Sayfa 83-84-85-86-97-88-89-90

DÜŞÜNELİM- TARTIŞALIM

1. Adalet ne demektir?

Adalet, en geniş bağlamda, hem adil olanın sağlanmasını hem de felsefi açıdan neyin adil olduğunun tartışmasını içerir. Adalet kavramı; etik, akılcılık, hukuk, din, eşitlik ve hakkaniyeti de içeren birçok alana, farklı görüşlere ve perspektiflere dayanmaktadır.

2. Adaletin toplum hayatındaki önemi nedir?

Adalet toplumun oksijenidir; adalet olmazsa toplum nefes alamaz, gelişemez. Demokrasi ve barış, toplumdaki bireylerin adalet duygularının gelişerek vicdanlı olabilmeleriyle mümkündür. Modern toplum adaletle gelişir.

3. Hür yaşamak, ne anlama gelmektedir?

Hür yaşamak bir bireyin kimsenin baskısı altında kalmadan haklarını sınırsızca kullanmasıdır. Hür yaşamanın bir diğer adı özgür yaşamaktır.

GÖRSEL YORUMLAMA

METNİ OKUMA

Metni sessiz okuma yöntemiyle okuyunuz.

ADİL ÜLKE

Fatih Sultan Mehmet İstanbul’u aldıktan sonra Bizans zamanında hapsedilen tüm tutukluları serbest bırakır. Ancak iki tutuklu, o dönemde adaletsiz bir yönetim gördükleri için hapisten çıkmak istemez. Bunu duyan Fatih onlara şöyle der:�– Size bir önerim var. Önce ülkemizin mahkemelerini gezin. Eğer en ufak bir haksızlıkla karşılaşırsanız bunu bana bildirin. Sonra da istediğiniz gibi yaşayın.�Bu öneri Bizanslıların hoşuna gider ve hemen yola çıkarlar. İlk önce Bursa’ya gidip bir davaya katılırlar. Yaşlı bir çiftçi, hâkime başından geçenleri anlatmaktadır:

– Hâkim Bey, geçenlerde bu köylüden bir at almıştım. Bana sağlam diye sattığı at akşam hastalandı. Ertesi gün hemen size başvurdum ancak yerinizde yoktunuz. Çaresiz eve döndüm ve o gece at ölüverdi. Bu köylüden şikâyetçiyim.Hâkim, derin derin düşünür ve sonunda kararını açıklar:

– Ey çiftçi, ben eğer dün burada olsaydım sana sağlam diye satılan atı sahibine geri verip paranı alabilirdim. Ne var ki yerimde yoktum. Bu nedenle atının parasını sana ben ödeyeceğim.�İki Bizanslı, hâkimin kararı karşısında çok şaşırır. Bundan sonra gittikleri her yerde benzer durumlarla karşılaşırlar. Sonra da Fatih Sultan Mehmet Han’ın yanına gidip böylesi adaletli bir ülkede hür yaşamaktan mutlu olacaklarını ona bildirirler.

hür olmak:

çiftçi:

hakim: 

sahip: 

öneri:

hür olmak:

özgür olma durumu

çiftçi:

geçimini topraktan sağlayan toprakla uğraşan

hakim: 

adaletle karar veren kişi.

sahip: 

öneri:

kabul edilmesi için öne sürülen görüş, düşünce

herhangi bir şey üzerinde iyeliği bulunan, onu yasalara uygun olarak dilediği biçimde kullanabilen kimse.

hür olmak:

çiftçi:

hakim: 

sahip: 

öneri:

Fatih Sultan Mehmet’in döneminde adalet

Hakim ile çiftçi ve iki mahkum

İki mahkumun Fatih dönemindeki adalet düzenine hayran kalmaları

Fatih Sultan Mehmet zamanındaki dönemdir

Adalet bir ülkenin temelidir.

1. İki tutuklu neden hapisten çıkmak istememektedir?

İki tutuklu, o dönemde adaletsiz bir yönetim gördükleri için hapisten çıkmak istemektedir.

2. Fatih Sultan Mehmet, Bizanslı iki adamın ülkenin mahkemelerini gezmesini neden istemiştir?

Ülkedeki adalet sistemini ve gelişen hukuk durumunu anlamaları için.

3. Hâkim yaşlı çiftçiye atın parasını neden ödemiştir?

Yerinde olmadığı için. Yerinde olsaydı adaleti sağlayabilirdi. O yüzden ödemiştir.

4. Bizanslılar neye çok şaşırmıştır?

O dönemdeki adalet sisteminin mükemmelliğine.

5. Fatih Sultan Mehmet’in yerinde olsaydınız bu iki suçluya nasıl davranırdınız?

Ben olsam onlara bir yaşam hakkı daha tanırdım. Kimse suçlu yaşamak dört duvarda kalmak istemez. Bu mahkumlara adaleti gösterir ama suçları yenilerlerse çok büyük ceza alacaklarını söylerdim.

 Merhametli insanlara denk gelelim.

Karşımdaki insanda her zaman dürüstlük ararım.

Arkadaşım bana karşı her zaman anlayışlıdır.

Ne iş yaparsam yapayım vicdanım rahat etmeli.

Haline acıyıp ona yardım ettim.

Kimsenin hakkını yememeye özen gösterirdi.

Eşitlik olan ülkede herkes özgürce yaşar.

İnsafın yok mu senin diye bağırıyordu.

Objektif davranması için tekrar herkesi uyardı.

Bu dünyada hala hakkaniyetli insanlar var.

Sana her zaman güveniyorum.

Adil bir insan, bir görevi başkalarıyla paylaştığında üstüne düşen görevi yerine getirir, kendi işini başkalarının üzerine atmaz çünkü adil insan sorumluluklarını bilir. 

Hak ve eşitlik kavramını bilen bir insan, güçsüz birine haksızlık yapıldığında araya girer ve haksızlığa uğrayan kişinin hakkını korumaya çalışır çünkü bir gün aynı şeyin kendi başına geleceğini de anlar.

Erdemli bir insan başkasına haksızlık etmez. Örneğin sevdiği arkadaşlarına oyunlarda ayrıcalıklı davranmaz çünkü adalet duygusunu ön plana koyar.

Özgürlük, başka hiçbir varlığın haklarına zarar vermeyecek şekilde davranmaktır. Örneğin başkasının hakkını gasp edersek yaparsak başkalarının haklarına saygısızlık etmiş oluruz.

Özgür insanların özgür yaşama, sağlık hakkı, eğitim hakkı, sağlık hakkı gibi hakları vardır.

Bilinçli bir insan, yaşadığı dünyanın sadece insanlara ait olmadığını bilir ve hayvan haklarına saygı gösterir. Onların hayatını olumsuz etkileyecek şiddet, kötülük gibi davranışlardan uzak durur.

Sorumluluklarının ve haklarının farkında olan insanların temel özellikleri şunlardır: adaletli olma, hak yememe, saygılı olma, bütün canlıları sevme.

3. Leylek, tilkiyi evine neden davet etmiştir?

Ona bir ders vermek yaptığı yanlışı anlaması için davet etmiştir.

4. Leyleğin davranışı doğru mudur?

Bence doğrudur. Çünkü bazen insanlara yaptıkları davranışların yanlışlıklarını göstermek gerekir.

1. Leylek sofradan neden hiçbir şey yiyemeden kalkmıştır?

Çünkü onun gagasını sokamayacağı bir kapta yemek verilmiş.

Hayır değildir. Çünkü misafiri düşünmeme davranışını göstermiştir.

2. Tilkinin davranışı misafirperverlik örneği midir? Açıklayınız

5. Leyleğin yerinde olsaydınız ne yapardınız?

Ben olsam ben de öyle yapardım. Önce çağırır ona dersini verir sonra da onu güzelce ağırlardım. Utanmasını sağlardım.

6. Leylek ve tilki ne yapsalardı doğru davranmış olurlardı?

Tilki leylek ilk geldiğinde onun rahatça yiyeceği bir kapta yemek ikram etmeliydi. Leylek de öç alma değil ders verme amaçlı misafir etmeliydi.

 Eşitliği, adaleti bütün insanlar el ele vererek kurabilirler anlayışını yansıtmaktadır.

Bir zamanlar ormanın birinde kurnaz mı kurnaz bir tilki yaşarmış.

Bu tilki bir gün komşusu leyleği yemeğe çağırmış.

Leylek seve seve tilkinin davetini kabul etmiş.

Giyinmiş, süslenmiş, tilkinin evine gitmiş.

Leyleğin karnı çok acıkmış.

Yemekler dümdüz tabakların içindeymiş.

Tilki leyleğin hâline kıs kıs gülüyormuş.

Tilki büyük bir iştahla sofraya oturmuş.

Leylek uzun gagasıyla yemeği rahatça yemiş.

EŞİTLİK VE ADALET

SONRAKİ DERSE HAZIRLIK

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesini “edu” ve “gov” uzantılı güvenilir sitelerden bularak inceleyiniz.

MEHMET POLAT