1

2

3

1. Η Δομή είναι το Παν (Κανόνας του Διαχωρισμού)

Μην γράφεις "σεντόνια". Ο διορθωτής πρέπει να βλέπει αμέσως πού απαντάς τι.

• Η κίνηση: Ξεκινάς το (α), ολοκληρώνεις, αφήνεις σειρά, ξεκινάς το (β).
• Γιατί; Αν το κείμενο είναι ενιαίο, θεωρείται μεθοδολογικό σφάλμα και χάνεις 3 πολύτιμες μονάδες.

2. Σύμφωνα με την Πηγή..." (Η Ταυτότητα)

Οι πληροφορίες της πηγής πρέπει να έχουν "ονοματεπώνυμο".

• Η τεχνική: Χρησιμοποίησε φράσεις όπως: "Όπως προκύπτει από το κείμενο Α...", "Σύμφωνα με τον [Συγγραφέα]...", "Η μαρτυρία του παραθέματος επιβεβαιώνει ότι...".
• Προσοχή: Αν αντλήσεις στοιχεία χωρίς να αναφέρεις την πηγή, χάνεις 1 μονάδα.

3. Το "Πάντρεμα" (Σχολικό Βιβλίο +Μεταβατική φράση+ Πηγή)

Το κείμενό σου είναι σύνθεση. Φαντάσου ένα υφαντό όπου το βιβλίο και η πηγή μπλέκονται αρμονικά.

• Η Φόρμουλα: Κείμενο βιβλίου + Μεταβατική φράση + Στοιχεία πηγής (παραφρασμένα).
• Το Σχέδιο Μάχης: Αν έχεις χρόνο, φτιάξε δύο στήλες στο πρόχειρο. Αριστερά τι λέει το βιβλίο, δεξιά τι συμπληρώνει η πηγή.
• Η Σχέση: Η πηγή μπορεί να επιβεβαιώνει, να επεξηγεί αναλυτικά, να προσθέτει νέα αίτια ή (σπάνια) να διαφοροποιείται. Αν διαφέρει, το σχολικό βιβλίο θεωρείται πάντα η "βάση".

4

4. Όχι στο Copy-Paste (Η Παγίδα της Αντιγραφής)

Η πιστή αντιγραφή δείχνει αδυναμία κατανόησης.

• Τι κάνεις: Αναπλάθεις το κείμενο. Άλλαξε τη σύνταξη, χρησιμοποίησε συνώνυμα, "χώνεψε" την πληροφορία και γράψ' την με δικά σου λόγια.
• Το ρίσκο: Η αντιγραφή περιορίζει στο 1/3 της βαθμολογίας της πηγής.

Κείμενο Πηγής: «Ο λαός ήταν εξαγριωμένος και βγήκε στους δρόμους με φωνές, ζητώντας να φύγει αμέσως ο βασιλιάς από τη χώρα».

❌ Πιστή Αντιγραφή (Βαθμός: 1/3):

«Σύμφωνα με την πηγή, ο λαός ήταν εξαγριωμένος και βγήκε στους δρόμους με φωνές και ζητούσε να φύγει αμέσως ο βασιλιάς». (Απλώς άλλαξες ένα ρήμα).

✅ Επιτυχής Παράφραση (Βαθμός: Άριστα):

«Όπως προκύπτει από το παράθεμα, η λαϊκή δυσαρέσκεια προσέλαβε εκρηκτικές διαστάσεις. Οι πολίτες εκδήλωσαν την αντίθεσή τους με μαζικές κινητοποιήσεις, προβάλλοντας ως επιτακτικό αίτημα την έκπτωση του ανώτατου άρχοντα».

5

💬 Μεταβατικές φράσεις

Προκειμένου να επιτευχθεί η επαρκής νοηματική σύνδεση των δεδομένων του βιβλίου με τις πληροφορίες της πηγής: Χρησιμοποίησε αυτές τις φράσεις για να δείξεις στον βαθμολογητή ότι έχεις κριτική σκέψη:

• Προς επίρρωση (επιβεβαίωση) των παραπάνω, η πηγή αναφέρει...
• Η συγκεκριμένη άποψη τεκμηριώνεται από τη μαρτυρία του...
• Σε αντίθεση με την επίσημη ιστορική αφήγηση, το παράθεμα φωτίζει...
• Συμπληρωματικά με τα δεδομένα του βιβλίου, επισημαίνεται ότι...

Ρίξε μια ματιά στο αρχικό φυλλάδιο.

​

Χαρακτηρισμός Πηγής

«Ο συγγραφέας έζησε τα γεγονότα ή τα μελέτησε;»

• Τα έζησε ➜ Πρωτογενής:
• Τα μελέτησε εκ των υστέρων ➜ Δευτερογενής

6

ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠΗΓΕΣ (ΟΙ «ΑΥΤΟΠΤΕΣ ΜΑΡΤΥΡΕΣ»)

Είναι τα τεκμήρια που δημιουργήθηκαν την ίδια στιγμή που συνέβαινε το ιστορικό γεγονός ή από ανθρώπους που είχαν άμεση συμμετοχή σε αυτό.

• Επίσημα Έγγραφα: Κρατικά αρχεία, νόμοι, διατάγματα, διεθνείς συνθήκες (π.χ. η Συνθήκη της Λωζάννης).
• Προσωπικά Τεκμήρια: Ημερολόγια, αλληλογραφία (επιστολές), απομνημονεύματα πρωταγωνιστών.
• Τύπος της Εποχής: Εφημερίδες και περιοδικά που εκδόθηκαν κατά τη διάρκεια των γεγονότων.
• Οπτικοακουστικό Υλικό: Φωτογραφίες, κινηματογραφικά επίκαιρα, αφίσες προπαγάνδας, χάρτες της εποχής.
• Υλικά Κατάλοιπα: Νομίσματα, κτίρια, όπλα, ενδύματα, αρχαιολογικά ευρήματα.
• Προφορικές Μαρτυρίες: Συνεντεύξεις ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα.

​

ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΕΙΣ ΠΗΓΕΣ (ΟΙ «ΕΡΜΗΝΕΥΤΕΣ»)

Είναι τα έργα που γράφτηκαν μεταγενέστερα από ανθρώπους που δεν έζησαν τα γεγονότα, αλλά μελέτησαν και ανέλυσαν τις πρωτογενείς πηγές.

• Ιστορικές Μελέτες: Βιβλία και άρθρα ιστορικών, μονογραφίες (π.χ. μια σύγχρονη ανάλυση του Μαυρογορδάτου για τον Βενιζελισμό).
• Σχολικά Εγχειρίδια: Το ίδιο το βιβλίο της Ιστορίας Κατεύθυνσης είναι μια δευτερογενής πηγή.
• Βιογραφίες: Συγγράμματα για τη ζωή ιστορικών προσώπων (γραμμένα από τρίτους).
• Ιστορικοί Χάρτες: Σύγχρονοι χάρτες που σχεδιάστηκαν για να απεικονίσουν μεταβολές του παρελθόντος.
• Εγκυκλοπαίδειες: Συλλογικά έργα που συνοψίζουν την υπάρχουσα γνώση.
• Ντοκιμαντέρ: Οπτικά έργα που συνθέτουν αρχειακό υλικό με σύγχρονες αναλύσεις.

​

• Μια πηγή μπορεί να είναι ταυτόχρονα και τα δύο!
• Για παράδειγμα, τα απομνημονεύματα ενός πολιτικού είναι πρωτογενής πηγή για τα γεγονότα που έζησε, αλλά δευτερογενής όταν ο ίδιος σχολιάζει γεγονότα προηγούμενων περιόδων που απλώς διάβασε.

7

✅ Checklist (Πριν παραδώσεις)

1. [ ] Έγραψα καθαρά τα σύμβολα (α), (β), (γ);
2. [ ] Υπάρχουν μεταβατικές φράσεις ανάμεσα στο βιβλίο και την πηγή;
3. [ ] Έχω βάλει όλο το σχετικό κομμάτι του σχολικού βιβλίου;
4. [ ] Έχω παραφράσει την πηγή ή την αντέγραψα;
5. [ ] Αξιοποίησα τυχόν επιπλέον στοιχεία (ονόματα, ημερομηνίες) που είχε η πηγή;

​

Η ΑΝΑΛΟΓΙΑ: Φαντάσου ότι είσαι δικηγόρος σε δίκη. Το σχολικό βιβλίο είναι ο Νόμος και η πηγή είναι η Μαρτυρία. Πρέπει να χρησιμοποιήσεις και τα δύο για να πείσεις το δικαστήριο (βαθμολογητή) και να κερδίσεις τη δίκη!

💡 ΚΑΝΟΝΑΣ ΜΝΗΜΗΣ:

Χωρίζω – Δηλώνω – Συνθέτω – Παραφράζω – Ελέγχω

​