น้ำมันหล่อลื่น ( LUBRICATING Oils )
น้ำมันหล่อลื่นที่มีคุณภาพดีจะต้องประกอบด้วย
1. น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน ( Basic Oils )
2. สารเพิ่มคุณภาพ ( Additives )
น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานที่ใช้มีอยู่ 3 ประเภท
1. น้ำมันพืชหรือน้ำมันสัตว์ ( Vegetable or Animal Oils )
2. นำมันแร่ ( Mineral Oils )
3. น้ำมันสังเคราะห์ ( Synthetic Oils ) ผิวมันวาว
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 1 / 29
น้ำมันดิบ
น้ำมันหล่อเย็น
กรรมวิธีทำสะอาด
( Raffination )
น้ำมันหล่อลื่น
ไม่เจือ
ก๊าซ
เบนซิน
น้ำมันเตา
น้ำมันดีเซล
แอดดิตีฟ
น้ำมันหล่อลื่นเจือ
น้ำมันแปรรูปโลหะ
น้ำมันไฮดรอลิกส์
น้ำมันเครื่องจักรกล
น้ำมันเครื่องยนต์เผาไหม้
น้ำมันกระบอกสูบไอน้ำ
แผนภูมิที่มาของ น้ำมันหล่อลื่น
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 2 / 29
แหล่งกำเนิดของวัสดุหล่อลื่น
1. พืช
โดยสกัดเอามาจากเมล็ดพืช เช่น น้ำมันละหุ่ง นำมันพร้าว
2. สัตว์
ไขมันสัตว์ที่สำคัญได้แก่ปลาวาฬ น้ำมันหมู ขี้ผึ้ง ฯลฯ
3. ผลิตภัณฑ์น้ำมันจากปิโตรเลียม
มีคุณภาพสูง สม่ำเสมอ ราคาไม่แพง มีหลายชนิดให้เลือก
4. แร่ในพื้นดิน
ได้แก่ พวกโมลิบดินั่มซัลไฟล์ กราไฟด์ แบไรต์ ฯลฯ
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 3 / 29
น้ำมันหล่อลื่นที่ดีจะต้องทำหน้าที่ต่าง ๆ ดังต่อไปนี้
1. หล่อลื่น
2. ลดความฝืด
3. ทำหน้าที่เป็นซีล ( Seal )ระหว่างชิ้นงาน
4. ระบายความร้อน
5. ป้องกันการสึกหรอ
6. ป้องกันสนิมและการกัดกร่อน
7. ขจัดคราบสกปรกไม่ให้เกาะติดกับชิ้นโลหะ
8. กระจายคราบสกปรก
9. ลดแรงกระแทก
10. เป็นฉนวนไฟฟ้า
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 4 / 29
น้ำมันหล่อลื่นที่ดีจะต้องมีคุณสมบัติดังนี้
1. ความข้นใสเหมาะสม ไม่ข้นเกินไปและไม่ใส่เกินไป
2. ไม่เป็นฟองได้ง่าย
3. คงทนต่อความร้อนและทนทานต่อปฏิกิริยากับอ๊อกซิเจน
4. รับแรงกดได้สูง
5. เป็นด่างอย่างอ่อนทำลายกรดที่เกิดขึ้นจากการใช้งาน
6. มีความสามารถในการชะล้างกระจายสิ่งสกปรกไม่ให้รวมตัวกัน
7. ไม่ติดไฟง่าย มีจุดวาบไฟสูง ( Flash Point )
8. ไม่สลายตัวหรือแปรสภาพง่าย
9. ความหนืดต้องมีการเปลี่ยนแปลงน้อยเมื่ออุณภูมิ เปลี่ยนแปลง
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 5 / 29
ประเภทของน้ำมันหล่อลื่น
น้ำมันหล่อลื่นเครื่องยนต์
น้ำมันหล่อลื่นเครื่องเทอร์ไบด์
น้ำมันหล่อลื่นเครื่องปั๊มลมและแก๊ส
น้ำมันหล่อลื่นเกียร์
น้ำมันไฮดรอลิกส์
น้ำมันช่างโลหะ
น้ำมันใช้งานเครื่องมือลม
น้ำมันหม้อแปลงไฟฟ้า
น้ำมันป้องกันสนิมชั่วคราว
น้ำมันหล่อลื่นงานทั่วไป
น้ำมันหล่อลื่นสำหรับสิ่งทอ
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 6 / 29
การเลือกใช้น้ำมันหล่อลื่นเครื่องจักรในงานอุตสาหกรรม
เลือกใช้น้ำมันราคาถูก
เลือกใช้น้ำมันตาม Specification ที่ระบุ
เลือกใช้น้ำมันจากคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญหรือผู้ผลิตเครื่องจักรกล
การเสียดทานแบ่งเป็น 3 ชนิด
การเสียดทานบนผิวงานที่ปราศจากน้ำมันหล่อลื่น( Dry Friction)
การเสียดทานแบบมีการหล่อลื่นที่ผิวพอควร ( Semi Friction)
การเสียดทานแบบมีการหล่อลื่นที่สมบูรณ์ ( Fluid Friction)
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 7 / 29
การเสียดทาน
ความหนืด ( Viscosity )
เกิดความร้อนสูง
ต้องใช้แรงมาก
เกิดการึกหรอมาก
ความเร็วที่กระจายในวัสดุหล่อลื่น
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 8 / 29
คำแนะนำทั่วไปในการใช้น้ำมันหล่อลื่น
1. กระปุกเกียร์และกระปุกแบริ่งที่หล่อลื่นด้วยน้ำมัน
2. เครื่องกลึง เครื่องไส เครื่องเจาะ เครื่องเจียระไน และอื่น ๆ
3. การหล่อลื่นแบบหยดทิ้ง
รักษาระดับน้ำมันให้ถูกต้องตามเกณฑ์
เปลี่ยนตามสมุดแนะนำประจำเครื่อง
ห้องเกียร์ทดลองความเร็ว ควรใช้น้ำมัน เบอร์ ISO 68 หรือ SAE 20
เเท่นเลื่อนต่าง ๆ ควรหยอดด้วยน้ำมัน
การหยอด ปริมาณ ระยะการหยอดกำหนดให้เหมาะ
ขวดแก้วแบบหยอด ปรับอัตราการป้อนน้ำมันให้เหมาะสม
ดูดซึมด้วยไหมพรม
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 9 / 29
วิธีการและอุปกรณ์ที่ใช้ในการหล่อลื่นเครื่องจักรกล
ใช้มือเติมใส่
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 10 / 29
ใช้ถ้วยน้ำมันหยดใส่
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 11 / 29
ใช้อ่างน้ำมันและอาศัยการวัก/กระเซ็น หรือจุ่ม
ใช้แหวานน้ำมันหรือโซ่
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 12 / 29
ใช้ไส้ตะเกียงหรือน้ำ
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 13 / 29
ใช้แรงปั๊มอัดป้อนน้ำมัน
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 14 / 29
ใช้ลมทำละอองน้ำมัน
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 15 / 29
ใช้ระบบหมุนเวียนโดยใช้ปั๊ม
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 16 / 29
ใช้ระบบร่วมโดยใช้ปั๊มอัดส่งไปตามจุดต่าง ๆ
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 17 / 29
ใช้ระบบร่วมโดยใช้ปั๊มอัดส่งไปตามจุดต่าง ๆ
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 18 / 29
ใช้แบบ Built – in หรือ Sealed for life
ภาชนะตวง
ปั๊มมือหมุน
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 19 / 29
ข้อแนะนำสำหรับผู้ปฏิบัติ
1. เครื่องจักรต่าง ๆ ควรมีอุปกรณ์ป้องกันติดตั้งไว้ไม่ให้น้ำมันกะเซ็น
2. ควรมีที่สำหรับพนักงงานได้ล้างทำความสะอาดร่างกายได้สะดวก
3. หลีกเลี่ยงการสัมผัสน้ำมันปิโตรเลี่ยมบ่อย ๆ นาน ๆ
4. หลีกเลี่ยงการล้างมือด้วยน้ำมันเบนซิล น้ำมันก๊าด น้ำม้นโซล่า
5. ระวังเสื้อผ้า ถุงมือ ถุงเท้า รองเท้ามิให้เปียกน้ำมัน
6. ผ้าเช็ดมือที่ชื้นด้วยน้ำมันไม่ควรเก็บไว้ในกระเป๋ากางเกง
7. หลีกเลี่ยงการสูดดมไอน้ำมัน
8. หลีกเลี่ยงการดูดน้ำมันด้วยสายยางโดยใช้ปาก
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 20 / 29
ข้อแนะนำในการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์หล่อลื่น
1. ผลิตภัณฑ์หล่อลื่นชนิดบรรจุถัง ควรเก็บไว้ในโรงเก็บหรือที่ร่มเสมอ
2. จำเป็นต้องเก็บผลิตภัณฑ์ไว้กลางแจ้งควรวางถังในแนวนอนบนที่รองรับหรือท่อนไม้
3. ฝาถังควรปิดให้แน่นเสมอ ถ้าเก็บไว้กลางแจ้งควรปิดคลุมด้วยสังกะสีหรือผ้าใบ
4. ควรเก็บผลิตภัณฑ์หล่อลื่นให้ถูกวิธี
5. ภาชนะที่บรรจุผลิตภัณฑ์แต่ละชนิดควรมีป้ายหรือเครื่องหมายแสดงไว้ชัดเจน
6. ผ้าเช็ดมือที่ชื้นด้วยน้ำมันไม่ควรเก็บไว้ในกระเป๋ากางเกง
7. ผลิตภัณฑ์จาระบีและน้ำมันหล่อลื่นบางชนิดควรเก็บไว้ไนที่ร่มเสมอ
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 21 / 29
ศัพท์เกี่ยวกับน้ำมัน
Viscosity ความข้นใส เป็นคุณสมบัติอย่างหนึ่งของน้ำมัน
Viscosity Index ดรรชนีความข้นใส ของเหลวหรือน้ำมันจะมรความข้นใสเฉพาะตัว
Kinematic Viscosity คือความข้นใสของน้ำมันที่มีหน่วยเป็น Centistoke
Basic Oils คือน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน
Additives หมายถึงสารเคมีต่าง ๆ ที่ใช้ผสมในน้ำมันเพื่อเพิ่มคุณภาพให้น้ำมัน
API หมายถึงสถาบันปิโตรเลียมแห่งสหรัฐ American Petroleum Inslituto
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 22 / 29
น้ำมันหล่อเย็น ( CUTTING FLUID)
ประเภทของน้ำมันหล่อเย็น
1. SOLUBLE OIL OR EMULSION SOLUBLE OIL
2. MINERAL OILS
3. BASE OILS
4. MINER LARD OILS
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 23 / 29
การเลือกใช้น้ำมันหล่อเย็น
1. เหล็กคาร์บอนต่ำ ( Low Carbon Steel )
งานกลึง
ควรใช้พวก Mineral Oils หรือ Lard Oil
งานเจาะ งานกัด
ควรใช้พวก Soluble Oil
งานตัดเกลียวด้วยเครื่อง
งานเจียระไน
จะใช้พวก Mineral Oils หรือ Lard Oil
นิยมใช้ทั้ง Soluble Oils กับ Mineral Oil
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 24 / 29
การเลือกใช้น้ำมันหล่อเย็น
2. เหล็กผสม ( Alloy Steel )
งานกลึง
จะใช้พวก Mineral Oils ผสมกับ SULPHUR BASE OIL 25 %
งานกัด
งานตัดเกลียว
จะใช้พวก Mineral Oils 80 – 90 %
ควรใช้พวก Soluble Oil
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 25 / 29
การเลือกใช้น้ำมันหล่อเย็น
3. ทองเหลืองรีด ( Brass Rod )
งานกลึง
จะเลือกใช้พวก Mineral Oils โดยตรง หรือ
Mineral 90%ผสมกับ Lard Oil 10 %
งานกัด
งานเจาะ
เลือกใช้น้ำมันหล่อเย็น 2 ชนิด คือ Soluble Oil 10-25 % ผสมกับน้ำ 75 %-90% หรือ Mineral Oil 70% ผสมกับ Lard Oil 30 %
จะใช้พวก Soluble Oil 5 % ผสมกับน้ำ 95%
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 26 / 29
การเลือกใช้น้ำมันหล่อเย็น
4. อลูมิเนียม ( Aluminium )
งานกลึง
จะเลือกใช้น้ำมันหล่อเย็นได้ 3 ชนิด ใช้ Mineral Oil 80%-90% ผสมกับ Lard Oil 10 % หรือ น้ำมันก๊าด 50 – 90 % ผสมกับMineral Oil 10-15%หรือใช้ LoLuble Oil เพียงอย่างเดียว
งานกัด
งานเจาะ
จะใช้น้ำ 70-90 % ผสมกับSoluble Oil 10-30% หรือ ใช้ Lard Oil 10% ผสมกับ Mineral Oil 90 %
ใช้น้ำ 95 % ผสมกับ Soluble Oil 5 % หรือใช้ Mineral Seal Oil เพียงอย่างเดียว
งานตัดเกลียว
จะได้หลายชนิดเช่น Lard Oil Woll Greasel ,Mineral Oil 75 % ผสมSulphur Base Oil 25 %
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 27 / 29
ผลจาการกระทำของแบคทีเรีย
ความอยู่ตัวของอีมัลชันเสียไป
คุณสมบัติในการหล่อลื่นเสียไป
การเปลี่ยนสีและการกัดกร่อนโลหะ
กลิ่น
อายุการใช้งานของน้ำมันสั้นลง
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 28 / 29
แสดงการทำงานของหัวฉีดที่ใช้กับมีดกัดนอน
แสดงการทำงานของหัวฉีดที่ใช้กับมีดกัดตั้ง
วิชา : งานซ่อมบำรุงเครื่องจักรกล
หน่วยการเรียนที่ 7 : งานบำรุงรักษาระบบน้ำมันหล่อลื่นและหล่อเย็น
แผ่นใส 29 / 29