Mi fyddwch chi wedi bod yn ymarfer hyn yn y dosbarth. AIMATION 4 Mae Adran B y papur hwn yn edrych ar gerddoriaeth ac mae’n gofyn am wybodaeth a dealltwriaeth am iaith y cyfryngau, cynrychioliad, diwydiannau’r cyfryngau a chynulleidfaoedd, felly mae’n asesu hyd a lled eich gwybodaeth gan edrych ar bopeth dach chi wedi bod yn astudio a cheisio dod â phopeth ynghyd yn y papur hwn. Mi fyddwch yn cael eich asesu yn ôl pa mor fanwl a dwfn ydy eich atebion ac i gael y marciau gorau bydd disgwyl i chi fynd dan groen y cwestiynau.

7 of 27

Rhaid i chi ateb Adran A a B – ceir cwestiynau mewn camau yn y ddwy adran – sicrhewch eich bod yn ateb popeth!

Sicrhewch bod gennych chi ddigon o feiros du a rhai sy’n uwcholeuo os ydy hynny’n eich helpu chi!

Tip – rhannwch eich amser yn gyfartal – mae’r ddwy adran yn werth yr un marciau (er bod nifer wahanol o gwestiynau rhwng y ddwy)

Tip – mae’r arholwr yn nodi termau a damcaniaethau – cofiwch adolygu’r rhain yn dda cyn yr arholiad.

SUT MAE’R PAPUR YN EDRYCH?

Pan dach chi’n cyrraedd yr arholiad, mae’n werth edrych ar y pwynt ar waelod y papur arholiad sy’n nodi y dylid defnyddio damcaniaethau perthnasol a therminoleg pwnc-benodol perthnasol lle mae hynny’n addas. ANIMATION 1 Gwnewch yn siŵr eich bod yn ateb popeth. Yn yr atebion hirach, bydd disgwyl i chi ddefnyddio terminoleg y cyfryngau, gan gyfeirio’n ôl at y damcanwyr, sef y theorists dach chi wedi bod yn eu hastudio yn y dosbarth. Mae angen i chi sicrhau eich bod yn defnyddio’ch amser yn gyfartal rhwng y ddwy adran – Adran A a B ac mae rhaid ateb yr holl gwestiynau sydd ar y papurau. ANIMATION 2 Mae angen i chi sicrhau bod gynnoch chi ddigon o feiros, gan gynnwys rhai uwcholeuo fel bod modd i chi wneud nodiadau ar y papur wrth i chi weithio drwyddo. ANIMATION 3 O ran rhannu’ch amser yn gyfartal, mae’n werth cofio bod y ddwy adran yn cynnig yr un marciau ond bod nifer wahanol o gwestiynau rhwng y ddwy adran gyda’r cwestiynau hynny’n werth gwahanol farciau. Allwch chi ddim rhagweld eich bod yn mynd i gael cwestiwn 1 marc, 5 marc a wedyn 10 marc. Nid ydy pethau’n gweithio yn y ffordd yna achos mae’n bosib bod y marciau wedi cael eu gosod allan mewn fordd wahanol. Mae’n bwysig eich bod yn ffocysu ar beth sydd angen i chi wneud a sicrhau eich bod yn cynnwys popeth mae’r papur yn gofyn amdano yn eich atebion.

8 of 27

Amcanion Asesu

Rhaid i ddysgwyr:

AA1 Ddangos gwybodaeth a dealltwriaeth o gysyniadau allweddol astudio'r cyfryngau
AA2 Cymhwyso gwybodaeth a dealltwriaeth am gysyniadau allweddol astudio'r cyfryngau i ddadansoddi cynhyrchion y cyfryngau

9 of 27

Beth sydd ar y papur hwn?

Adran A: Cynrychioliadau – hysbysebu, gemau fideo a phapurau newydd

Bydd yr adran hon yn asesu gwybodaeth a dealltwriaeth am gynrychioliad rhywedd a digwyddiadau mewn perthynas ag unrhyw un o'r ffurfiau cyfryngau a astudiwyd – hysbysebu, gemau fideo a phapurau newydd.
Un cwestiwn mewn camau yn seiliedig ar ddeunydd adnoddau seiliedig ar brint nad yw wedi’i weld o'r blaen yn ymwneud â hysbysebu, gemau fideo neu gylchgronau ac un cynnyrch mae dysgwyr wedi'i astudio yn yr un ffurf cyfryngau.

Adran B: Cerddoriaeth

Bydd yr adran hon yn asesu gwybodaeth a dealltwriaeth am iaith y cyfryngau, cynrychioliad, diwydiannau'r cyfryngau a chynulleidfaoedd.
Un cwestiwn mewn camau a dau gwestiwn unigol.

Yn Uned 1, mae Adran A yn ymdrin â chynrychioliadau. Efallai eich bod wedi bod yn astudio cynrychioliadau o fenywod, cynrychioliadau o ddynion, cynrychioliadau o hil, cefndir ethnig, diwylliannau neu draddodiadau. Mae ‘na lawer o wahanol bethau y byddwch chi wedi eu trafod yn y dosbarth gyda’ch athro neu athrawes a dyma’r adran lle bydd disgwyl i chi ddangos eich gwybodaeth am hynny. Bydd rhaid i chi allu cysylltu hynny â’r hyn dach chi wedi ei astudio, felly bydd angen i chi allu sgwennu am gynrychioliadau o fenywod, er enghraifft, mewn hysbysebion ac efallai edrych ar cynrychioliadau o drais mewn gemau fideo, neu edrych ar gynrychioliadau o wleidyddiaeth yn y papurau newydd. Felly mae llawer o bethau y gallech chi fynd ar eu hôl ond mae rhaid i chi gysylltu hynny gyda’r adnodd a fydd yn cael ei gynnwys ar y papur arholiad. Bydd angen i chi ddefnyddio’r adnodd na fyddwch wedi ei weld o’r blaen, craffu arno ac egluro be dach chi’n sylwi arno yn yr arholiad. Yn Adran B, byddwch yn cael cyfle i ddangos eich gwybodaeth am gerddoriaeth. Mae’r adran hon yn gofyn i chi wybod am ddiwydiant y cyfryngau a chynulleidfaoedd hefyd. Mae disgwyl i chi wybod am y dirwedd ehangach sy’n perthyn i gerddoriaeth a gwrando ar gerddoriaeth, prynu a chynhyrchu cerddoriaeth. Felly maen nhw’n gofyn i chi edrych ar bwy sydd y tu ôl i’r gerddoriaeth – y diwydiant – a phwy sy’n gwrando ar y gerddoriaeth, sef y cynulleidfaoedd. Unwaith eto, ceir yma gwestiwn mewn camau a dau gwestiwn unigol a bydd gofyn am rai atebion ymestynnol.

10 of 27

Cwestiynau cyffredin - Adran A

1a	Nodwch a disgrifiwch y saethiad camera sydd wedi cael ei ddefnyddio ar dudalen flaen y papur newydd.	Clawr y South Wales Echo Cyhoeddwyd 10 Awst, 2018
1b	Disgrifiwch yn fyr sut mae iaith ysgrifenedig yn cael ei defnyddio i gynrychioli’r digwyddiad hwn.
1c	Archwiliwch sut mae nodweddion gweledol (e.e. lliw, safle (positioning), gosodiad) yn cael eu defnyddio i gynrychioli’r digwyddiad hwn.
1ch	Cymharwch y cynrychioliad o un digwyddiad rydych chi wedi ei astudio â’r cynrychioliad o’r digwyddiad hwn. Yn eich ateb, gallwch chi gyfeirio at sut mae’r ddau yn: • llunio cynrychioliadau • cyfathrebu safbwyntiau a syniadau • cyfleu negeseuon a gwerthoedd

Dyma enghreifftiau o rai o’r cwestiynau sy’n gallu ymddangos yn Adran A. Mae’n bosib y bydd cwestiwn sy’n gofyn i chi nodi a disgrifio saethiadau camera. Falle bydd y cwestiwn yn gofyn am yr iaith ysgrifenedig, felly yn y cyn-bapur hwn mae’r cwestiwn yn gofyn am glawr papur newydd ac yma mae ‘na gwestiwn sy’n dweud ‘Disgrifiwch yn fyr sut mae’r iaith ysgrifenedig yn cael ei defnyddio i gynrychioli’r digwyddiad hwn’ felly mae angen edrych ar y pennawd, ar y paragraff cyntaf yn ogystal ag edrych ar be sydd wedi cael ei sgwennu o gwmpas hynny, y codau iaith a ddefnyddiwyd i geisio cynrychioli’r digwyddiad, ac wedyn mae’r cwestiwn nesa yn gofyn i chi archwilio sut mae nodweddion gweledol yn cael eu defnyddio i gynrychioli’r digwyddiad, felly mae angen edrych ar y lliwiau, y safle, y gosodiad er mwyn datgymalu be sydd ar y dudalen, ei dynnu’n ddarnau a sut mae’r elfennau sydd yna yn cynrychioli’r digwyddiad. Yna, mae’r ateb estynedig yn eich cyfeirio’n ôl at rywbeth rydych chi wedi ei astudio. Mae’n gofyn i chi gymharu ‘y cynrychioliad o un digwyddiad rydych chi wedi ei astudio â’r cynrychioliad o’r digwyddiad hwn, hynny yw cymharu un gyda’r llall. Efallai eich bod wedi astudio defod urddo Donald Trump, yr Inauguration hynny yw, ac mi allech chi gymharu hynny gyda chlawr (tudalen flaen) sy’n cyfeirio at Keir Starmer efallai, felly efallai eich bod yn cymharu Gwleidyddiaeth Brydeinig gyda Gwleidyddiaeth Americanaidd, er enghraifft. Neu efallai eich bod wedi astudio’r sylw a roddwyd i gyngerdd Taylor Swift ym Mhrydain, neu glawr papur newydd am ganwr pop arall. Mae ‘na lawer o ffyrdd gwahanol i gymharu’r pethau hyn ond rydych chi wedi astudio cyfres o ddigwyddiadau gyda’ch athro neu athrawes ac mae angen i chi ddod â’ch gwybodaeth o’r digwyddiadau hynny i mewn i’r arholiad er mwyn gallu eu cymharu gyda’r adnodd newydd, yr un nad ydych chi wedi ei weld o’r blaen, yn yr arholiad. Felly dyna Adran A.

11 of 27

Dechreuwch gan esbonio’r ddau destun gwahanol er mwyn dangos eich gwybodaeth am y testun.

Atebwch y cwestiwn yn gynnar yn eich ymateb.

PWYNT (POINT)

TYSTIOLAETH

EGLURWCH

SYMUDWCH YMLAEN, TRACIWCH DRWY’R TESTUN

Dewch yn ôl at y cwestiwn yn aml (cynrychioliadau o ddynion)

ATEB

ENGHREIFFTIOL

Ymateb da gyda thermau allweddol a ffocws clir ar y testun.

A dyma enghraifft sy’n edrych ar gynrychioliadau o ddynion, felly roedd y cwestiwn yn y cyn-bapur arholiad hwn yn gofyn am gynrychioliadau o ddynion, a dyma ateb yr ymgeisydd. [Gan mai cyfieithiad o sesiwn Carlam Cymru cyfrwng Saesneg ydy’r fideo hwn, mae gwaith yr ymgeisydd ar y sleid hon a’r rhai dilynol yn Saesneg.] Mae ‘na wahanol gynrychioliadau o ddynion yn Emergency 2017 a last of us (yr un wnes i astudio). Mae’r ddau yn cynnwys cyfystyron (connotations) bod dynion yn dominyddu ac yn bwerus, yn ogystal ag elfennau sy’n gwrth-ddweud y cyfystyron hynny. Mi fedrwch chi weld yn syth bod yr ymgeisydd hwn wedi dweud wrthon ni pa ddau destun maen nhw’n eu defnyddio, yn dangos gwybodaeth am y testun o’u blaen, maen nhw’n ateb y cwestiwn yn gynnar, maen nhw’n defnyddio’r geiriau allweddol o’r testun – cynrychioliadau o ddynion. Maen nhw’n defnyddio terminoleg berthnasol – cyfystyron, a’r dadansoddiad o hynny, bod dynion yn dominyddu ac yn bwerus. Yna, maen nhw’n dangos pam eu bod yn meddwl hynny a sut mae’r pethau hyn yn cael eu dangos, sy’n ffordd dda o ateb y cwestiwn. Maen nhw wedi rhoi enghraifft o sut mae hynny’n cael ei amlygu yn y testun maen nhw wedi ei astudio, trwy siarad am saethiadau camera ongl isel / ffocysu ar y prif gymeriadau...er mwyn dangos goruchafiaeth y cymeriad a’i bwysigrwydd yn y gêm. Felly mae’n rhoi’r argraff bod yr ymgeisydd yn wybodus. Maen nhw wedi astudio rhywbeth ac yn dangos yma sut mae’r astudiaeth honno yn eu galluogi i ddeall y ffordd y mae dynion yn cael eu cynrychioli yn y testun hwn. Maen nhw’n mynd ymlaen i’w gymharu gan ddefnyddio gair cysylltiadol – Yn yr un modd – Similarly yn Saesneg – Yn yr un modd defnyddir saethiad ongl ganolig agos ar y dyn tân yn ‘Emergency 2017’ er mwyn amlygu... ei bŵer a’i oruchafiaeth sy’n dod nesa. Felly be mae’r ymgeisydd yn neud yma ydy defnyddio’r derminoleg berthnasol, ei chysylltu â’r testun sydd o’i flaen a dangos yn glir ei fod wedi astudio rhywbeth, yn dangos ei fod wedi dysgu rhywbeth ac yn amlwg mae hwn yn ymateb da ANIMATION. Mae ‘na dermau allweddol yn cael eu defnyddio yma ac mae ‘na ffocws clir.

12 of 27

Dechreuwch gan esbonio’r ddau destun gwahanol er mwyn dangos eich gwybodaeth am y testun.

Atebwch y cwestiwn yn gynnar yn eich ymateb.

PWYNT (POINT)

TYSTIOLAETH

EGLURWCH

SYMUDWCH YMLAEN, TRACIWCH DRWY’R TESTUN

Dewch yn ôl at y cwestiwn yn aml (cynrychioliadau o ddynion)

ATEB

ENGHREIFFTIOL

Ateb gwell gyda thermau clir a ffocws ar theori hefyd.

Cafodd yr ateb hwn farch ychydig yn uwch, felly be am i ni edrych ar yr ateb i weld pam. Un clawr gêm fideo gyfoes dwi wedi ei astudio ydy Call of Duty 3. Ar glawr y gêm fideo, mae’r mise-en-scene wedi cael ei rannu’n dair rhan – un sydd yn lun agos o ddyn, un yn olygfa o faes y gad (battleground), ac un yn dangos dynion ar ganol brwydr. Mae’r clawr wedi cael ei osod allan fel hyn er mwyn sicrhau bod y gynulleidfa yn gallu gweld y llun agos mwy o faint yn gyntaf, gan mai’r cymeriad hwnnw ydy prif ffocws y poster ac mae’n cael ei gynrychioli fel rhywun sy’n bwerus ac yn dominyddu. Felly, yn debyg i’r ateb ar y sleid ddiwetha, mae’r ymgeisydd hwn wedi egluro be maen nhw wedi ei astudio, sut maen nhw wedi ei astudio, wedi defnyddio terminoleg berthnasol – mise-en-scene – felly maen nhw’n edrych ar hyn yn fanwl, maen nhw’n dadansoddi’r saethiadau camera, felly mae’r ymgeisydd hwn yn treiddio i’r testun maen nhw wedi astudio yn syth. Be arall wnaeth yr ymgeisydd hwn i gael y marciau uwch? Wel, mae’n egluro wedyn bod hyn yn debyg i Emergency 2017 sydd hefyd wedi ei rannu’n dair rhan gyda’r pwyslais ar y saethiad agos o’r dyn tân gan mai fo ydy’r prif ffocws a’r ddelwedd bwysicaf. Mae cydberthynas rhwng hyn a damcaniaeth neu theori ideoleg ddominyddol Stuart Hall. Dyna sut dach chi’n mynd i gael marciau uwch. Mae’r ymgeisydd hwn wedi gwneud popeth a wnaeth yr ymgeisydd cyntaf yn ogystal â defnyddio theori i egluro’r pwynt yn fwy manwl. Felly yma, mae’r ymgeisydd hwn yn rhywun sydd nid yn unig wedi dysgu’r derminoleg er mwyn gallu datod a dadansoddi’r holl elfennau a welir yn y poster sydd ar y papur arholiad, ond wedi dysgu am y testun a astudiwyd ganddo yn ei amser ei hun, gan edrych ar Call of Duty felly mae’n glir bod y person hwn yn cysylltu’r ddwy eitem AC yn tynnu’r theori i mewn hefyd, felly dyna sut allwch chi sgorio’n uchel, trwy dynnu’r theori i mewn, lle mae hynny’n berthnasol. ANIMATION Felly dyna ni – ateb gwell, termau clir a ffocws ar theori ar ben hynny.

13 of 27

Cwestiynau cyffredin - Adran B

2a	Nodwch un llwyfan cyfryngau (media platform) lle mae cynulleidfaoedd yn gallu gwylio fideos cerddoriaeth.	1
2b	Esboniwch yn fyr pam mae fideos cerddoriaeth yn bwysig i gynhyrchwyr cerddoriaeth.	4
2c	Esboniwch yn fyr pam mae artistiaid neu fandiau cerddoriaeth yn defnyddio’r cyfryngau cymdeithasol.	5
3	Esboniwch sut mae codau a chonfensiynau genre yn cael eu defnyddio mewn un rhaglen radio cerddoriaeth rydych chi wedi ei hastudio.	10
4	Archwiliwch sut mae artist neu fand cerddoriaeth yn cael ei gynrychioli mewn un cylchgrawn cerddoriaeth rydych chi wedi ei astudio.	10

Yn Adran B, sef yr adran ar gerddoriaeth, dyma’r mathau o gwestiynau sy’n dod i fyny yn yr arholiad, ac yn y golofn ochr-dde, dyna’r marciau am bob cwestiwn. Felly Nodwch un llwyfan cyfryngau (media platform) lle mae cynulleidfaoedd yn gallu gwylio fideos cerddoriaeth. Cwestiwn 1 marc ydy hwn, felly dach chi jyst angen rhoi ateb syml. Esboniwch yn fyr pam mae fideos cerddoriaeth yn bwysig i gynhyrchwyr cerddoriaeth. 4 marc, felly mae angen pedwar gwahanol bwynt sy’n dangos pam maen nhw’n bwysig, a dach chi’n mynd i roi esboniad byr. Esboniwch yn fyr pam mae artistiaid neu fandiau cerddoriaeth yn defnyddio’r cyfryngau cymdeithasol. Eto, cysylltu hyn gyda’r pethau dach chi wedi eu hastudio, i’r bandiau dach chi wedi edrych arnyn nhw ac esbonio hynny, ac wedyn mae dau gwestiwn hir o 10 marc yr un. Mae angen ymateb manwl yma, esboniad manwl a dadansoddiad manwl. Felly Esboniwch sut mae codau a chonfensiynau genre yn cael eu defnyddio mewn un rhaglen radio cerddoriaeth rydych chi wedi ei hastudio ac Archwiliwch sut mae artist neu fand cerddoriaeth yn cael ei gynrychioli mewn un cylchgrawn cerddoriaeth rydych chi wedi ei astudio. Felly mae’r ddau gwestiwn hwn yn eich cyfeirio’n ôl at rywbeth dach chi wedi astudio ar eich cwrs TGAU ac mae angen i chi ddefnyddio’r wybodaeth honno yn yr arholiad i esbonio ac archwilio. Dyna’r ddau air allweddol yn y cwestiynau hyn. Mae’r cwestiynau hefyd yn eich cyfeirio at y pethau penodol y mae angen i chi eu hystyried, felly’r codau a chonfensiynau genre mewn rhaglen radio cerddoriaeth a chynrychioliadau mewn cylchgrawn cerddoriaeth felly mae’n fater o wneud yn siŵr eich bod yn ffocysu ar y manylion ac yn talu sylw manwl i’r hyn y mae’r cwestiwn yn gofyn amdano.

14 of 27

Dechreuwch gan egluro’r artist rydych chi wedi ei astudio. Cyfeiriwch at y cwestiwn.

Atebwch y cwestiwn yn gynnar yn eich ymateb.

PWYNT (POINT)

TYSTIOLAETH

EGLURWCH

SYMUDWCH YMLAEN, TRACIWCH DRWY’R TESTUN

Dewch yn ôl at y cwestiwn yn aml (cynrychioliadau o ddynion)

ATEB

ENGHREIFFTIOL

Felly dyma enghraifft o ymateb i un o’r cwestiynau estynedig ar waelod y tabl yn y sleid ddiwetha – Adran B sy’n ffocysu ar gerddoriaeth. Unwaith eto, mae’r ymgeisydd wedi ateb trwy ddechrau gyda’r geiriau o’r cwestiwn: Lady Gaga ydy’r artist cyfoes dwi wedi ei astudio ar y cyfryngau cymdeithasol. Dyna enghraifft uniongyrchol, maen nhw wedi ateb y cwestiwn, wedi mynd at y cyfryngau cymdeithasol ac yna maen nhw’n dechrau trafod y pwnc yn fwy manwl. Mae hi’n cael ei chynrychioli ar y cyfryngau cymdeithasol trwy ei chyfrifon personol ei hun ar Twitter a Facebook, yn ogystal â sawl cyfrif cefnogwyr ar y llwyfannau hynny. Felly mae’r ymgeisydd wedi nodi y ffordd y mae’r artist yn defnyddio’r cyfryngau cymdeithasol ac maen nhw wedyn yn mynd ymlaen i archwilio hynny yn fwy manwl. Mae cyfrifon artistiaid ar y cyfryngau cymdeithasol yn aml iawn yn caniatáu i unigolion (y rhai sy’n dilyn yr artist) deimlo eu bod mewn cysylltiad uniongyrchol â’r artist gan bod ganddynt gysylltiad â’r artist ac mae hynny’n gwneud i’r artist ymddangos fel person agos atoch chi. Be mae’r ymgeisydd hwn yn wneud ydy dadansoddi sut mae Lady Gaga yn defnyddio’r cyfryngau cymdeithasol i greu cysylltiad â’i chefnogwyr. Felly mae’r ymgeisydd wedi rhoi enghraifft uniongyrchol, wedi rhoi ateb i’r cwestiwn ac wedi dechrau ymhelaethu a datblygu eu pwyntiau. Felly unwaith eto, ymateb da.

15 of 27

Tips gan yr arholwr

Sicrhewch eich bod yn defnyddio’r amser yn gytbwys er mwyn cwblhau’r papur cyfan.
Cynlluniwch eich atebion hirach.
Atebwch bob cwestiwn gan nodi nifer y marciau er mwyn gweld faint sy’n ofynnol.
Sicrhewch eich bod yn mynd i’r afael ag amrywiaeth o enghreifftiau o gynrychiolaeth – rhai hanesyddol a chyfoes.
Cofiwch bod angen cynnwys enghreifftiau cyfoes yn yr adran hon (o fewn y 10 mlynedd diwethaf).
Adolygwch ac astudiwch artistiaid/bandiau penodol, a rhaglenni radio cerddoriaeth penodol.
Defnyddiwch derminoleg berthnasol i ddadansoddi deunydd.
Sicrhewch eich bod yn defnyddio damcaniaethau (theories) lle bo’n berthnasol.

Dyma rai tips gan yr arholwr ar gyfer Uned 1. Mae’n glir bod llawer i’w wneud yn y papur hwn. Er mai dim ond dwy adran sydd a’i fod yn ymddangos fel mai nifer fach o gwestiynau sydd, mae’r cwestiynau hynny’n amrywio o ran faint mae angen i’r ymgeisydd wneud. Mae rhai cwestiynau yn werth mwy o farciau ac mae angen treulio mwy o amser ar y cwestiynau hynny, ond mae angen cwblhau’r papur cyfan ar yr un pryd. Mae’n bwysig felly eich bod yn defnyddio’r amser sy gynnoch chi yn gytbwys a’ch bod yn sicrhau eich bod yn ateb pob cwestiwn. Gyda’r atebion hirach, mae’n syniad da i gynllunio eich ateb cyn i chi ddechrau. Cymerwch ychydig o amser i feddwl am be dach chi isio’i ddweud yn eich ateb hir, gwnewch nodiadau, nodwch syniadau, meddyliwch am y damcanwyr (theorists) dach chi’n mynd i dynnu i mewn i’ch ateb, a meddyliwch am y derminoleg sy’n berthnasol. Bydd gwneud hyn yn golygu bod eich ateb wedi ei strwythuro’n well, a bod eich pwyntiau a’ch cyfeiriadau yn gliriach. Gwnewch yn siŵr eich bod yn ateb pob cwestiwn ac yn talu sylw i’r nifer o farciau sydd ar gael ar gyfer pob un. Hynny yw, peidiwch â threulio gormod o amser ar gwestiwn sy’n werth 1 neu ddau farc ar draul cwestiwn 10 marc er enghraifft. Mi fydd y nifer o farciau sydd ar gael yn arweiniad i chi ar faint sydd angen i chi sgwennu. Wedyn wrth roi enghreifftiau, gwnewch yn siŵr eich bod yn cynnwys amrywiaeth o enghreifftiau gan ddefnyddio rhai hanesyddol a rhai cyfoes. Mi fydd eich ateb yn dibynnu ar y cwestiwn wrth gwrs felly gwnewch yn siŵr eich bod yn darllen y cwestiwn yn ofalus, a chofiwch gynnwys amrywiaeth o enghreifftiau perthnasol, yn enwedig wrth drafod cynrychioliadau. Cofiwch bod disgwyl i chi gyfeirio at enghreifftiau cyfoes yn yr adran hon, a mae hynny’n golygu rhai o fewn y ddeng mlynedd diwethaf, felly mae angen i chi fod yn edrych ar artistiaid cyfoes wrth astudio’r gerddoriaeth. Wrth adolygu, gwnewch yn siŵr eich bod yn mynd yn ôl at ac yn ystyried bandiau, artistiaid, rhaglenni radio cerddoriaeth penodol rydych chi wedi bod yn eu hastudio yn y dosbarth. Sicrhewch eu bod yn gyfarwydd i chi achos bydd angen i chi dynnu ar yr wybodaeth honno yn yr arholiad. Rhaid defnyddio terminoleg berthnasol i ddadansoddi deunyddiau felly mae angen i chi ddefnyddio termau cyfryngol a hefyd defnyddio’r damcaniaethau (theories) lle mae hynny’n berthnasol. Felly peidiwch ag enwi damcaniaethau neu ddamcanwyr jyst i’w cynnwys. Rhaid i unrhyw gyfeiriad atyn nhw fod yn berthnasol, felly mae’n fater o dynnu gwybodaeth amdanynt i mewn i’ch ateb er mwyn cyfoethogi’r ateb hwnnw.

16 of 27

Ffocws ar Uned 2

Deall teledu a ffilm

17 of 27

Dyma’r papur Uned 2.

Mae Adran A yn asesu eich gwybodaeth am ddiwydiannau’r cyfryngau, cynulleidfaoedd, iaith y cyfryngau a chynrychioliad.

Papur 1 ½ ydy hwn. Rydych chi’n astudio un adnodd - ar ffurf cyfryngau (AV) neu brint).

Mae Adran B yn asesu ffilmiau Hollywood cyfoes – rhywbeth rydych chi wedi ei astudio. Mae’n ffocysu ar ddiwydiannau’r cyfryngau, cynulleidfaoedd ac iaith y cyfryngau.

SUT MAE’R PAPUR YN EDRYCH?

Bydd angen eich bod wedi adolygu eich testunau gosod ar gyfer hyn – mi fyddwch chi wedi astudio dau destun.

Dyma sut mae clawr papur arholiad Uned 2 yn edrych fel. Dyma’r un o 2023. Mae’n glir mai Teledu a Ffilm ydy’r thema yma ANIMATION. Fel gydag Uned 1, papur 1 awr a hanner ydy hwn, ANIMATION ond y tro hwn does dim adnodd, ond dach chi’n mynd i orfod cysylltu’r testun dach chi wedi ei astudio yn barod gyda’r cwestiynau. Dyma’r papur sy’n eich asesu ar eich astudiaeth o bennod o raglen deledu, ffilm Hollywood gyfoes a ffilm Gymreig a bydd angen i chi dynnu ar eich gwybodaeth o hyn yn yr arholiad. ANIMATION Mae Adran A yn asesu ar y thema teledu ac yn asesu eich gwybodaeth am ddiwydiannau’r cyfryngau, cynulleidfaoedd, iaith y cyfryngau a chynrychioliad felly defnyddio pennod y rhaglen deledu dach chi wedi ei astudio i ddadansoddi’r elfennau hynny ac mae Adran B AIMATION yn eich asesu ffilmiau Hollywood cyfoes – unwaith eto, rhywbeth rydych chi wedi ei astudio. Mae’n ffocysu ar ddiwydiannau’r cyfryngau, cynulleidfaoedd ac iaith y cyfryngau. ANIMATION Mae angen i chi adolygu ar gyfer hwn. Mae angen i chi fod yn gyfarwydd â’r testunau gosod ac mae angen i chi sicrhau eich bod yn eu nabod yn dda iawn.

18 of 27

Rhaid i chi ateb Adran A a B – ceir cwestiynau mewn camau yn y ddwy adran – sicrhewch eich bod yn ateb popeth!

Sicrhewch bod gennych chi ddigon o feiros du a rhai sy’n uwcholeuo os ydy hynny’n eich helpu chi!

Tip – rhannwch eich amser yn gyfartal – mae’r ddwy adran yn werth yr un marciau (er bod nifer wahanol o gwestiynau rhwng y ddwy)

Tip – mae’r arholwr yn nodi termau a damcaniaethau – cofiwch adolygu’r rhain yn dda cyn yr arholiad.

SUT MAE’R PAPUR YN EDRYCH?

19 of 27

Amcanion Asesu

Rhaid i ddysgwyr:

AA1 Ddangos gwybodaeth a dealltwriaeth o gysyniadau allweddol astudio'r cyfryngau
AA2 Cymhwyso gwybodaeth a dealltwriaeth am gysyniadau allweddol astudio'r cyfryngau i ddadansoddi cynhyrchion y cyfryngau

20 of 27

Beth sydd ar y papur hwn?

Adran A: Cymru ar y Teledu

Bydd yr adran hon yn asesu gwybodaeth am ddiwydiannau’r cyfryngau, cynulleidfaoedd, iaith y cyfryngau a chynrychioliad.
Un cwestiwn mewn camau yn seiliedig ar gynnyrch ‘Cymru ar y Teledu’a ddewiswyd gan y ganolfan.
Mae rhan olaf y cwestiwn hwn yn gofyn am ateb estynedig lle bydd ansawdd y cyfathrebu ysgrifenedig yn cael ei asesu.

Adran B: Ffilmiau Hollywood Cyfoes

Bydd yr uned hon yn asesu gwybodaeth a dealltwriaeth am ddiwydiannau’r cyfryngau, cynulleidfaoedd ac iaith y cyfryngau
Un cwestiwn mewn camau a dau gwestiwn unigol.

Gyda Cymru ar y Teledu, mi fyddwch chi wedi astudio pennod benodol o gyfres deledu, Gavin & Stacey, Weatherman Walking, Rownd a Rownd neu Pobl Port Talbot. Mi fyddwch chi wedi astudio rhywbeth penodol a bydd angen i chi gyfeirio at eich gwybodaeth am y bennod honno wrth ateb y cwestiynau arholiad. Mi fydd un cwestiwn mewn camau yn seiliedig ar y cynnyrch hwnnw dach chi wedi bod yn astudio. Mae angen ymateb estynedig, felly ateb hirach ac yn yr ateb hir hwnnw, bydd angen i chi fod yn glir gyda’ch ysgrifennu, achos bydd hynny’n cael ei asesu – o ran, a ydy’r hyn dach chi wedi ei ysgrifennu’n gwneud synnwyr, ydych chi’n egluro eich syniadau’n glir, ydych chi’n cysylltu’ch pwyntiau, y math yna o beth, felly dim byd i boeni amdano, ond gwnewch yn siŵr bod eich ateb yn darllen mor dda â phosib, a bod y testun yn gwneud synnwyr ac yn glir, ac yn rhan o hynny mae angen i’r llawysgrifen fod yn ddealladwy wrth gwrs. Ffilmiau Cyfoes Hollywwod ydy Adran B. Dyma lle byddwch chi’n cysylltu eich ateb â’r astudiaeth o un ffilm benodol, gan ystyried y diwydiant, y gynulleidfa a iaith y cyfryngau.

21 of 27

Cwestiynau cyffredin - Adran A

1a	Nodwch y gynulleidfa darged ar gyfer y rhaglen rydych chi wedi ei hastudio.	1
1b	Disgrifiwch yn gryno un ffordd y mae’r gynulleidfa hon wedi cael ei thargedu	3
1c	Esboniwch sut y gallai cynulleidfaoedd ymateb i’r bennod rydych chi wedi ei hastudio.	6
1ch	Archwiliwch sut mae hunaniaeth Gymreig yn cael ei chynrychioli yn y bennod rydych chi wedi ei hastudio.	20

22 of 27

Edrychwch am y geiriau allweddol yn y cwestiwn a defnyddiwch nhw i lunio’ch ateb. Cyfeiriwch yn ôl atyn nhw’n aml.

Atebwch y cwestiwn yn gynnar yn eich ymateb.

PWYNT (POINT)

TYSTIOLAETH

EGLURWCH

SYMUDWCH YMLAEN, TRACIWCH DRWY’R TESTUN

Dewch yn ôl at y cwestiwn yn aml (cynrychioliadau o ddynion)

ATEB

ENGHREIFFTIOL

Ymateb da gyda thermau allweddol a ffocws clir ar y testun.

Felly dyma enghraifft o ateb ac os sylwch chi, mae’r ymgeisydd wedi defnyddio’r derminoleg yn gynnar yn ei ateb, er enghraifft sain anghynefin non-diegetic dadansoddiad o’r codau goleuo sydd wedi cael eu defnyddio, dadansoddiad o’r codau symbolaidd. Mae’r ymgeisydd hefyd wedi bachu ar y cwestiwn yn gyflym iawn ac yn dweud bod y codau symbolaidd sydd wedi cael eu defnyddio yn apelio at y gynulleidfa. Yna mae’r ymgeisydd wedi dadansoddi’r codau hynny gan gynnwys cyfeiriad uniongyrchol at y bennod a astudiwyd, gan gyfeirio at gymeriad penodol a’r codau gwisg sydd wedi eu cysylltu â’r cymeriad, felly mae’r ymgeisydd hwn wedi sicrhau bod y cwestiwn yn glir yn ei feddwl wrth sgwennu ei ateb ac wedi rhoi enghreifftiau i gefnogi ei syniadau. ANIMATION Felly mae’n ymateb da sy’n cynnwys termau allweddol a ffocws clir ar y testun.

23 of 27

Cwestiynau cyffredin - Adran B

2a	Nodwch genre y ffilm rydych chi wedi ei hastudio.	1
2b	Nodwch yn gryno tri o gonfensiynau allweddol y genre hwn.	3
2c	Eglurwch yn gryno sut mae genre wedi cael ei ddefnyddio i farchnata’r ffilm a astudiwyd gennych.	6
3	Archwiliwch sut mae arwyr yn cael eu cynrychioli yn y ffilm rydych chi wedi ei hastudio.	10
4	Archwiliwch sut mae mise-en-scène (e.e. sefyllfaoedd, lleoliadau, gwisg, propiau) yn apelio at gynulleidfaoedd. Cyfeiriwch at y ffilm rydych chi wedi ei hastudio.	10

Felly dyma gwestiynau cyffredin ar gyfer Adran B, sef yr astudiaeth o un o ffilmiau Hollywood. Mae’r cwestiwn cyntaf yn un syml ac yn werth un marc: Nodwch genre y ffilm a astudiwyd gennych – digon hawdd. Yr ail ydy Nodwch yn gryno tri o gonfensiynau allweddol y genre hwn felly y tro hwn mae angen ystyried rhai o’r syniadau allweddol sy’n perthyn i’r genre, gan gysylltu’r syniadau hyn, unwaith eto, gyda’r ffilm rydych chi wedi ei hastudio. Mae’r trydydd cwestiwn yn gofyn i chi egluro yn gryno sut mae genre wedi cael ei ddefnyddio i farchnata’r ffilm a astudiwyd gennych – cwestiwn 6 marc – felly egluro’n gryno – ac yna’r ddau gwestiwn 10 marc yr un - Archwiliwch sut mae arwyr yn cael eu cynrychioli ac Archwiliwch sut mae mise-en-scène yn apelio at gynulleidfaoedd. Mae’r cwestiynau yn gofyn i chi ddefnyddio eich gwybodaeth o’r ffilm rydych chi wedi ei hastudio er mwyn gallu egluro sut mae’n gweithio yng nghyd-destun y cwestiynau ar y papur, gan ystyried y diwydiant, y gynulleidfa, y cynrychioliadau sydd yn y ffilm, felly llawer o elfennau i’w trafod.

24 of 27

Dechreuwch trwy nodi’r ffilm rydych chi wedi ei hastudio. Cyfeiriwch at y cwestiwn.

Defnyddiwch dermau allweddol o’ch astudiaeth ffilm.

PWYNT (POINT)

TYSTIOLAETH

EGLURWCH

SYMUDWCH YMLAEN, TRACIWCH DRWY’R TESTUN

Dewch yn ôl at y cwestiwn yn aml (thema allweddol)

ATEB

ENGHREIFFTIOL

Dyma ateb enghreifftiol. Fel yn yr enghreifftiau eraill, mae’r ymgeisydd hwn wedi nodi’r ffilm y mae wedi ei hastudio, sef Wonder Woman, ac yn nodi mai un thema allweddol sy’n cael ei chyflwyno yn y ffilm ydy rhyfel, gyda gwrthdaro rhwng Wonder Woman a’i gwrthwynebwr, sef Aries, Duw Rhyfel. Mae hyn yn cyflwyno’r cysyniad o Ryfel fel rhywbeth aflan (evil) yn syth gan bod Rhyfel yn cael ei gefnogi yn y stori gan ddihiryn y ffilm gyda’r bwriad bod y gynulleidfa yn anghytuno â safbwynt y dihiryn, felly mae’r ymgeisydd yn egluro ac yn cysylltu cymeriadau o’r ffilm i’w dadansoddiad er mwyn cefnogi’r pwynt maen nhw isio mynegi. Mae’n mynd ymlaen i ddweud bod y ffilm wedi ei gosod yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf ac yn cyflwyno thema rhyfel trwy stereoteipiau ac eiconographeg o’r cyfnod. Mae’r dyn sydd o ddiddordeb rhamantus i Wonder Woman (y love interest) yn ysbïwr milwrol Americanaidd yn cael ei weld am y tro cyntaf yn y ffilm mewn jet rhyfel – symbol o ddulliau rhyfela modern. Yn hwyrach, fe welir y ffosydd, sef un o symbolau mwyaf eiconig y Rhyfel Byd Cyntaf. Felly mae’r ymgeisydd yn dangos sgiliau dadansoddi clir, ac yn gwneud defnydd clir o derminoleg y cyfryngau hefyd, gan ddefnyddio llawer o gysyniadau yma (concepts) i archwilio thema’r ffilm. Wrth i’r ymgeisydd fynd ymlaen i adeiladu ar hyn a datblygu’r ymateb hwn, byddai’r arholwr yn gobeithio gweld cyfeiriadau at ddamcaniaeth neu theori, sydd ar goll o rhan gyntaf yr ymateb a welir ar y sgrin. Mewn ymateb da, dylai’r ymgeisydd allu cysylltu’r pwyntiau am y thema gyda damcanwr hefyd.

25 of 27

Tips o adroddiad yr arholwr

Adolygwch gyfnodau allweddol cynhyrchu ffilm.
Sicrhewch eich bod yn gwybod be ydy saethiad camera / pellter / ongl a symudiad.
Gwyliwch eich ffilm osod eto er mwyn astudio amrywiaeth o olygfeydd allweddol
Defnyddiwch dermau addas i ddadansoddi’r testunau.
Cysylltwch eich gwybodaeth o gysyniadau’r cyfryngau â chwestiynau’r arholiad.
Datblygwch eich ymatebion gyda phwyntiau parhaus ac enghreifftiau.

Felly be mae’r arholwr isio i chi wneud? Wel, mae’r arholwr isio i chi adolygu cyfnodau allweddol cynhyrchu ffilm, sut mae’r ffilm wedi cael ei gwneud, pa gamau sy ‘na cyn i’r ffilm gyrraedd y sinema. Mae angen i chi wybod am saethiadau camera, a gallu dadansoddi onglau a symudiad yn ogystal â phellter er mwyn ystyried sut mae’r camera yn creu cynrychioliad o rywbeth. Mae angen i chi wybod eich ffilm yn dda iawn ac astudio sawl golygfa allweddol, amrywiaeth o olygfeydd. Does dim disgwyl i chi gynnwys popeth yn eich ateb, felly dewiswch sawl un, efallai ar ddechrau’r ffilm, yn y canol ac ar y diwedd a hefyd ambell i olygfa sy’n dangos tensiwn yng nghanol y ffilm o bosib. Mae gofyn i chi ddefnyddio terminoleg a thermau addas a chysyniadau’r cyfryngau, a gwybod am ddamcanwyr (theorists) – y syniadau sydd y tu ôl i’r ffordd y mae’r ffilm wedi cael ei rhoi at ei gilydd, felly dadansoddi hynny hefyd. Mae’n bwysig eich bod yn datblygu’ch ymateb gyda phwyntiau parhaus ac enghreifftiau. Mae angen digon o gig ar y asgwrn, felly mae angen i chi sgwennu testun eitha hir.

Dwi’n mynd i ailadrodd rhywbeth ddwedes i’n gynharach achos mae’n bwysig iawn. Dydy jyst sgwennu popeth dach chi’n gwbod i lawr ar y papur ddim yn creu ateb da sy’n mynd i gael y marciau uchaf. Be dach chi angen gwneud ydy teilwra’r hyn dach chi wedi ei ddeall i’r cwestiwn sydd ar y papur o’ch blaenau chi. Oes mae angen i chi ddefnyddio’r derminoleg berthnasol a chyfeirio at ddamcanwyr, ond dim ond os ydy hynny’n berthnasol i’r cwestiwn.

26 of 27

Amcanion Dysgu

Erbyn diwedd y sesiwn hon mi fyddwch:

yn gyfarwydd â’r sgiliau a fydd eu hangen arnoch i ateb cwestiynau papurau Uned 1 a 2
yn deall sut i ddod o hyd i’r atebion ar gyfer y cwestiynau cyffredin a sut i strwythuro eich ymatebion.

27 of 27

https://carlam.cymru/cy/