1 of 14

www.chemistry.ge/school

კლასი: 9

გაკვეთილი: 3

არაორგანულ ნაერთთა კლასები

ფუძეები, კლასიფიკაცია, დასახელება

www.chemistry.ge/school

2 of 14

www.chemistry.ge/school

2

დღეს განვიხილავთ:

  • რა არის ფუძე?
  • წყალში ხსნადი და წყალში უხსნადი ფუძეები

3 of 14

ფუძეები

ფუძე რთული ნივთიერებაა, რომელშიც მეტალის ატომი დაკავშირებულია ერთი ან რამდენიმე ჰიდროქსიდის ჯგუფთან (OH). ამიტომ თანამედროვე ნომენკლატურით ფუძეს ჰიდროქსიდი ეწოდება.

​

გამონაკლისია NH4OH (ამონიუმის ჰიდროქსიდი), რომელიც მეტალს არ შეიცავს.

​

​

​

www.chemistry.ge/school

3

KOH

NaOH

4 of 14

ფუძეების კლასიფიკაცია

www.chemistry.ge/school

4

ფუძეები

წყალში ხსნადი ფუძე

წყალში უხსნადი ფუძე

5 of 14

ფუძეების კლასიფიკაცია

წყალში ხსნადი ფუძეები

LiOH - ლითიუმის ჰიდროქსიდი

NaOH - ნატრიუმის ჰიდროქსიდი

KOH - კალიუმის ჰიდროქსიდი

CsOH - ცეზიუმის ჰიდროქსიდი

RbOH - რუბიდიუმის ჰიდროქსიდი

Ca(OH)2 - კალციუმის ჰიდროქსიდი

Ba(OH)2 - ბარიუმის ჰიდროქსიდი

Sr(OH)2 - სტრონციუმის ჰიდროქსიდი

​

საერთაშორისო ნომენკლატურით ფუძეების სახელწოდება წარმოდგება მეტალის სახელწოდებაზე სიტყვა „ჰიდროქსიდის ‘’ დამატებით.

​

www.chemistry.ge/school

5

წყალში ხსნად ფუძეს ტუტე ეწოდება

6 of 14

ფუძეების კლასიფიკაცია

წყალში უხსნადი ფუძეები

Cu(OH)2 - სპილენძ (II)-ის ჰიდროქსიდი

Mg(OH)2 - მაგნიუმის ჰიდროქსიდი

Fe(OH)2 - რკინა (II)-ის ჰიდროქსიდი

Zn(OH)2 - თუთიის ჰიდროქსიდი

Cr(OH)2 - ქრომ (II)-ის ჰიდროქსიდი

Cr(OH)3 - ქრომ (III)-ის ჰიდროქსიდი

Mn(OH)3 - მანგანუმ (III)-ის ჰიდროქსიდი

​

​

www.chemistry.ge/school

6

Cu(OH)2

7 of 14

ოქსიდები და მათი შესაბამისი ფუძეები

ყოველ ჰიდროქსიდს შეესაბამება ფუძე ოქსიდი და პირიქით.

​

www.chemistry.ge/school

7

ფუძე ოქსიდი

ფუძე

MgO

Mg(OH)2

Na2O

NaOH

CuO

Cu(OH)2

8 of 14

ფიზიკური თვისებები

  • ფუძეები (ამონიუმის ჰიდროქსიდის გარდა, რომელიც მხოლოდ წყალხსნარში არსებობს) მყარი ნივთიერებებია.
  • ახასიათებთ შეფერილობა:
    • NaOH; KOH; Ca(OH)2; Ba(OH)2; Al(OH)3; Fe(OH)2 - თეთრია
    • Cu(OH)2 - ცისფერი;
    • Cr(OH)2 - მოყვითალო- ყავისფერი
  • ტუტეებისთვის დამახასიათებელია შეხებისას საპნისებრი შეგრძნება.
  • წვავს კანსა და ქსოვილს, ამიტომ უწოდებენ მწვავე ტუტეებს.

www.chemistry.ge/school

8

9 of 14

გაეცანით მოცემულ სქემას და იმსჯელეთ ფუძეების გამოყენების შესახებ

www.chemistry.ge/school

9

Ca(OH)2

NaOH

​

8

1

2

3

4

5

6

7

10 of 14

დამოუკიდებელი სამუშაო

www.chemistry.ge/school

10

ოქსიდი

მისი შესაბამისი ფუძე

K2O

..……

…….

Fe(OH)3

BaO

……..

…….

Fe(OH)2

1) შევავსოთ ცხრილი

11 of 14

დამოუკიდებელი სამუშაო

2) მხოლოდ ფუძეებისგან შედგება მწკრივი:

ა) CaO; H2SiO3; MgSO4

ბ) NaOH; KOH; NaCl

გ) Cu(OH)2; Fe(OH)2; Mg(OH)2

დ) NaOH; NaNO3; H3PO4

www.chemistry.ge/school

11

12 of 14

დამოუკიდებელი სამუშაო

3) მოცემული ფორმულებიდან :

CaCO3; Ca(OH)2; Al(OH)3; Ba(NO3) 2; Ba(OH)2; CuO; CaO; Cu(OH)2; BaCl 2; Mg(OH)2; FeSO4; Fe(OH)2; KOH; HNO3; NaOH; Zn(OH)2

ამოწერეთ ფუძეების ფორმულები, დაასახელეთ და დააჯგუფეთ ხსნადობის მიხედვით.

www.chemistry.ge/school

12

13 of 14

დამოუკიდებელი სამუშაო

4) ფუძე შეიძლება იყოს შემდეგ აგრეგატულ მდგომარეობაში :

ა) მხოლოდ თხევადი

ბ) მხოლოდ მყარი

გ) აირადი

www.chemistry.ge/school

13

14 of 14

www.chemistry.ge/school

14

გაქვთ კითხვები?

გმადლობთ ყურადღებისათვის!