Η σοσιαλδημοκρατία στη σύγχρονη εποχή:

Νέες απαντήσεις σε παλιά ερωτήματα

​

​

Μιχάλης Παττακός

Η σοσιαλδημοκρατία στη σύγχρονη εποχή: Νέες απαντήσεις σε παλιά ερωτήματα

Η κίνηση της ιστορίας: η οικονομία ως αυτουργός των εξελίξεων

• Τις πιο βαθιές αλλαγές της ιστορίας τις εντοπίζουμε στο σημείο που συναντιέται η οικονομική πίεση με μια νέα ιδεολογία
• Ενδεχομένως να ζούμε το προοίμιο μιας τέτοιας αλλαγής

​

Το όριο της ευημερίας στη δύση: η οικονομική πίεση της μεσαίας τάξης

• Το μέσο εισόδημα στη δύση εξακολουθεί να είναι υψηλό.
• Οι σοσιαλδημοκρατικές πολιτικές σε ΗΠΑ και Ευρώπη αντανακλούν μια ανθεκτική ιδεολογική αισθητική συνεκτικών κοινωνιών με αναφορά στο βιομηχανικό κόσμο.
• Ωστόσο, στη δύση έχουμε βρει όριο, πραγματικό και ψυχολογικό – η μεσαία τάξη συμπιέζεται.

​

Η σοσιαλδημοκρατία στη σύγχρονη εποχή: Νέες απαντήσεις σε παλιά ερωτήματα

Το όριο της ευημερίας στη δύση: η οικονομική πίεση της μεσαίας τάξης

• Η ιδιοκτησία αντικαθίσταται με τη μίσθωση
• Βασικά δημόσια αγαθά, στοιχειωδώς ποιοτικά ή έστω επαρκή στο πρόσφατο παρελθόν (εκπαίδευση, υγεία) είναι πλέον αυστηρά ιδιωτική και δαπανηρή υπόθεση

​

Η άνοδος του αυταρχισμού και το νέο πολιτικό σχίσμα: το νέο – ασύμμετρο – ταξικό τοπίο

• Το πολιτικό αποτέλεσμα είναι ο σχηματισμός μιας συνολικότερης άρνησης του οικονομικού παραδείγματος και των θεσμών που το περιθάλπουν – άρνηση του δυτικού μοντέλου
• Το νέο ταξικό τοπίο αφορά στους εντός και εκτός συστήματος – εάν το σύστημα δεν δουλεύει για την πλειοψηφία, η πλειοψηφία θα αλλάξει το σύστημα

​

​

​

Η σοσιαλδημοκρατία στη σύγχρονη εποχή: Νέες απαντήσεις σε παλιά ερωτήματα

Η διεθνής των αδύναμων αντιπολιτεύσεων: εκλογικός καθρέπτης της συρρίκνωσης της μεσαίας τάξης

• Η δημοκρατική αντιπολίτευση σε ΗΠΑ και Ευρώπη δυσκολεύεται να σταθεί πειστικά απέναντι στο βρυχώμενο αυταρχισμό
• Η υπεράσπιση της δημοκρατίας και κατοχυρωμένων κοινωνικών πολιτικών εκλαμβάνεται ως υπεράσπιση του «συστήματος» και λιγότερο ως πολιτικό πρόγραμμα με όρους μέλλουσας ευημερίας
• Η πολιτική εξουθένωση της δημοκρατικής αντιπολίτευσης είναι διαρθρωτική και συνδέεται με τη συρρίκνωση της μεσαίας τάξης και την κοινωνική στασιμότητα των κατώτερων οικονομικών στρωμάτων
• Οι κεντροαριστερές πολιτικές μιας πιο ανθρώπινης διαχείρισης του δυτικού καπιταλισμού αφορούν πλέον, εκλογικά και κοινωνικά μιλώντας, όλο και λιγότερους

​

​

​

Η σοσιαλδημοκρατία στη σύγχρονη εποχή: Νέες απαντήσεις σε παλιά ερωτήματα

Η μεγάλη πρόκληση: προγραμματικός εμπλουτισμός και ηθική αναγέννηση της σοσιαλδημοκρατίας

• Το δυτικό εποικοδόμημα θα αναθεωρηθεί τα επόμενα χρόνια
• Η αποδυνάμωση της μεσαίας τάξης θα έχει διαρθρωτικό αντίκτυπο στις θεσμικές και οικονομικές εξακτινώσεις των δυτικών κοινωνιών
• Η αρχιτεκτονική της ανθρώπινης προόδου εξακολουθεί να θεμελιώνεται στους πυλώνες του κράτους δικαίου, της ανοιχτής κοινωνίας, των ίσων ευκαιριών, της κοινωνικής συνοχής και του καταρχήν ελεύθερου εμπορίου
• Ωστόσο, η αφαιρετική υπεράσπιση των αρχών αυτών κόντρα στον αυταρχισμό δεν αρκεί
• Η επανανοηματοδότησή τους προϋποθέτει μια οικονομία με στοιχειώδη ευημερία για την πλειοψηφία – μια οικονομία που να μπορεί να ενσωματώσει σε μια αξιοπρεπή συνθήκη τα κατώτερα στρώματα – μια οικονομία που να περιλαμβάνει έναν ηθικό δείκτη δίκαιης κοινότητας

​

​

​

Η σοσιαλδημοκρατία στη σύγχρονη εποχή: Νέες απαντήσεις σε παλιά ερωτήματα

Η μεγάλη πρόκληση: προγραμματικός εμπλουτισμός και ηθική αναγέννηση της σοσιαλδημοκρατίας

• Θα χρειαστεί δουλειά και συντονισμός και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού
• Κυρίως, όμως, θα χρειαστεί πρωτότυπη και άφοβη πολιτική σκέψη για τον προγραμματισμό εμπλουτισμό και την ηθική αναγέννηση της σοσιαλδημοκρατίας – με κάποιες σκέψεις να συνοψίζονται στα εξής:
• Νέα αποκέντρωση: πόροι και αρμοδιότητες για τη δημιουργία μιας νέας εμπιστοσύνης
• Νέα αντιμονοπωλιακή νομοθεσία για τις εταιρείες τεχνολογίας
• Νέο κοινωνικό συμβόλαιο για την παιδεία και την υγεία
• Νέα πολιτική για τη στέγαση με αύξηση της προσφοράς
• Βασικοί διεθνείς φορολογικοί κανόνες - ελάχιστοι συντελεστές φορολόγησης
• Διοχέτευση κερδών από τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στη στρατηγική ανάσχεση διαρθρωτικών ανισοτήτων και στην απελευθέρωση από αποκλεισμούς

Σίγουρα, τίποτα από τα παραπάνω δεν είναι εύκολο. Ορισμένες προτάσεις ενδεχομένως να ακούγονται ριζοσπαστικές ή μη ρεαλιστικές, να και λιγότερο ακραίες από τη ρητορική και την πράξη αυταρχικών ηγετών και καθεστώτων

Εάν, όμως, ο επερχόμενος αυταρχισμός δεν είναι η επιλογή μας, τότε σίγουρα έχει έρθει ο καιρός να μιλήσουμε πιο ελεύθερα για μεγάλες αλλαγές

​

​